Àti ní àkókò wọ̀nyẹn, ọ̀pọ̀ ènìyàn yóò dìde sí ọba gúúsù; àwọn ọlọ́ṣà nínú àwọn ènìyàn rẹ yóò sì gbé ara wọn ga láti fi mú ìran náà dúró; ṣùgbọ́n wọn yóò ṣubú. Danieli 11:14.
Ìdánimọ̀ tó péye ti agbára náà ní ọjọ́ ìkẹyìn tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Róòmù Òde-Òní, àti nítorí náà agbára tí “ń fi ìran náà múlẹ̀,” jẹ́ ohun pàtàkì tí ó sì ní í ṣe pẹ̀lú ìgbàlà. Ó dúró fún apá kan nínú ìlànà ìdánwò ìkẹyìn ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ọ̀kẹ́ mẹ́rin náà. Ọ̀rọ̀ náà “ìran” nínú ẹsẹ̀ náà ni ọ̀rọ̀ Heberu kan náà tí Solomoni lò nígbà tí ó sọ ìdí tí àwọn ènìyàn Ọlọ́run fi ń ṣègbé.
Níbi tí ìran kò sí, àwọn ènìyàn a ṣègbé; ṣùgbọ́n ẹni tí ó pa òfin mọ́, aláyọ̀ ni í ṣe. Òwe 29:18.
Gbogbo àwọn wòlíì ń sọ ní kedere jùlọ nípa àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ju àkókò mìíràn kankan nínú ìtàn mímọ́ lọ, àti ìkìlọ̀ Solomoni nípa àìní láti ní “ìran” jẹ́ ọ̀ràn ìyè tàbí ikú. Òtítọ́ máa ń pín, ó sì máa ń mú kí ẹ̀yà méjì ti àwọn olùjọsìn wà. Nínú ẹsẹ̀ náà, ẹ̀yà kan wà tí ń ṣègbé, àti ẹ̀yà kan tí ó fi ayọ̀ pa òfin mọ́. Ṣùgbọ́n, ó yẹ kí a kíyèsí pé, ìmòràn Solomoni ni a fi sí inú àyíká ìjàngbọ̀n lórí “òtítọ́.” Ó tún wà nínú àyíká àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, nítorí àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá jẹ́ àpèjúwe pàtàkì ti ìrírí àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.
Òmùgọ̀ máa ń sọ gbogbo ohun tó wà ní ọkàn rẹ̀ jáde: ṣùgbọ́n ọlọ́gbọ́n a pa á mọ́ títí di ìgbà tí ó tọ́ lẹ́yìn náà. Bí alákòóso bá fetí sí irọ́, gbogbo àwọn ìránṣẹ́ rẹ̀ á di ẹni búburú. Tálákà àti onítànjẹ pàdé ara wọn pọ̀: Olúwa ni ó ń tan ojú àwọn méjèèjì sílẹ̀. Ọba tí ń ṣe ìdájọ́ tálákà pẹ̀lú òtítọ́, ìtẹ́ rẹ̀ ni a ó fi múlẹ̀ títí láé. Ọ̀pá àti ìbáwí ń fún ní ọgbọ́n: ṣùgbọ́n ọmọ tí a fi sílẹ̀ fún ara rẹ̀ ń mú ìyá rẹ̀ wá sí ìtìjú. Nígbà tí àwọn ènìyàn búburú bá pọ̀ sí i, ìrékọjá a pọ̀ sí i: ṣùgbọ́n àwọn olódodo yóò rí ìṣubú wọn. Bá ọmọ rẹ wí, yóò sì fún ọ ní ìsinmi; bẹ́ẹ̀ ni yóò mú inú dídùn wá fún ọkàn rẹ. Níbi tí ìrán kò bá sí, àwọn ènìyàn a ṣègbé: ṣùgbọ́n ẹni tí ó pa òfin mọ́, aláyọ̀ ni í ṣe. Òwe 29:11–18.
Kì í ṣe ète mi láti fi ìka tọ́ka sí àwọn tí wọ́n lè ní ìmọ̀ tàbí òye tó yàtọ̀ sí tèmi nípa Róòmù Òde-Òní. Ète mi ni láti fi hàn pé Solomoni ń sọ̀rọ̀ sí oríṣìíríṣìí méjì àwọn olùjọsìn, èyí tí ó pe ní “ọlọ́gbọ́n” àti “òmọ̀ràn.” “Ọmọ̀ràn” náà ni a tún mọ̀ sí “ènìyàn búburú.” Àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n àti aṣiwèrè inú òwe náà ni a tún fi hàn nínú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì orí kejìlá gẹ́gẹ́ bí àwọn ọlọ́gbọ́n àti àwọn ènìyàn búburú.
A ó sọ ọ̀pọ̀ di mímọ́, a ó sì sọ wọ́n di funfun, a ó sì dán wọn wò; ṣùgbọ́n àwọn ẹni búburú yóò máa hùwà búburú: kò sì sí ẹni kankan nínú àwọn ẹni búburú tí yóò lóye; ṣùgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n yóò lóye. Danieli 12:10.
Sólómọ́nì àti Dáníẹ́lì fara mọ́ ara wọn, nítorí gbogbo ẹ̀rí àsọtẹ́lẹ̀ wà ní ìbámu ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Àwọn ọlọ́gbọ́n lóye “ìbísí ìmọ̀.”
Àwọn tí ó jẹ́ ọlọ́gbọ́n yóò sì tàn bí ìmọ́lẹ̀ òfúrufú; àti àwọn tí ń mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn padà sí òdodo yóò dà bí àwọn ìràwọ̀ títí ayérayé. Ṣùgbọ́n ìwọ, Dáníẹ́lì, pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, kí o sì dì èdìdì sí ìwé náà, títí di àsìkò ìparí: ọ̀pọ̀lọpọ̀ yóò máa sáré káàkiri, ìmọ̀ yóò sì pọ̀ sí i. Danieli 12:3, 4.
Ẹsẹ̀ kẹwàá ń ṣàfihàn ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta tí ń yọ àwọn wúńdíá, àwọn tí a pè láti wà láàrín ọgọ́rùn-ún mẹ́rìndínlógójì ẹgbẹ̀rún náà. Nínú ọ̀ràn méjèèjì, ìlànà ìyọ àti ìdánwò náà dá lórí bóyá àwọn wúńdíá náà lóye ìmúgbòòrò ìmọ̀ (ìran náà) tí a tú sílẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1989.
“Àkókò òpin” ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn jẹ́ ọdún 1989, nígbà tí a tú ẹsẹ̀ ogójì títí dé ẹsẹ̀ márùn-únlélógójì nínú Dáníẹ́lì mọ́kànlá sílẹ̀. Nígbà náà ni a fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé kókó-ẹ̀kọ́ àwọn ẹsẹ̀ náà ni ìdìde àti ìṣubú ikẹyìn ti ọba àríwá. Nígbà náà ni a tún fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ọba àríwá nínú àwọn ẹsẹ̀ náà ni agbára póòpù ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ìmísí kì í lò ọ̀rọ̀ náà “Modern Rome” rárá. Èmi ni mo dá ọ̀rọ̀ náà sílẹ̀, láti ṣojú fún agbára póòpù ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nítorí ní ti àsọtẹ́lẹ̀ “modern” ń ṣojú fún àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ellen White kò lò ọ̀rọ̀ náà “Modern Rome” rárá.
Àwọn ìwòye tí kò tọ́ wà nípa ẹni tí ọba àríwá dúró fún nínú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì mọ́kànlá, ṣùgbọ́n òye kan ṣoṣo ni ó tọ́. Òye pé ọba àríwá nínú àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí ni agbára papal ni a mú jáde láti inú ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí àsọtẹ́lẹ̀. Ẹsẹ̀ ogójì bẹ̀rẹ̀ nípa fífi hàn pé ipá papacy gba ọgbẹ́ ikú kan ní ọdún 1798, lẹ́yìn náà ẹsẹ̀ mọ́kànlélógójì títí dé mẹ́tàlélógójì fi àwọn ìṣiṣẹ́pọ̀ agbára tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìmúláradá ọgbẹ́ ikú náà hàn. Ẹsẹ̀ mẹ́rìnlélógójì ṣàpèjúwe ìfiranṣẹ́ tí ó mú papacy bínú gidigidi, tí ó sì darí sí ẹsẹ̀ márùnlélógójì nígbà tí agbára papal bá dé òpin rẹ̀ ìkẹyìn àti pípé. Ìran tí a tú èdìdì rẹ̀ sílẹ̀ ní 1989 ni ìran ìgbéga àti ìṣubú ìkẹyìn ti agbára papal ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ìran náà ni ìmúpọ̀sí ìmọ̀ tí ó ń mú jáde tí ó sì ń fi hàn àwọn ẹ̀ka olùjọsìn méjì, gẹ́gẹ́ bí ìtẹ́wọ́gbà wọn tàbí ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìmọ̀ tí ó wà nínú àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú orí kan náà gan-an níbi tí ìlọsíwájú ìmọ̀ ti tú sílẹ̀ ní ọdún 1989, “àwọn ọlọ́ṣà ènìyàn rẹ,” tí wọ́n “gbé ara wọn ga” tí wọ́n sì “ṣubú” ní ìkẹyìn, ni àmì àsọtẹ́lẹ̀ tí ó fi “ìran” náà múlẹ̀. Nínú ìyàsọ́tọ̀ ìkẹyìn, ìbéèrè ìdánwò àkọ́kọ́ ni ẹni tí a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí “àwọn ọlọ́ṣà ènìyàn rẹ,” nítorí pé àwọn ni àmì àsọtẹ́lẹ̀ tí ó fi “ìran” náà múlẹ̀. Ṣé àwọn ọlọ́ṣà náà ni agbára póòpù, tàbí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni?
Àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn jẹ́ ìwé kan náà, wọ́n sì ṣojú ẹlẹ́rìí méjì ti ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan náà. Dáníẹ́lì ni ìbẹ̀rẹ̀, Ìfihàn sì ni òpin; papọ̀, wọ́n ṣojú ẹlẹ́rìí méjì ti òtítọ́ tí a tú sílẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1989.
Dáníẹ́lì ṣàpèjúwe ìlànà ìwẹ̀nùmọ́ tí a mú jáde nígbà tí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà tú èdìdì kúrò lórí ẹsẹ̀ ogójì títí dé márùnlélógójì ní ọdún 1989. Ní àkókò náà ni ìlànà ìdánwò kan bẹ̀rẹ̀ láti pinnu àti láti fi hàn ẹni tí yóò jẹ́ “àwọn àlùfáà” tí wọ́n dá àwọn ènìyàn májẹ̀mú sílẹ̀, ẹni tí wọ́n jẹ́ ọgọ́rùn-ún kan àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Hóséà sì fi kún un pé àwọn tí wọ́n kọ ìmúgbòòrò ìmọ̀ ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn yóò má di ọ̀kan nínú àwọn àlùfáà tí wọ́n jẹ́ ọgọ́rùn-ún kan àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì náà.
A pa àwọn ènìyàn mi run nítorí àìní ìmọ̀: nítorí tí ìwọ ti kọ ìmọ̀ sílẹ̀, èmi náà yóò kọ̀ ọ́ sílẹ̀, kí ìwọ má bàa jẹ́ àlùfáà fún mi mọ́: níwọ̀n bí ìwọ ti gbàgbé òfin Ọlọ́run rẹ, èmi náà yóò gbàgbé àwọn ọmọ rẹ. Hosea 4:6.
Ìwé Ìfihàn fi hàn pé ìmọ̀ tí a ti ṣí sílẹ̀ tí ẹgbẹ́ kan sì kọ̀, ló mú kí a kọ̀ wọ́n sílẹ̀ díẹ̀ kí àkókò ìdánwò tó parí.
Ó sì wí fún mi pé, Má ṣe fi èdìdì di ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ìwé yìí; nítorí àkókò náà ti súnmọ́ etílé. Ẹni tí kò ṣe òdodo, jẹ́ kí ó máa ṣe àìṣòdodo sí i: àti ẹni tí ó jẹ́ ẹlẹ́gbin, jẹ́ kí ó máa jẹ́ ẹlẹ́gbin sí i: àti ẹni tí ó jẹ́ olódodo, jẹ́ kí ó máa ṣe òdodo sí i: àti ẹni tí ó jẹ́ mímọ́, jẹ́ kí ó máa jẹ́ mímọ́ sí i. Ifihan 22:10, 11.
Ìtàn àwọn Míléráìtì ń ṣàfihàn ìtàn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún kan lé mẹ́rìnlélógójì, àti pẹ̀lú ara wọn, àwọn Míléráìtì àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún kan lé mẹ́rìnlélógójì ń ṣojú ìbẹ̀rẹ̀ àti ìparí ìhìnrere àti iṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá. Àwọn ìtàn tí ó bá ara wọn mu wọ̀nyí ń fi àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìpipade àkókò ìdánwò hàn. A ti ṣàpẹẹrẹ iṣẹ́ àwọn ìtàn méjèèjì nípasẹ̀ Èlíjà àti Jòhánù Oníbatisí.
“Pẹ̀lú ìwarìrì, William Miller bẹ̀rẹ̀ sí í ṣí àwọn àṣírí ìjọba Ọlọ́run sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn, ó sì ń mú àwọn olùgbọ́ rẹ̀ kọjá nípasẹ̀ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ dé ìpadàbọ̀ kejì Kristi. Pẹ̀lú gbogbo ìsapá tí ó ṣe, agbára rẹ̀ ń pọ̀ sí i. Gẹ́gẹ́ bí Johanu Oníbatisiti ṣe jẹ́ akíyèsí ìbọ̀wá àkọ́kọ́ Jesu, tí ó sì pèsè ọ̀nà fún wíwá Rẹ̀, bẹ́ẹ̀ náà ni William Miller àti àwọn tí wọ́n darapọ̀ mọ́ ọn ṣe kéde ìbọ̀wá kejì Ọmọ Ọlọ́run.” Early Writings, 229, 230.
Ìhìnrere àwọn ọmọlẹ́yìn Miller dá “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀” tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìpèkun àkókò oore-ọ̀fẹ́ mọ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn wọn nínú Elijah àti Johanu Oníbatiste méjèèjì.
“Ó ṣe pàtàkì kí a jí ènìyàn sí ewu wọn; kí a sì ru wọ́n sókè láti pèsè ara wọn sílẹ̀ fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọlọ́lá tó ní í ṣe pẹ̀lú ìparí àkókò oore-ọ̀fẹ́.” The Great Controversy, 310.
Ní ọdún 1989, pẹ̀lú ìṣubú Soviet Union, apá ìwé Dáníẹ́lì tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni a tú sílẹ̀, ìlànà ìdánwò kan sì bẹ̀rẹ̀. Ìdánwò náà dá lórí agbára tàbí àìlera àwọn ènìyàn Ọlọ́run láti lóye tàbí láti kọ ìmúgbòòrò ìmọ̀ tí a ṣojú fún nínú ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn ti orí kọkànlá ìwé Dáníẹ́lì; àwọn ẹsẹ̀ tí ń darí sí ẹsẹ̀ kìn-ín-ní ti orí kejìlá, èyí tí ó ń fi “ìparí àkókò ìdánwò” hàn. Nígbà náà ni a tú ìhìn-iṣẹ́ “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìparí àkókò ìdánwò” sílẹ̀, iṣẹ́ àwọn tí wọ́n jẹ́ olùdíje láti jẹ́ “àwọn àlùfáà” ti ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún sì bẹ̀rẹ̀. Iṣẹ́ wọn ni láti “lóye” àti láti kéde ìhìn-iṣẹ́ tí a ṣojú fún nínú àyọkà náà. Ìhìn-iṣẹ́ náà àti iṣẹ́ ti ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún náà ni láti fi ìhìn-iṣẹ́ tí a tú sílẹ̀ hàn, kí a lè jí àwọn ènìyàn sókè “láti pèsè ara wọn fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọlọ́lá tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìparí àkókò ìdánwò.”
“Ní òní, nínú ẹ̀mí àti agbára Èlíjà àti ti Jòhánù Onítẹ̀bọmi, àwọn òjíṣẹ́ tí Ọlọ́run ti yàn ń pe àkíyèsí ayé kan tí a ti dì mọ́ ìdájọ́ sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì tí yóò ṣẹlẹ̀ láìpẹ́, ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn wákàtí ìkẹyìn àkókò ìdánwò àti pípahàn Kristi Jésù gẹ́gẹ́ bí Ọba àwọn ọba àti Olúwa àwọn olúwa. Láìpẹ́, a óò ṣe ìdájọ́ gbogbo ènìyàn gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tí wọ́n ti ṣe nínú ara. Wákàtí ìdájọ́ Ọlọ́run ti dé, ó sì jẹ́ pé lórí àwọn ọmọ ìjọ Rẹ̀ lórí ilẹ̀-ayé ni ojúṣe pàtàkì náà wà láti fi ìkìlọ̀ fún àwọn tí wọ́n dúró bí ẹni pé lórí etí ìparun ayérayé gan-an. Fún gbogbo ènìyàn ní gbogbo ayé tí yóò fetí sí i, a gbọdọ̀ mú àwọn ìlànà tí ó wà ní ewu nínú ìjà ńlá tí a ń jagun náà hàn gbangba, àwọn ìlànà tí ayànmọ̀ gbogbo aráyé gbé lé.” Prophets and Kings, 715, 716.
Ìtàn Johanu Oníbatisimu àti ti Kristi, pẹ̀lú ìtàn àwọn Millerite, ń ṣàfihàn ìhìn-iṣẹ́ àti iṣẹ́ àwọn ọgọ́rùn-ún kan àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì. Johanu àti Kristi méjèèjì lóye ìhìn-iṣẹ́ wọn gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń ṣojú ìparí àkókò àǹfààní.
Ṣùgbọ́n nígbà tí ó rí ọ̀pọ̀ àwọn Farisi àti Sadusi tí wọ́n ń bọ̀ wá sí ìrìbọmi rẹ̀, ó wí fún wọn pé, Ẹ̀yin ìran paramọ́lẹ̀, ta ni ó kìlọ̀ fún yín láti sá kúrò nínú ìbínú tí ń bọ̀? Mátíù 3:7.
Kristi ṣàpẹẹrẹ ìparun Jerusalẹmu, ìparun kan náà tí Johanu ti kìlọ̀ fún àwọn Júù oníjàngbọ̀n pé ó ń bọ̀. Jésù lo ìparun náà gẹ́gẹ́ bí ààmì “ìbínú” tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí Òun, gẹ́gẹ́ bí Míkáẹ́lì, dìde ní Dáníẹ́lì orí kejìlá, ẹsẹ̀ kìn-ín-ní.
“Kristi rí nínú Jerusalẹmu àmì ayé tí a ti mú le nínú àìgbàgbọ́ àti ìṣọ̀tẹ̀, tí ó sì ń yára lọ láti pàdé àwọn ìdájọ́ ẹ̀san Ọlọ́run. Àwọn ìbànújẹ́ ti ìran ènìyàn tí ó ṣubú, tí ń kó ìnira bá ọkàn Rẹ̀, mú kí igbe kikoro tí ó pọ̀ jù náà jáde kúrò ní ètè Rẹ̀. Ó rí àkọsílẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀ tí a kọ sínú ìyà ènìyàn, omijé, àti ẹ̀jẹ̀; ọkàn Rẹ̀ sì kún fún àánú ailopin sí àwọn tí a pọ́n lójú àti àwọn tí ń jìyà lórí ilẹ̀ ayé; ó ń ṣàìfẹ́ gidigidi láti túbọ̀ ràn gbogbo wọn lọ́wọ́. Ṣùgbọ́n àní ọwọ́ Rẹ̀ pàápàá kò lè dá ìṣàn ìbànújẹ́ ènìyàn padà; díẹ̀ ni yóò wá Orísun ìrànlọ́wọ́ kan ṣoṣo wọn. Ó ṣe tán láti da ọkàn Rẹ̀ sílẹ̀ títí dé ikú, láti mú ìgbàlà wá sínú àyè ìwọ̀n wọn; ṣùgbọ́n díẹ̀ ni yóò tọ̀ Ọ́ wá kí wọn lè ní ìyè.
“Ọla-ńlá ọ̀run nínú omijé! Ọmọ Ọlọ́run aláìlópin ní ìdààmú nínú ẹ̀mí, a tẹ̀ ẹ́ ba pẹ̀lú ìrora ọkàn! Ìran náà kún gbogbo ọ̀run fún ìyàlẹ́nu. Ìran náà fi ìwà ẹ̀ṣẹ̀ tí ó pọ̀ jùlọ hàn sí wa; ó fi hàn bí iṣẹ́ ìgbàlà àwọn ẹlẹ́bi kúrò nínú àbájáde ìrékọjá òfin Ọlọ́run ti le tó, àní fún Agbára Aláìlópin pàápàá. Jésù, nígbà tí ó ń wo ìran ìkẹyìn, rí ayé tí a dì mọ́ nínú ẹ̀tàn kan tí ó jọ èyí tí ó fa ìparun Jerusalẹmu. Ẹ̀ṣẹ̀ ńlá àwọn Júù ni ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí Kristi; ẹ̀ṣẹ̀ ńlá ayé Kristẹni yóò jẹ́ ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí òfin Ọlọ́run, ìpìlẹ̀ ìjọba Rẹ̀ ní ọ̀run àti ayé. A óò kẹ́gàn àwọn ìlànà Jèhófà, a ó sì ka wọ́n sí asán. Àwọn mílíọ̀nù tí ó wà nínú ẹrú ẹ̀ṣẹ̀, àwọn ẹrú Sátánì, tí a yàn sílẹ̀ láti jìyà ikú kejì, yóò kọ̀ láti fetí sí àwọn ọ̀rọ̀ òtítọ́ ní ọjọ́ ìbẹ̀wò wọn. Ìfọ́jú tí ó burú gidigidi! Ìmúra-ẹ̀tan àjèjì!” The Great Controversy, 22.
Ifiranṣẹ̀ ìkìlọ̀ tí Jòhánù Oníbatisí kéde, àti pẹ̀lú ti Kristi, jẹ́ ifiranṣẹ̀ ìkìlọ̀ kan náà; gẹ́gẹ́ bí ifiranṣẹ̀ ìkìlọ̀ àwọn Míléráítì náà ṣe jẹ́ ifiranṣẹ̀ kan náà tí ń fi àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú pípadé àyè ìdánwò hàn, èyí tí ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000] yóò kéde. Ẹlẹ́rìí mẹ́ta ni wọ̀nyí: Jòhánù Oníbatisí, Kristi, àti àwọn Míléráítì, tí wọ́n ń jẹ́rìí pé iṣẹ́ àti ifiranṣẹ̀ ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000] jẹ́ ìlànà ìdánwò ìyè tàbí ikú, tí a mú ṣẹ nípasẹ̀ ìbùkún ìmọ̀ tí a tú sílẹ̀ ní ọdún 1989. Ifiranṣẹ̀ tí a tú sílẹ̀ ní àsìkò náà ni ìran ọjọ́ ìkẹyìn tí àwọn ọlọ́gbọ́n gbọ́dọ̀ lóye bí wọ́n bá fẹ́ jẹ́ “àwọn àlùfáà” tí ó dá ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000] náà pọ̀. Bí àwọn olùdíje wọ̀nyí kò bá lóye ìran náà, a ń dá wọn mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni búburú, tàbí gẹ́gẹ́ bí aṣiwèrè, wọn yóò sì ṣègbé. A kọ̀ wọ́n sílẹ̀, àti àwọn ọmọ wọn pẹ̀lú, ní ìbámu pẹ̀lú ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí ìran náà tí í ṣe ìbùkún ìmọ̀.
Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run fi hàn pé Róòmù ni agbára náà tí ń gbé ara rẹ̀ ga, tí ń kó ohun-ìní àwọn ènìyàn Ọlọ́run lọ, lẹ́yìn náà sì ṣubú, ó sì fi ìran náà múlẹ̀. Ìbéèrè bóyá Róòmù Òde-Òní ni agbára póòpù tàbí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ni ìdánwò náà tí ń fi hàn bóyá àwọn olùdíje wọ̀nyẹn jẹ́ wúńdíá ọlọ́gbọ́n tàbí wúńdíá òmùgọ̀. Ìdánwò náà jẹ́ ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀ tí a ti yọ jáde láti inú ìwé Dáníẹ́lì, èyí tí a sì tún jẹ́rìí sí lẹ́yìn náà, tí a sì mú dé pípé nínú ìwé Ìfihàn. Kókó-ọrọ̀ Róòmù Òde-Òní kì í ṣe yíyan lásán láàárín agbára póòpù tàbí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà; ó jẹ́ ìdánwò ìkẹyìn fún ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000]. Ó jẹ́ ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀, a sì lè ní òye rẹ̀ ní ọ̀nà tó tọ́, nítorí pé ó kó sínú ara rẹ̀ gbogbo àṣojú ìlànà ìdánwò ìkẹyìn tí a gbé kalẹ̀ nínú ẹ̀rí àsọtẹ́lẹ̀ mímọ́ ti Ọlọ́run.
Ilana ìdánwò ti àkókò Johanu Oníbatisi àti ti Kristi ni a ti mú jáde láti inú ìwé Dáníẹ́lì, gẹ́gẹ́ bí ilana ìdánwò ti àkókò àwọn Millerites pẹ̀lú ti rí bẹ́ẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìdánwò àsọtẹ́lẹ̀, ọ̀nà tí a fi ń fi òtítọ́ múlẹ̀ ṣe pàtàkì gan-an kí àwọn olùdíje wọ̀nyẹn lè lò ó ní òtítọ́, gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe pàtàkì pẹ̀lú pé kí wọ́n kan dì mọ́ ìwòye tó tọ́ nípa ẹni tí Romu Òde-Òní jẹ́. Bí a bá wo ìdánimọ̀ tó tọ́ ti Romu Òde-Òní, tàbí lílo ọ̀nà iṣẹ́ tó tọ́, àwọn ohun èlò méjèèjì nínú ìdánwò náà ni a ti gbé kalẹ̀ sínú ìwé Dáníẹ́lì. Nínú Dáníẹ́lì orí kìíní, Dáníẹ́lì la ọ̀nà rẹ̀ kọjá nípasẹ̀ ilana ìdánwò onípẹ̀ta kan tó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú oúnjẹ, lẹ́yìn náà ìdánwò nípa ìrísí ojú, tí ìdánwò mìíràn sì tẹ̀ lé e tí Nebukadinésárì ṣe, ẹni tí ó jẹ́ àmì Bíbélì ti Ọba Àríwá, agbára pòòpù ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.
Ní ti àwọn ọmọ mẹ́rin wọ̀nyí, Ọlọ́run fún wọn ní ìmọ̀ àti òye nínú gbogbo ẹ̀kọ́ àti ọgbọ́n; Dáníẹ́lì sì ní òye nínú gbogbo ìran àti àlá. Nígbà náà, ní òpin àwọn ọjọ́ tí ọba ti pàṣẹ pé kí a mú wọn wọlé, olórí àwọn ìwẹ̀fà sì mú wọn wá síwájú Nebukadinésárì. Ọba sì bá wọn sọ̀rọ̀; nínú wọn gbogbo, a kò sì rí ẹnìkan tí ó dàbí Dáníẹ́lì, Hananíà, Míṣáẹ́lì, àti Asáríà: nítorí náà ni wọ́n fi dúró níwájú ọba. Nínú gbogbo ọ̀ràn ọgbọ́n àti òye tí ọba béèrè lọ́wọ́ wọn, ó rí wọn pé wọ́n sàn ju gbogbo àwọn onídán àti àwọn awòràwọ̀ tí ó wà ní gbogbo ìjọba rẹ̀ lọ ní ìlọ́po mẹ́wàá. Dáníẹ́lì 1:17–20.
“Ní òpin àwọn ọjọ́,” èyí tí ó jẹ́, ní ti àsọtẹ́lẹ̀, àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nígbà tí a dán ẹgbẹ̀rún mọ́kànlá-dín-lọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì wò, a rí Daníẹ́lì àti àwọn akíkanjú mẹ́ta náà pé wọ́n “sàn ní ìlọ́po mẹ́wàá ju gbogbo àwọn onídán àti àwọn awòràwọ̀ tí ó wà ní gbogbo ìjọba rẹ̀ lọ,” Daníẹ́lì sì ní “ìmọ̀ nípa gbogbo ìran àti àlá.” Daníẹ́lì dúró fún ẹgbẹ̀rún mọ́kànlá-dín-lọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì náà, àwọn tí ó, ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, lóye ìlọsíwájú ìmọ̀ tí ó dé nígbà tí Kristi, gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà, ṣí “apá yẹn nínú ìwé Daníẹ́lì tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ọjọ́ ìkẹyìn,” ní ọdún 1989.
Dáníẹ́lì kì í ṣe pé ó kàn ní òye ju àwọn ẹlòmíràn lọ nípa àlá àti ìran nìkan, ṣùgbọ́n ó ní “òye nínú gbogbo ìran àti àlá.” Ó ṣojú fún àwọn tí ń lo ọ̀nà ìlànà lórí ìlànà, nítorí ọ̀nà yẹn ni ó mú “gbogbo ìran àti àlá” jọ sínú ìrántí kan ṣoṣo tí ó ní ìṣọ̀kan. Ìránṣẹ́ náà tí ó mú gbogbo àlá àti ìran jọ sínú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan ṣoṣo ń fi “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìparí àkókò ìdánwò” hàn. A fi ìfìdí múlẹ̀ ìránṣẹ́ náà nípasẹ̀ àmì àsọtẹ́lẹ̀ tí í ṣe Róòmù Òde-Òní, agbára náà tí ń gbé ara rẹ̀ ga, tí ń kó àwọn ènìyàn Ọlọ́run lòǹkà, tí ó sì ṣubú.
Agbára náà lè jẹ́ ìdásílẹ̀ nípa lílo ọ̀nà ìlànà tó tọ́ nìkan. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tí wọ́n jẹ́wọ́ pé àwọn ń kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì kọ ọ̀nà ìlànà “ìlà lórí ìlà,” àti pé díẹ̀ nínú àwọn tí wọ́n tún jẹ́wọ́ pé àwọn ń lò ó, máa ń lo àwọn òfin tí ó dá ọ̀nà ìlànà “ìlà lórí ìlà” náà sílẹ̀ ní ọ̀nà tí kò tọ́. Àwọn òfin wọ̀nyí ni àwọn Millerite kọ́kọ́ fi sínú àkọsílẹ̀ gbangba, a sì ti kìlọ̀ ṣáájú fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run ìkẹyìn pé àwọn tí wọ́n jẹ́ àwọn ojiṣẹ́ angẹli kẹta ní tòótọ́ yóò máa lo àwọn òfin William Miller fún ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀.
“Àwọn tí wọ́n wà nínú iṣẹ́ ìkéde iṣẹ́-ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta ń wá inú Ìwé Mímọ́ gẹ́gẹ́ bí ètò kan náà tí Bàbá Miller gbà.” Review and Herald, November 25, 1884.
William Miller ṣojú ìbẹ̀rẹ̀ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá, a sì ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ Johanu Oníbatisiti, ẹni tí ó jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ ìránṣẹ́ náà tí Kristi jẹ́ ìparí rẹ̀. Arabinrin White fi hàn gbangba pé ó ń ṣètò ìbámu tààrà láàárín ìlànà ìdánwò Johanu Oníbatisiti sí Kristi àti ìlànà ìdánwò àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta. Johanu bẹ̀rẹ̀ ìránṣẹ́ náà, kò sì di díẹ̀ ṣáájú agbelebu, nígbà tí Kristi ti mú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ lọ sí Kesarea Filipi, tí Jesu sì ṣẹ̀ṣẹ̀ fi àwọn kíkún-kún ọ̀rọ̀ ìránṣẹ́ náà tí Johanu ti bẹ̀rẹ̀ kún un. Òtítọ́ àkọ́kọ́ (ìbẹ̀rẹ̀) tí Johanu tọ́ka sí nígbà tí ó rí Kristi ni ìdámọ̀ Kristi gẹ́gẹ́ bí Ọ̀dọ́-Àgùntàn Ọlọ́run tí ó mú ẹ̀ṣẹ̀ ayé kúrò.
A ṣe nǹkan wọ̀nyí ní Bethabara ní òkè Jọ́dánì, níbi tí Johanu ti ń ṣe ìrìbọmi. Ní ọjọ́ kejì Johanu rí Jésù tí ń tọ̀ ọ́ wá, ó sì wí pé, Wò ó, Ọ̀dọ́-àgùntàn Ọlọ́run, ẹni tí ó kó ẹ̀ṣẹ̀ ayé kúrò. Èyí ni ẹni tí mo sọ nípa rẹ̀ pé, Lẹ́yìn mi ni ọkùnrin kan ń bọ̀, ẹni tí a fi ṣáájú mi: nítorí ó ti wà ṣáájú mi. Johanu 1:28–30.
Nígbà náà ni àkókò ìdánwò ọdún mẹ́ta àtààbọ̀ náà bẹ̀rẹ̀, èyí tí ó parí ní orí àgbélébùú. Lẹ́yìn tí a pa Johanu ṣáájú àgbélébùú, Jésù sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàlàyé gbólóhùn àkọ́kọ́ gan-an tí Johanu sọ.
Nígbà tí Jésù dé agbègbè Kesarea Filipi, ó bi àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ pé, “Ta ni àwọn ènìyàn ń wí pé èmi Ọmọ ènìyàn jẹ́?” Wọ́n sì wí pé, “Àwọn kan ní ìwọ ni Johanu Oníbatisí; àwọn mìíràn ní ìwọ ni Elijah; àwọn mìíràn sì ní Jeremiah, tàbí ọ̀kan nínú àwọn wòlíì.” Ó wí fún wọn pé, “Ṣùgbọ́n èyin náà, ta ni ẹ̀yin ń wí pé èmi jẹ́?” Simoni Peteru sì dáhùn pé, “Ìwọ ni Kristi, Ọmọ Ọlọ́run alààyè.” Jésù sì dáhùn, ó sì wí fún un pé, “Alábùkún ni ìwọ, Simoni Barjona: nítorí ẹran ara àti ẹ̀jẹ̀ kò fi èyí hàn fún ọ, bí kò ṣe Baba mi tí ó wà ní ọ̀run. Èmi náà sì wí fún ọ pé, ìwọ ni Peteru, àti lórí àpáta yìí ni èmi yóò kọ ìjọ mi; àwọn ẹnu-ọ̀nà ọ̀run àpáàdì kì yóò sì borí rẹ̀. Èmi yóò sì fi àwọn kọ́kọ́rọ́ ìjọba ọ̀run fún ọ: ohunkóhun tí ìwọ bá dè ní ayé ni a ó dè ní ọ̀run: ohunkóhun tí ìwọ bá tú ní ayé ni a ó tú ní ọ̀run.” Nígbà náà ni ó pàṣẹ gidigidi fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ pé kí wọn má ṣe sọ fún ẹnikẹ́ni pé òun ni Jésù Kristi. Láti ìgbà náà lọ ni Jésù bẹ̀rẹ̀ sí í fi hàn fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ bí ó ti yẹ kí ó lọ sí Jerusalẹmu, kí ó sì jìyà ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun lọ́wọ́ àwọn àgbàgbà àti àwọn olórí àlùfáà àti àwọn akọ̀wé, kí a sì pa á, kí ó sì jí dìde ní ọjọ́ kẹta. Matteu 16:13–21.
Kesariya Filipi ni orúkọ Panium ní àkókò Kristi, a sì mọ Panium nínú ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀lé ẹsẹ̀ kẹrìnlá ti Dáníẹ́lì mọ́kànlá, níbi tí a ti mú àwọn ọlọ́ṣà ènìyàn rẹ wọlé, àwọn tí ń gbé ara wọn ga, ṣùgbọ́n tí wọ́n ṣubú. Ìhìnrere Johanu Oníbatisiti, tí ó jẹ́ amísí àti pípé, ni ìhìnrere ní ìbẹ̀rẹ̀ tí ó ṣojú fún ìhìnrere àwọn Millerite, èyí tí a ti fi àwọn òfin Miller múlẹ̀. Ìhìnrere Kristi ní ìparí, tí a kọ sórí ìhìnrere Johanu tí a sì mú un gbòòrò sí i, sì jẹ́ àpẹẹrẹ ìhìnrere ní ìparí ti àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta, èyí tí ó dá lórí àwọn òfin Miller àti lórí àwọn kúnrẹ́rẹ́ tí a fi kún ìhìnrere Miller nígbà tí ọ̀nà ìlànà ìlà lórí ìlà bá dé ìparí.
Láti dé sí òye tí kò tọ́ nípa ààmì tí ó fi àfihàn náà múlẹ̀ pẹ̀lú ààmì Róòmù Òde-Òní, ó bá àwọn tí ó wà nínú ìtàn Kristi mu, àwọn tí wọ́n kọ ìhìnrere àgbélébùú náà. A jẹ́ kí a mọ̀ pé àwọn Júù tí wọ́n kọ ìhìnrere Johanu Oníbatisiti kò lè rí àǹfààní kankan nínú ẹ̀kọ́ Jesu, àti pé ìtàn àwọn Júù wọ̀nyẹn tí wọ́n ṣe ohun náà gan-an jẹ́ aṣojú àwọn tí wọ́n kọ ìhìnrere áńgẹ́lì àkọ́kọ́. Àwọn ọmọlẹ́yìn Miller dá àwọn ọlọ́ṣà àwọn ènìyàn rẹ mọ̀, èyí tí mo wá pè ní àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí lẹ́yìn náà pé, “Róòmù Òde-Òní,” gẹ́gẹ́ bí agbára póòpù.
A ó máa bá àwọn ìṣàkíyèsí wọ̀nyí lọ nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.