Ìwé Joẹli àti Ìjọ Laodicea ti Àwọn Adventist Ọjọ́-Ìsinmi Keje - Nọ́mbà Méjìlá-dín-lógún

A ń ronú lórí májẹ̀mú Ábrámù, a kò sì tí ì dá lórí apá kan nínú àsọtẹ́lẹ̀ Ábrámù tí ó ní ìbáṣepọ̀ tààrà pẹ̀lú àwọn ẹsẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ ìwé Joẹli. Àsọtẹ́lẹ̀ Ábrámù nípa ọdún 400 ti ìsìnrú, pẹ̀lú ọdún 430 ti Pọ́ọ̀lù, ń mú ètò àsọtẹ́lẹ̀ náà jáde tí ó bá ọdún 1290 ti Danieli 12:11 mu. Àsọtẹ́lẹ̀ ọdún 1290 ti ẹsẹ̀ kọkànlá ni àkókò àsọtẹ́lẹ̀ omega ti ìlà ọdún 430 ti Ábrámù àti ti Pọ́ọ̀lù. Òtítọ́ yìí jẹ́ apá kan nínú ohun tí a tú sílẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, tí ó ya àwọn ọlọ́gbọ́n sọ́tọ̀ kúrò lọ́dọ̀ àwọn ènìyàn búburú.

Tí ó so mọ́ àsọtẹ́lẹ̀ omega ti ọdún ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlá-dín-lọ́gbọ̀n [430] ni ààmì “ìran mẹ́rin,” tí ó ń tọ́ka sí àkókò ìdánwò fún orílẹ̀-èdè tí ó di àwọn ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run mọ́ ẹrú. Fún Mósè, Íjíbítì ni í ṣe é; fún ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] náà, àwọn tí wọ́n kọ orin Mósè, ó jẹ́ ìtàn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1798 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú. Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, tí a ṣojú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ẹranko ilẹ̀” nínú Ìfihàn orí kẹtàlá, bẹ̀rẹ̀ bí ọ̀dọ́-àgùntàn, ó sì parí ní sísọ̀rọ̀ bí dírágónì. Jósẹ́fù, àpẹẹrẹ Ọ̀dọ́-àgùntàn náà, ṣojú àkókò àlàáfíà díẹ̀ ní Íjíbítì, títí di ìgbà tí Fáráò tuntun kan fi dìde tí ìsìnrú sì bẹ̀rẹ̀. Nípa bẹ́ẹ̀, orílẹ̀-èdè tí a dájọ́ ní ìran kẹrin, èyí tí ó jẹ́ Íjíbítì fún Mósè, ni Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. A dá ìyókù náà lẹ́jọ́ ní òfin Ọjọ́ Àìkú gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú àwọn àjàkálẹ̀-àrùn tí ó dé òpin fún àwọn Hébérù pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ lórí òpó ilẹ̀kùn wọn, àti lẹ́yìn náà pẹ̀lú orílẹ̀-èdè Íjíbítì ní Òkun Pupa. Jósẹ́fù àti Mósè ṣojú Fáráò rere àti Fáráò búburú, èyí tí fún Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà jẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀dọ́-àgùntàn, lẹ́yìn náà sì di dírágónì.

Asọtẹ́lẹ̀ Ábrámù nípa ìdájọ́ ní ìran kẹrin ní òtítọ́ yìí pé ìpipádé àkókò àánú jẹ́ ohun tí ń lọ ní ìlọsíwájú, nítorí pé nínú ìmúṣẹ́ Mósè sí asọtẹ́lẹ̀ Ábrámù; kì í ṣe pé àkókò àánú pa dé fún Ejibiti nìkan, ṣùgbọ́n àkókò ṣì kù fún àwọn Ámórì láti kún ife àkókò àánú wọn—lẹ́yìn tí Ejibiti ti kún tiwọn. Òkun Pupa fún Ejibiti ni òfin Ọjọ́ Àìkú fún Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, lẹ́yìn náà “gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn lórí ayé” yóò “tẹ̀lé àpẹẹrẹ” Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú àwọn Ámórì lẹ́yìn ìpipádé àkókò àánú Ejibiti.

Àwọn ará Amori jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá tí ó ń ṣàfihàn ayé láti odò Íjíbítì títí dé odò Bábílónì, nínú májẹ̀mú Abramu, nítorí náà àwọn ará Amori ń ṣojú fún àwọn orílẹ̀-èdè ayé, tí wọ́n ń pa àkókò ìdánwò tiwọn gẹ́gẹ́ bí orílẹ̀-èdè mọ́, lẹ́yìn òfin Ọjọ́-Àìkú ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Àwọn ará Amori ni àmì àpẹẹrẹ Bíbélì fún ìdájọ́ tí ń dé ìparí lórí ayé, ó sì máa ń ṣẹlẹ̀ ní ìran kẹta àti ìkẹrin. Òkun Pupa ni àmì àpẹẹrẹ ìparí àkókò ìdánwò fún Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, àwọn ará Amori sì ń ṣojú fún àwọn orílẹ̀-èdè tí ń pa àkókò ìdánwò wọn mọ́ ní ìlọsíwájú títí àkókò ìdánwò ènìyàn yóò fi parí. Nítorí náà, àwọn ará Amori jẹ́ àmì àpẹẹrẹ àkókò ìpọnjú òfin Ọjọ́-Àìkú láti Òkun Pupa títí dé ìdáǹde afẹ́fẹ́ ìlà-oòrùn, nígbà tí a ṣí ojú ọ̀nà ìgbàlà sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run.

Ṣùgbọ́n àsọtẹ́lẹ̀ Ábúrámù kì í ṣe pé ó kan sọ̀rọ̀ nípa ìran kẹrin nìkan ní ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà gẹ́gẹ́ bí Íjíbítì, àti ayé gẹ́gẹ́ bí àwọn Ámórì; ṣùgbọ́n ní pàtàkì jùlọ, ó fi ìran àwọn ènìyàn Ọlọ́run tí wọ́n rékọjá Òkun Pupa sí ipò “ìran kẹrin.” Nígbà tí a bá ti yọ jáde, ohun tí a lè yọ jáde, kúrò nínú ìmọ̀ nípa “ìran mẹ́rin” nínú ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ nínú ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti Ábúrámù, a ó sì ronú lórí ìgbésẹ̀ kejì àti ìkẹta ti májẹ̀mú Ábúráhámù. Ìgbésẹ̀ kejì ni orí kẹtàlá-dín-lógún, ìkẹta náà sì ni, láìsí àní-àní—orí kejìlélógún.

Nínú orí kejìlá ìwé Dáníẹ́lì, a sọ̀tọ̀ àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta, gbogbo wọn sì ń ṣàfihàn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ tí ó dáwọ́ dúró ní ọdún 1844. A tú àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí sílẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí sì ń ṣàfihàn ìlọsíwájú ìmọ̀ tí ó dé bá àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Kristi gẹ́gẹ́ bí ọkùnrin tí ó wọ aṣọ ọ̀gbọ̀, gbé èkínní nínú àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta kalẹ̀ ní ẹsẹ̀ keje, nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, Ó sì fi ara Rẹ̀ ṣọ̀kan pẹ̀lú áńgẹ́lì Ìfihàn mẹ́wàá, ẹni tí kò dúró lórí omi, ṣùgbọ́n lórí ilẹ̀ àti lórí òkun.

Nínú ẹsẹ keje ti orí kejìlá, ọkùnrin tí ó wọ aṣọ ọ̀gbọ̀ náà pẹ̀lú búra ní orúkọ Ẹni tí ń bẹ láàyè títí láé.

A ti sọ fún wa nípasẹ̀ ìmísí pé ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan náà tí ó wà nínú ìwé Dáníẹ́lì ni a tún gbé kalẹ̀ nínú ìwé Ìfihàn, àti pé òye àwọn Millerite ni pé àwọn àpèjúwe méjèèjì wọ̀nyí jẹ́ àwọn ìpínrọ̀ tó bá ara wọn lọ nípa Kristi. Kristi gẹ́gẹ́ bí Áńgẹ́lì pẹ̀lú ìwé kékeré náà, tí ń fi òpin ìṣiṣẹ́ àkókò àsọtẹ́lẹ̀ hàn ní ọdún 1844 nínú ìwé Ìfihàn, àti Kristi gẹ́gẹ́ bí Ọkùnrin tí ó wọ aṣọ ọ̀gbọ̀ nínú ìwé Dáníẹ́lì, tí ń fi hàn pé nígbà tí òfin Ọjọ́ Àìkú bá dé ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, gbogbo àwọn ìyanu ìran ìkẹyìn Dáníẹ́lì yóò ti parí. Nínú ìtàn mímọ́ náà, èyí tí ó ṣáájú tí ó sì dé òpin rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú, àwọn ènìyàn Ọlọ́run yóò ní láti tú ká fún àkókò kan tí a fi àpẹẹrẹ 1260 ṣojú rẹ̀. Àkókò ìtúká tí ó ṣáájú òfin Ọjọ́ Àìkú ni a gbé kalẹ̀ nínú Ìfihàn orí kọkànlá, níbi tí a ti pa Mósè àti Élíjà, tí wọ́n sì kú sínú òpópónà fún ọjọ́ mẹ́ta àti ààbọ̀, èyí tí ó jẹ́ àmì 1260.

Nínú ẹsẹ̀ keje, ọkùnrin tí ó wọ aṣọ ọgbọ̀n náà fi hàn pé nígbà tí títú agbára àwọn ènìyàn mímọ́ ká bá parí ní ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀ rẹ̀, “àwọn ohun ìyanu” tí ó dé bá àwọn ènìyàn Ọlọ́run ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn yóò parí. A parí àpilẹ̀kọ tó kọjá pẹ̀lú àlàyé Sister White lórí Sekariah orí kẹta. Gbólóhùn àkọ́kọ́ sọ pé, “Ìran Sekariah nípa Joshua àti Áńgẹ́lì náà ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú agbára àrà ọ̀tọ̀ sí ìrírí àwọn ènìyàn Ọlọ́run nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìparí ọjọ́ ńlá ìràpadà.” Nínú orí náà, àti nínú àlàyé amísí ti Sister White lórí orí náà, ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin] ni “àwọn ọkùnrin tí a yà lẹ́nu sí.” “Àwọn ohun ìyanu” ìran ìkẹyìn Danieli tí a mú dé ìparí nípasẹ̀ òfin Ọjọ́ Àìkú, ni “àwọn ohun ìyanu” tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú fífi èdìdì sí àwọn ènìyàn Ọlọ́run.

Orí kẹ̀rìnlá ìwé Dáníẹ́lì pèsè ìmọ́lẹ̀ tí ń fi èdìdì lé ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ìmọ́lẹ̀ náà ni a ṣàfihàn nípa àkókò àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta, tí gbogbo wọn ni a ti dá mọ̀ tí a sì ti fi ìdí wọn múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ nínú ìtàn àwọn ọmọ ìgbàgbọ́ Millerite. A gbé àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà kalẹ̀ nínú ẹsẹ̀ mẹ́ta, wọn sì jẹ́ ọ̀wọ̀n mẹ́ta tí ń gbé ilé-iṣẹ́ òtítọ́ ró. Ilé-iṣẹ́ òtítọ́ ni a ń gbé ró nípasẹ̀ ìlànà ìgbésẹ̀ mẹ́ta. Ìlànà ìgbésẹ̀ mẹ́ta yẹn ni a ṣojú rẹ̀, nínú àyọkà ẹsẹ̀ mẹ́sàn-án (4–12), nípasẹ̀ ẹsẹ̀ mẹ́ta tí ń gbé àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kalẹ̀. Àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí, nígbà tí a bá tọ̀ wọ́n láti ojú ìmọ̀ ìpìlẹ̀ ti Millerite, máa ń mú jáde àkókò àpẹẹrẹ mẹ́ta tí a túmọ̀ sí ní ìbámu pẹ̀lú ìmọ̀ Millerite, ṣùgbọ́n tí kò lo èròjà àkókò.

Àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà wà nínú gẹ́gẹ́ bí Ìwé Mímọ́ kan náà gan-an tí ó ṣàlàyé “ìlànà tí wíwọ̀n-án ìsọtẹ́lẹ̀ dì—lẹ́yìn náà kí a tú ú sílẹ̀,” pẹ̀lú àpèjúwe Bíbélì ayélujára tí ó gbajúmọ̀ nípa ìlànà ìdánwò mẹ́ta. Àwọn ẹsẹ̀ mẹ́sàn-án tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú pé a sọ fún Dáníẹ́lì láti dì ìwé rẹ̀, ni ẹsẹ̀ wọ̀nyẹn gan-an ni a ti gbé àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta kalẹ̀, àti nínú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́sàn-án wọ̀nyẹn ni a ti sọ ìlànà ìmímọ́ tí a ń mú ṣẹ nígbà tí a bá tú òtítọ́ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “a yóò wẹ̀ wọ́n mọ́, a ó sọ wọ́n di funfun, a ó sì dán wọn wò.” Àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta inú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́ta náà ni ìbùkún ìmọ̀ tí ń pọ̀ sí i, ní àkókò òpin, ní ọjọ́ ìkẹyìn, tí ń ṣojú ìlànà ìdánwò àti ìdìmọ́lẹ̀ ìkẹyìn ti àwọn ènìyàn májẹ̀mú Ọlọ́run. Itàn náà ni ibi tí a ti gbé “àwọn iṣẹ́-ìyanu” àpẹẹrẹ tí ó dé bá àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní ọjọ́ ìkẹyìn kalẹ̀. Jọ̀wọ́, ka gbolohun-ọrọ̀ yìí lẹ́ẹ̀kansi.

Àwọn àsìkò mẹ́ta náà, nínú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́ta nínú àyọkà ẹsẹ̀ mẹ́sàn-án náà, ń ṣojú gíga àṣepé ìwé Dáníẹ́lì, àti gíga àṣepé tí a ṣojú síbẹ̀ náà ni gíga àṣepé ìlà àsọtẹ́lẹ̀ ti inú; ó jẹ́ ìtàn bí a ṣe “gé” àpáta kan jáde kúrò nínú òkè kan, láìfi ọwọ́ ṣe é, èyí tí í ṣe ìtàn ti ìyókù náà. A ṣojú ìlà ti inú yẹn nínú orí kẹwàá àti kejìlá, àti gíga àṣepé ìlà òde ti àsọtẹ́lẹ̀ wà nínú àwọn ẹsẹ̀ ìparí ti orí kọkànlá, àti àwọn ẹsẹ̀ díẹ̀ àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì kejìlá.

Àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyẹn pẹ̀lú ni ìparí gíga jùlọ nínú àwọn ìran ẹ̀rí odò Ulai àti Hiddekel, àti àwọn ẹsẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ní àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó dúró fún ìmúṣẹ̀ gíga jùlọ ti àsọtẹ́lẹ̀ àkókò májẹ̀mú tí ó fi Abram àti Paulu méjèèjì kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́rìí. Jesu, gẹ́gẹ́ bí Ọkùnrin tí ó wọ aṣọ ọ̀gbọ̀ ní ẹsẹ̀ keje, ń rìn lórí omi. Ní ẹsẹ̀ kọkànlá ohùn méjì, tí wọ́n sì tún jẹ́ ohùn Kristi, Abram àti Paulu dúró láti jẹ́rìí. Ní ẹsẹ̀ kejìlá a ṣàfihàn ìtàn fífìdì àwọn ènìyàn Ọlọ́run sẹ́yìn, nítorí àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] jẹ́ wúńdíá, àwọn wúńdíá sì ní ìrírí àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, ìbùkún tí ó wà ní ẹsẹ̀ kejìlá sì wà lórí àwọn tí ń dúró. Àwọn tí ń dúró nínú àkàwé náà, tí wọ́n sì jẹ́ “olùbùkún,” ni àwọn tí ó gba aṣọ tí ó jẹ́ kí wọ́n lè wọ inú ìgbéyàwó, nígbà tí a bá ti ti ilẹ̀kùn.

Nínú ẹsẹ̀ keje, Jésù ń rìn lórí omi, èyí sì ń mú ìbẹ̀rù jáde, ṣùgbọ́n Pétérù pinnu láti gbàgbọ́, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í rìn àti láti fi ògo fún Ọlọ́run; ṣùgbọ́n Pétérù sábà máa ń jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì, a sì yí ògo padà sí ìbẹ̀rù, bí wákàtí ìdájọ́ rẹ̀ ti dé. Àkókò àkọ́kọ́ tí a gbé kalẹ̀ nínú ẹsẹ̀ keje, dúró fún ìhìn iṣẹ́ angẹli àkọ́kọ́. Jésù wà lórí omi, àmì ìbẹ̀rù àti ti angẹli àkọ́kọ́. Lẹ́yìn náà, Jésù tọ́ka sí àkókò kan níbi tí Yóò ti fi ògo fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ kí ìdájọ́ òfin Ọjọ́ Àìkú tó dé. Gbogbo ẹ̀yà mẹ́ta ti àwọn angẹli mẹ́ta wà nínú ẹsẹ̀ keje, nítorí ẹsẹ̀ keje ni àkọ́kọ́ nínú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́ta tí ó dúró fún àwọn angẹli mẹ́ta.

Ẹsẹ̀ kọkànlá pèsè “ìlọ́po méjì” kan pẹ̀lú ẹ̀rí omega rẹ̀ sí àwọn ohùn alpha ti Ábírámù àti Pọ́ọ̀lù. Àwọn ohùn wọn tí a “lọ́po méjì” darapọ̀ láti gbé àsọtẹ́lẹ̀ àkókò májẹ̀mú kalẹ̀, àti ẹsẹ̀ kọkànlá náà mú àsọtẹ́lẹ̀ náà ṣẹ gẹ́gẹ́ bí omega, nípa ṣíṣe ìdánimọ̀ àkókò àsọtẹ́lẹ̀ tí ó parí pẹ̀lú ìṣubú Bábílónì ní ọdún 1798, àti pé nípa bẹ́ẹ̀ ó di àpẹẹrẹ ìṣubú Bábílónì nígbà tí Míkáẹ́lì yóò dìde ní ọjọ́ ìkẹyìn. Nínú ẹsẹ̀ kọkànlá a ní ìlọ́po méjì àwọn wòlíì, àti àkókò kan tí ó ṣojú fún ìṣubú Bábílónì méjì, nípa bẹ́ẹ̀ ń ṣojú fún ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì kejì tí ó kéde pé, “Bábílónì ti ṣubú, ti ṣubú.”

Ẹsẹ keje ni ifiranṣẹ angẹli akọkọ, ẹsẹ kọkanla si ni ifiranṣẹ angẹli keji, ati ẹsẹ kejila, ti iṣe Daniẹli 12:12 tabi Daniẹli 144, jẹ́ nípa ìyàtọ̀ tó wà láàárín àwọn ọlọ́gbọ́n àti aṣiwèrè, èyí tí a ń mú ṣẹ nípasẹ̀ ìlànà ìdájọ́ tí ó parí pẹ̀lú ìfihàn ìwà ní àkókò ìpọnjú ìdájọ́. Ẹsẹ kejila ni ifiranṣẹ angẹli kẹta tí ń ṣe ìdánimọ̀ bí a ṣe pín ayé sí ẹgbẹ́ méjì, àti ohun tí ó bá àwòrán ìta ti angẹli kẹta náà mu nípa pínpín yẹn gan-an, ni pínpín inú ti angẹli kẹta tí a ṣojú fún nínú ẹsẹ kejila. Ẹsẹ keje, kọkanla àti kejila ni ifiranṣẹ àwọn angẹli mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, àwọn ẹsẹ náà sì ni ìmọ́lẹ̀ tí a tú èdìdì rẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ìtú èdìdì àwọn ẹsẹ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn bá Ìfihàn orí kẹwàá mu.

Kristi gẹ́gẹ́ bí angẹli alágbára, àti pẹ̀lú gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà nínú orí kẹwàá, ké bí “kìnnìún,” ìró rẹ̀ sì mú kí ààrá méje jáde, èyí tí a fi èdìdì pa mọ́, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní Danieli orí kẹwàá. Wọ́n jẹ́ àwọn ìpínrọ̀ tí ó bá ara wọn mu. Nítorí ìdí èyí, àwọn àkókò mẹ́ta nínú orí kejìlá, ni wọ́n tún jẹ́ ààrá méje ti Ìfihàn orí kẹwàá.

“àwọn àrá méje” kì í ṣe ohun mìíràn bí kò ṣe ọ̀nà míràn láti ṣàfihàn Kristi gẹ́gẹ́ bí Alfa àti Omega, nítorí àpẹẹrẹ àkọ́kọ́ ti “àwọn àrá méje” ni pé ó dúró fún “àlàyé ìtòlẹ́sẹẹsẹ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀” tí ó ṣẹlẹ̀ láti ọdún 1798 títí dé 1844, èyí tí a tún ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ nínú “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú” tí “a óò fi hàn ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọn” nínú ìtàn àwọn ọgọ́rùn-ún kan lé mẹ́rìnlélógójì [144,000]. “àwọn àrá méje” jẹ́ nítorí náà àmì Alfa àti Omega; ẹni tí í ṣe ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú òpin náà; àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn; ìpìlẹ̀ àti tẹ́ńpìlì; òkúta igun àti òkúta ìparí—àwọn àrá méje.

Ìmọ̀lẹ̀ àwọn àkókò àmì mẹ́ta nínú Dáníẹ́lì orí kejìlá gbọ́dọ̀ bá ìmọ̀lẹ̀ àwọn ààrá méje mu, nítorí pé wọ́n jẹ́ ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan náà. Nínú àkókò kìíní, Kristi gbé ọwọ́ méjèèjì sókè sí ọ̀run, gẹ́gẹ́ bí Ó ti ṣe pẹ̀lú ọwọ́ kan nínú Ìfihàn orí kẹwàá. Nínú Ìfihàn orí kẹwàá, ọwọ́ Rẹ̀ di àmì òpin ìlò àkókò àsọtẹ́lẹ̀, tí ń fi ìyípadà láti inú àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ sí àwọn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ lásán hàn. Ìyípadà yẹn ti òfin àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì tí àwọn Mílàráìtì lò, ni a fi hàn nípa àpẹẹrẹ ìyípadà pàtàkì láti ti gidi sí ti ẹ̀mí ní àsìkò Kristi.

A jí Aposteli Paulu dìde láti fi ìlànà wòlíì pàtàkì múlẹ̀, tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìlà wòlíì ti ènìyàn àyànfẹ́ kan. Ní ìbẹ̀rẹ̀ pátápátá ti Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí, a fi ìlànà wòlíì pàtàkì kan múlẹ̀, èyí tí ó tún májẹ̀mú náà fúnra rẹ̀ ṣe ní ìtumọ̀ tuntun. Láti ìgbà náà lọ, láti jẹ́ ọmọ Ábúráhámù ni kí ó jẹ́ ọmọ Ábúráhámù nípa ìgbàgbọ́, kì í ṣe nípa ẹ̀jẹ̀. A fi ìlànà wòlíì náà sí ipò ní pàtàkì nípasẹ̀ kálámù Paulu, ẹni tí, nípa ọ̀ràn yìí, jẹ́ àpẹẹrẹ Kristi nínú Ìfihàn orí kẹwàá, ní yíyí padà àti fífi ìṣiṣẹ́ àkókò wòlíì dópin ní ọdún 1844.

Majẹmu pẹ̀lú aráyé ni a ṣàfihàn nípasẹ̀ àwọ̀ òjò, àti pé Ọkọ̀ Noa dúró fún àkókò kan, ṣáájú àti lẹ́yìn ìkún-omi, nígbà tí kò sí àwọn ènìyàn àyànfẹ́ tí a yà sọ́tọ̀ tí a fi ìdánimọ̀ hàn gbangba. Ìpè Ábúráhámù ṣàfihàn ìyípadà ńlá àti pàtàkì nínú ìbáṣepọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run pẹ̀lú aráyé. Majẹmu tí a dá pẹ̀lú Ábúráhámù ṣàfihàn ìyípadà ńlá nínú ìlànà ìtàn majẹmu, àti nípa bẹ́ẹ̀ ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìyípadà ńlá láti ojúlówó sí ti ẹ̀mí ní ọjọ́ Pọ́ọ̀lù, àti láti ìlò àkókò sí àìsí ìlò àkókò ní ọdún 1844.

Ìyípadà àkọ́kọ́ nínú májẹ̀mú Ọlọ́run pẹ̀lú aráyé ni Ọgbà náà, ìyípadà tí a sì kéde ní fífi ìdènà lélẹ̀ lórí igi ìyè; ó sì tún mú ìyípadà aṣọ wá, láti inú ìmọ́lẹ̀ ẹ̀mí sí aṣọ awọ-àgùntàn gidi. Ìyípadà pàtàkì tó tẹ̀lé e nínú ìtàn májẹ̀mú ni ìkún omi, èyí tí Noa ṣojú fún, gẹ́gẹ́ bí Ádámù náà ti ṣe nínú ìyípadà pàtàkì àkọ́kọ́ nínú májẹ̀mú. Lẹ́yìn náà ni ìyípadà sí àwọn ènìyàn tí a yàn pẹ̀lú Ábúrámù, èyí tí ó yọrí sí Mósè, ẹni tí ó mú àwọn ìlànà àsọtẹ́lẹ̀ wọlé pé ọjọ́ kan dúró fún ọdún kan. Ìlànà náà wúlò títí di ọdún 1844, nígbà tí ìyípadà pàtàkì mìíràn tún wà nínú májẹ̀mú. Ní àwọn àkókò ńlá nínú ìtàn májẹ̀mú, ìyípadà pàtàkì kan máa ń wà ní gbogbo ìgbà nínú ìlànà kan ti Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run. Ìyípadà náà ní àkókò ìtàn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin ni pé Álífà àti Ōmégà ni Òtítọ́. Álífà àti Ōmégà ni ìlànà náà pé òpin ni a máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ṣàpèjúwe ní gbogbo ìgbà nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Tí a so mọ́ ìlànà Álífà àti Ōmégà yìí ni àgbékalẹ̀ onípele-mẹ́ta ti ọ̀rọ̀ Hébérù náà, “òtítọ́.”

Iyípadà àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì jùlọ ní àkókò ìtàn àwọn àṣẹ́kù ni a ṣojú rẹ̀ ní tààràtà nínú ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìtàn májẹ̀mú pàtàkì, bẹ́ẹ̀ náà sì ni nínú àwọn ìlà òtítọ́ mìíràn. “Bọ́tìnì” tí a fi lé lórí Eliakimu nínú Isaiah 22:22 ni bọ́tìnì kan náà tí a fi fún Peteru ní Panium nínú Matthew mẹ́rìndínlógún. A fi bọ́tìnì náà fún ìjọ Filadelfia, àti pé William Miller ni a fi bọ́tìnì náà fún, tí ó jẹ́ kí ó lè so pọ̀ mọ́ ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan gan-an ní ọjọ́ náà, èyí tí Mose ti kọ sílẹ̀ ní àkókò ìtàn Mose, tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìtàn àwọn Millerite. Ìsopọ̀ Miller pẹ̀lú àsọtẹ́lẹ̀ Mose ni a ṣojú rẹ̀ nípa ìsopọ̀ Paulu pẹ̀lú àsọtẹ́lẹ̀ Abramu. Àti pé kí nìdí tí Miller kò fi yẹ kí ó so pọ̀ mọ́ Mose, nígbà tí ìgbàlà Mose nínú ọkọ̀ ti so pọ̀ mọ́ ìgbàlà Noa nínú ọkọ̀ láti di àwọn májẹ̀mú méjèèjì pọ̀. Àwọn ìyípadà nínú lílò àsọtẹ́lẹ̀ tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Edeni fi hàn pé ìṣípayá pàtàkì kan ti ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ni a mọ̀ nínú ìtàn àwọn ènìyàn májẹ̀mú ìkẹyìn—ẹgbẹ̀rún kan, ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì. Mo dúró lórí èrò pé ìyípadà àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì jùlọ ni a ṣojú rẹ̀ pẹ̀lú ààrá méje, èyí tí ó so mọ́ taara pẹ̀lú àwọn àkókò mẹ́ta nínú Daniel orí kejìlá, àti pé a kàn mọ̀ wọ́n nìkan nígbà tí a bá ń fi àwọn ìlànà alpha àti omega lò lórí ìlò ìlà lórí ìlà, tí ó dúró lórí ẹ̀ka òtítọ́ onígbésẹ̀ mẹ́ta.

Nínú àwọn ẹsẹ̀ tí ó wà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ṣáájú ìkéde pé “àkókò kò sí mọ́,” Kristi ṣe ìfihàn àwọn àrá méje, èyí tí a fi èdìdì dì mọ́—gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú àwọn òtítọ́ inú Dáníẹ́lì méjìlá. Àyíká ọ̀ràn fún ọkùnrin tí ó wọ aṣọ ọ̀gbọ̀ tí ó gbé ọwọ́ rẹ̀ méjèèjì sókè nínú orí kejìlá ni ṣíṣí ìdìdì ìwé Dáníẹ́lì, àti àyíká ọ̀ràn fún Kristi, Kìnnìún náà, nínú Ìṣípayá mẹ́wàá ni fífi èdìdì dì àwọn àrá méje. Sister White so fífi èdìdì dì àwọn àrá méje pọ̀ mọ́ fífi èdìdì dì ìwé Dáníẹ́lì.

Àwọn ààrá méje ni a ṣàlàyé nínú Ìfihàn orí kẹwàá àti nínú Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀, pẹ̀lú nínú ìtàn àwọn Míléráìtì láti ọdún 1840 títí dé 1844, èyí tí a tún ṣe ní ìtàn àwọn ẹgbẹ̀rún mọ́kànlá-dín-lẹ́ẹ̀dẹ́gbẹ̀rin. Nínú àyọkà kan náà ni ó tún sọ pé, “Ìmọ́lẹ̀ pàtàkì tí a fi fún Jòhánù tí a sì fi hàn nínú àwọn ààrá méje jẹ́ àpèjúwe àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí yóò ṣẹlẹ̀ lábẹ́ àwọn ìhìnrere áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti kejì. Kò dára jùlọ kí àwọn ènìyàn mọ nǹkan wọ̀nyí, nítorí a gbọ́dọ̀ dán ìgbàgbọ́ wọn wò. Nínú ètò Ọlọ́run ni a ó ti kéde àwọn òtítọ́ àgbàyanu jùlọ tí ó sì ga jùlọ.” Àwọn Míléráìtì kò mọ̀ pé a ó dojú kọ wọn pẹ̀lú ìrètí tí yóò bàjẹ́ lẹ́ẹ̀mejì, nítorí pé àìní òye wọn jẹ́ ohun tí a pèsè láti fi dán wọn wò. Àwọn Míléráìtì kò fura sí “àwọn òtítọ́ tí ó ga sí i,” èyí ni pé, wọn kò retí “àwọn ìyípadà pàtàkì nínú àsọtẹ́lẹ̀” nínú ìtàn májẹ̀mú.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé “kì í ṣe ohun tí ó dára jùlọ fún” àwọn ènìyàn Míllẹ́ráítì “láti mọ nǹkan wọ̀nyí,” ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélọ́gọ́rin náà ni a dán wò pẹ̀lú ìtàn kan náà, ṣùgbọ́n kì í ṣe nípa àìlóye ìtàn náà ní àìmọ̀kan, bí kò ṣe nítorí àìlóye ìtàn kan tí a béèrè pé kí ẹ mọ̀. Àdánwò kan náà ni, àmọ́ ní ìyípadà. Jòhánù nínú Ìṣípayá mẹ́wàá, ní àkọ́kọ́ àti ní pàtàkì jùlọ, ń ṣàpẹẹrẹ ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélọ́gọ́rin náà, àti ní ipò kejì nìkan, ìṣísẹ̀ Míllẹ́ráítì ti àwọn áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti kejì. A mọ èyí nígbà tí o bá rí i pé a ti sọ fún Jòhánù ṣáájú nípa jíjẹ ìwé kékeré náà pé yóò dùn, lẹ́yìn náà yóò sì korò. Kì í ṣe ohun tí ó dára jùlọ fún àwọn Míllẹ́ráítì láti mọ ìtumọ̀ èyí, ṣùgbọ́n Jòhánù ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ènìyàn kan tí wọ́n ti mọ tẹ́lẹ̀ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn Míllẹ́ráítì jẹ ìwé kékeré náà.

A sọ fún Johanu ṣáájú nípa ìrírí dídùn-kíkórò ti 1840 sí 1844, ìtàn tí a ṣàfihàn nínú orí kẹwàá. Ìrírí náà, tí a ṣàfihàn kedere gan-an nínú ẹsẹ̀ kẹsàn-án àti kẹwàá, ni a tún fi hàn ní ìtọ́kasí mímọ́ nínú ẹsẹ̀ kejì títí dé ẹsẹ̀ kẹrin.

“ààrá méje” náà dúró fún “àpèjúwe àwọn ìṣẹ̀lẹ̀” tí yóò ṣẹlẹ̀ lábẹ́ áńgẹ́lì kìíní àti kejì, àti pẹ̀lú “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú tí a ó fi hàn ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọn.” “ààrá méje” náà dúró fún òtítọ́ náà pé a tún ìtàn àwọn Millerites ṣe nínú ìtàn àwọn ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì, àti pé àwọn òtítọ́ tí a tú sílẹ̀ ní àsìkò òpin ní ọdún 1798 àti lẹ́yìn náà, dúró fún ìtútùsílẹ̀ òtítọ́ ní ọjọ́ ìkẹyìn àwọn ènìyàn Ọlọ́run. Jésù nínú Ìfihàn mẹ́wàá bá Jésù nínú Dáníẹ́lì méjìlá mu. Nínú àwọn ẹsẹ̀ mejeeji ni a ti gbé ìdìdì àti ìtútùsílẹ̀ òtítọ́ ìdánwò ní ọjọ́ ìkẹyìn kalẹ̀.

Àwọn kan lè jiyàn pé Jésù ni ń sọ̀rọ̀ nínú ẹsẹ̀ keje, ṣùgbọ́n pé Gébírẹ́lì ni ń bá Dáníẹ́lì sọ̀rọ̀ nínú ẹsẹ̀ kọkànlá àti kejìlá; ṣùgbọ́n a tún lè lóye rẹ̀ pé Jésù ni ń sọ̀rọ̀ nínú gbogbo apá mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà. Ní ojú ìwòye èyíkéyìí nínú ọ̀ràn náà, ohùn Kristi ni ó ń sọ̀rọ̀ nípasẹ̀ Dáníẹ́lì, àti pé àwọn àkókò wòlíì mẹ́ta tí ó wà nínú orí kejìlá jẹ́ ọ̀rọ̀ Kristi, Òun sì ni ó gbé àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà kalẹ̀ nínú ìṣètò òtítọ́. A di gbogbo àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà mọ́lẹ̀, tí ó sì mú kí wọ́n jẹ́ àmì ẹ̀yà-mẹ́ta kan ṣoṣo.

Ẹsẹ keje sọ̀rọ̀ nípa píparí àwọn iṣẹ́ ìyanu náà, ó sì ń tọ́ka sí iṣẹ́ ìkẹyìn ti Kristi ní Ibi Mímọ́ Jùlọ bí Ó ṣe ń pa ẹ̀ṣẹ̀ àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n [ọgọ́rùn-ún kan lẹ́ẹ̀dógún] náà rẹ́, tí Ó sì ń fi èdìdì dì wọ́n. Ẹsẹ kìn-ín-ní ń ṣàfihàn “àwọn iṣẹ́ ìyanu” náà, bẹ́ẹ̀ ni ẹsẹ ìkẹyìn nínú àwọn ẹsẹ mẹ́ta náà pẹ̀lú ń ṣàfihàn “àwọn iṣẹ́ ìyanu” náà gẹ́gẹ́ bí àwọn tí a bùkún fún nítorí ìdúróde wọn àti nítorí pé wọ́n ní ìrírí ìbànújẹ àkọ́kọ́. Àkókò tí ó wà láàárín ń ṣàfihàn ìṣọ̀tẹ̀ ènìyàn nígbà ìpẹ̀yà òfin Àìkú, nígbà kan náà ó sì ń ṣàfihàn àkókò tí ó ṣáájú òfin Àìkú gẹ́gẹ́ bí àkókò ìmúrasílẹ̀ fún àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n [ọgọ́rùn-ún kan lẹ́ẹ̀dógún] náà. Gbogbo àwọn ẹsẹ náà ń tọ́ka tààrà sí “ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ sí” àwọn ènìyàn Daniẹli “ní ọjọ́ ìkẹyìn.” Gbogbo ẹsẹ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ń sọ̀rọ̀ nípa kókó-ọrọ̀ ìwẹ̀nùmọ́ àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n [ọgọ́rùn-ún kan lẹ́ẹ̀dógún] náà. Àkókò àkọ́kọ́ bá àkókò kẹta mu, àkókò àárín sì ń ṣojú fún ìṣọ̀tẹ̀ gbogbo ayé bí wọ́n ṣe ń gòkè lọ sí Amágẹdọ́nì.

Bí àwọn àkókò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyẹn bá jẹ́ ààrá méje náà pẹ̀lú, nígbà náà àwọn ẹsẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà gbọ́dọ̀ ṣe ìdánimọ̀ “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú, tí a óò [ṣípayá] ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọn,” àti pé àwọn “ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú” wọ̀nyẹn yóò bá “àpèjúwe àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ lábẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti èkejì” mu láti ọdún 1840 sí 1844. Òtítọ́ mélòó kan wà tí ìṣísẹ̀ yìí ti gbà tí wọ́n yàtọ̀ sí ìmọ̀ àwọn aṣáájú-ọ̀nà ní kedere, síbẹ̀ gbogbo àwọn òtítọ́ wọ̀nyẹn bá ìmọ̀ àwọn aṣáájú-ọ̀nà mu. Iyípadà pàtàkì kan ti wáyé nínú àsọtẹ́lẹ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn Millerite títí di ìsinsin yìí. Ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan ni àpẹẹrẹ àgbàyanu rẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn mìíràn sì wà. Àpẹẹrẹ kan ti iyípadà pàtàkì nínú àsọtẹ́lẹ̀ ni a ṣàfihàn ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ààrá méje náà.

Lẹ́yìn tí a ti sọ fún Johanu nínú ẹsẹ̀ ìkẹyìn orí kẹwàá pé ó gbọ́dọ̀ tún sọ àsọtẹ́lẹ̀, báyìí ni a ṣe fi ìtẹnumọ́ hàn pé ìtàn orí kẹwàá ń ṣojú fún ìṣísẹ̀ àwọn Millerites àti àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000] náà pẹ̀lú, a sì fi ọ̀pá fún un láti wọn tẹ́ńpìlì náà, ṣùgbọ́n a sọ fún un pé kó fi àgbàlá náà sílẹ̀.

Nígbà tí a ń wọn tẹ́ńpìlì lẹ́yìn ọdún 1844, a sọ fún Jòhánù pé kí ó fi àwọn aláìkọlà sílẹ̀, àwọn tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí àgbàlá. Àpèjúwe yìí ní ọdún 1844 ń fi hàn pé ní àkókò náà ni Ọlọ́run ṣẹ̀ṣẹ̀ yàn ìyàwó májẹ̀mú tuntun kan, a sì ṣe ìyàtọ̀ nígbà náà láàárín ìyàwó Rẹ̀ àti àgbàlá. Sister White sọ ó di mímọ̀ pé àgbàlá dúró fún àwọn aláìkọlà, tẹ́ńpìlì sì ni àwọn ènìyàn tí Ọlọ́run yàn; ẹ kàn ka orí náà, The Outer Court, nínú The Desire of Ages.

Jòhánù ń ṣàfihàn àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller, ẹni tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ di àwọn ènìyàn àyànfẹ́ Ọlọ́run ní ọdún 1844. A fi ìyàtọ̀ sílẹ̀ láàárín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller, ẹni tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ ti ní ìrírí ìránṣẹ́ kíkórò-dídùn náà, àti ìyókù ayé Kristẹni tí wọ́n ń jẹ́wọ́, tí a ṣojú fún gẹ́gẹ́ bí àwọn aláìkọlà.

A fi ìpìlẹ̀ náà lélẹ̀ láti ọdún 1840 títí dé ìdààmú àkọ́kọ́, a sì parí tẹ́ńpìlì náà ní àkókò ìkéde Ẹkún Àárín Òru. Nígbà náà ni ìdààmú ńlá dé, a sì sọ fún Johanu pé kó dìde kí ó sì wọn, ṣùgbọ́n kí ó fi àwọn Kèfèrí sílẹ̀. Johanu ń ṣàpèjúwe ìṣíṣí ìdájọ́ náà, àti nítorí èyí ni ìmísí fi ń lo ìwọ̀n tí Johanu wọn nínú àwọn ẹsẹ wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí ààmì ìdájọ́ àyẹ̀wò. Ohun tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ gbé kalẹ̀ nípa Johanu gẹ́gẹ́ bí ààmì ìwọ̀n bá ìmòye Adventist aṣojú mu, ṣùgbọ́n nínú ìṣísẹ̀ yìí, ìyípadà ńlá kan wà nínú òye ààmì náà.

Ní ìbámu pẹ̀lú ìmọ̀ Millerite, a wá rí i pé nínú ìtàn àwọn Millerite gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn wọn nípasẹ̀ Johanu ní orí kẹwàá, àsọtẹ́lẹ̀ kan pẹ̀lú wà níbẹ̀ nípa ìṣísẹ̀ kan tó jọra, èyí tí yóò di ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún. A mọ̀ pé bí a bá mú àwọn ìwọ̀n ìtàn Millerite, tí a sì fi àkókò àwọn Keferi sílẹ̀, a lè rí tẹ́ńpìlì gan-an náà tí Johanu ń wọ̀n.

A wá rí i pé ọ̀kan nínú àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ọdún 2520 parí ní 1798, àti èkejì ní 1844; nípa bẹ́ẹ̀ ni a ṣe ṣí àkókò ọdún mẹ́rìndínláàádọ́ta kan payá, èyí tí Kristi fi kọ́ tẹ́ńpìlì Millerite. Johanu ṣe ìdánimọ̀ àgbàlá náà gẹ́gẹ́ bí àwọn Keferi, ó sì wà “àwọn àkókò àwọn Keferi” kan ní ìsọtẹ́lẹ̀.

“Àwọn àkókò” àwọn Kèfèrí wà ní ọ̀pọ̀, wọ́n sì ń ṣàpẹẹrẹ àwọn àkókò méjì tí a tẹ Israeli gidi àti Israeli ẹ̀mí mọ́lẹ̀. Èyí tí ó kẹ́yìn nínú àwọn ìtẹ̀mílẹ̀ méjèèjì náà lábẹ́ òkùnkùn-òrìṣà, tí ìjọ papal sì tẹ̀ lé e, parí ní ọdún 1798. Láìka ohun tí a lè sọ sí, “àwọn àkókò àwọn Kèfèrí” parí ní 1798, pẹ̀lú dídé áńgẹ́lì àkọ́kọ́. A ní kí Johanu bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe ìwọ̀n ní 1798, kì í ṣe ṣáájú ìgbà náà rárá. A fi í sí ipò nínú ìtàn 1844, nítorí náà fífi àkókò tí ó parí ní 1798 sílẹ̀ ni fífi àgbàlá náà sílẹ̀; nípa báyìí, o sì tú àwọn ọdún mẹ́rìndínlọ́gọ́rin [46] wọ̀nyí sílẹ̀, nígbà tí Aṣojú Májẹ̀mú gbé tẹ́ńpìlì Millerite náà dìde. Ọ̀pọ̀ òtítọ́ tí ó ní ìbáṣepọ̀ ni a ti rí gbà láti inú ìlò yìí, ṣùgbọ́n mo kàn ń lò ó gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ìmọ́lẹ̀ tí ó yàtọ̀ sí òye àwọn aṣáájú-ọ̀nà, ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ ìmọ́lẹ̀ tí kò tako àwọn òtítọ́ àkọ́kọ́, bí kò ṣe pé kò tún fi àkókò sílò.

A ti dájú ni a ti mọ̀ òtítọ́ yẹn ṣáájú 9/11, ṣùgbọ́n lẹ́yìn 9/11 ni a fi í múlẹ̀ jinlẹ̀ ní tòótọ́. Òtítọ́ nípa bí Johanu ṣe ń wọn tẹ́ńpìlì náà kò le yà kúrò lọ́dọ̀ ààrá méje náà, nítorí pé ẹsẹ̀ kan náà gan-an ni. Òtítọ́ kan wà nípa ìṣàmúlò ààrá méje náà tí a fi èdìdì dì mọ́ títí di àkókò tí “àwọn ohun ìyanu” inú Daniẹli orí kejìlá yóò fi ṣẹ. Ìṣàmúlò “ààrá méje” náà tí a tú sílẹ̀ lẹ́yìn Oṣù Keje ọdún 2023 bá àwọn ẹsẹ̀ mẹ́ta Daniẹli 12 mu pátápátá, tàbí kí n wí pé, ó ṣe ìfikún sí wọn ní ọ̀nà jíjinlẹ̀.

Arábìnrin White lo ọ̀rọ̀ complement, kì í ṣe ọ̀rọ̀ compliment, láti ṣàpèjúwe ìbáṣepọ̀ àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn. Complement, tí ó túmọ̀ sí “láti mú dé ìpé,” ni àwọn ìwé àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì náà ń ṣe fún ara wọn. Àwọn àrá méje náà, nígbà tí a bá tú ìdìmọ́ wọn sílẹ̀ nínú Dáníẹ́lì orí kejìlá lẹ́yìn July 2023, ń mú ìhìn iṣẹ́ tí ó wà níbẹ̀ dé ìpé. Ohun tí ń ṣí àwọn àrá méje náà sílẹ̀ ni ìlànà alfa àti omega pẹ̀lú ìṣọ̀kan àkójọpọ̀ òtítọ́.

Àwọn “àkókò” àwọn Kèfèrí ni a mú ṣẹ ní 1798, ó sì dúró fún àkókò méjì ti ọdún 1260 nígbà tí ẹ̀sìn abọ̀rìṣà, lẹ́yìn náà sì ni ẹ̀sìn póòpù, tẹ tẹ́ńpìlì àti ogun náà mọ́lẹ̀. Nígbà tí a bá ń wọn tẹ́ńpìlì, a gbọdọ̀ fi àgbàlá náà sílẹ̀, àgbàlá náà sì gùn dé 1798, ṣùgbọ́n lẹ́yìn 1844, àkókò kò sí mọ́. Lónìí, ọdún 1260 náà kàn dúró gẹ́gẹ́ bí àkókò kan tí ń fi ìyàtọ̀ tó wà láàárín tẹ́ńpìlì àti àgbàlá hàn. Nítorí èyí, láti July 18, 2020 títí dé July ti 2023 ni fífi tẹ mọ́lẹ̀ náà ṣeé ṣẹ. Láti wọn tẹ́ńpìlì lónìí, ní ìbámu pẹ̀lú ààrá méje tí ń ṣojú àlàyé pínpín àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ lábẹ́ ìfẹ̀ròyìn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti kejì, ni iṣẹ́ tí a yàn fún Jòhánù. “Iṣẹ́ ńlá wa” ni láti “so” àwọn ìfẹ̀ròyìn àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta pọ̀, báyìí ni a ṣe ń dá iṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ kan mọ̀ tí a kò tíì ṣe rí nínú ìtàn májẹ̀mú ṣáájú, tí a sì kì í ṣe é lọ́pọ̀ ìgbà àní nísinsin yìí pẹ̀lú. Nígbà tí a bá fi àgbàlá náà sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń ṣojú àwọn àkókò àwọn Kèfèrí, a ń fi ọdún 1260 ti inúnibíni ẹ̀sìn póòpù sílẹ̀, èyí tí ó parí ní àkókò òpin ní 1798.

Tẹ́ńpìlì tí a kọ́ fún ọdún mẹ́rìndínlọ́gọ́rin nínú ìtàn àwọn Millerite ń tọ́ka sí tẹ́ńpìlì kan tí a ń kọ́ láti Oṣù Keje ọdún 2023, títí díẹ̀ kí Òfin Ọjọ́ Àìkú tó dé. Ìtàn náà ni àkókò àwọn àrá méje náà, “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú,” tí “a ó fi hàn ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọn”—kì í ṣe pé ó lè rí bẹ́ẹ̀, ṣùgbọ́n pé “a ó” ṣe é.

Nígbà tí a bá so ìtàn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ pọ̀ mọ́ ti èkejì, a rí i pé ìtàn náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìdààmú alpha, ó sì parí pẹ̀lú ìdààmú omega. Nígbà tí a bá mú àwọn àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ nínú ìtàn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ láti ọdún 1840 títí dé April 19, 1844, bá àwọn àmì-ọ̀nà ti áńgẹ́lì èkejì tó dé ní àkókò náà, tí ó sì tẹ̀síwájú títí di ìbọ̀wọ̀lé ti ẹ̀kẹta ní October 22, 1844—àwa ní àkókò méjì tí wọ́n bẹ̀rẹ̀, tí wọ́n sì parí pẹ̀lú ìbọ̀wọ̀lé áńgẹ́lì kan. Ìtàn láti ti àkọ́kọ́ dé èkejì ń ṣàfihàn ìtàn láti ti èkejì dé ẹ̀kẹta.

Ẹ̀rí àsọtẹ́lẹ̀ pé èyí jẹ́ ìlò tí ó bófin mu ni a rí nínú alfa àti omega ti ìlò náà. Àwọn ìlà méjì tí ó ń bá ara wọn lọ ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, tí a sì fi wọ́n lò pọ̀, àti ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin àwọn ìlà méjèèjì náà, ń fi dídé áńgẹ́lì kan hàn. Lẹ́yìn náà, nígbà tí a bá darapọ̀ wọn, ìlà lé ìlà, sínú ìlà kan ṣoṣo, ìbẹ̀rẹ̀ ń tọ́ka sí ìbànújẹ àkọ́kọ́, òpin sì ń tọ́ka sí ìbànújẹ ńlá náà. Ẹ̀rí míì tún wà nínú àwọn ìlànà alfa àti omega, tí ń fi hàn pé òpin tóbi ju ìbẹ̀rẹ̀ lọ. Ìbànújẹ alfa kan tí ó parí pẹ̀lú ìbànújẹ omega ńlá náà ń fi ìpín kékeré àti ìpín tóbi jù lọ ti alfa àti omega hàn.

Nígbà tí a bá bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ Kẹrin 19, 1844, (ìbọ̀wọ̀lé áńgẹ́lì kejì tí ó ń darí sí ìbọ̀wọ̀lé ẹ̀kẹta ní ọjọ́ Ọ̀wàrà 22, 1844); lẹ́yìn náà a sì tún bẹ̀rẹ̀ ìlà kejì ní ọjọ́ Kẹjọ 11, 1840, tí ó parí ní ọjọ́ Kẹrin 19, 1844, a rí i pé ìdààmú ọjọ́ Kẹrin 19, 1844 jẹ́ méjèèjì alpha àti omega ti ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí a mú jáde nípa ṣíṣọ̀kan ìlà àsọtẹ́lẹ̀ áńgẹ́lì kìíní àti kejì.

Ní òpin àkókò náà, ẹ ní áńgẹ́lì kẹta dé pẹ̀lú áńgẹ́lì kejì, bẹ́ẹ̀ ni ó ṣe àfihàn 9/11, àti àwọn ohùn méjèèjì ti áńgẹ́lì alágbára náà nínú Ìfihàn orí kejìlá-dín-lọ́gún. Àwọn ohùn méjèèjì náà jẹ́ àwọn ìhìnrere áńgẹ́lì kejì àti ti kẹta, àwọn áńgẹ́lì méjèèjì wọ̀nyí sì fọwọ́ kan ara wọn ní October 22, 1844, wọ́n sì tún pàdé lẹ́ẹ̀kansi nígbà tí a bá mú àwọn ìtàn méjèèjì náà jọ lórí ìlà lórí ìlà. Nígbà tí a bá mú wọn jọ ní ọ̀nà yìí, wọ́n ń ṣojú ìtàn ìbànújẹ́ àkọ́kọ́ títí dé ìbànújẹ́ ńlá, àmì ọ̀nà sì ní àárín ìtàn náà ní àkókò àwọn Millerites ni ìpàdé àgọ́ Exeter, níbi tí a ti fihàn ẹ̀ka méjì àwọn olùjọsìn, tí wọ́n ń ṣojú ìṣọ̀tẹ̀ àwọn wúńdíá òmùgọ̀ nínú òwe náà, tí wọ́n sì ń fi hàn pé àmì ọ̀nà àárín jẹ́ ìṣọ̀tẹ̀.

Àwọn àrá méje dúró fún ìtàn ìṣọ̀kan ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti ti kejì nípasẹ̀ ìlà lórí ìlà, èyí tí ó sì ń fi ìtàn kan hàn láti inú ìdààmú àkọ́kọ́ títí dé ìdààmú ńlá nínú ìtàn àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì. Ìmọ̀ nípa ohun tí ìtàn náà ń ṣàpẹẹrẹ ní ti wòlíì bá ìhìn iṣẹ́ tí a ṣàfihàn nínú Dáníẹ́lì méjìlá mu pátápátá, gẹ́gẹ́ bí ohun tí a ti dì mọ́ títí di àkókò òpin.

A ó máa bá ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí lọ nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn, ṣùgbọ́n èmi yóò fi apá ìran ìkẹyìn Daniẹli sílẹ̀, èyí tí ó ń tọ́ka sí àpèjúwe Daniẹli nìkan nípa àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Kíyèsí pé nínú àyíká òfin ìtọ́kasí àkọ́kọ́, ní ẹsẹ̀ kìíní Daniẹli wà nínú ẹgbẹ́ àwọn tí ń lóye ìran náà. Ohun àkọ́kọ́ tí a mẹ́nu kàn nínú ìran náà ni àpèjúwe Daniẹli gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ọlọ́gbọ́n tí ń lóye; àti pé àwọn ẹsẹ̀ mẹ́sàn-án ìkẹyìn gbogbo wọn jẹ́ nípa àwọn ọlọ́gbọ́n tí ń lóye ní ọjọ́ kejìlélógún.