Àtúnyẹ̀wò

Léfítíkù orí kẹtàlélógún sọ àwọn àdánwò mẹ́ta di mímọ̀ láàárín àsìkò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì ti ẹgbẹ̀rún mọ́kànlá-le-lógójì [ọ̀kẹ́rindínlógójì] náà. Ìbámu ọjọ́ kìíní ti àjọ̀dún Àgọ́ pẹ̀lú ọjọ́ Pẹ́ńtẹ́kọ́sì, lẹ́yìn náà sì ni ìbámu ọjọ́ mẹ́rìnlélógójì tí Kristi fi kọ́ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn lójú-kúrò ní ojú kí ìgòkè rẹ̀ tó wáyé pẹ̀lú ọjọ́ àwọn èso àkọ́so, ń dá ìṣètò àpapọ̀ kan sílẹ̀ tí ń ṣojú àwọn ìfẹ̀ṣẹ̀hìn áńgẹ́lì mẹ́ta náà.

Nígbà tí a bá fi “ikú, ìsìnkú àti àjíǹde” sílò gẹ́gẹ́ bí àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ kan ṣoṣo tí ó ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta; gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú ìrìbọmi Kristi, a rí i pé ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn àjíǹde ní ọjọ́ àwọn èso àkọ́kọ́, òpin ayẹyẹ ọjọ́ méje ti àkàrà aláìwú dé gẹ́gẹ́ bí ìpéjọ mímọ́. Nípa bẹ́ẹ̀, ní àjíǹde Kristi, tí ó bá ọrẹ àwọn èso àkọ́kọ́ mu, àkókò ọjọ́ márùn-ún kan ń tẹ̀ lé e.

Ní òpin ìtòlẹ́sẹẹsẹ tí a dá sílẹ̀ nípa mímú ọjọ́ àkọ́kọ́ àjọyọ̀ Àgọ́ bá ọjọ́ Pẹ́ńtíkọ́sì mu, àmì ọ̀nà míràn wà pẹ̀lú ìgbésẹ̀ mẹ́ta, èyí tí ọjọ́ márùn-ún sì tún tẹ̀ lé, tí ó sì dé Pẹ́ńtíkọ́sì.

Láàárín àwọn àmì ọ̀nà “ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún tẹ̀ lé,” méjèèjì náà, ni àkókò ọjọ́ mẹ́tàlélọ́gbọ̀n wà. Nígbà tí a bá ṣe àfaramọ́ ọjọ́ kìn-ín-ní àjọ̀dún Àgọ́ mọ́ ọjọ́ Pẹ́ńtẹ́kọ́sítì, a ní òye pé ọjọ́ márùn-ún ṣáájú àjọ̀dún Àgọ́ ni Ọjọ́ Ètùtù. Ọjọ́ mẹ́wàá ṣáájú Ọjọ́ Ètùtù ni àjọ̀dún Ipè. Ogójì ọjọ́ tí Kristi fi ń kọ́ni lójúkojú lẹ́yìn àjíǹde Rẹ̀ ní ọjọ́ àkọ́so, bá a mu ara rẹ̀ pẹ̀lú ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn àjọ̀dún Ipè, àti ọjọ́ márùn-ún ṣáájú Ọjọ́ Ètùtù.

Ọ̀nà àmì ìṣísẹ̀lẹ̀ mẹ́ta ti “ikú, ìsìnkú, àti àjíǹde” Rẹ̀, tí ọjọ́ márùn-ún sì tẹ̀lé e títí dé òpin àjọ̀dún àkàrà aláìwú, ni a tún ṣe ní ọgbọ̀n ọjọ́ lẹ́yìn náà nígbà tí ọ̀nà àmì ìṣísẹ̀lẹ̀ mẹ́ta ti “ipè, ìgòkè lọ, àti ìdájọ́” hàn, tí ọjọ́ márùn-ún sì tún tẹ̀lé wọ́n títí dé Pẹ́ńtẹ́kọ́sì. Ọ̀nà àmì ìṣísẹ̀lẹ̀ mẹ́ta ìbẹ̀rẹ̀ náà rọrùn láti ṣàlàyé gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà àmì kan tí ó ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta, nítorí a dá a mọ̀ ní tààrà gẹ́gẹ́ bí bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú ìrìbọmi Kristi, èyí tí ó ṣe àpẹẹrẹ “ikú, ìsìnkú, àti àjíǹde” Rẹ̀. Ìrìbọmi náà ni alpha sí àkókò mímọ́ ọjọ́ 1,260, èyí tí ó dé ìparí ní “ikú, ìsìnkú, àti àjíǹde” Rẹ̀, tí ó jẹ́ omega sí ọjọ́ 1,260 náà.

Àmì ọ̀nà àfihàn mẹ́ta ní ìparí àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì gbọ́dọ̀ jẹ́ mímọ̀ nípasẹ̀ ìlò àsọtẹ́lẹ̀. Nínú àádọ́ta ọjọ́ àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì, a rí ìlànà kan náà ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní ìparí. Lórí ìpìlẹ̀ ìlànà pé Kristi máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ṣàpèjúwe ìparí nígbà gbogbo, a lè dá àjọ̀dún ìpè mọ̀, tí ìgòkè rẹ̀ ń tẹ̀ lé e, tí ọjọ́ Ètùtù sì tún tẹ̀ lé e, tí ọjọ́ márùn-ún sì sì tún tẹ̀ lé e, gẹ́gẹ́ bí “àmì ọ̀nà àfihàn mẹ́ta kan tí ọjọ́ márùn-ún tẹ̀ lé.”

A tún ń fi àwọn ìlànà Bíbélì ti àwùjọ ìwà àkànṣe ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà dán àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta tí a dábàá wò. A dúró fún àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí léraléra nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Wọ́n ni àwọn áńgẹ́lì mẹ́tẹ̀ẹ̀ta; wọ́n ni àgbàlá, ibi mímọ́ àti Ibi Mímọ́ Jùlọ; wọ́n sì ni iṣẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́ nínú ìdálẹ́bi nípa ẹ̀ṣẹ̀, òdodo àti ìdájọ́. Ìdánimọ̀ àjọ ìpè, ìgòkè re ọrun àti ọjọ́ Ètùtù gẹ́gẹ́ bí àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí béèrè pé kí ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìgbésẹ̀ náà bá ẹ̀rí Bíbélì tí a ti fi múlẹ̀ mu.

Àwọn ipè jẹ́ ìhìnrere ìkìlọ̀, ó sì ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú áńgẹ́lì àkọ́kọ́ tí ń ké pé, “ẹ bẹ̀rù Ọlọ́run.” Ìgòkè lọ Kristi jẹ́ àmì ògo Ìbọ̀wọ̀ Rẹ̀ Kejì, nítorí ọ̀rọ̀ ìfihàn kejì ti áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ni pé, “ẹ fi ògo fún Un.” Ọjọ́ Ètùtù ni àmì ìdájọ́, àti ọ̀rọ̀ ìfihàn kẹta ti áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ni pé, “wákàtí ìdájọ́ Rẹ̀ ti dé.” Ọ̀nà púpọ̀ wà láti fi mọ̀ pé àwọn àbùdá àsọtẹ́lẹ̀ ti ìgbésẹ̀ mẹ́ta nínú àmì ọ̀nà ní òpin àkókò Pẹ́ńtíkọ́sì dúró fún àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìhìnrere àìnípẹ̀kun, níbi tí a ti “wẹ̀ wọ́n mọ́, tí a sọ wọ́n di funfun, tí a sì dán wọn wò.”

Níwọ̀n bí ó ti rí bẹ́ẹ̀, nígbà náà ẹ lè rí i pé nínú àmì ọ̀nà àkọ́kọ́ tí ó ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta ni a ti fi ẹbọ àkọ́so èso bálì fúnni, àti nínú àmì ọ̀nà ìkẹ́yìn ti ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà ni a ti fi ẹbọ àkọ́so èso àlìkámà fúnni. Nígbà náà ẹ lè tún rí i pé àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta alfa ti àkókò Pẹ́ńtíkóstì ń tọ́ka sí àkàrà aláìwú, ṣùgbọ́n àmì ọ̀nà omega ti ìgbésẹ̀ mẹ́ta ń tọ́ka sí àkàrà aláìwúpọ̀n. Nígbà náà ẹ tilẹ̀ lè rí i pé nínú àmì ọ̀nà ìgbésẹ̀ mẹ́ta ní ìbẹ̀rẹ̀ ni a ti gbé Kristi sókè láti fà gbogbo ènìyàn mọ́ra, àti nínú àmì ọ̀nà ìgbésẹ̀ mẹ́ta ní òpin ni a ti gbé àsíá àwọn ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì sókè láti fà àwọn Keferi wá.

Angẹli kìíní àti ẹ̀kẹta jẹ́ angẹli kan náà ní ìpele àsọtẹ́lẹ̀, nítorí pé èyí kìíní ni ìbẹ̀rẹ̀—àti pé èyí ẹ̀kẹta ni òpin. Angẹli àkọ́kọ́ alpha ń kéde ìṣípayá ìdájọ́, angẹli ìkẹyìn omega sì ń kéde ìparí ìdájọ́. Ìròyìn angẹli kìíní ni a fi agbára fún nípa ìmúṣẹ Islam ní August 11, 1840, a sì fi agbára fún angẹli ẹ̀kẹta nípa ìmúṣẹ Islam ní 9/11. Sister White jẹ́ kí a mọ̀ pé iṣẹ́ ìránṣẹ́ angẹli kìíní àti ti angẹli ẹ̀kẹta ni láti fi ògo rẹ̀ tan ayé náà mọ́lẹ̀. Àwọn ẹlẹ́rìí mìíràn pọ̀ gidigidi, wọ́n sì ń pèsè ìtìlẹ́yìn tó péye fún ìdánimọ̀ ìṣètò àkókò Pentecostal gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn nínú ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n láti àjíǹde Kristi títí dé Pentecost, pẹ̀lú ẹsẹ̀ méjìlélógún àkọ́kọ́ ti Leviticus ogún-kẹta àti ẹsẹ̀ méjìlélógún ìkẹyìn ti Leviticus ogún-kẹta. Láàárín àwọn àmì ọ̀nà méjèèjì tí ó jẹ́ àmì ọ̀nà ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún tẹ̀ lé, àkókò ọjọ́ ọgbọ̀n wà tí ó dúró fún angẹli kejì.

Àmì àkọ́kọ́ ti “ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún tẹ̀lé” ni áńgẹ́lì àkọ́kọ́, ọjọ́ ọgbọ̀n náà ni áńgẹ́lì kejì, àti àmì kejì ti “ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún tẹ̀lé” ni áńgẹ́lì kẹta. Ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí bo gbogbo àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì títí dé Pẹ́ńtẹ́kọ́sì, èyí tí ó sì jẹ́ àmì ìbẹ̀rẹ̀ ọjọ́ méje ti àjọ̀dún Àgọ́, tí ó dúró fún ìtújáde òjò ìkẹyìn ní àkókò ìdààmú òfin Ọjọ́ Àìkú, tí ó bẹ̀rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, tí ó sì ń bá a lọ títí Míkẹ́lì yóò fi dìde, tí àkókò àánú ènìyàn yóò sì parí. Ìṣètò náà jẹ́ ti Ọlọ́run, ṣùgbọ́n ó mú àwọn ìrònú pàtàkì kan wá.

Àwọn Ìrònú Tó Jinlẹ̀ Gan-an

Ó hàn gbangba pé àmì-ọ̀nà tí “àwọn ipè, ìgòkè, àti ìdájọ́” dúró fún ni litmus àti ìdánwò kẹta. Ìdánwò kẹta máa ń jẹ́ ìdánwò litmus ní gbogbo ìgbà, níbi tí ìwà hàn gbangba sí, ṣùgbọ́n tí a kì í ṣe pé a ti ń mú un dàgbà níbẹ̀ rárá.

“A ń fi ìwà hàn nípasẹ̀ ìpèníjà. Nígbà tí ohùn títẹ́wọ́gbà, tó kún fún ìtara, kéde ní àárín òru pé, ‘Wò ó, ọkọ ìyàwó ń bọ̀; ẹ jáde lọ pàdé rẹ̀,’ àwọn wúńdíá tí ń sùn jí kúrò nínú oorun wọn, a sì rí ẹni tí ó ti ṣe ìmúrasílẹ̀ fún ìṣẹ̀lẹ̀ náà. A mú ẹgbẹ́ méjèèjì láìrètí, ṣùgbọ́n ọ̀kan ti mura sílẹ̀ fún ìṣẹ̀lẹ̀ pajawiri náà, a sì rí èkejì pé kò ní ìmúrasílẹ̀. A ń fi ìwà hàn nípasẹ̀ àyidayida. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pajawiri máa ń mú irin tòótọ́ ìwà jáde. Ìjàmbá kan tó ṣẹlẹ̀ lójijì tí a kò sì retí, ìpadánù ẹni, tàbí ìpèníjà kan, àìsàn kan tí a kò retí tàbí ìrora ọkàn, ohunkóhun tí yóò mú ọkàn ènìyàn dojú kọ ikú, yóò mú òtítọ́ inú ìwà jáde. A ó fi hàn gbangba bóyá ìgbàgbọ́ gidi kankan wà nínú àwọn ìlérí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run tàbí kò sí. A ó fi hàn gbangba bóyá oore-ọ̀fẹ́ ń gbé ọkàn náà ró, bóyá òróró wà nínú ìkòkò pẹ̀lú fìtílà náà.”

“Àwọn àkókò ìdánwò máa ń dé bá gbogbo ènìyàn. Báwo ni a ṣe ń hùwà wa lábẹ́ ìdánwò àti ìfìdí-múlẹ̀ Ọlọ́run? Ṣé àwọn fìtílà wa ń kú? tàbí ṣé a ṣì ń jẹ́ kí wọ́n máa jó? Ṣé a ti múra sílẹ̀ fún gbogbo ipò pàjáwìrì nípasẹ̀ ìsọ̀kan wa pẹ̀lú Ẹni tí ó kún fún oore-ọ̀fẹ́ àti òtítọ́? Àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n márùn-ún kò lè pín ìwà wọn fún àwọn wúńdíá òmùgọ̀ márùn-ún. A gbọ́dọ̀ dá ìwà sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹnìkọ̀ọ̀kan.” Review and Herald, October 17, 1895.

Nígbà tí ọ̀nà-àmì àjọ̀dún ìpè bá dé, a máa fi ìwà rẹ di èdìdì títí láé, a sì gbé ọ sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá, a sì pa ẹ̀ṣẹ̀ rẹ rẹ́ kúrò títí láé. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà ń ṣàfihàn apá mẹ́ta ti ìdìdì náà. Ìbọ̀wọ̀lé ìhìn-iṣẹ́ Ẹkún Àárín Òru ń fi àwọn tí wọ́n ní òróró hàn àti àwọn tí a gbé sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá bí a ti ń mú ẹ̀ṣẹ̀ wọn kúrò. Ìhìn-iṣẹ́ náà, iṣẹ́ náà, àti èdìdì náà, gbogbo wọn jẹ́ ọ̀nà-àmì kan náà. Ó jẹ́ ọ̀nà-àmì “tí ń mú ọkàn dúró ní ojúkojú pẹ̀lú ikú” nítorí “àjálù tí a kò retí.” Ìpè Islam dúró fún “àjálù tí a kò retí” náà. Ní àkókò yẹn ni a ti ń kéde ìhìn náà pé, “Wò ó, Ọkọ-Ìyàwó ń bọ̀,” ní ọjọ́ márùn-ún ṣáájú òfin Ọjọ́ Àìkú, níbi tí ìhìn náà ti yí padà sí ẹkún ńlá ti angẹli kẹta.

Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti àmì ọ̀nà náà jẹ́ àwọn èròjà ìdánimọ̀ nínú fífi èdìdì dì àti gbígbé ẹgbẹ̀rún mọ́kàndínlógójì lé ẹgbẹ̀rún méjìlá [one hundred and forty-four thousand] sókè, díẹ̀ ṣáájú òfin Sọ́ńdé. Ó hàn gbangba pé àyẹ̀wò ìmúdájú ti “ìpè, ìgòkè, àti ìdájọ́” ni a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ àpéjọ àgọ́ Exeter. Ọjọ́ márùn-ún tí ó wà láàárín Ọjọ́ Ìwẹ̀nùmọ́ àti Pẹ́ńtíkọ́sì, ń ṣojú ọjọ́ mẹ́rìndínlọ́gọ́rin [sixty-six days] tí ó wà láàárín òpin àpéjọ àgọ́ Exeter ní August 17 títí dé October 22, 1844, nígbà tí ilẹ̀kùn ti pa. Àwọn ọjọ́ mẹ́rìndínlọ́gọ́rin [sixty-six days] wọ̀nyí nínú ìtàn àwọn Millerite ń ṣe àfihàn àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, àti nípa èyí, wọ́n ń ṣe àfihàn ìkéde iṣẹ́ ìránṣẹ́ Igbe Àárín Òru láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ̀rún mọ́kàndínlógójì lé ẹgbẹ̀rún méjìlá [one hundred and forty-four thousand].

Ọjọ́ márùn-ún tó ṣáájú Pẹ́ńtíkọ́ọ̀sì bá ọjọ́ mẹ́rìndínlọ́gọ́ta mu, èyí tí àwọn Míllẹ́ráítì fi ń kéde ìhìnrere Ẹkún Àárín Òru, èyí tí a tún ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìwọlé ìṣẹ́gun Kristi sí Jerúsálẹ́mù. Àkọ́kọ́ nínú àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà ni àjọyọ̀ ìpè, èyí tí í ṣe ìpè keje, tàbí ìyọnu kẹta, tàbí Ìsílámù ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, àti pé kí Kristi tó wọ Jerúsálẹ́mù ní ìṣẹ́gun, a ti tú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ kan sílẹ̀.

Ní ti àsọtẹ́lẹ̀, èyí ń fi hàn pé ṣíṣílẹ̀ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà ni ó jẹ́ àmì ìbẹ̀rẹ̀ ìwọlé ìṣẹ́gun náà, èyí tí í ṣe Ẹkún Àárín Òru. A gbọ́dọ̀ fi àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì sí ìmúlò ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn sí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì—ẹranko ayé, Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Íslámù yóò kọlu Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe ní 9/11, nípa bẹ́ẹ̀ sì ń fi àmì ìbẹ̀rẹ̀ ìkéde Ẹkún Àárín Òru hàn pẹ̀lú ìkọlù pàtàkì kan sí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọwọ́ Íslámù, àti òpin ìkéde Ẹkún Àárín Òru pẹ̀lú ìkọlù pàtàkì mìíràn sí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọwọ́ Íslámù, nítorí Jésù máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan ṣàpẹẹrẹ òpin ohun kan nígbà gbogbo.

Ifiranṣẹ Pentikosti ni ifiranṣẹ igbe rara, ati igbe rara náà kàn jẹ́ ìgbéga ifiranṣẹ Igbe Òru. Nínú ìtàn àwọn Millerite, Igbe Òru parí nígbà tí a ti ilẹ̀kùn pa ní October 22, 1844, ó sì parí nígbà tí ilẹ̀kùn bá ti pa ní òfin Sunday ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ní Pentikosti, Peteru kéde ifiranṣẹ Joẹli, àti pé Pentikosti ni òpin omega ti Igbe Òru, nítorí náà, ní ìbẹ̀rẹ̀ alpha ti Igbe Òru, Peteru pẹ̀lú gbọ́dọ̀, ní dandan àsọtẹ́lẹ̀, máa gbé ifiranṣẹ Joẹli kalẹ̀. Ní Igbe Òru, Peteru wà nínú Acts orí kejì, nínú yàrá òkè ní wákàtí kẹta, lẹ́yìn náà ní ọjọ́ kan náà ní wákàtí kẹsàn-án ó wà nínú tẹmpili, ó ń kéde ifiranṣẹ Joẹli.

Peteri jẹ́ ààmì àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [one hundred and forty-four thousand] ní Pẹ́ńtẹ́kósì, èyí tí ó jẹ́ òpin Ẹkún Àárín Òru, ó sì tún jẹ́ ààmì àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin ní ìbẹ̀rẹ̀ Ẹkún Àárín Òru. Ìdìdìdì àti gbígbé àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin dìde bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìtú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà nígbà tí Ìslámù kọlu. Nígbà tí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller kúrò ní àgọ́ ìpàdé Exeter, wọ́n rú ìránṣẹ́ náà bí ìgbì omi tí ń ṣàn lọ́lá, ní ti ààmì sì wọ́n ṣàpẹẹrẹ àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin tí yóò tún ìrírí náà ṣe.

Ìṣàfilọ́lẹ̀ yìí túbọ̀ di ohun pàtàkì jùlọ nígbà tí o bá mọ̀ pé Pétérù ń ṣojú àwọn tí ń kéde ìránṣẹ́ Ẹkún Òru Láàárín ní àmì ìdánwò àti ìdánwò kẹta ti àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì. Wákàtí kẹta fún Pétérù ní Pẹ́ńtẹ́kọ́sì fi í sí ilé òkè, àti ilé òkè náà pẹ̀lú ni ọjọ́ mẹ́wàá ṣáájú Pẹ́ńtẹ́kọ́sì. Ìdánwò kejì ti àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì ni ìdánwò tẹ́ńpìlì ọjọ́ ọgbọ̀n tí ó tẹ̀ lé ìdánwò ìpìlẹ̀. Ìdánwò kejì ti tẹ́ńpìlì náà béèrè pé àwọn olóòótọ́ wọ̀lé nípa ìgbàgbọ́ sínú Ibi Mímọ́ Jùlọ níbi tí a ti ń pa ẹ̀ṣẹ̀ wọn rẹ́, àti níbi tí a ti fi wọn jókòó nípa ìgbàgbọ́ pẹ̀lú Kristi ní àwọn ibi ọ̀run. Ìwé Ìṣe Àwọn Àpóstélì sọ fún wa pé Pétérù bẹ̀rẹ̀ ìwàásù rẹ̀ lórí ìwé Jóẹ́lì ní wákàtí kẹta nínú ilé òkè, lẹ́yìn náà ní wákàtí kẹsàn-án ó wà nínú tẹ́ńpìlì.

Ṣùgbọ́n Peteru, nígbà tí ó dúró pẹ̀lú àwọn mọ́kànlá náà, gbé ohùn rẹ̀ sókè, ó sì wí fún wọn pé, Ẹ̀yin ará Judia, àti gbogbo ẹ̀yin tí ń gbé ní Jerusalẹmu, ẹ jẹ́ kí èyí di mímọ̀ fún yín, kí ẹ sì fetí sí ọ̀rọ̀ mi: Nítorí àwọn wọ̀nyí kò mutí yó, gẹ́gẹ́ bí ẹ̀yin ti rò, níwọ̀n bí ó ti jẹ́ pé wákàtí kẹta ọjọ́ nìkan ni. Ṣùgbọ́n èyí ni ohun tí a ti sọ nípa rẹ̀ láti ọ̀dọ̀ wolíì Joẹli. … Ní báyìí, Peteru àti Johanu lọ sókè pọ̀ sí tẹmpili ní àkókò àdúrà, ní ìgbà wákàtí kẹsàn-án. Ìṣe 2:14–16; 3:1.

Wọ́n kan Kristi mọ́ àgbélébùú ní wákàtí kẹta, ó sì kú ní wákàtí kẹsàn-án. Ikú Rẹ̀, ìsìnkú Rẹ̀ àti àjíǹde Rẹ̀ jẹ́ àmì ọ̀nà kan ṣoṣo pẹ̀lú ìgbésẹ̀ mẹ́ta. Ìgbésẹ̀ kẹta, ọjọ́ àwọn àkọ́so èso, bẹ̀rẹ̀ àádọ́ta ọjọ́ tí ó parí ní Pẹ́ńtẹ́kọ́sì. Nínú alfa àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì, wákàtí kẹta àti wákàtí kẹsàn-án ṣojú ìyàtọ̀ pàtó kan, nítorí Kristi wà láàyè ní wákàtí kẹta, ṣùgbọ́n ó ti kú ní wákàtí kẹsàn-án. Peteru wà nínú yàrá òkè ní wákàtí kẹta, ó sì wà nínú tẹ́ńpìlì ní wákàtí kẹsàn-án.

Àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì ti àádọ́ta ọjọ́ mímọ́ ní àkókò Kristi jẹ́ àkókò mímọ́ asọtẹ́lẹ̀ tí ó ní ìbáṣepọ̀ tààrà pẹ̀lú àsọtẹ́lẹ̀ ti ẹgbẹ̀rún méjì ó lé ọ̀ọ́dúnrún ọdún. Ó ní ìbáṣepọ̀ pàtàkì jùlọ pẹ̀lú ọ̀sẹ̀ ìkẹyìn ti ọ̀ọ́dúnrún mẹ́rìndínlógún [mẹ́rìnlélọ́gọ́rin] ọdún fún orílẹ̀-èdè Júù nínú Dáníẹ́lì orí kẹsàn-án. Ọ̀sẹ̀ mímọ́ náà nígbà tí Kristi fi mú májẹ̀mú náà dúró ṣinṣin ni a pín sí àkókò méjì tó dọ́gba ti ọjọ́ asọtẹ́lẹ̀ 1,260. Àárín gbùngbùn ọ̀sẹ̀ náà ni àgbélébùú. Àgbélébùú náà ń tọ́ka sí wákàtí kẹta àti wákàtí kẹsàn-án, bẹ́ẹ̀ ni Pétérù pẹ̀lú ṣe bẹ́ẹ̀ ní Pẹ́ńtẹ́kọ́sì. Ní ọdún 34, ní òpin ọ̀sẹ̀ mímọ́ kan náà, nígbà tí Kọ̀nílíù ránṣẹ́ pe Pétérù láti Kesaríà Marítímà, wákàtí kẹsàn-án ni.

Ọkùnrin kan sì wà ní Kesarea, tí a ń pè ní Kọ̀néliùsì, balógun ọgọ́rùn-ún kan nínú ẹgbẹ́ ọmọ-ogun tí a ń pè ní ẹgbẹ́ ọmọ-ogun Ítálì; ẹni ìfọkànsìn sí Ọlọ́run, ẹni tí ó sì bẹ̀rù Ọlọ́run pẹ̀lú gbogbo ilé rẹ̀, ẹni tí ó ń ṣe ọ̀pọ̀ àánú fún àwọn ènìyàn, tí ó sì ń gbàdúrà sí Ọlọ́run nígbà gbogbo. Ó rí nínú ìran ní kedere ní àkókò wákàtí kẹsàn-án ọjọ́ náà angẹli Ọlọ́run kan tí ń wọlé tọ̀ ọ́ wá, tí ó sì ń wí fún un pé, Kọ̀néliùsì. Nígbà tí ó sì tẹjú mọ́ ọn, ẹ̀rù bà á, ó sì ní, Kí ni, Olúwa? Ó sì wí fún un pé, Àwọn àdúrà rẹ àti àwọn àánú rẹ ti gòkè lọ fún ìrántí níwájú Ọlọ́run. Ǹjẹ́ nísinsin yìí rán àwọn ènìyàn sí Joppa, kí o sì pe Símónì kan, ẹni tí àpèlé rẹ̀ ń jẹ́ Pétérù. Ìṣe 10:1–5.

Ní ọjọ́ kejì, Pétérù gòkè lọ sórí òrùlé ilé láti gbàdúrà ní agbègbè wákàtí kẹfà.

Ní ọjọ́ kejì, bí wọ́n ti ń bá ìrìnàjò wọn lọ, tí wọ́n sì súnmọ́ ìlú náà, Peteru gòkè lọ sórí ilé láti gbàdúrà ní agbàjẹ́wọ̀n wákàtí kẹfà: Ebi sì pa á gidigidi, ó sì fẹ́ jẹun: ṣùgbọ́n bí wọ́n ti ń pèsè oúnjẹ tán, ó wọ inú ìran ìjìnlẹ̀, Ó sì rí ọ̀run ṣí sílẹ̀, àti ohun èlò kan ń sọ̀ kalẹ̀ wá sọ́dọ̀ rẹ̀, bíi aṣọ àkàrà ńlá kan tí a dì ní igun mẹ́rin, tí a sì sọ̀ ọ́ kalẹ̀ sí ilẹ̀ ayé: Nínú rẹ̀ ni gbogbo onírúurú ẹranko ẹlẹ́sẹ̀ mẹ́rin ti ilẹ̀ ayé wà, àti ẹranko igbó, àti ohun tí ń rà kẹ́rẹ́ lórí ilẹ̀, àti àwọn ẹyẹ ojú ọ̀run. Ohùn kan sì wá sí i pé, Dìde, Peteru; pa, kí o sì jẹ. Ṣùgbọ́n Peteru wí pé, Rárá, Olúwa; nítorí èmi kò tíì jẹ ohunkóhun rí tí ó jẹ́ èèwọ̀ tàbí aláìmọ́. Ohùn náà sì tún bá a sọ̀rọ̀ lẹ́ẹ̀kejì pé, Ohun tí Ọlọ́run ti wẹ́ mọ́, ìwọ má ṣe pè é ní èèwọ̀. Èyí sì ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀mẹ́ta: lẹ́yìn náà a sì tún gba ohun èlò náà sókè padà sínú ọ̀run. Ìṣe 10:9–16.

Ìpè fún Peteru láti wá sí Kesarea ṣẹlẹ̀ ní wákàtí kẹsàn-án, nígbà tí áńgẹ́lì kan dé láti bá Kọ̀nélíù sọ̀rọ̀. Kọ̀nélíù dúró fún àwọn ọmọ míràn ti Ọlọ́run tí a pè jáde kúrò ní Bábílónì ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú. Áńgẹ́lì tí ó dé ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú ni ohùn kejì ti Ìfihàn mẹ́jọlá, ẹni tí ń pe àwọn tí wọ́n ṣì wà ní Bábílónì kí wọ́n sá. Peteru ni ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún, Kọ̀nélíù sì ni àwọn òṣìṣẹ́ wákàtí kọkànlá, tí a fi hàn fún Peteru gẹ́gẹ́ bí ẹranko aláìmọ́. Ìbáṣepọ̀ Peteru àti Kọ̀nélíù ni ìbáṣepọ̀ Ìfihàn méje, níbi tí a ti dá ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún mọ̀ ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ogunlọ́gọ̀ ńlá náà. A paṣẹ fún Peteru lẹ́ẹ̀mẹ́ta pé kó dìde, kó pa, kí ó sì jẹ. Gẹ́gẹ́ bí ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún, ìpè láti ọ̀dọ̀ Kọ̀nélíù ni ibi tí a ti paṣẹ fún àsíá náà láti dìde.

Kọ̀rnélíùsì wà ní Kesaréà Maritima, tí a máa ń pè nígbà mìíràn ní Kesaréà lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkun. Ìṣípayá orí kẹtàdínlógún sọ fún wa pé “omi” náà “jẹ́ àwọn ènìyàn, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn, àti àwọn orílẹ̀-èdè, àti ahọ́n.” Omi náà ni àwọn tí ó wà níta ìjọ Ọlọ́run, àti nínú Ìṣípayá pẹ̀lú nínú ìran Pétérù nípa àwọn ẹranko aláìmọ́, nọ́mbà mẹ́rin dúró fún gbogbo ayé. Oríṣiríṣi ẹranko mẹ́rin ni ó wà nínú ìran Pétérù, wọ́n sì sọ̀kalẹ̀ nínú aṣọ ńlá kan tí a dì mú ní igun mẹ́rin rẹ̀. Ìbáṣepọ̀ Pétérù pẹ̀lú Kọ̀rnélíùsì ni a tún ṣàfihàn nípasẹ̀ Nóà àti àwọn ẹranko tí wọ́n wọ ọkọ̀ ákì náà.

Peteru wà ní Joppa, èyí tí ìtumọ̀ rẹ̀ jẹ́ “imọ́lẹ̀ àti ẹwà,” nítorí pé gẹ́gẹ́ bí ààmì àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì, Peteru ni àsíá ìmọ́lẹ̀ àti ẹwà sí àwọn Kèfèrí. Wákàtí kẹsàn-án, àwọn Kèfèrí jí sí àsíá náà tí Sister White fi mọ̀ sí ọjọ́ ìsinmi, òfin Ọlọ́run, ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta àti àwọn míṣọ́nárì káàkiri ayé tí ń ru ìhìn iṣẹ́ ọjọ́ ìkẹyìn. A jí Korneliu sí àsíá náà nígbà tí áńgẹ́lì dé ní wákàtí kẹsàn-án ní Kesarea lẹ́bàá òkun. Ìhìn iṣẹ́ náà ní òfin Ọjọ́-Àìkú Pentikosti lẹ́yìn náà sì lọ sí ayé—òkun.

Gígbé àsíá náà sókè ni a tún fi hàn gẹ́gẹ́ bí ilé Olúwa tí a gbé sókè ju àwọn òkè lọ, àti pé Peteru ń gbàdúrà lórí òrùlé ìlú Joppa ẹlẹ́wà, títànmọ́lẹ̀, ní wákàtí kẹfà, díẹ̀ ṣáájú òfin ọjọ́ Àìkú ti wákàtí kẹsàn-án. Nígbà tí a bá fi èdìdì dì àwọn ẹgbẹ̀rún méjìlá-lé-logoje [ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì], ipò ìṣòro náà láàárín ayé yóò fa àwọn ọmọ Ọlọ́run mìíràn tí wọ́n ṣì wà ní Babiloni láti wá ìmọ́lẹ̀. A ó sì darí wọn láti rí Peteru lórí òkè ilé ní Joppa.

Pétérù náà wà ní Kesaréà Fílípì nínú Mátíù orí kẹrìndínlógún. Kesaréà Fílípì ní ìpìlẹ̀ Òkè Hẹ́mọ́nì ní orúkọ kan náà pẹ̀lú Kesaréà tó wà létí òkun, ṣùgbọ́n ìyàtọ̀ pàtó wà láàárín wọn, níwọ̀n bí ìlú kan ti wà lórí ilẹ̀, tí èkejì sì wà lórí òkun. Ìkànnà Kristi ní wákàtí kẹta àti ikú Rẹ̀ ní wákàtí kẹsàn-án ń fi ìyàtọ̀ pàtó hàn láàárín ìyè àti ikú. Pétérù ní wákàtí kẹta àti kẹsàn-án ọjọ́ Pẹ́ńtíkọ́sì ń fi ìyàtọ̀ pàtó hàn láti iyàrá òkè lọ sí tẹ́ńpìlì. Kesaréà lórí ilẹ̀ tàbí Kesaréà lórí òkun ń ṣojú ìyàtọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ṣe pàtàkì ti wákàtí kẹta àti kẹsàn-án, ṣùgbọ́n kò sí ìtọ́kasí tààrà sí wákàtí kẹta nígbà tí Pétérù wà ní Kesaréà Fílípì. Ní ẹ̀rí ẹni méjì tàbí mẹ́ta ni ohun kan fi ń di ìdásílẹ̀, àti pẹ̀lú wákàtí kẹta àti kẹsàn-án ti àgbélébùú, àti pẹ̀lú ní ọjọ́ Pẹ́ńtíkọ́sì, àwọn àpèjúwe méjèèjì ni a ṣojú fún nípasẹ̀ ènìyàn kan ṣoṣo, yálà Kristi ní ìyè tàbí nínú ibojì, tàbí Pétérù nínú iyàrá òkè tàbí nínú tẹ́ńpìlì.

Ẹ̀rí kẹta ti wákàtí kẹta àti kẹsàn-án ní Kesaríà méjèèjì fi Peteru hàn gẹ́gẹ́ bí àkópọ̀ àfihàn pàtàkì ní ọ̀kọ̀ọ̀kan ìṣẹ̀lẹ̀ náà, gẹ́gẹ́ bí Kristi ti jẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò Pentikosti, àti Peteru ní òpin àkókò kan náà. Àmì alpha ti wákàtí kẹta náà ni ó jẹ́ kan náà pẹ̀lú àmì omega ti wákàtí kẹsàn-án, tí ó sì ń pèsè ẹ̀rí kan pé Kesaríà Filipi ni alpha ti Kesaríà méjèèjì. Ẹ̀rí kejì ni pé orúkọ àwọn ìlú méjèèjì jẹ́ kan náà, nítorí náà orúkọ àkópọ̀ àfihàn pàtàkì náà àti orúkọ ìlú náà jẹ́ kan náà. Ẹ̀rí kẹta ni ìyàtọ̀ tó wà láàárín ilẹ̀ àti òkun. Nígbà tí Peteru wà ní Kesaríà Filipi, wákàtí kẹta ni. Ibí yìí ni ìránṣẹ́ náà ti túbọ̀ di kókó gidigidi.

Ó tọ́ láti mú àwọn ìlú méjì tí ó ní orúkọ kan náà bá ara wọn mu, èyí ni àwa ń ṣe; ṣùgbọ́n a tún ń fi wákàtí kẹta àti wákàtí kẹsàn-án sínú ìlò náà lórí ìpìlẹ̀ ẹ̀rí Kristi lórí àgbélébùú àti ti Peteru ní Pentecost. Nípa mímú àwọn ìlà mẹ́ta náà pọ̀; wákàtí kẹta àti wákàtí kẹsàn-án ti Kristi, wákàtí kẹta àti wákàtí kẹsàn-án ti Peteru ní Pentecost—àwa ń fi wákàtí kẹta múlẹ̀ ní Caesarea Philippi. Kò sí àní-àní pé ọgbọ́n-ìṣàkóso àsọtẹ́lẹ̀ kan náà ni a gbọdọ̀ lò sí Korneliu ní wákàtí kẹsàn-án, Peteru ní wákàtí kẹfà, àti lẹ́yìn náà Peteru ní Caesarea Philippi ní wákàtí kẹta.

Pétérù wà ní gbogbo àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, Kọ̀nílíù sì wà ní wákàtí kẹfà àti kẹsàn-án pẹ̀lú Pétérù, ṣùgbọ́n kì í ṣe ní ẹ̀kẹta ní Kesarea Filippi. A so ìlà náà pọ̀, nítorí pé ìgbésẹ̀ kọ̀ọ̀kan jẹ́ ẹ̀kẹta, ẹ̀kẹfà, àti ẹ̀kẹsàn-án ní ìtọ́kasí, láti Kesarea Filippi sí Joppa sí Kesarea Maritima. Àwọn Kesarea méjèèjì ní àwọn gbòǹgbò àṣà wọn tí ó so mọ́ Giriki àti Romu, ṣùgbọ́n ìyàtọ̀ Kesarea Filippi ni pé ó jẹ́ àfihàn pàtó ti keferi jíìnà tí ó ní ìwà àròsọ àti ohun ìjìnlẹ̀, Kesarea etí òkun sì jẹ́ àárín ìṣòwò àti ìṣàkóso, tí ó dapọ̀ àṣà Giriki pọ̀ mọ́ ìjọba Romu. Kesarea Filippi jẹ́ àmì ìṣètò ìjọ, Kesarea Maritima sì jẹ́ àmì ìṣètò ìpínlẹ̀.

Nínú ìlà láti Kesarea sí Kesarea, Joppa ni ìgbésẹ̀ àárín nínú ìgbésẹ̀ mẹ́ta. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà ni a ṣojú wọn nípa wákàtí kẹta, kẹfà, àti kẹsàn-án. Kesarea ti ẹ̀gbẹ́ òkun ní wákàtí kẹsàn-án ni òfin Ọjọ́-Àìkú nígbà tí ìhìnrere lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn Kèfèrí. Wákàtí mẹ́ta ṣáájú èyí, ní wákàtí kẹfà, Peteru wà ní Joppa, ìlú tí ń tàn tí ó sì ń dán. Wákàtí mẹ́ta ṣáájú ìyẹn, Peteru wà ní àjọ̀dún Ipè ní wákàtí kẹta. Kesarea sí Kesarea ni àkókò Ẹkún Àárín Òru. Peteru ṣojú àwọn tí ń kéde Ẹkún Àárín Òru láti ìbẹ̀rẹ̀ títí dé òpin, nítorí Jesu máa ń mú kí ìbẹ̀rẹ̀ bá òpin mu nígbà gbogbo. Ẹkún Àárín Òru bẹ̀rẹ̀ níbi àmì ọ̀nà àjọ̀dún ipè, níbi tí a ti tú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sílẹ̀, níbi tí Peteru ti ń kéde ìránṣẹ́ Joẹli.

Peteru wà ní àmì ọ̀nà ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti àjọ̀dún ìpè, ìgòkè, lẹ́yìn èyí sì ni ìdájọ́. Ní àmì ọ̀nà náà nínú Mátíù kẹrìndínlógún ni a gbé ọ̀ràn náà dìde nípa ẹni tí Kristi jẹ́. A yí orúkọ Peteru padà, a sì sọ láti ọ̀dọ̀ Kristi pé lórí Àpáta yìí ni Òun yóò kọ ìjọ Rẹ̀. Àpáta tí a kọ́ tẹ́ńpìlì lé lórí ni ìpìlẹ̀ náà, Peteru sì ní Kesarea Filipi ni ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìíní, èyí tí í ṣe ìránṣẹ́ ìpìlẹ̀. Nígbà tí Peteru dé ìgbésẹ̀ tí ó tẹ̀lé e, ní Joppa, ó gòkè bí Kristi náà ti ṣe ní òpin ọjọ́ ogójì ìkọ́ni ojúkojú. Ìgòkè náà pẹ̀lú jẹ́ àfíwéra sí àgbélébùú, àsíá àkọ́kọ́ ti ìtàn ìgbàlà; a sì pín àgbélébùú náà sí apá méjì, pẹ̀lú àwọn olè méjì, yíyà aṣọ ìkélé sí ibi Mímọ́ Jùlọ, àti òkùnkùn náà pẹ̀lú àwọn wákàtí náà.

Nísinsìnyí, láti wákàtí kẹfà, òkùnkùn bo gbogbo ilẹ̀ títí dé wákàtí kẹsàn-án. Ní ìbámu pẹ̀lú wákàtí kẹsàn-án, Jesu sì kígbe pẹ̀lú ohùn ńlá, wí pé, Eli, Eli, lama sabakthani? ìyẹn ni láti wí pé, Ọlọ́run mi, Ọlọ́run mi, èéṣe tí ìwọ fi kọ̀ mí sílẹ̀? Mátíù 27:45, 46.

Ní Jọ́pà, ní wákàtí kẹfà, Pétérù wà ní ibi ìpín àtọ́kànwá kan nípa wòlíì, láàárín àwọn tí ó sọnù àti àwọn tí a gbàlà, láàárín ìmọ́lẹ̀ àti òkùnkùn, àti láàárín ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin Ẹkún Ọ̀gànjọ́. Ìyapa náà ń tẹnumọ́ ìyípadà láti inú ìṣípò Laodíkíà ti ẹgbẹ̀rún kan lé ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì sí inú ìṣípò Filadélfíà ti ẹgbẹ̀rún kan lé ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì. Ó ń samisi ìkọ̀sílẹ̀ pípé ti ìjọ Laodíkíà Seventh-day Adventist. Ilẹ̀kùn ìdájọ́ tí a ti pa náà, tí Ọjọ́ Ètùtù dúró fún, ń bọ̀ ní ọjọ́ márùn-ún ṣáájú òfin Ọjọ́ Àìkú Pẹ́ńtíkọ́sì. Gígò sókè ni ó ṣáájú ìdájọ́ náà, àti ṣáájú èyí náà sì ni ìránṣẹ́ ipè. Àwọn ìṣísẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí dúró fún àmì ọ̀nà níbi tí a ti fi èdìdì Ọlọ́run lé lórí, tí ìjọ aṣẹ́gun sì ti ń kéde ìránṣẹ́ Ẹkún Ọ̀gànjọ́ fún àwọn tí Kọ̀nélíù dúró fún.

Peteru kede ìhìnrere náà ní Pentikosti, Pentikosti sì ń fi òpin sí ìhìnrere Ẹkún Ọ̀gànjọ́. Nítorí náà, ó jẹ́ dandan ní ti àsọtẹ́lẹ̀ pé Peteru pẹ̀lú yóò kéde ìhìnrere náà ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò Ẹkún Ọ̀gànjọ́. Ìbẹ̀rẹ̀ máa ń ṣàfihàn òpin nígbà gbogbo. Ìhìnrere Ẹkún Ọ̀gànjọ́ ti Peteru ni a fi agbára fún nígbà tí a tú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ Islamu sílẹ̀, tí ó sì kọlu Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, gẹ́gẹ́ bí ó ti tún ṣe ní òfin Ọjọ́ Àìkú. Peteru tí ń kéde ìhìnrere náà ní wákàtí kẹta àti kẹsàn-án ti Pentikosti ń ṣe ìdánimọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin Ẹkún Ọ̀gànjọ́.

Nínú ìlà tí à ń gbé yẹ̀wò yìí, ọjọ́ mẹ́rìnláàádọ́rin náà tí ó parí ní ìgòkèré Kristi, ni ó sì tún bẹ̀rẹ̀ ọjọ́ mẹ́wàá nínú yàrá òkè. Ní ọjọ́ karùn-ún nínú ọjọ́ mẹ́wàá náà, ọjọ́ ètùtù ni ń fi hàn pé a ti pa ẹ̀ṣẹ̀ Israẹli ré, àti pé ìjọ ti mú ara rẹ̀ tán. Ní wákàtí kẹta ni Pétérù wà nínú yàrá òkè ní Pẹ́ńtẹ́kọ́sì. Ní wákàtí kẹsàn-án ti òfin Sunday, iṣẹ́-ìránṣẹ́ náà yí padà láti ọ̀gànjọ́ sí igbe gíga.

Ìkéde ìránṣẹ́ ẹ̀rọ Ọ̀ganjọ́ tí Peteru ṣe máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ó wà ní wákàtí kẹta. Àmì ìránṣẹ́ náà ni àjọ̀dún ìpè, nígbà tí a tú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sílẹ̀, àti nípasẹ̀ Kesaréà Filipi; Kesaréà Filipi náà sì jẹ́ Paniumi pẹ̀lú. A ṣojú fún Paniumi nínú ẹsẹ̀ kẹtàlá títí dé kẹ́ẹ̀ẹ́dógún ti Dáníẹ́lì mọ́kànlá. Peteru ń ṣe ìdánimọ̀, kì í ṣe ìkọlù Ísúlámù kan sí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà nìkan nígbà tí a tú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sílẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìkéde Ẹ̀rọ Ọ̀ganjọ́, ṣùgbọ́n ní àkókò kan náà Peteru tún wà ní ogun Paniumi tí ó yọrí sí òfin Ọjọ́-Àìkú. Ogun Paniumi jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ alábàákẹ́gbẹ́ pẹ̀lú ìkọlù Ísúlámù sí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.

A ó máa tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn nǹkan wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.