Àwọn tí wọ́n wà ní ẹ̀gbẹ́ tí kò tọ́ nínú àríyànjiyàn ìkẹyìn yìí nípa àmì Róòmù, ń gbẹ́kẹ̀ lé lílo àbùkù kan ti ìlò àfọwọ́sọ́nà mẹ́ta ti àsọtẹ́lẹ̀, bí wọ́n ṣe ń dábàá pé a ṣe ìtumọ̀ Róòmù mẹ́ta náà nípa òfin Ọjọ́ Àìkú mẹ́ta ti àwọn ọdún 321, 538, àti òfin Ọjọ́ Àìkú tí yóò súnmọ́ dé ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀, wọ́n fi ìtẹ́sí tí kò tọ́ lé òfin náà àti lórí ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ tí wọ́n yàn, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe pẹ̀lú nínú àríyànjiyàn nípa àwọn kòkòrò mẹ́rin ti Joẹli. Àwọn ìran mẹ́rin tí àwọn kòkòrò apanirun mẹ́rin tẹ̀ lé nínú ẹsẹ̀ mẹ́fà àkọ́kọ́ ti Joẹli ń sọ̀rọ̀ nípa bí a ṣe ń pa àwọn ènìyàn Ọlọ́run run díẹ̀díẹ̀ kọjá àwọn ìran mẹ́rin, àti pé ìparun náà ni a mú ṣẹ nípasẹ̀ ìtẹ́wọ́gbà Adventism sí ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn ti Róòmù àti ti Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà.

Nínú ìjàmbá èrò tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ yìí, àwọn tí wọ́n ń gbìyànjú láti lo òfin Ọjọ́ Àìkú láti ṣàlàyé Róòmù mẹ́ta, ń yẹra fún òtítọ́ pé ní tòótọ́ òfin Ọjọ́ Àìkú mẹ́rin ni a ti tọ́ka sí nínú ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run, àti pé ọdún 321 dúró fún òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ kánkán ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, àti pé òfin Ọjọ́ Àìkú ti ọdún 538 jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́ Àìkú tí a ó fi múlẹ̀ lórí gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè ayé. Òfin Ọjọ́ Àìkú mẹ́rin kò lè fi hàn pé òfin Ọjọ́ Àìkú mẹ́ta ni, pàápàá jùlọ nígbà tí ìfarahàn kẹta nínú ìlò àsọtẹ́lẹ̀ onímẹ́ta dúró fún ìmúṣẹ́ ìkẹyìn. Òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ kánkán ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà kì í ṣe òfin Ọjọ́ Àìkú ìkẹyìn; ní tòótọ́, ó ń samisi ìbẹ̀rẹ̀ àtòkọ àwọn òfin Ọjọ́ Àìkú bí orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan lórí ilẹ̀ ayé ṣe ń tẹ̀síwájú láti gba àmì àṣẹ póòpù.

Àwọn tí a jí ní Oṣù Keje ọdún 2023 ni a béèrè lọ́wọ́ wọn kí wọ́n lóye pé ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀ tí ó dojú kọ́ wọn ń ṣẹlẹ̀ ní àkókò ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́, àti pé ní àkókò ìtújáde náà, ẹ̀ka kan ń gba “òróró,” ṣùgbọ́n ẹ̀ka kejì ń gba “ìtanràn líle.” Àpèjúwe àkọ́kọ́ àwọn tí ń gba ìtanràn líle ni a ṣàfihàn nínú orí kan náà gan-an níbi tí ọ̀rọ̀ náà, ìtanràn líle, wà; àti nínú orí náà, òtítọ́ tí a yálà fẹ́ràn tàbí kọ̀ ni òtítọ́ tí ń ṣàlàyé ìbáṣepọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ láàárín Róòmù aláìgbàgbọ́ àti Róòmù pàápàá.

Ìbáṣepọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ láàárín 321 àti 538 ni a fihàn nípasẹ̀ ìbáṣepọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ láàárín ìjọ Págámù àti ìjọ Tiatírà. Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, Róòmù abọ̀rìṣà, tí 321 àti Págámù dúró fún, jẹ́ àmì ìṣàpẹẹrẹ ilẹ̀ Amẹ́ríkà, àti Róòmù póòpù, tí 538 àti Tiatírà dúró fún, jẹ́ àmì ìṣàpẹẹrẹ Róòmù Òde-Òní.

Róòmù àkọ́kọ́ ti ọdún 321 jẹ́ ìpínlẹ̀ agbára kan ṣoṣo, àti Róòmù kejì ti ọdún 538 jẹ́ agbára méjì tí ó ṣàpẹẹrẹ ìṣọ̀kan ìjọ àti ìpínlẹ̀, pẹ̀lú ìjọ ní ìṣàkóso lórí àjọṣe náà. Róòmù kẹta àti èyí tí ó jẹ́ ìkẹyìn, èyí tí í ṣe Róòmù òde òní, jẹ́ agbára onípa mẹ́ta tí ó ní dírágónì, ẹranko náà, àti wòlíì èké.

Paulu kọ́ni pé àìlóye ìbáṣepọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ àti ti ìtàn láàárín Róòmù aláìsìn (dragoni) àti Róòmù Pápá (ẹranko náà) jẹ́ ìfihàn ìkórìíra sí òtítọ́, èyí tí ó mú kí ìtànjẹ líle dé. Gbogbo àwọn wòlíì, pẹ̀lú Paulu, ń tọ́ka sí àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ní pàtó jùlọ, nítorí náà ìbáṣepọ̀ láàárín agbára méjèèjì náà nínú ìtàn tí Paulu sọ dúró fún ìbáṣepọ̀ láàárín agbára mẹ́ta ti Róòmù Òde-Òní ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Láti kọ ìbáṣepọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó “dá” ìṣọ̀kan mẹ́ta náà ti dragoni, ẹranko náà, àti wòlíì èké ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ni láti fi ìtànjẹ líle múlẹ̀ fún ara rẹ.

Ìtumọ̀ àdáni Uriah Smith nípa ọba àríwá dúró gẹ́gẹ́ bí “ìdí” kan tí ó mú “àbájáde” kan jáde. Ṣùgbọ́n ẹgbẹ́ tí ó wà ní apá tí kò tọ́ nínú àwọn àríyànjiyàn nípa Romu ni a dá mọ̀ ní pàtó gẹ́gẹ́ bí àwọn tí kò lè ronú láti inú ìdí dé àbájáde. Smith kò rí i pé lílo rẹ̀ tí ó ní àbùkù sí ọba àríwá yóò mú ìpìlẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ kan jáde, èyí tí yóò darí i sí ìfihàn tí kò tọ́ pẹ̀lú nípa àjàkálẹ̀-àrùn kẹfà, níbi tí ìkìlọ̀ wà láti pa aṣọ òdodo Kristi mọ́ tàbí láti pàdánù un.

Gẹ́gẹ́ bí ìtẹnumọ́ Pọ́ọ̀lù nínú Tẹsalóníkà Kejì, Johanu pẹ̀lú nínú orí kẹrìndínlógún ti Ìfihàn àti àjàkálẹ̀-àrùn kẹfà tẹnumọ́ ìdí tí ó fi ṣe dandan láti mọ ẹni tí àwọn agbára mẹ́ta tí ń darí ayé lọ sí Ámágedónì jẹ́. Ìlò tí ó ní àbùkù tí Smith ṣe sí ọba àríwá jẹ́ ẹ̀rí sí àìlera láti fi àwọn àpẹẹrẹ àti ìmúṣẹ́ wọn sílò ní ọ̀nà tí ó tọ́.

Smith kò lè, tàbí kò fẹ́, láti fi ìlànà náà sílò gẹ́gẹ́ bí a ti fi í hàn lọ́nà alágbára nínú àwọn àkọsílẹ̀ Pọ́ọ̀lù pé ohun gidi-ojú tí ó ṣáájú àkókò àgbélébùú jẹ́ aṣojú ohun ti ẹ̀mí lẹ́yìn àkókò àgbélébùú. Nígbà tí a bá tẹ̀lé ìlànà yìí pẹ̀lú ìṣọ́ra àti ní tòótọ́, a lè fi hàn ní rọrùn pé “ọba àríwá” jẹ́ ọ̀kan nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì tí ń ṣojú “ọba àríwá” ti ẹ̀mí ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Àwọn Adventist Ọjọ́ Keje ju àwọn ènìyàn mìíràn lọ gbọ́dọ̀ mọ̀ pé ọ̀kan lára àwọn ìtòlẹ́sẹẹsẹ pàtàkì tí àsọtẹ́lẹ̀ gbé lé lórí ni ìjà láàárín Kristi àti Satani. Kristi ni Ọba àríwá tòótọ́, Satani sì ti ń gbìyànjú láti fi ara rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ọba àríwá èké.

Orin àti Sáàmù fún àwọn ọmọ Kóra. Olúwa pọ̀, ó sì yẹ gidigidi fún ìyìn ní ìlú Ọlọ́run wa, ní orí òkè ìwà mímọ́ rẹ̀. Ẹlẹ́wà ní ipò rẹ̀, ayọ̀ gbogbo ayé ni òkè Síónì, ní apá àríwá, ìlú Ọba ńlá náà. A mọ Ọlọ́run nínú àwọn ààfin rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààbò. Sáàmù 48:1–3.

Àwọn ìsapá Satani láti ṣe àfọwọ́kọ Ọba àríwá tòótọ́, ní nínú lílo póòpù ti Róòmù gẹ́gẹ́ bí aṣojú rẹ̀ lórí ayé. Satani ni aṣòdì sí Kristi, bẹ́ẹ̀ ni póòpù ti Róòmù náà pẹ̀lú, ẹni tí ó jẹ́ aṣojú Satani nínú iṣẹ́ ìtànjẹ rẹ̀.

“Láti lè rí èrè àti ọlá ayé ní ìdánilójú, a mú ìjọ náà wá síbi wíwá ojú rere àti ìtìlẹ́yìn àwọn ọkùnrin ńlá ayé; àti nípa bẹ́ẹ̀, nígbà tí ó ti kọ Kristi sílẹ̀, a mú un tẹrí bá fún aṣojú Satani—bíṣọ́ọ̀bù ti Róòmù.” The Great Controversy, 50.

Nínú ìpínya ìjọba Alẹkisándà Ńlá, Seleucus Nicator di ọba àkọ́kọ́ ti àríwá nínú ìtàn tí a ṣàfihàn nínú Danieli orí kọkànlá. Bàbá rẹ̀, Antiochus, ti jẹ́ aṣáájú alágbára nínú ìjọba Alẹkisándà, a sì fi ọmọ rẹ̀, Seleucus, ṣe satrápù ti Bábílónì. “Satrápù” jẹ́ gómìnà, àti nígbà tí Seleucus ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ lórí mẹ́ta nínú àwọn agbègbè ilẹ̀ mẹ́rin tí ìjọba Alẹkisándà pín sí, ó di ọba àríwá.

Ìtumọ̀ àdáni Smith àti yíyàgò rẹ̀ fún àwọn òfin gírámà mú un gbà pé àwọn agbára ìkẹyìn tí ó dá àjọṣepọ̀ búburú Satani ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni a ṣàfihàn nínú àsọtẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí agbára gidi, kì í ṣe agbára ẹ̀mí. Nípa bẹ́ẹ̀, kò lè rí i pé Seleucus Nicator gẹ́gẹ́ bí ọba àríwá àkọ́kọ́, gómìnà Bábílónì, yóò nípa dandan àsọtẹ́lẹ̀ ṣojú fún ọba àríwá ẹ̀mí ìkẹyìn, ẹni tí ó jẹ́ agbára tí ó ń ṣàkóso Bábílónì ẹ̀mí òde-òní.

Ọ̀kan nínú àwọn áńgẹ́lì méje tí wọ́n ní àwọn àwo méje náà sì wá, ó bá mi sọ̀rọ̀, ó ní fún mi pé, Wá síhìn-ín; èmi yóò fi ìdájọ́ àgbèrè ńlá náà hàn ọ́, ẹni tí ó jókòó lórí omi púpọ̀: ẹni tí àwọn ọba ayé ti bá ṣe àgbèrè, tí a sì ti fi wáìnì àgbèrè rẹ̀ mú àwọn olùgbé ayé yó. Nítorí náà ó gbé mi lọ nínú ẹ̀mí sí aginjù: mo sì rí obìnrin kan tí ó jókòó lórí ẹranko kan tí ó jẹ awọ̀ elésè pupa, tí ó kún fún àwọn orúkọ ọ̀rọ̀-òdì sí Ọlọ́run, tí ó ní orí méje àti ìwo mẹ́wàá. A sì wọ obìnrin náà ní aṣọ àlùkò àti aṣọ elésè pupa, a sì fi wúrà àti òkúta iyebíye àti péálì ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́, ó sì ní ife wúrà kan ní ọwọ́ rẹ̀ tí ó kún fún àwọn ohun ìríra àti àìmọ́ àgbèrè rẹ̀: Orúkọ kan sì wà tí a kọ sí iwájú orí rẹ̀ pé, ÀSÍRÍ, BABILÓNI ŃLÁ, ÌYÁ ÀWỌN ÀGBÈRÈ ÀTI ÀWỌN OHUN ÌRÍRA AYÉ. Mo sì rí obìnrin náà pé ó ti mutí yó pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ àwọn ẹni mímọ́, àti pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ àwọn ajẹ́rìíkú Jésù: nígbà tí mo sì rí i, mo yà á sí gidigidi. Ìfihàn 17:1-6.

Agbara tí ń ṣàkóso Bábílónì ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni ìjọ póòpù, nítorí náà òun náà ni ọba àríwá nípa ẹ̀mí.

“A ṣe àpèjúwe obìnrin náà (Bábílónì) nínú Ìfihàn 17 pé ó ‘wọ àlùkò àti pupa, a sì fi wúrà àti òkúta iyebíye àti péálì ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́, ó sì ní ife wúrà kan ní ọwọ́ rẹ̀ tí ó kún fún ohun ìríra àti ìwà àìmọ́:…orúkọ kan sì wà tí a kọ sí iwájú orí rẹ̀ pé, Àṣírí, Bábílónì Ńlá, ìyá àwọn àgbèrè.’ Wòlíì náà ní: ‘Mo rí obìnrin náà pé ó mutí yó ní ẹ̀jẹ̀ àwọn ẹni-mímọ́, àti ní ẹ̀jẹ̀ àwọn ajẹ́rìíkú Jésù.’ A tún kéde Bábílónì síwájú sí i pé òun ni ‘ìlú ńlá yẹn, tí ń jọba lórí àwọn ọba ayé.’ Ìfihàn 17:4-6, 18. Agbára tí ó ti pẹ́ gan-an tí ó ń pa ìṣàkóso aládàkàdekè mọ́ lórí àwọn ọba ilẹ̀ Kírísítẹ́ńdọ́mù ni Róòmù. Àwọ̀ àlùkò àti pupa, wúrà àti òkúta iyebíye àti péálì, fi ọlá ńlá àti ìgbéraga tí ó ju ti ọba lọ hàn gbangba, èyí tí ìtẹ́ gíga Róòmù fi ń ṣe ara rẹ̀ lọ́ṣọ̀ọ́. Kò sì sí agbára mìíràn tí a lè pè ní tòótọ́ pé ó ‘mutí yó ní ẹ̀jẹ̀ àwọn ẹni-mímọ́’ bí kò ṣe ìjọ náà tí ó ti fi ìkà púpọ̀ ṣe inúnibíni sí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Kristi. A tún fi ẹ̀sùn ẹ̀ṣẹ̀ ìbálòpọ̀ àìtọ́ pẹ̀lú ‘àwọn ọba ayé’ kàn Bábílónì. Nípa yíyapa kúrò lọ́dọ̀ Olúwa, àti nípa ṣíṣe àjọṣe pẹ̀lú àwọn aláìmọ̀-Ọlọ́run, ni ìjọ Júù fi di àgbèrè; Róòmù náà sì, nípa bíbo ara rẹ̀ jẹ́ ní irú ọ̀nà kan náà nípa wíwá ìtìlẹ́yìn àwọn agbára ayé, gba ìdálẹ́bi irú bẹ́ẹ̀ náà.” The Great Controversy, 382.

Gómìnà ni ọba, gẹ́gẹ́ bí Isaiah sì ti sọ, ọba kan jẹ́ ìjọba kan, ó sì tún jẹ́ olú-ìlú ìjọba kan.

Nítorí orí Síríà ni Damasku, orí Damasku sì ni Resini; àti láàárín ọdún mẹ́rìnlélọ́gọ́ta àti márùn-ún ni a ó fọ́ Éfúrámù, kí ó má bàa jẹ́ ènìyàn mọ́. Orí Éfúrámù sì ni Samáríà, orí Samáríà sì ni ọmọ Rémálíà. Bí ẹ̀yin kò bá gbàgbọ́, dájúdájú a kì yóò fi yín múlẹ̀. Isaiah 7:8, 9.

Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí Isaiah, akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó jí ní oṣù Keje ọdún 2023 sí ìlànà ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀ gbọ́dọ̀ mọ àpẹẹrẹ ààmì àsọtẹ́lẹ̀ ti “orí” bí ó bá fẹ́ kí a fi òun múlẹ̀. Bí kò bá mọ̀, tí kò sì fi ààmì “orí” náà sílò nígbà tí a bá pè é fún un, nígbà náà a kò fi í múlẹ̀. Àwọn tí kò gbàgbọ́ ni a kò fi múlẹ̀, nítorí náà Isaiah ń tọ́ka sí ẹ̀ka méjì àwọn olùjọsìn ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn tí a yálà fi múlẹ̀ tàbí tí a kò fi múlẹ̀. Àwọn wọ̀nyí ni ẹ̀ka méjì kan náà tí yálà wọ́n ní “òróró,” tàbí tí wọn kò ní “òróró.”

Ìpín kan tí a ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ tí ó sì ní òróró, yóò gba ìránṣẹ́ Ìkígbe Àárín Òru tí a bẹ̀rẹ̀ sí í ṣí sílẹ̀ ní Oṣù Keje ọdún 2023, tàbí wọn yóò gba ìtànjẹ alágbára ti Second Thessalonians. Ìdánwò wọn ni dídá àwòrán ẹranko náà sílẹ̀, àti ọ̀nà tí a gbà dá ẹranko náà, yálà ẹranko papal ti Àwọn Àkókò Òkùnkùn, tàbí àwòrán rẹ̀ tí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà dá, tàbí ìṣọ̀kan mẹ́ta náà tí ń darí ayé lọ sí Armageddon. Èyí ní pẹ̀lú ìdí pàtàkì láti mọ̀ pé “orí,” “ọba,” alákòóso àwọn agbára méjì yòókù tí ó parapọ̀ ṣe ìṣọ̀kan mẹ́ta náà, ni agbára papal.

“Orí,” ìyẹn olú-ìlú Júdà, ni Jerúsálẹ́mù, ìlú tí Olúwa yàn láti fi orúkọ Rẹ̀ sí.

Rehoboamu ọmọ Solomoni sì jọba ní Júdà. Rehoboamu jẹ́ ẹni ọdún mọ́kànlélógójì nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í jọba, ó sì jọba ọdún mẹ́tàdínlógún ní Jerusalẹmu, ìlú tí Olúwa yàn nínú gbogbo àwọn ẹ̀yà Israẹli láti fi orúkọ rẹ̀ sí. Orúkọ ìyá rẹ̀ sì ni Naama, ọmọbìnrin ará Ammoni. 1 Àwọn Ọba 14:21.

Nínú ìjà ńlá láàárín Kristi àti Satani, Jerúsálẹmu ni olú-ìlú Kristi, níbi tí Ó ti fi orúkọ Rẹ̀ sí; àfàwọ́ṣe èké Satani sì ni ìlú Bábílónì gidi, èyí tí ó dúró fún Bábílónì ti ẹ̀mí, ìlú ńlá náà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Satani fi orúkọ rẹ̀ sí orí gẹ́gẹ́ bí àfàwọ́ṣe èké ìlú àti olú-ìlú Ọlọ́run. Ọba tí ń gbé ibẹ̀ ni ìyá àwọn àgbèrè, ẹni tí ń bá àwọn ọba ayé ṣe panṣágà. Ìyá àwọn àgbèrè náà ni agbára póòpù, àwọn ọmọbìnrin rẹ̀ sì ni àwọn ìjọ Pùrótẹ́sítáǹtì tí ó ṣubú, lára wọn ni ìjọ àkọ́kọ́ tí ó ṣubú sínú ìpẹ̀yìndà jẹ́ àwọn Pùrótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.

Àwọn Pírótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà wọ̀nyí dúró fún ìwo Pírótẹ́sítáǹtì ti ẹranko ilẹ̀ ayé, wọ́n sì ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ìyá wọn nítorí ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìrántí àsọtẹ́lẹ̀ tí a tú sílẹ̀ ní 1798. Ẹgbẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ wọn, ìwo Republikani, ní ìsopọ̀ pẹ̀lú àwọn ọba ilẹ̀ ayé nípasẹ̀ ìbáṣepọ̀ wọn pẹ̀lú Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé, àwọn ọba mẹ́wàá ti Ìfihàn orí kẹtàdínlógún. Ìṣọ̀kan mẹ́tẹ̀ẹ̀ta tí ó ń darí ayé lọ sí Amágẹdọ́n ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ orí rẹ̀, níbi tí a ti fi orúkọ rẹ̀ sí, àti pé Róòmù òde-òní ní ti ẹ̀mí jẹ́ Bábílónì òde-òní ní ti ẹ̀mí. “Orí” rẹ̀ ni agbára póòpù.

Èkínní ń ṣojú ìkẹyìn; bóyá o bá lo Dáníẹ́lì orí kejì gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ ìṣísẹ̀ Miller ṣe lò ó, gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń ṣojú ìjọba mẹ́rin, tàbí gẹ́gẹ́ bí a ti ṣí i payá ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn pé ó ń ṣojú ìjọba mẹ́jọ, ìjọba àkọ́kọ́ ni Bábílónì gidi. Àwọn ọmọ ìṣísẹ̀ Miller yóò sọ fún ọ pé èyí tí ó jẹ́ ìkẹyìn ni Róòmù gidi. Bábílónì àti Róòmù jẹ́ àwọn ààmì tí a lè fi rọ́pò ara wọn, nítorí wọ́n ni èkínní àti ìkẹyìn nínú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan.

Ní ọjọ́ ìkẹyìn, ìjọba àkọ́kọ́ ti Bábílónì gidi dúró fún ìjọba kẹjọ àti ìkẹyìn, èyí tí í ṣe Bábílónì òde-òní ti ẹ̀mí, tí ó sì tún jẹ́ Róòmù òde-òní ti ẹ̀mí. Lórí àwọn ẹlẹ́rìí méjì tí a ṣàpẹẹrẹ wọn nínú Dáníẹ́lì orí kejì, Bábílónì àti Róòmù jẹ́ àwọn ààmì tí a lè fi rọ́pò ara wọn.

Nígbà tí a ṣàfihàn àgbèrè póòpù pẹ̀lú orúkọ kan lórí ìwájú rẹ̀ tí ń fi “Bábílónì Àṣírí” hàn, ó tún ń fi “Róòmù àṣírí” hàn pẹ̀lú. “Àṣírí” àsọtẹ́lẹ̀ kan ń ṣojú òtítọ́ kan tí ó jinlẹ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí kò ṣeé ṣe láti lóye ìjìnlẹ̀ òtítọ́ tí a ṣojú sí nínú rẹ̀, pàápàá jùlọ láìsí ipa Ẹ̀mí Mímọ́. Ṣùgbọ́n “àṣírí” Bíbélì tún ń béèrè pé kí ohun tí a ṣípayá ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àṣírí náà jẹ́ ìmọ̀ tí ó yẹ kí ó wà fún àwọn tí ń wá láti kọjá ìdánwò náà. Ìdí nìyí tí ẹlẹ́rìí méjì nínú Ìfihàn fi tẹnu mọ́ àìní láti lóye Róòmù òde-òní.

Nísinsin ni èyí wà. Ẹni tí ó ní òye, kí ó ka nọ́mbà ẹranko náà: nítorí pé nọ́mbà ènìyàn ni; nọ́mbà rẹ̀ sì jẹ́ ẹgbẹ̀ta lé mẹ́rìndínlọ́gọ́rin. Ìfihàn 13:18.

“Ọgbọ́n” lóye nọ́ńbà ẹranko náà, èyí tí í ṣe nọ́ńbà ènìyàn kan, tí nọ́ńbà rẹ̀ jẹ́ mẹ́fà, mẹ́fà, mẹ́fà. “Ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀” ni orí ẹranko náà. Ọgbọ́n jẹ́ ànímọ́ àwọn wúńdíá ọgbọ́n ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ó sì tún jẹ́ ààmì àwọn tí ó lóye ìpọ̀sí ìmọ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Àwọn tí kò lóye jẹ́ wúńdíá aṣiwèrè, wọ́n sì jẹ́ ẹni búburú. “Ọgbọ́n” tí wọn kò lóye yìí gbọ́dọ̀, nípasẹ̀ àìní àsọtẹ́lẹ̀, wà nínú àyíká ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀ ìkẹyìn, nítorí nígbà yìí ni àwọn wúńdíá ọgbọ́n àti aṣiwèrè wà. Wọ́n gbọ́dọ̀ lóye “mẹ́fà, mẹ́fà, mẹ́fà.” Ẹ̀mí tí ó ní ọgbọ́n ni Johanu tún fi hàn pé ó wà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nínú Ìfihàn orí kẹtadínlógún.

Èyí ni ọgbọ́n tí ó ní ìmòye wà. Àwọn orí méje náà ni òkè méje, lórí èyí tí obìnrin náà jókòó. Àwọn ọba méje sì wà: márùn-ún ti ṣubú, ọ̀kan sì wà, èkejì kò tíì dé; nígbà tí yóò bá sì dé, ó gbọ́dọ̀ dúró fún ìgbà díẹ̀. Ẹranko náà tí ó wà tẹ́lẹ̀, tí kò sì sí nísinsin yìí, àní òun náà ni ẹlẹ́kẹjọ, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn méje, ó sì ń lọ sí ìparun. Ìfihàn 17:9–11.

“Ọkàn” tí ó ní ọgbọ́n láti lóye nọ́mbà náà “mẹ́fà, mẹ́fà, mẹ́fà,” ni wúńdíá ọlọ́gbọ́n kan tí ó ti gba “ọkàn Kristi.”

Nítorí ta ni ó ti mọ ọkàn Oluwa, kí ó lè kọ́ ọ́? Ṣùgbọ́n àwa ní ọkàn Kristi. 1 Kọrinti 2:16.

Ẹgbẹ́ àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n ní èrò-inú Kristi, àwọn wúńdíá aṣiwèrè búburú sì ní èrò-inú ọ̀tá Kristi.

“Àkókò ti dé fún ìmọ́lẹ̀ tòótọ́ láti tàn láàárín òkùnkùn ìwà-búburú. A ti rán ìhìn iṣẹ́ angẹli kẹta jáde sí ayé, ní kìlọ̀ fún àwọn ènìyàn pé kí wọ́n má ṣe gba ààmì ẹranko náà tàbí ti ère rẹ̀ ní iwájú orí wọn tàbí ní ọwọ́ wọn. Láti gba ààmì yìí túmọ̀ sí láti dé sí ìpinnu kan náà gẹ́gẹ́ bí ẹranko náà ti ṣe, àti láti gbéjàkọ àwọn èrò kan náà, ní ìtakò tààrà sí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run.” Review and Herald, July 13, 1897.

Ìdásílẹ̀ àwòrán ẹranko náà ni ìdánwò ìkẹyìn fún àwọn wúńdíá inú àpèjúwe náà, àwọn ọlọ́gbọ́n sì ní èrò inú Kristi, nítorí wọ́n ti dé sí ìpinnu kan náà tí Kristi dé sí, nítorí wọ́n ti fi ìfẹ́-inú wọn sábẹ́ ìtọ́sọ́nà Ẹ̀mí Mímọ́. Ìdásílẹ̀ àwòrán Kristi nínú àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n yàtọ̀ sí ìdásílẹ̀ àwòrán ẹranko náà nínú àwọn wúńdíá aṣiwèrè. Àwọn wúńdíá aṣiwèrè dé sí ìpinnu kan náà tí ẹranko náà dé sí, nítorí wọ́n dàrú lórí ìbéèrè ìdánwò nípa ìdánimọ̀ tó tọ́ ti aṣòdì-sí-Kristi, ẹni tí í ṣe ọba àríwá èké àti olórí Róòmù òde òní.

“Àwọn tí ó bá dàrú nínú ìmòye wọn nípa ọ̀rọ̀ náà, tí wọn kò sì rí ìtumọ̀ aṣòdì sí Kristi, dájúdájú wọn yóò fi ara wọn sí apá aṣòdì sí Kristi.” Kress Collection, 105.

Àwọn wúńdíá aṣiwèrè ní àkókò ìdánwò tí a fi hàn gẹ́gẹ́ bí ìdásílẹ̀ àwòrán ẹranko náà, wọ́n di onírùurù nínú òye wọn nípa ọ̀rọ̀ náà. Ìdàrúdàpọ̀ wọn dá lórí àìlóye ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run, àti pé nípa àìrí ìtumọ̀ tòótọ́ ti Róòmù Òde-Òní, wọ́n gba ìtànjẹ líle, wọ́n sì dé sí ìpinnu kan náà gẹ́gẹ́ bí ẹranko náà, wọ́n sì ń gbé àwọn èrò pàápàá náà ga ní ìtakò tààrà sí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, wọ́n sì fi ara wọn sí ẹ̀gbẹ́ aṣòdì sí Kristi.

A ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn èrò wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn nínú ẹ̀ka yìí.