Ìwé Joẹli àti Ìjọ Adventist Ọjọ́ Keje ti Laodicea – Nọ́mbà Méjìlélógún àti Mẹ́fà

Àwọn ìran mẹ́rin tí Joẹli sọ̀rọ̀ nípa wọn dúró fún ìparun tí ń tẹ̀síwájú ti ọgbà àjàrà Ọlọ́run láti ọdún 1863 títí dé òfin Ọjọ́-ìsinmi. Nọ́mbà mẹ́rin pẹ̀lú ń ṣàpẹẹrẹ àwọn àbùdá mẹ́rin ti ìwà Kristi. Àwọn kèrúbù ní ibi mímọ́ ní ìfarahàn ojú mẹ́rin, àwọn ìfarahàn wọ̀nyẹn sì bá ìpín mẹ́rìnlá ti Ísírẹ́lì àtijọ́ mu bí wọ́n ṣe pàgọ́ yí ibi mímọ́ náà ká. Wọ́n tún ṣojú fún àwọn ìhìn rere mẹ́rin.

Bíbélì (Nọ́ńbà 2) ṣàpèjúwe àwọn ẹ̀yà méjìlá náà (àfi Léfì sílẹ̀, ẹni tí ó dó tánná-tánná yíká àgọ́ ìjọsìn) gẹ́gẹ́ bí a ṣe tò wọ́n sí ibùdó mẹ́rin, ẹ̀yà mẹ́ta sí ibùdó kọ̀ọ̀kan, tí a gbé kalẹ̀ sí àwọn ìhà mẹ́rin ayé yíká ibi mímọ́, olúkúlùkù lábẹ́ àsíá tirẹ̀, ìyẹn àsíá tàbí àmì ìdásílẹ̀. Ìtòlẹ́sẹẹsẹ náà dá ìfarahàn àpẹẹrẹ kan sílẹ̀, níbi tí ibùdó ayé ṣe ń dígí ìtẹ́ ọ̀run tí àwọn Kérúbù ń ṣọ́.

Júdà dojú kọ ìlà-oòrùn, sí ọ̀dọ̀ oòrùn tí ń yọ ní ẹnu-ọ̀nà ibi mímọ́. Àmì ogun Júdà jẹ́ kìnnìún, nítorí ó ṣojú fún Kìnnìún ẹ̀yà Júdà. Àwọn ẹ̀yà méjì tí ó wà pẹ̀lú Júdà ni Ísákàrì àti Sebuluni. Nínú ìran Johanu, ẹranko àkọ́kọ́ dàbí kìnnìún, gẹ́gẹ́ bí àwọn kérúbù Ezekieli náà ti ní ojú kìnnìún. Rúbẹni, àmì ènìyàn, wà ní gúúsù pẹ̀lú Simeoni àti Gadi. Ní ìwọ̀-oòrùn ni Éfúráímù wà, pẹ̀lú Benjamini àti Mánásè tí akọ màlúù ṣojú fún. Ní àríwá ni Dani wà, pẹ̀lú Áṣérì àti Nafutali, tí idì ṣojú fún. Ìbáṣepọ̀ ẹ̀yà náà pẹ̀lú ojú mẹ́rin ibi mímọ́ ọ̀run ni a ṣàfihàn nínú àwọn ìhìnrere mẹ́rin.

Mátíù ni Kìnnìún ẹ̀yà Júdà, Máàkù ni màlúù ẹbọ, Lúùkù sì ni ènìyàn, Jòhánù náà ni idì tí ń fò ní gíga. Kristi gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ń fi ara Rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí Ẹni tí ń fi èdìdì dì, tí ó sì tún ń tú èdìdì sí Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tirẹ̀. Ìwé Mátíù ní àwọn ìtọ́kasí tààrà sí ìmúṣẹ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ ti Mèsáyà (12) ju bí àwọn ìhìnrere mẹ́ta yòókù ṣe ní papọ̀ lọ. Kò tilẹ̀ sún mọ́ ọn rárá.

Ìwé Mátíù ṣojú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run. Lúùkù, ẹni tí í ṣe oníṣègùn, gbé ìhìnrere rẹ̀ kalẹ̀ láti ojú ìwòye Kristi gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Ènìyàn, nítorí Lúùkù ni ojú ènìyàn. Mákù gbé ìhìnrere rẹ̀ nípa Kristi kalẹ̀ láti ojú ìwòye ẹbọ ìrúbọ tí Kristi ṣojú fún, nítorí Mákù ni màlúù. Jòhánù ni idì gíga tí ń fò, ẹni tí ó fi àwọn ohun jíjinlẹ̀ Ọlọ́run hàn nínú ìfihàn rẹ̀ ti ìhìnrere Kristi.

Ó ṣe pàtàkì láti lóye ìwé Mátíù gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀. Ìwé Mátíù ni Kìnnìún ẹ̀yà Júdà, olùṣàkóso Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Rẹ̀, Oníkà-Ìyanu àwọn àṣírí, Onímọ̀-Èdè Ìyanu, ẹni tí ń di Ọ̀rọ̀ Rẹ̀ ní èdìdì tí ó sì ń tú èdìdì rẹ̀. Jésù ni Alfa àti Omega, Òun sì ni Ọ̀rọ̀ náà. Ìwé àkọ́kọ́ Majẹmu Tuntun àti ìwé ìkẹyìn Majẹmu Tuntun jẹ́ àwọn ìwé àsọtẹ́lẹ̀. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni wọ́n mọ òtítọ́ yìí nípa ìwé Ìfihàn, ṣùgbọ́n wọ́n lè má ti mọ̀ pé Mátíù ni alfa Majẹmu Tuntun, nítorí náà ó gbọdọ̀ bá omega Majẹmu Tuntun mu. Ó gbọdọ̀ ṣojú òpin, èyí tí í ṣe ìwé Ìfihàn.

Nítorí náà, nígbà tí a bá rí nínú Mátíù ìlà àfíwéra ti ìlà ìtàn májẹ̀mú Jẹ́nẹ́sísì tí a gbé kalẹ̀ nínú orí kọkànlá sí ogún-dín-lọ́gbọ̀n, kì í ṣe ohun tí ó kéré jù òtítọ́ kan tí Kìnnìún ẹ̀yà Mátíù ń tú èdìdì rẹ̀ sílẹ̀. Àwọn orí méjìlá ti ìtàn májẹ̀mú tí a ṣojú fún nínú Jẹ́nẹ́sísì, Mátíù, àti Ìfihàn ni a ń tú èdìdì wọn sílẹ̀ báyìí, ohun tí a sì ń dá mọ̀ ni pé orí kẹtàlélógún ti Mátíù dúró fún ìyàtọ̀ láàárín ọlọ́gbọ́n àti aṣiwèrè nínú àkàwé ọgbà àjàrà. Ègbéjọ́ mẹ́jọ sí àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́, tí wọ́n rí ẹlẹgbẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ wọn nínú ọkàn mẹ́jọ tí ń ṣojú fún ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì tí wọ́n wọ ọkọ̀ ààbò náà. Nọ́ńbà 23 jẹ́ àpẹẹrẹ iṣẹ́ tí ó bẹ̀rẹ̀ nínú ibi mímọ́ ọ̀run nígbà tí ọjọ́ 2300 dé ìparí rẹ̀ ní October 22, 1844, tí yóò sì tún rí bẹ́ẹ̀ ní àkókò òfin Sunday tí ń bọ̀ láìpẹ́. Orí 23 ni ó ń samisi òtítọ́ yìí.

Orí kẹrìnlélógún ṣẹlẹ̀ nígbà tí Kristi ṣẹ̀ṣẹ̀ parí ọ̀rọ̀ ìjíròrò Rẹ̀ pẹ̀lú Ísírẹ́lì apẹ̀yìndà, tí Ó sì fi tẹ́ńpìlì àwọn Júù sílẹ̀ fún ìgbà ìkẹyìn. Nọ́mbà 24 jẹ́ ààmì ìyípadà láti Ísírẹ́lì ìgbà àtijọ́ sí Ísírẹ́lì ìgbà òde òní, ìyẹn gan-an ni ipò nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ níbi tí Kristi dúró sí, nígbà tí Ó gbé ìránṣẹ́ Rẹ̀ kalẹ̀ nínú Mátíù orí kẹrìnlélógún. Ìránṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti Mátíù 24 jẹ́ àpèjúwe Ọlọ́run nípa ọ̀nà ìlà lórí ìlà, tí ó ń dojú kọ ìtàn àwọn Míláráìtì ní pàtó, nítorí náà ó sì tún dojú kọ ìtàn àwọn ẹgbẹ̀rún kan lẹ́ẹ̀dógójì àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin. 24 ni a ṣojú fún nípasẹ̀ ìjọ Ìfihàn orí kejìlá, tí ó dúró lórí òṣùpá tí ń tan ìmọ́lẹ̀ oòrùn òdodo padà. Lórí orí rẹ̀ ni ìràwọ̀ méjìlá wà tí ń ṣojú fún 24, nítorí pé ó ń ṣojú fún ìtàn tí ó ṣáájú ìbí Kristi nígbà tí ẹ̀yà méjìlá Ísírẹ́lì ìgbà àtijọ́ yóò di ọmọ-ẹ̀yìn méjìlá Ísírẹ́lì ìgbà òde òní. Nínú orí kẹrìnlélógún ni a ti ṣojú fún ìtàn àwọn Míláráìtì láti 1798 títí dé ìbànújẹ ńlá náà. Lẹ́yìn náà ni Mátíù 25 ń bọ̀.

Nọ́ńbà 25 jẹ́ ààmì àwọn ọmọ Léfì, yálà rere tàbí búburú, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe pàtàkì pẹ̀lú, ó dúró fún ìyapa àwọn ọmọ Léfì ọlọ́gbọ́n kúrò lọ́dọ̀ àwọn ọmọ Léfì búburú. Mátíù 25 fi ìyapa yìí hàn lórí ẹlẹ́rìí mẹ́ta, tàbí òwe atọ́ka mẹ́ta, ìyẹn ìlànà ìyapa tí nọ́ńbà mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ń ṣàpẹẹrẹ. Dájúdájú, òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá ń ṣàpẹẹrẹ ìtàn àwọn Millerite, ó sì tún ń ṣàpẹẹrẹ ìtàn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000]. Ìtàn náà ni ìtàn áńgẹ́lì àkọ́kọ́; òwe àwọn tálẹ́ńtì ni ti áńgẹ́lì kejì, àti òwe àwọn àgùntàn àti àwọn ewúrẹ́ ni ìdájọ́ áńgẹ́lì kẹta.

Àwọn orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n títí dé kẹ́tàdínlọ́gbọ̀n ṣe ìdánimọ̀ ìtàn Ìrékọjá dé iṣẹ́ ìrànṣẹ́ ìhìnrere lẹ́yìn àgbélébùú.

Àkótán àwọn àmì-onà onírúurú inú orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n ni ète láti pa Jésù ní ẹsẹ̀ kẹta títí dé ẹsẹ̀ karùn-ún. Lẹ́yìn náà, a fi òróró yàn Jésù ní Bẹtánì ní ẹsẹ̀ kẹfà títí dé ẹsẹ̀ kẹtàlá. Ní ẹsẹ̀ kẹrìnlá títí dé ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún, Júdásì fi ọgbọ̀n ẹyọ fàdákà ta Krísti. Lẹ́yìn náà ni Ìrékọjá dé pẹ̀lú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀, ní ẹsẹ̀ kẹtàdínlógún títí dé ẹsẹ̀ karùn-ún-dín-lọ́gbọ̀n. Ní ẹsẹ̀ kẹrìndínlọ́gbọ̀n títí dé ẹsẹ̀ kọkàndínlọ́gbọ̀n, Jésù fi Oúnjẹ Alẹ́ Olúwa lélẹ̀, àti ní ẹsẹ̀ ọgbọ̀n, Jésù sọ ìsúnú Pétérù tẹ́lẹ̀. Ní ẹsẹ̀ kẹrìndínlọ́gbọ̀n títí dé ẹsẹ̀ kẹrìndínlọ́gọ́rin, Jésù wà ní Gẹtisémánì. Ní ẹsẹ̀ kẹtàdínlọ́gọ́rin títí dé ẹsẹ̀ kẹrìndínlọ́gọ́ta, a mú Jésù, lẹ́yìn náà ní ẹsẹ̀ kẹrìndínlọ́gọ́ta títí dé ẹsẹ̀ kẹjọ-dín-lọ́gọ́rin, Jésù dúró níwájú Kaiafa àti Sànhẹ́dírìnì. Láti ẹsẹ̀ kọkàndínlọ́gọ́rin lọ ni a ti gbé ìsúnú Pétérù sí Krísti kalẹ̀. Orí náà ní àwọn àmì-onà pàtó mẹ́wàá tí a ó tún ṣe ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

Orí kẹtàlélógún ní àmì ọ̀nà mẹ́wàá pàtó pẹ̀lú. A fi Jesu lé Pilatu lọ́wọ́, lẹ́yìn náà Judasi pokùnso ara rẹ̀, lẹ́yìn náà a mú Jesu wá níwájú Pilatu, lẹ́yìn náà a yan Baraba, Pilatu sì fi Jesu lé wọn lọ́wọ́ kí a kàn án mọ́ àgbélébùú, lẹ́yìn náà a fi Jesu ṣẹ̀sín, lẹ́yìn náà ìkànmọ́ àgbélébùú, lẹ́yìn náà ikú Jesu, lẹ́yìn náà a sin Jesu, àti lẹ́yìn náà àwọn olùṣọ́ ibojì jẹ́rìí.

Orí kẹtàlélọ́gbọ̀n ní àmì ọ̀nà mẹ́ta péré, àkọ́kọ́ wọn sì ni àjíǹde, lẹ́yìn èyí ni irọ́ ti Sànhẹ́dírín, lẹ́yìn náà sì ni ìṣẹ̀ràn ńlá náà. Orí mẹ́ta pẹ̀lú àmì ọ̀nà mẹ́tàlélógún ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ti àgbélébùú tí a ó tún ṣe ní inú ìtàn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì.

Gẹ́gẹ́ bí ìrírí Kristi láti ìkúnra ní Bẹtani títí dé Ìṣẹ́ Nlá náà ṣe jẹ́ àfihàn ìparí iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ lórí ilẹ̀-ayé àti ìbẹ̀rẹ̀ ìhìnrere sí gbogbo orílẹ̀-èdè, bẹ́ẹ̀ náà ni àwọn ààmì ọ̀nà wọ̀nyí kan náà tún ń tún ara wọn ṣe nínú ìrírí àwọn tí ó ṣẹ́kù Ọlọ́run bí wọ́n ti ń súnmọ́ ìparí àkókò oore-ọ̀fẹ́ àti ìṣẹ́gun ìkẹyìn wọn.

Àwọn orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n títí dé kẹ́rìnlélọ́gbọ̀n ṣàfihàn ìtàn Ìrékọjá tí a ṣètò lórí àwọn àmì ọ̀nà mẹ́tàlélógún ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, tí a tún ń ṣe ní àkókò ìtàn tí ń ṣamọ̀nà sí àti tí ń tẹ̀lé lẹ́yìn òfin Ọjọ́ Àìkú.

Ìparí ọjọ́ 2300 ní October 22, 1844, ni a tún ń ṣe ní àkókò òfin Sunday. Àwọn àmì ọ̀nà mẹ́rìnlélógún [23] tí a rí nínú àwọn orí mẹ́ta ìkẹyìn ti Matthew ń ṣàfihàn ẹ̀jẹ̀ iyebíye tí a lò láti so Ìwà-Ọlọ́run pọ̀ mọ́ ẹ̀dá ènìyàn.

Orí 23 ti Mátíù tẹnumọ́ ìdálẹ́bi tí ó wà lórí ẹgbẹ́ àlùfáà èké. Orí mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n títí dé mẹ́jọlélọ́gbọ̀n ni ó jẹ́ omega sí orí kẹ́tàlélọ́gbọ̀n. Àwọn ọmọ Léfì èké, ìṣọ̀tẹ̀ tí ó ń pọ̀ sí i ti àwọn àgbàlagbà ní ìran mẹ́rin, ló ṣe ìpèsè àwọn àmì ọ̀nà nínú àwọn orí mẹ́ta ìkẹyìn.

Orí kejìlélógún mọ́kànlélógún dá ọ̀nà “ìlà lórí ìlà” mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà iṣẹ́ Kristi, bí Ó ṣe ń lo ìparun Jerusalẹmu láti ṣàpèjúwe àwọn ohun tí ó wà, àwọn ohun tí ó ti wà, àti àwọn ohun tí yóò wà.

Ìṣubú Jérúsálẹ́mù ní ọdún 70 AD ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ kan náà nínú ọdún tí a kọ́kọ́ pa Jérúsálẹ́mù run nípasẹ̀ Nebukadinésárì. Ìparun Jérúsálẹ́mù nípasẹ̀ Nebukadinésárì jẹ́ ìtàn tí ó ti kọjá, àti ìtàn Kristi, nígbà tí Títù gba Jérúsálẹ́mù, ṣàpẹẹrẹ òpin ayé. Mátíù 24 ń gbé ọ̀nà “làìnù lórí làìnù” ga, báyìí ni ó fi ń dá “ọ̀nà iṣẹ́” mọ̀ gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ẹ̀rí àsọtẹ́lẹ̀.

Nínú orí kejìlélógún-dín-lọ́gbọ̀n ni Kristi ti fi hàn pé ó ṣe pàtàkì kí a lóye “ìríra ìdahoro” tí Daniẹli wòlíì sọ̀rọ̀ rẹ̀, ìyẹn gan-an ni ìmọ̀ ìpilẹ̀ William Miller, àti ààmì tí ó fi ìran náà múlẹ̀ nínú Daniẹli. Ó tún ṣojú fún ìṣọ̀tẹ̀ Adventism, nítorí wọ́n kọ ìmọ̀ Millerite nípa “ìgbà gbogbo” nínú ìwé Daniẹli, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì di alábápín nínú ìtanú líle ti 2 Thessalonians orí kejì. Orí náà ní ìbáṣepọ̀ tààrà pẹ̀lú Luke 21, nípa bẹ́ẹ̀ ń fi August 11, 1840 hàn títí dé October 22, 1844, èyí tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ 9/11 títí dé òfin Sunday. Ó tún ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú “àwọn àkókò àwọn Kèfèrí” nínú Luke 21:24, èyí tí ó jẹ́ kọ́kọ́rọ́ pàtàkì kan nínú ṣíṣí “àwọn ìgbà méje” ti Mose, nígbà kan náà sì ń bá ìwọ̀n tẹ́ńpìlì nínú Revelation mọ́kànlá mu.

Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú orí kọkànlélógún [23], tí 24 àti 25 tẹ̀ lé e, lẹ́yìn náà ó parí pẹ̀lú àwọn orí 26 sí 27, àwọn orí mẹ́ta tí wọ́n ní àmì ọ̀nà mẹ́tàlélógún [23] tí ó jẹ́ omega sí alpha ti orí kọkànlélógún [23]. Orí mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n [26] tí a fi kún méjelelógún [27] àti mẹ́jọlélógún [28] dọ́gba “81,” èyí tí ó jẹ́ àmì iṣẹ́ àlùfáà. Lórí ẹlẹ́rìí mẹ́ta (Genesisi, Mátíù àti Ìfihàn) àwọn orí 11 sí 22 jẹ́ ìlà kan. Àwọn orí 23 sí 28 jẹ́ ìlà òtítọ́ kan tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú 23 tí ó sì parí pẹ̀lú 23.

Àwọn orí kìn-ín-ní títí dé mẹ́wàá ni ìlà àsọtẹ́lẹ̀ àkọ́kọ́ nínú àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta tí ó wà nínú ìwé Mátíù. Orí mẹ́wàá, lẹ́yìn èyí ni orí méjìlá, lẹ́yìn náà sì ni orí mẹ́fà. Ìmísí sọ fún wa pé gbogbo àwọn ìwé Bíbélì pàdé, wọ́n sì parí nínú Ìfihàn, nítorí náà gbogbo àwọn ìwé Bíbélì tún pàdé, wọ́n sì parí nínú Mátíù. Mátíù, gẹ́gẹ́ bí ojú kìnnìún ẹ̀yà Júdà, ń tọ́ka sí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Mèsáyà mẹ́jìlá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, àwọn ẹsẹ̀ ìwé méjìlá náà sì ń mú àwọn àmì ọ̀nà ìtàn àwọn Millerites àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [one hundred and forty-four thousand] jáde. Gẹ́gẹ́ bí ìwé Ìfihàn ti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfihàn Jésù Kristi, Mátíù orí kìn-ín-ní fi ìfihàn Jésù Kristi hàn, èyí tí ó so pọ̀ mọ́ ìyè àti ẹ̀rí Mósè, pẹ̀lú ìtàn Aṣòdìsí-Kristi, nígbà tí ó ń dá àwọn nǹkan mẹ́ta tí ó jẹ́ ẹ̀ka ìjọ ajọ́gun ìṣẹ́gun mọ̀, gẹ́gẹ́ bí wolii, àlùfáà, àti ọba ti ṣàpẹẹrẹ wọn.

Mátíù bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣípayá Jesu Kristi nínú àyíká májẹ̀mú Ọlọ́run pẹ̀lú àwọn ènìyàn tí a yàn. Láti ọ̀dọ̀ Ábúráhámù dé ọ̀dọ̀ Dáfídì ni ìran mẹ́rìnlá, láti ọ̀dọ̀ Dáfídì dé ìgbèkùn ní Bábílónì ni ìran mẹ́rìnlá, àti láti Bábílónì dé ọ̀dọ̀ Kristi ni ìran mẹ́rìnlá mìíràn. Ìtàn ìdílé Kristi nínú Mátíù bá ti Mósè mu, nítorí Mósè ni alfa Kristi, ẹni tí í ṣe omega. Ìgbésí ayé Mósè tí ó jẹ́ ọdún ọgọ́rùn-ún méjìdínlógún bá ọdún ọgọ́rùn-ún méjìdínlógún àkókò àyẹ̀wò nínú ìtàn Nóà mu. Nítorí náà, májẹ̀mú Nóà ní ìsopọ̀ pẹ̀lú májẹ̀mú àwọn ènìyàn tí a yàn. Ọdún ọgọ́rùn-ún méjìdínlógún Mósè dúró fún àkókò mẹ́ta ti ogójì ọdún tí ó parí pẹ̀lú Mósè pípá ará Ejibiti ní òpin ogójì ọdún, àti pẹ̀lú àkọ́bí, Fáráò àti ogun rẹ̀ pípà ní òpin àkókò ogójì ọdún kejì. Àkókò ogójì ọdún kejì parí ní ìṣọ̀tẹ̀ kan ní Kádéṣì, àti àkókò ogójì ọdún kẹta parí ní ìṣọ̀tẹ̀ kejì ti Kádéṣì. Gbogbo ìlà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta ti alfa parí ní Kádéṣì, àti àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta ti ìtàn ìdílé Mátíù parí ní Dáfídì, ìgbèkùn ní Bábílónì, àti Òjíṣẹ́ májẹ̀mú.

Nígbà tí álífà Mósè bá wà ní ìbámu pẹ̀lú òmégà Kristi, àwọn ẹlẹ́rìí mẹ́fà ti Kádéṣi wà, èyí tí í ṣe 1863 àti òfin Ọjọ́ Ìsinmi. Ìtàn ìdílé Mátíù fi ọba Dáfídì sí Kádéṣi, níbi tí Adventism ìpẹ̀yìndà ti jẹ́ kí a kó lọ sí Bábílónì, bí Kristi ṣe fi ìmúlẹ̀ dá májẹ̀mú múlẹ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún kan lé ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì. Nípa fífi Dáfídì sí òfin Ọjọ́ Ìsinmi, a fi ẹlẹ́rìí kejì Dáfídì múlẹ̀, níwọ̀n bí Dáfídì ṣe jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn aṣojú ènìyàn mẹ́ta tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe iṣẹ́ nígbà tí wọ́n pé ọmọ ọdún ọgbọ̀n. Kristi, Dáfídì, Jósefù àti Ésékíẹ́lì gbogbo wọn bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ wọn ní ọjọ́-ori ọdún ọgbọ̀n. Pẹ̀lú ara wọn, àwọn mẹ́rin ọlọ́dún ọgbọ̀n wọ̀nyí tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe iṣẹ́ ṣàpẹẹrẹ ìṣọ̀kan Ìwà-Ọlọ́run pẹ̀lú ẹ̀dá ènìyàn, nígbà tí a yí ìjọ oníjàpadà padà sí ìjọ oníṣẹ́gun. Ìjọ náà ni wòlíì, àlùfáà àti ọba dá pọ̀ sí. Ìyípadà náà ni a samisi ní òfin Ọjọ́ Ìsinmi, èyí tí í ṣe Kádéṣi pẹ̀lú, nítorí náà Dáfídì nínú ìtàn ìdílé Mátíù wà ní ìbámu pẹ̀lú Dáfídì ọlọ́dún ọgbọ̀n.

Ọgbọ̀n ọdún ìmúrasílẹ̀ náà bá àádọ́rin [430] ọdún májẹ̀mú Ábúráhámù mu, ó sì tún bá ọjọ́-ori àlùfáà kan mu, àti ẹgbẹ̀rún kan, igba méjìdínlọ́gọ́rùn-ún àti aadọ́rùn-ún [1290] ọdún ti Dáníẹ́lì 12:11. Nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn, a óò ṣe àgbéyẹ̀wò kọ̀ọ̀kan nínú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Mèsáyà méjìlá wọ̀nyí nínú ìwé Mátíù. A kọ́kọ́ ń dá àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta mọ̀ nínú Mátíù; orí kìn-ín-ní sí mẹ́wàá, lẹ́yìn èyí ni orí mọ́kànlá sí méjìlélógún, lẹ́yìn náà sì ni mẹ́tàlélógún sí mẹ́jọlélógún.