Ìwé Jóẹli àti Ìjọ Adventist Ọjọ-Ìsinmi Keje ti Laodicea - Nọ́mbà Méjìlá

Ìfẹ́ ọkàn mi ni láti gbé ẹ̀rí àsọtẹ́lẹ̀ Joẹli kalẹ̀ ní irú ọ̀nà bẹ́ẹ̀ tí a ó fi lè mọ ẹ̀rí Joẹli nínú ohun tí Peteru ń sọ àti ohun tí ó ń ṣe ní Pẹ́ńtíkọ́sì. Mo dá mi lójú pé Bíbélì ṣe kedere nípa ohun tí Peteru ń ṣe àti ohun tí ó ń sọ ní Pẹ́ńtíkọ́sì, ṣùgbọ́n mo ń wá láti lóye ohun tí Peteru ń fi hàn ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ nínú ìtàn òjò ìkẹyìn, nígbà tí ó fi ìránṣẹ́ Pẹ́ńtíkọ́sì náà kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ìwé Joẹli.

Peteru jẹ́ àmì àpẹẹrẹ ti àwọn ènìyàn ìyókù Ọlọ́run, a kò sì fi í hàn nìkan ní Pentikosti, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ní Kesaríà Filipi nínú Matteu 16. Kesaríà Filipi wà ní àwọn ẹsẹ̀ kẹtala sí kẹẹ̀ẹ́dógún ti Danieli mọ́kànlá, ẹsẹ̀ mẹ́ta tí ń gbé ogun kan kalẹ̀ tí a kọ́kọ́ mú ṣẹ ní àkókò ìtàn nígbà tí a ń pe Kesaríà Filipi ní Panium. Àwọn ẹsẹ̀ kẹtala sí kẹẹ̀ẹ́dógún ṣáájú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún, èyí tí ó fi òfin Sọ́ńdé hàn ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Ẹsẹ̀ kẹwàá fi ìwópalẹ̀ Soviet Union hàn ní ọdún 1989. Àwọn ẹsẹ̀ kẹwàá sí kẹrìndínlógún ti Danieli mọ́kànlá ṣojú ọdún 1989 títí dé òfin Sọ́ńdé, àkókò náà sì ni “ìtàn ìkọ̀kọ̀” ti ẹsẹ̀ ogójì nínú orí kan náà.

Nígbà tí Pétérù bá wà ní Késáríà Fílípì ní ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ (Panium), àti ní Pẹ́ńtíkọ́sì, ó jẹ́ àkókò òjò ìkẹyìn, èyí tí ó fi ipò rẹ̀ hàn nínú “ìtàn àṣírí” ti ẹsẹ̀ ogójì. Èrò mi ni láti sọ̀rọ̀ nípa Ogun Yukiréníà ti ìsinsin yìí tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ẹsẹ̀ kọkànlá ti orí kọkànlá, àti ogun Panium tí ń bọ̀ ti ẹsẹ̀ mẹ́tàlá sí mẹ́ẹ̀dógún, èyí tí ó yọrí sí Ogun Àgbáyé Kẹta, tí wọ́n jẹ́ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ òde láàárín ọdún 1989 àti òfin Ọjọ́ Àìkú; ṣùgbọ́n lọ́wọ́lọ́wọ́ a ń dá ìtàn angẹli kẹta mọ̀ láti October 22, 1844 títí dé ìdásílẹ̀ ìjọ òfin kan ní 1863.

Laini náà ń ṣàfihàn ìbọ̀wọ̀lé áńgẹ́lì kẹta ní ọjọ́ 9/11 (1844) títí dé òfin Ọjọ́-Àìkú (1863). A ṣàpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-Àìkú náà nípasẹ̀ Ìkéde Ìdásílẹ̀ ẹrú tí ó kéde òmìnira, nípa bẹ́ẹ̀ sì ń ṣàpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-Àìkú níbi tí a ti yọ òmìnira kúrò. Òmìnira tí Ààrẹ Kọ́kọ́ ti ẹgbẹ́ Republikani kéde, ń ṣàpẹẹrẹ òmìnira tí Ààrẹ ìkẹyìn ti ẹgbẹ́ Republikani yóò mú kúrò—ẹni tí a ti yàn ní ti àsọtẹ́lẹ̀ láti di aláṣẹ-ọba apanirun ní àkókò òfin Ọjọ́-Àìkú.

742 Ṣ.K. ni ìtàn alfa tí ó bẹ̀rẹ̀ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ti Isaiah 7:8, tí ó dé ìmúṣẹ omega rẹ̀ ní 1863. Ní 742, Ahasi, ọba ìjọba gúúsù ti Juda, ń wọ Ogun Abẹ́lé kan sí àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá ti àríwá tí ó dá ìjọba àríwá sílẹ̀. Ìtàn ọdún 742 Ṣ.K. ni a fi hàn nínú Juda, ilẹ̀ ògo gidi gẹ́gẹ́ bí Ìwé Mímọ́ ti sọ, tí àwọn Júù gidi gbé, tí a sì ṣojú rẹ̀ nínú ẹsẹ̀ náà nípasẹ̀ ọba búburú àti aṣiwèrè náà, Ahasi—ní báyìí ó di àpẹẹrẹ ìtàn omega ti 1863. Ìtàn omega ti 1863 ni a mú ṣẹ ní àárín àkókò tí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ń jọba gẹ́gẹ́ bí ẹranko ayé, ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ni ilẹ̀ ògo ti ẹ̀mí, tí Kristiẹni Pírótẹ́sítáǹtì ṣe é, àwọn ẹni tí ní ti Bíbélì jẹ́ Júù nípa ẹ̀mí. Ogun Abẹ́lé láàárín àríwá àti gúúsù ní 742 Ṣ.K. nínú ìtàn alfa fi hàn Ogun Abẹ́lé láàárín àríwá àti gúúsù nínú ìtàn omega ti 1863. Ní ìpapọ̀, àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì wọ̀nyí fi ìtàn òde hàn tí ń ṣamọ̀nà sí òfin Ọjọ́ Àìkú níbi tí ilẹ̀ ògo ti ẹ̀mí yóò tún pín sí ẹgbẹ́ méjì lẹ́ẹ̀kan sí i.

Ní ọdún 742 ṣáájú ìbí Kristi, agbára àríwá náà dúró fún àjọṣepọ̀ láàárín àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá Ísírẹ́lì ti àríwá àti Síríà, bẹ́ẹ̀ ni ó sì ń ṣàpẹẹrẹ àjọṣepọ̀ pẹ̀lú agbára kan láti òde, gẹ́gẹ́ bí a ti mú un ṣẹ nígbà tí a fi ìtìlẹ́yìn pàápàá ti ó fara mọ́ ẹrú fún àwọn ìpínlẹ̀ gúúsù tí wọ́n fara mọ́ ẹrú ní àkókò Ogun Abẹ́lé. Alábàákẹ́gbẹ́ òde Síríà ní ọdún 742 ṣáájú ìbí Kristi, àti alábàákẹ́gbẹ́ òde pàápàá ní àkókò Ogun Abẹ́lé, ń fi hàn àjọṣepọ̀ àwọn amúnisìn àgbáyé-ayé pẹ̀lú àwọn Démokíràtì amúnisìn àgbáyé nínú ogun wọn sí MAGA-ism, ogun kan tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2015 nígbà tí ààrẹ kẹrin àti ọlọ́rọ̀ jù lọ dìde, tí ó sì, nípa bẹ́ẹ̀, ru gbogbo ìjọba Gíríṣíà sókè gẹ́gẹ́ bí Dáníẹ́lì orí kọkànlá, ẹsẹ̀ kejì ti sọ. Rírú sókè yẹn ń fi ìjí jí àwọn aláìkọlà hàn nínú ìwé Jóẹ́lì. “Gíríṣíà” àti “àwọn aláìkọlà” jẹ́ àwọn ààmì agbára dragoni tí ń darí ayé lọ sí Amágẹdónì ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ẹranko náà àti wòlíì èké náà.

Ní ọdún 2015 ni a jí àwọn aláìmọ̀-èdè dìde sí ìpè wòlíì lọ sí àfonífojì Jehoṣafati ti Jóẹli, èyí tí ó tún pè ní àfonífojì ìdájọ́. Ní ọdún 2015 ni Donald Trump kéde ìdíje rẹ̀ fún ipò ààrẹ, báyìí ó sì ru ìjọba àgbáyé sókè tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Gíríìsì, àwọn aláìmọ̀-èdè sì bẹ̀rẹ̀ ìrìn wọn lọ sí Amágẹdọni, ó sì jẹ́ ọdún kan péré lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀ Ogun Yukiréníà gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ẹsẹ̀ kọkànlá nínú Danieli kọkànlá.

Àwọn ogun abẹ́lé ọdún 742 BC àti 1863 fi ìtàn òfin Ọjọ́ Àìkú hàn, èyí tí ó samisi òpin ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Ìjọba kẹfà náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Ogun Ìyíká, nítorí náà òpin ìjọba kẹfà ní òfin Ọjọ́ Àìkú ń tọ́ka sí àtúnsẹ̀lẹ̀ Ogun Ìyíká, ní àkókò gan-an tí Ogun Abẹ́lé ń ṣẹlẹ̀. Ìtumọ̀ àti fífi orúkọ sí ogun kan gẹ́gẹ́ bí Ogun Abẹ́lé tàbí Ogun Ìyíká dá lórí ojú ìwòye. Ohun tí àwọn Democrat ń ṣe nísinsìnyí nípasẹ̀ ìlò òfin gẹ́gẹ́ bí ohun ìjà, jíjẹ owó ìjọba, ẹ̀tàn, ìṣíkiri aláìlófin, àti ìpolongo ni wọ́n ń pè ní ìyíká aláwọ̀, ṣùgbọ́n àwọn ẹ̀mí tí ó tako àwọn ìṣísẹ̀ alákòóso àgbáyé wọn ka àwọn iṣẹ́ wọ̀nyẹn kan náà sí ìmúbẹ̀rẹ̀ ìrúkèrúdò “abẹ́lé”. Ṣé Antifa jẹ́ ọ̀daràn tàbí akíkanjú?

Àwọn ogun ìtàn méjèèjì náà ń ṣàpẹẹrẹ ogun ìpínyà kan ṣoṣo tí ń ṣẹlẹ̀ nínú ìtàn Ààrẹ Republikani ìkẹyìn. Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú Ààrẹ Republikani àkọ́kọ́, Ààrẹ Republikani ìkẹyìn yóò ṣẹ́gun nínú ogun náà, ẹni tí Ààrẹ àkọ́kọ́ náà sì tún jẹ́ àpẹẹrẹ rẹ̀, ẹni tí ó sì tún jẹ́ akíkanjú ogun Ìyípadà. Gẹ́gẹ́ bí àwọn Dẹmọ́kíràtì ṣe wí, ìyíká MAGA ń mú ‘ìdàrúdàpọ̀ aráàlú’ tí ó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ yìí jáde. Gẹ́gẹ́ bí ìfarahàn ọkàn olóṣèlú ara ẹni rẹ ṣe rí, ogun tí ó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ yìí jẹ́ boya ogun ìyíká tàbí ogun abẹ́lé. Ní ti àsọtẹ́lẹ̀, àwọn méjèèjì ni.

1863 dúró fún òfin Ọjọ́-Àìkú, bẹ́ẹ̀ náà sì ni 1844, nígbà tí áńgẹ́lì kẹta dé pẹ̀lú ìròyìn òfin Ọjọ́-Àìkú. Àkókò láti 1844 títí dé 1863 gbé ààmì-ìdánimọ̀ òfin Ọjọ́-Àìkú láti ìbẹ̀rẹ̀ títí dé òpin. Ní 1846 ìgbéyàwó àwọn White, ìpa-ọ̀nà ọjọ́ ìsinmi, àti ìyípadà orúkọ láti Harmen sí White fi àmì hàn pé ìgbéyàwó tí wọ́n wọ̀ sínú rẹ̀ ní October 22, 1844 ti di mímúparí, àti pé ìmúparí yẹn fi àmì sí ìbẹ̀rẹ̀ ìlànà ìdánwò ti áńgẹ́lì kẹta, gẹ́gẹ́ bí ìdánwò ọjọ́ ìsinmi mẹ́ta ti manna ṣe fi àmì sí ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ìdánwò mẹ́wàá lẹ́yìn ìrìbọmi Òkun Pupa.

Mánà náà ni ìdánwò àkọ́kọ́, ó sì ṣojú fún ìdánwò kẹwàá ní Kádéṣì, nítorí pé àwọn méjèèjì ṣojú fún ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta, àti nítorí náà, òfin Ọjọ́ Àìkú náà.

Àkọ́kọ́ nínú àwọn ìdánwò mẹ́wàá ni ìdánwò “manna,” tí ń ṣàfihàn ìhìn-iṣẹ́ mẹ́ta ti àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta inú Ìfihàn orí kẹrìnlá. Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú manna, àwọn áńgẹ́lì náà ń ṣàfihàn ìkìlọ̀ mẹ́ta sí ìjọ́sìn ní ọjọ́ kìnní ọ̀sẹ̀. Ìyanu manna mẹ́ta náà ni “a ṣe láti fi ìmọ̀lára ìmímọ́ ọjọ́ ìsinmi lù wọ́n lọ́kàn,” èyí tí, dájúdájú, jẹ́ ète áńgẹ́lì kẹta. Àkọ́kọ́ nínú àwọn ìyanu mẹ́ta tí manna ṣàfihàn ní í ṣe pẹ̀lú “jíjẹ” búrẹ́dì ọ̀run, àti “jíjẹ” jẹ́ àmì alpha fún àkókò òjò ìkẹyìn. Ìyanu kejì ń ṣàfihàn ìhìn-iṣẹ́ áńgẹ́lì kejì níbi tí ìmísí ti “ń pọ̀ọ́ méjì” àwọn ọ̀rọ̀ àti àwọn gbólóhùn láti samisi àkókò tí ìṣubú méjì ti Bábílónì ṣàfihàn, nítorí Bábílónì ti ṣubú, ó ti ṣubú. Ìyanu kejì ni “ìlọ́po méjì” iye manna ní ọjọ́ kẹfà. Ìyanu kẹta ni ìpamọ́ búrẹ́dì ọjọ́ ìsinmi ọjọ́ keje.

Gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ àwọn áńgẹ́lì mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, mánà ni áńgẹ́lì àkọ́kọ́, nítorí náà ó gbọ́dọ̀ ní gbogbo ìtàn náà nínú, èyí tí nínú Ìfihàn orí kẹrìnlá jẹ́ ìtàn gbogbo àwọn áńgẹ́lì mẹ́tẹ̀ẹ̀ta. Áńgẹ́lì àkọ́kọ́ jẹ́ fíràkítàlì ti gbogbo àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́tẹ̀ẹ̀ta. Fíràkítàlì jẹ́ àwòrán jíọ́mẹ́tírì tó díjú tí a lè pín sí àwọn apá, tí ọkọọkan wọn sì jẹ́ ẹ̀dà gbogbo rẹ̀ ní ìwọ̀n tí ó dín kù. Ohun-ìní yìí ni a ń pè ní ìfarajọ ara ẹni. Àwọn fíràkítàlì sábà máa ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ àlàyé tó rọ̀rùn láti ṣòro láìka bí o ti sun mọ́ ọn tó. Àwọn fíràkítàlì wà nínú ìṣirò, ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀dá alààyè, fisíìkì, jíọ́lọ́jì, kẹ́mísírì, ìmọ̀ ìràwọ̀, ẹ̀rọ amáyédẹrùn àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àgbègbè míì ti ìmọ̀.

“Ìlànà ìpele mẹ́ta” ti àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta nínú Ìfihàn orí kẹ́rìnlá ni a ṣojú nínú ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́, tí ó sì jẹ́ kí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ náà di “fractal” ti àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà. Àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ nínú ìwé Dáníẹ́lì ń ṣojú àwọn ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́, èkejì, àti ẹ̀kẹta lẹ́sẹ̀sẹ̀, àti Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní ní inú rẹ̀ ni “ìlànà ìpele mẹ́ta” kan náà wà tí a ṣojú nínú àwọn orí mẹ́ta náà, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta náà ní ìbátan wọn sí áńgẹ́lì àkọ́kọ́.

Ìyanu mẹ́ta ti mànà náà ni a ní láti jẹ, àti pé orí kìn-ín-ní ìwé Dáníẹ́lì jẹ́ nípa jíjẹun. Dáníẹ́lì kọjá ìdánwò oúnjẹ nípa yíyan èso àti eérúko jíjẹ dípò oúnjẹ Bábílónì. Lẹ́yìn náà, a tún dán án wò nípa ìrísí rẹ̀, ìrísí rẹ̀ sì mú ìyàtọ̀ hàn láàárín ojú rẹ̀ àti ojú àwọn tí wọ́n jẹ oúnjẹ Bábílónì. Ìfìròyìn áńgẹ́lì kejì ni ìpè láti yà kúrò ní Bábílónì ní àkókò ìtàn ìyapa kan níbi tí a ti ń dá ẹgbẹ́ ènìyàn méjì sílẹ̀, lẹ́yìn náà ni a sì fihàn wọn. Ìdánwò kejì náà fún Dáníẹ́lì yọrí sí ìdánwò kẹta ti Nebukadinésárì, èyí tí ó jẹ́ ìdánwò kẹta nínú orí kìn-ín-ní, tí ó sì ṣàpẹẹrẹ ìdánwò ère wúrà nínú orí kẹta, èyí tí Sister White ti máa ń sọ léraléra pé òfin Ọjọ́ Àìkú ni, èyí tí í ṣe ìfìròyìn áńgẹ́lì kẹta. Orí kìn-ín-ní ìwé Dáníẹ́lì jẹ́ fíràkítà kan ti àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì, àwọn orí mẹ́ta wọ̀nyẹn sì dúró fún àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìṣípayá mẹ́rìnlá, nínú èyí tí áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti orí kìn-ín-ní Dáníẹ́lì jẹ́ fíràkítà ti gbogbo àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta àti gbogbo àwọn orí mẹ́ta.

Kíkójọ àti jíjẹ máńnà náà ń ṣàpẹẹrẹ Jòhánù nínú orí kẹwàá Ìfihàn bí ó ṣe gba (kójọ) ìwé kékeré náà kúrò lọ́wọ́ áńgẹ́lì náà, lẹ́yìn náà ó sì jẹ ẹ́.

Ní ìbẹ̀rẹ̀, Johanu gbọ́dọ̀ lọ sọ́dọ̀ angẹli náà kí ó sì béèrè; lẹ́yìn náà, ó gbọ́dọ̀ “gbà” ìwé kékeré náà; lẹ́yìn èyí sì, ó gbọ́dọ̀ “jẹ ẹ́.” Johanu ń ṣojú àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti angẹli àkọ́kọ́ nípa lílọ sí ọ̀dọ̀ angẹli náà àti bíbéèrè lọ́wọ́ rẹ̀, lẹ́yìn èyí sì ni ìgbésẹ̀ kejì ti gbígbà, àti ìgbésẹ̀ kẹta ti jíjẹ. Ìkójọpọ̀ àti/tabi jíjẹ, ni àkọ́kọ́ nínú àwọn àdánwò mẹ́ta ti manna, ṣùgbọ́n ó ní ìfarahàn fractal ti gbogbo àwọn àdánwò mẹ́ta ti manna. Ìkójọ àti jíjẹ manna náà, ń ṣàpẹẹrẹ Jeremiah.

A “rí ọ̀rọ̀ Rẹ̀” lọ́dọ̀ Jeremáyà nígbà tí ó ń wá a, lẹ́yìn náà sì bẹ̀bẹ̀ fún ìwé kékeré náà. A rí ọ̀rọ̀ Rẹ̀ nígbà tí a kó màná jọ. Kíkó màná jọ àti jíjẹ ẹ́, ń ṣàpẹẹrẹ Ìsíkíẹ́lì tí ó jẹ ìwé tí a fi fún un, àti nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, ó fi hàn pé láti kọ̀ láti jẹ ìwé náà ni láti dàbí ilé ọlọ̀tẹ̀.

Bí Ésékíẹ́lì bá kọ̀ láti jẹ ìwé kékeré náà, ì bá wà nínú ilé ọlọ̀tẹ̀ náà; “àkọ̀” “ìwé” tí a pa á láṣẹ láti jẹ sì ni a fi hàn gẹ́gẹ́ bí “ìkérora, àti ọ̀fọ̀, àti ègbé,” tí ń ṣojú fún ìfiranṣẹ́ onípa mẹ́ta ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ìfiranṣẹ́ onípa mẹ́ta ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni ìfiranṣẹ́ àwọn angẹli mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá, àti àyíká tí Ésékíẹ́lì fi gbé àwọn ìfiranṣẹ́ mẹ́ta wọ̀nyí kalẹ̀ ni àyíká Íslámù àti ègbé kẹta. Àwọn ìfiranṣẹ́ mẹ́ta náà ní alpha àti omega, ìkẹta sì ni “ègbé,” àpẹẹrẹ àkọ́kọ́ ti Íslámù; nítorí náà alpha gbọ́dọ̀ bá omega mu, nítorí náà “ìkérora” ń ṣojú fún àwọn ìkérora tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 9/11 pẹ̀lú dídé ipè keje àti ègbé kẹta, èyí tí yóò máa pọ̀ sí i lọ léraléra títí wọ inú àwọn àjàkálẹ̀-arun méje ìkẹyìn. Ní “ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀-rírì” òfin Ọjọ́ Ìsinmi ti Ìfihàn orí kọkànlá, ègbé kẹta ń bọ̀ kíákíá, ìmísí sì sọ fún wa pé àṣẹ aláìṣòdodo ti Isaiah mẹ́wàá ni òfin Ọjọ́ Ìsinmi náà. Ẹsẹ̀ náà bẹ̀rẹ̀ nípa sisọ pé “ègbé” wà lórí àwọn tí ń ṣe àwọn àṣẹ aláìṣòdodo.

Jíjẹ manna náà ni ìdánwò àkọ́kọ́ nínú mẹ́ta; èkejì sì ni “ìmúlọ́po méjì” ní ọjọ́ ìmúrasílẹ̀. Kí ni wọ́n sì ń múrasílẹ̀ fún? Wọ́n ń múrasílẹ̀ fún ìdánwò Sábáàtì, èyí tí í ṣe ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta.

Ìyanu mẹ́ta náà pẹ̀lú ni àdánwò àkọ́kọ́ tàbí àdánwò alífà ti àdánwò mẹ́wàá. Ọlọ́run fi mànà fún wọn ní ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà Ó fi ìpín “ìlọ́po méjì” fún wọn ní ìgbésẹ̀ kejì, ṣùgbọ́n kò fi nkankan fún wọn ní ìgbésẹ̀ kẹta. Àdánwò kẹta yàtọ̀ sí àdánwò méjì àkọ́kọ́, nítorí pé ẹ̀kẹta ni àdánwò ìdánilójú. Àwọn àdánwò mẹ́ta wọ̀nyí ṣàpẹẹrẹ alífà ìlànà àdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́wàá tí ó ń darí sí Kádéṣi àkọ́kọ́.

Bí o bá ṣàwárí àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn oríṣiríṣi, ìwọ yóò rí ọ̀pọ̀ àkójọ àwọn ìdánwò mẹ́wàá tí ó dé ìparí wọn ní Kadeṣi àkọ́kọ́. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo wọn ni wọ́n kà Òkun Pupa sí ọ̀kan nínú àwọn ìdánwò mẹ́wàá náà; àwọn kan sì tún fi àwọn àmì ìtàn kan ṣáájú Òkun Pupa hàn ní àkókò àwọn àjàkálẹ̀-àrùn. Gbogbo wọn ni wọ́n ṣìṣe.

Ìdánwò àkọ́kọ́ ni mànà. Pọ́ọ̀lù fi hàn pé ìkọjá Òkun Pupa jẹ́ ìrìbọmi.

Mósè jẹ́ àpẹẹrẹ Jésù, àti ìrìbọmi Jésù ń fi ìlànà ìdánwò kan hàn, èyí tí ó jẹ́ ìlànà mẹ́ta ní ìṣedá rẹ̀, tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú, tí ó sì tẹnu mọ́ ìdánwò ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ oúnjẹ. Àgbélébùú ni a fi àjọ Ìrékọjá ní Ejibiti ṣe àpẹẹrẹ. Nígbà tí wọ́n jáde wá sí apá kejì Òkun Pupa, a jí Kristi dìde gẹ́gẹ́ bí ẹbọ àkọ́so èso. Nígbà tí Ó jáde kúrò nínú ibojì omi ní ọwọ́ Johanu Onítẹ̀bọmi, Kristi (ẹbọ àkọ́so èso náà) bẹ̀rẹ̀ ìlànà ìdánwò ọjọ́ mẹ́rìnláàdọ́ta. Lẹ́yìn tí a jí i dìde gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ìrìbọmi Rẹ̀, ọjọ́ mẹ́rìnláàdọ́ta wà tí Kristi fi ń bá àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ lò ojúkojú. Ìlànà ìdánwò bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn ìrékọjá Òkun Pupa, gẹ́gẹ́ bí ó ti dájú pé Ẹ̀mí ni ó mú Kristi lọ sínú aginjù ní kété tí Ó ti jáde kúrò nínú omi.

Ìdánwò àkọ́kọ́ fún Kristi ni ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ oúnjẹ, nítorí pé Àkàrà Ọ̀run bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Rẹ̀ tí a fi òróró yàn án sí ní ibi gan-an tí Adamu ti ṣubú. Ìdánwò àkọ́kọ́ lẹ́yìn Òkun Pupa ni ìdánwò mẹ́ta ti manna, tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìdánwò mẹ́ta tí a fi kàn án sí Àkàrà Ọ̀run. Ìdánwò Kristi bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn tí Ó ti jáde kúrò nínú omi, nítorí náà àwọn ìdánwò mẹ́wàá náà pẹ̀lú gbọdọ̀ bẹ̀rẹ̀ “lẹ́yìn” tí wọ́n jáde kúrò nínú omi. Nígbà náà ni a dojú kọ Kristi pẹ̀lú ìdánwò mẹ́ta kan, tí a gbé kalẹ̀ nínú àkópọ̀ ọ̀ràn ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ oúnjẹ, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìdánwò mẹ́ta ti manna tí ó bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn tí Ẹ̀mí ti lé Ísírẹ́lì ìgbàanì jáde kúrò ní Ejibiti, tí Ó sì mú wọn wọ aginjù.

Àwọn àtòkọ míràn tí ń ṣe àròjinlẹ̀ nípa àwọn ìṣọ̀tẹ̀ wo ni a ṣàpẹẹrẹ wọn nínú àwọn ìdánwò mẹ́wàá tí ó parí ní Kádéṣì, ń tọ́ka sí ìṣọ̀tẹ̀ màlúù wúrà Áárónì gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn ìdánwò mẹ́wàá wọ̀nyẹn, ṣùgbọ́n wọ́n ṣe àṣìṣe.

Ìbínú tí ọmọ màlúù wúrà náà dá sílẹ̀ ń ṣàpẹẹrẹ àdánwò méjì. Ó jẹ́ apá pàtàkì nínú àmì-ìtumọ̀ ọmọ màlúù wúrà náà. Ìbọ̀rìṣà tí ó farahàn nígbà tí àwọn ènìyàn rò pé Ọlọ́run kì yóò rí, ni ìpadàbọ̀ Mose tẹ̀ lé. Nígbà náà ni àwọn ènìyàn ṣe àṣàyàn láti dúró gẹ́gẹ́ bí àwọn abọ̀rìṣà ní gbangba níwájú Ọlọ́run, gẹ́gẹ́ bí Mose ti ṣojú rẹ̀.

Nínú ìṣọ̀tẹ̀ tó ní ìpele méjì tí ó ń pọ̀ sí i yìí, a rí ìpín àsọtẹ́lẹ̀ kan nínú àwọn ẹ̀yà, nígbà tí a yàn ẹ̀yà Lefi ní àdáni fún iṣẹ́ ibi mímọ́ nìkan, nítorí títí di ìṣọ̀tẹ̀ náà, iṣẹ́ ibi mímọ́ náà ni àwọn àkọ́bí gbogbo ẹ̀yà yóò máa ṣe. Kì yóò sì rí bẹ́ẹ̀ mọ́. Ní báyìí, ẹ̀yà olóòtítọ́, Lefi, ni yóò máa tọ́jú tẹ́ńpìlì. “Ìpín” tàbí ìyàtọ̀ sí ‘méjì’ jẹ́ apá kan nínú àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ ti ọmọ màlúù wúrà.

Ìṣọ̀tẹ́ Áárónì jẹ́ àpẹẹrẹ ti ìṣọ̀tẹ́ Jeroboamu, ọba àkọ́kọ́ ti ìjọba àríwá Israẹli. Jeroboamu “sọdipúpọ̀” àwọn ọmọ màlúù wúrà náà, ó fi ọ̀kan sí Bẹtẹli, ó sì fi ọ̀kan sí Dani. Áárónì àti Jeroboamu ń ṣojú àwọn ìtàn tó bá ara wọn lọ, èyí tí í ṣe ìtàn ìdásílẹ̀ àwòrán ẹranko náà. Ìtàn àwòrán ẹranko náà ní ìmúṣẹ rẹ̀ ní àkókò méjì, tí Òfin Àìkú Sọ́ńdé ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà pín sí méjì. Àwòrán ẹranko náà jẹ́ ààmì ìṣọ̀kan ìjọ àti ìpínlẹ̀, tí a kọ́kọ́ gbé kalẹ̀ ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, lẹ́yìn náà sì ní ayé.

Nígbà gbogbo ni ìpínyà máa ń bá àwọn ààmì àwòrán ẹranko náà lọ. Ní ọ̀dọ̀ Áárónì, ó jẹ́ ìyapa àwọn ọmọ Léfì; ní ọ̀dọ̀ Jérobóámù, ó jẹ́ ìpínyà àwọn ẹ̀yà méjìlá sí ẹ̀yà méjì ti gúúsù àti ẹ̀yà mẹ́wàá ti àríwá.

Ami ìbáṣepọ̀ yẹn láàárín ìjọ àti ìpínlẹ̀ ni Johanu pè ní “àwòrán ẹranko náà” nínú ìwé Ìfihàn. Àwọn ọmọ màlúù wúrà Áárónì àti Jeroboamu jẹ́ àwòrán ẹranko kan, àti ẹranko tí wọ́n jẹ́ àwòrán rẹ̀ ni Bábílónì, nítorí ìjọba àkọ́kọ́ nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì ni a ṣojú fún nípasẹ̀ orí “wúrà” nínú Dáníẹ́lì orí kejì. Àwòrán ẹranko náà ń ṣojú àwọn ìdánwò méjì, nítorí a kọ́kọ́ mú ìdánwò náà wá lórí ẹranko ilẹ̀ ayé—Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, lẹ́yìn náà nínú orí kẹtàlá ti Ìfihàn, Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà fi agbára mú ayé láti gbé àwòrán kalẹ̀ fún ẹranko náà. Ìdánwò àkọ́kọ́ ni USA, lẹ́yìn náà ni ayé.

Ìṣọ̀tẹ́ ọmọ màlúù wúrà jẹ́ ìlọ́po méjì, ó sì samisi méjì nínú àwọn àdánwò mẹ́sàn-án àkọ́kọ́ tí ń ṣamọ̀nà sí àdánwò kẹwàá àti ìkẹyìn ní Kadeṣi àkọ́kọ́. Nígbà tí a bá mú ìṣọ̀tẹ́ Árónì àti ti Jeroboamu jọ “làlà lórí làlà,” a rí i pé Árónì, àlùfáà àgbà, ń ṣojú ìjọ kan, Jeroboamu sì, ọba Ísírẹ́lì, ń ṣojú ìpínlẹ̀. Àwọn làlà méjèèjì náà papọ̀ jẹ́ ààmì ìṣọ̀kan ìjọ àti ìpínlẹ̀. Àwọn pẹpẹ méjì Jeroboamu ni a gbé kalẹ̀ ní Bẹtẹli, (ìtumọ̀ rẹ̀ ni ìjọ) àti Dani (ìtumọ̀ rẹ̀ ni ìdájọ́), wọ́n sì jọ ń ṣojú ìṣọ̀kan ìjọ àti ìpínlẹ̀. Pẹ̀lú àwọn kókó wọ̀nyí tí a ti fi múlẹ̀, a ó bẹ̀rẹ̀ sí í dá àwọn àdánwò mẹ́wàá náà mọ̀.

A gbé àwọn ìdánwò mẹ́wàá náà kalẹ̀ nínú àyíká ìsinmi Sábáàtì (Hébérù 3–4). Wọ́n bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú iṣẹ́ ìyanu mẹ́talọ́kan ti mànnà àti ẹ̀kọ́ rẹ̀ nípa Sábáàtì, wọ́n sì parí ní ìdánwò kẹwàá, Kádéṣì àkọ́kọ́. Kádéṣì àkọ́kọ́ yẹn ni “ọjọ́ ìbínú” nínú Ìwé Mímọ́, Pọ́ọ̀lù sì fi ìṣọ̀tẹ̀ ìkẹyìn sínú àyíká ìdánwò Sábáàtì. Ìdánwò Alifa ni Sábáàtì, gẹ́gẹ́ bí mànnà ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀, ìdánwò kẹwàá àti Omega ní Kádéṣì àkọ́kọ́ náà sì jẹ́ ìsinmi Sábáàtì pẹ̀lú. Alifa àti Omega máa ń ṣojú ìparí pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ nígbà gbogbo.

Ní “ọjọ́ ìmúnibínú” ni a ti kọ ìhìn iṣẹ́ Joṣúà àti Kálẹ́bù sílẹ̀. Ìpínrọ̀ náà dá lé ẹ̀yà ènìyàn kan tí kì yóò wọ inú rẹ̀ lọ, nítorí àìgbàgbọ́ nínú ìránṣẹ́ kan tí wọ́n ti gbọ́. A ṣàpẹẹrẹ ìránṣẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí “ìsinmi.”

“Ìsìnmí” náà ni ifiránṣẹ́ ti a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ifiránṣẹ́ Joṣua àti Kálèbù. Paulu lo àwọn òtítọ́ tí ó ní í ṣe pẹ̀lu Sábáàtì ọjọ́ keje gẹ́gẹ́ bí ààmì ifiránṣẹ́ “ìsinmí” tí àwọn tí a ti yàn láti kú nínú aginjù kọ̀.

Gbolohun náà pé, “Lónìí bí ẹ̀yin bá gbọ́ ohùn rẹ̀,” jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú ìtẹnumọ́ ìwé Ìṣípayá lórí ẹnikẹ́ni tí ó bá gbọ́ ohùn Ẹ̀mí, èyí tí í ṣe láti gbọ́ ìhìn-iṣẹ́ Ẹ̀mí, èyí tí í ṣe ìhìn-iṣẹ́ òjò àrọ̀, èyí tí í ṣe ìhìn-iṣẹ́ “ìsinmi” náà. Ní Kádẹṣi ni ohùn náà ti dún, àwọn ọlọ̀tẹ̀ sì yan olórí tuntun kan láti mú wọn padà sí Ejibiti. Ìtàn ìbínújẹ yìí ni a tọ́ka sí nínú Sáàmù 95 àti láti ọwọ́ Pọ́ọ̀lù nínú Hébérù. Ìtàn náà fi ìkùnà Ísírẹ́lì ìgbàanì hàn nínú ìdánwò wọn ẹlẹ́ẹ̀kẹwàá. Ìdánwò àkọ́kọ́ nínú àwọn ìdánwò mẹ́wàá bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú iṣẹ́ ìyanu mẹ́tà ìṣù-mánà tí ó dúró fún àwọn ìhìn-iṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta, Òfin Ọlọ́run, ìsinmi Sábáàtì, Àkàrà Ọ̀run, ìgbọràn àti ìdájọ́—àti èyí ìkẹyìn nínú àwọn ìdánwò mẹ́wàá ni ìdánwò “ìsinmi” náà. “Ìsinmi” oore-ọ̀fẹ́, gẹ́gẹ́ bí Sister White ṣe sọ, ni ààmì òjò àrọ̀. Kádẹṣi jẹ́ ààmì ìdánwò yálà láti gba tàbí láti kọ ìhìn-iṣẹ́ òjò àrọ̀ tí a gbé kalẹ̀ “làínì lé làínì.”

Lórí ìlà lórí ìlà, “ìsinmi” náà ni ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́ tí a ṣe àfihàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òjò àgbẹ̀yìn. “Ìsinmi” náà pẹ̀lú ni Sábá ọjọ́ keje, èdìdì gan-an tí a fi lé àwọn olóòótọ́ ní àkókò òjò àgbẹ̀yìn. “Ìsinmi” náà ni oore-ọ̀fẹ́ tí ó dúró fún agbára tí a pín fún ọgọ́rùn-ún kan àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì nígbà tí a bá pa ẹ̀ṣẹ̀ wọn rẹ́ kúrò títí láé. Oore-ọ̀fẹ́ náà kì í ṣe agbára nìkan tí a pín tí ó dúró fún ìwẹ̀mímọ́, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ oore-ọ̀fẹ́ tí ń pèsè ìdáláre nígbà tí a bá lo ẹ̀jẹ̀ Kristi láti mú ẹ̀ṣẹ̀ ọkàn tí ó ronúpìwàdà kúrò. “Ìsinmi” oore-ọ̀fẹ́ náà ni ìròyìn òdodo Kristi, òdodo tí ń pèsè oore-ọ̀fẹ́ (agbára) láti gbé láì dẹ́ṣẹ̀, àti oore-ọ̀fẹ́ tí ń yí Laodíkea kan padà sí Filadélfia kan. Nígbà tí a bá ti yí i padà nípasẹ̀ oore-ọ̀fẹ́ ìdáláre, Laodíkea àtijọ́ náà, gẹ́gẹ́ bí Filadélfia, nípasẹ̀ agbára oore-ọ̀fẹ́, ń rìn lórí ọ̀nà ìwẹ̀mímọ́ tí ó ń darí lọ sí ìyìn. “Ìsinmi” náà ni ìròyìn angẹli kẹta, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe àfihàn rẹ̀ pé ó jẹ́ “ìdáláre nípa ìgbàgbọ́ nínú òtítọ́ gidi.” Níwọ̀n bí èyí ti rí bẹ́ẹ̀, Kádéṣì tọ́ka sí 1888.

Kádẹṣi àkọ́kọ́ ń ṣàfihàn ìhìnrere “ìsinmi” tí ó jẹ́ ìhìnrere náà. Ìhìnrere àìnípẹ̀kun ni ‘iṣẹ́ Kristi nínú ìmúwọlé ìlànà ìdánwò mẹ́ta kan tí ń mú kí ẹ̀ka méjì àwọn olùjọsìn dàgbà, lẹ́yìn náà sì ń fi wọ́n hàn gbangba.’ Ìfiranṣẹ́ ìhìnrere àìnípẹ̀kun ti “ìsinmi” ní Kádẹṣi àkọ́kọ́ dúró fún ìfiranṣẹ́ mẹ́ta ti ìhìnrere àìnípẹ̀kun tí iṣẹ́ mẹ́ta ti Ẹ̀mí Mímọ́ ń ṣàkóso, ẹni tí ó ń dá ni lójú nípa ẹ̀ṣẹ̀, òdodo, àti ìdájọ́. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí gan-an ni àwọn ìgbésẹ̀ ìdánwò mẹ́ta kan náà nínú ìdánwò mànà náà!

Àwọn ìdánwò mẹ́wàá bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìlànà ìdánwò onípele-mẹ́ta, tí ó ń fi Òfin Ọlọ́run, Ọjọ́ Ìsinmi, àti ojúṣe ènìyàn hàn láti jẹ àti láti tú ọ̀rọ̀ Ọlọ́run jẹ. Ìdánwò àkọ́kọ́ nínú àwọn ìdánwò mẹ́wàá jẹ́ onípele-mẹ́ta gẹ́gẹ́ bí ìkẹ́wàá pẹ̀lú. Ìdánwò àkọ́kọ́ lo manna, gẹ́gẹ́ bí àmì Àkàrà Ọ̀run tí ń gbé Ọjọ́ Ìsinmi ọjọ́ keje ga. Ìdánwò ìkẹ́yìn lo “ìsinmi,” gẹ́gẹ́ bí àmì ìlànà ìdánwò ìkẹ́yìn ti òjò àìpẹ́, èyí tí ó parí sí Òfin Àìkú, níbi tí àwọn tí ń ṣojú fún Àkàrà Ọ̀run ti gbé sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá Ọjọ́ Ìsinmi.

Ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ìdánwò mẹ́wàá gẹ́gẹ́ bí ìparí àwọn ìdánwò mẹ́wàá náà ṣe ń tẹnu mọ́ Ọjọ́ Ìsinmi, àti iṣẹ́ ìhìnrere tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Ọjọ́ Ìsinmi, èyí tí í ṣe ìhìnrere àìnípẹ̀kun ti áńgẹ́lì kẹta. Kadeṣi àkọ́kọ́ ni omega àwọn ìdánwò mẹ́wàá, nítorí náà alpha àwọn ìdánwò mẹ́wàá gbọ́dọ̀ ní àwọn àbùdá kan náà. Kadeṣi ṣàpẹẹrẹ ọdún 1863, nígbà tí Olúwa ti fẹ́ parí iṣẹ́ Rẹ̀ kí ó sì mú àwọn ènìyàn Rẹ̀ lọ sí ilé, ṣùgbọ́n ìwọlé sínú Ilẹ̀ Ìlérí ni a fa ìdádúró sí.

Arábìnrin White béèrè pé, “Ǹjẹ́ àwa yóò mú un bínú gẹ́gẹ́ bí Ísírẹ́lì àtijọ́ ti ṣe?” A máa ń mú un bínú nípa dídapọ̀ mọ́ ayé, èyí tí Ejibiti dúró fún gẹ́gẹ́ bí ààmì rẹ̀, gan-an ní ibi náà tí àwọn ọlọ̀tẹ̀ ní Kádéṣi wá olórí kan láti mú wọn padà sí. Ní ọdún 1863, ìfẹ́ láti padà sí Ejibiti àti yíyan olórí tuntun ni ìmísí fi hàn gẹ́gẹ́ bí ìfẹ́ láti ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ayé.

Abala tí a ń ronú lórí nísinsìnyí ni àlàyé tí Arábìnrin White ṣe ṣáájú rẹ̀ nípa bí Ísírẹ́lì ìgbàanì kò ṣe wọ inú ìsinmi náà. Nínú àyíká ìṣọ̀tẹ̀ wọn tí kò dẹ́kun, ó gbé àwọn ẹsẹ̀ náà kalẹ̀ tí ń fi hàn bí Ọlọ́run ṣe fẹ́ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀, ṣùgbọ́n ìyàwó rẹ̀ kọ̀. Abala tí ó tẹ̀lé yìí ń ṣí ọ̀nà sí ohun tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ kà.

Nínú ìpínrọ̀ tí ó kọ sílẹ̀, “Ọlọ́run béèrè pé kí àwọn ènìyàn Rẹ̀ gbẹ́kẹ̀lé Òun nìkan. Kò fẹ́ kí wọ́n gba ìrànlọ́wọ́ lọ́wọ́ àwọn tí kò sin ín.” Ní ọdún 1863, Adventismu Millerite ti Laodicea dá àjọṣepọ̀ pẹ̀lú ìjọba Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ràn wọ́n lọ́wọ́ nínú ìsapá wọn láti dí àwọn ọ̀dọ́kùnrin wọn lọ́wọ́ kí a má bàa fi wọ́n sínú iṣẹ́ ogun nínú ogun tí ó pa ènìyàn jù lọ nínú ìtàn Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.

Arábìnrin White sọ, ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àlàyé rẹ̀ lórí ìṣọ̀tẹ̀ Kádéṣì, pé, “Ẹlẹ́dàá ohun gbogbo kò nílò ìrànlọ́wọ́ àwọn ọ̀tá Rẹ̀ láti fi mú ìjọsìn Rẹ̀ dúró. Kò béèrè ẹbọ ìwà búburú, bẹ́ẹ̀ ni Kò sì gba àwọn ọrẹ ẹbọ àwọn tí wọ́n ní ọlọ́run mìíràn níwájú Olúwa.” Ní ọdún 1863, ìṣísẹ̀ Adventismu Millerite ti Laodicea di ìjọ, ó sì dá àdéhùn pọ̀ mọ́ agbára náà tí yóò fi mú ìjọsìn ọjọ́ Àìkú wá lórí orílẹ̀-èdè náà, lẹ́yìn èyí sì lórí ayé.

Nínú àpilẹ̀kọ tó kàn, a óò tẹ̀síwájú nínú ìrònú wa lórí àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí ń ṣèrànwọ́ sí 1863, èyí tí ó jẹ́ òkúta àgbélébùú àkókò àsọtẹ́lẹ̀ láti 1844 sí 1863.