Paniumu - Nọ́mbà Mẹ́tàlá-dín-lọ́gbọ̀n

Ní ọjọ́ kejdínlógún oṣù Keje, ọdún 2020, ìbànújẹ àkọ́kọ́ ti ìrìnàjò ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì dé. Ó ṣẹlẹ̀ nínú “ìtàn tí a fi pamọ́” ti ẹsẹ̀ ogójì nínú Dáníẹ́lì mọ́kànlá. Ìbànújẹ náà ṣẹlẹ̀ ní ìpele jíjìn nínú “ìtàn tí a fi pamọ́” náà—ìtàn kan tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìparun Ìṣọ̀kan Soviet ní ọdún 1989. Ẹsẹ̀ kọkànlélógójì dúró fún òfin Ọjọ́ Àìkú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, èyí tí a tún ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún ti orí kan náà. “Ìṣípayá” àwọn òtítọ́ tí ó jẹ́ àkópọ̀ “ìtàn tí a fi pamọ́” ti ẹsẹ̀ ogójì ní ọdún 2023 ni Dáníẹ́lì fi hàn nínú orí kejìlá. Àwọn orí mẹ́wàá títí dé kejìlá jẹ́ ìran kan náà, ìran náà sì bẹ̀rẹ̀ nípa fífi hàn pé Dáníẹ́lì dúró fún “àwọn ọlọ́gbọ́n” tí wọ́n lóye àwọn ìránṣẹ́ inú àti ti òde ti àsọtẹ́lẹ̀, èyí tí a ṣàfihàn níbẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ọ̀rọ̀ náà” àti “ìran náà.”

“Ọ̀ràn” náà àti “ìran” náà dúró fún ìran inú àti ìran òde ti àsọtẹ́lẹ̀, Danieli sì dúró fún àwọn ènìyàn kan tí wọ́n lóye méjèèjì, nítorí pé “ọ̀ràn” náà àti “ìran” náà ni a “fi hàn” fún Danieli nínú orí kẹwàá. Nínú orí náà, ní ọjọ́ kejìlélógún, ìran Kristi nínú ibùsùn mímọ́ ni a “fi hàn” fún Danieli. Ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “ọ̀ràn” ni a tún túmọ̀ sí “ọ̀ràn náà” nínú orí kẹsàn-án, a sì tún gbé e kalẹ̀ níbẹ̀ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú “ìran” náà.

Ọ̀rọ̀ náà “ohun” nínú orí kẹwàá ni ọ̀rọ̀ kan náà tí a túmọ̀ sí “ọ̀ràn” nínú ẹsẹ̀ kẹtàlélógún ti orí kẹsàn-án. Nínú ìran ìkẹyìn Dáníẹ́lì ti àwọn orí kẹwàá títí dé kejìlá; “ohun” ti orí kọkànlá tàbí “ọ̀ràn” ti orí kẹwàá, méjèèjì ni a so pọ̀ mọ́ “ìran náà.” “Ìran náà” ni ọ̀rọ̀ Hébérù náà, “mareh,” ó sì túmọ̀ sí “ìfarahàn.” Dáníẹ́lì fi “àwọn ìran” méjì hàn nínú ìwé rẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀kan nínú àwọn “ìran” méjèèjì náà ni a ṣàfihàn ní ipò abo, lẹ́yìn náà sì tún ṣe é ní ipò akọ. Dáníẹ́lì nínú ẹsẹ̀ kin-in-ni ti orí kẹwàá ń ṣàpẹẹrẹ àwọn tí ó lóye “ìran” ìfarahàn náà, pẹ̀lú “ọ̀ràn” tàbí “ohun” náà pẹ̀lú. Nínú orí kẹjọ Dáníẹ́lì fi “ìran” méjì tí wọ́n ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ara wọn hàn. Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì, ọ̀rọ̀ ìran wà níbẹ̀ ní ìgbà mẹ́jọ nínú orí náà, ọ̀kan nínú àwọn ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “ìran” ni “mareh,” èkejì sì ni “chazon.” Mareh túmọ̀ sí “ìfarahàn,” chazon sì túmọ̀ sí “àlá, ìfihàn tàbí ọ̀rọ̀-ìsọ̀tẹ́lẹ̀.” Àyíká ọ̀rọ̀ ti orí kẹjọ fi ìdí múlẹ̀ pé nígbà tí a túmọ̀ ọ̀rọ̀ náà “mareh” sí “ìran,” ó ń ṣojú fún “ìfarahàn Kristi.”

Gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ, “mareh” náà ni tàbí “ìran ìfarahàn” tí ó wà nínú Danieli 8:14, èyí tí ó túmọ̀ sí pé ní October 22, 1844, Kristi yóò fara hàn lójijì nínú tẹ́ńpìlì gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ Ojíṣẹ́ Májẹ̀mú ti Malaki orí kẹta, èyí tí Sister White sọ pé ó ṣẹ ní October 22, 1844. Nígbà tí Sister White ṣe ìdánimọ̀ pé áńgẹ́lì Ìfihàn mẹ́wàá náà tí ó sọ̀kalẹ̀ tí ó sì fi ẹsẹ̀ kan lé ilẹ̀ àti ẹsẹ̀ kan lé òkun jẹ́ “ẹni tí kò kéré ju Jesu Kristi lọ,” ó ń tọ́ka sí àmì ọ̀nà kan nínú àsọtẹ́lẹ̀ níbi tí Kristi ti fara hàn. Ọ̀kan nínú ọ̀pọ̀ ìfarahàn Rẹ̀ ni. Ó fara hàn ní ìjíǹde Mose gẹ́gẹ́ bí Jude ṣe sọ. Ní ibẹ̀ Ó fara hàn gẹ́gẹ́ bí Mikaeli olórí àwọn áńgẹ́lì, ṣùgbọ́n bí ó tilẹ̀ rí bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ ìfarahàn àsọtẹ́lẹ̀. Ìran mareh nínú orí kẹjọ náà ni a tún túmọ̀ sí “ìfarahàn,” ní ìbámu pẹ̀lú ìtumọ̀ rẹ̀.

Ọ̀rọ̀ àyíká ibí yìí fi hàn pé áńgẹ́lì Gébúrẹ́lì ni ó ní “ìrísí ènìyàn,” àti pé ọ̀rọ̀ náà “ìrísí” ni ìrísí ìran mareh ti Kristi; nítorí gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú Kristi nípasẹ̀ Máíkẹ́lì olórí àwọn áńgẹ́lì, àti nípasẹ̀ áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn orí kẹwàá, Kristi lè yí pa dà ní ti àsọtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú àpẹẹrẹ àwọn áńgẹ́lì, àti àní àwọn ènìyàn. Yálà Gébúrẹ́lì nínú ẹsẹ náà, tàbí Kristi nínú Ìfihàn orí kẹwàá, tàbí gẹ́gẹ́ bí Máíkẹ́lì olórí àwọn áńgẹ́lì, ọkọ̀ọ̀kan wọn ṣojú ìránṣẹ́ kan, àti nítorí ìdí yìí ni Sister White fi ṣe àfíwéra àwọn áńgẹ́lì Ìfihàn pẹ̀lú ìránṣẹ́ tí wọ́n ṣojú, àti pẹ̀lú àwọn ènìyàn tí ń kéde ìránṣẹ́ tí àwọn áńgẹ́lì náà ṣojú. Òtítọ́ yìí ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ pé nínú àwọn ẹsẹ mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Ìfihàn orí kìíní, àwọn ẹsẹ mẹ́ta tí ń kéde ìṣíṣí Ìfihàn Jésù Kristi, díẹ̀ ṣáájú kí àkókò ìdánwò parí, nítorí “àkókò náà sún mọ́lé,” ìlànà ìbánisọ̀rọ̀ Ọlọ́run sí ènìyàn ni a fi tọ́ka sí ní pàtó gẹ́gẹ́ bí ìránṣẹ́ láti ọ̀dọ̀ Baba, tí a fi fún Ọmọ, ẹni tí ó sì tún fi ìránṣẹ́ náà fún áńgẹ́lì kan, ẹni tí ó sì mú un tọ ọkùnrin kan wá, ẹni náà sì fi ránṣẹ́ sí àwọn ìjọ. Gbogbo ìgbésẹ̀ nínú ìlànà ìbánisọ̀rọ̀ náà jẹ́ mímọ́ àti mímọ́ pátápátá, àti mímọ́ ìyàsọ́tọ̀ yẹn ni a ṣojú rẹ̀ ní àwọn àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ níbi tí Kristi ti farahàn gẹ́gẹ́ bí ara Rẹ̀, tàbí nípasẹ̀ áńgẹ́lì, ènìyàn, tàbí ìránṣẹ́. Nígbà tí Ó bá fi ara Rẹ̀ kàn mọ́ àmì-ọ̀nà kan ní tààràtà, èyí ni “ìrísí” ìran “mareh.”

Nínú orí kẹjọ, “chazon” ni ọ̀rọ̀ Heberu kejì tí a túmọ̀ sí “ìran.” Ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú “ìrísí,” ìran “marah” ń tọ́ka sí àmì ọ̀nà kan, ìran “chazon” sì ń tọ́ka sí àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan. Ìbámu àtọ̀runwá kan wà pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ méjèèjì tí a túmọ̀ sí “ìran” nínú orí kẹjọ, ní ti pé ọ̀rọ̀ Heberu “mareh” náà ni Dáníẹ́lì tún lò nínú ìrísí abo rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “marah.” Pẹ̀lú chazon, Dáníẹ́lì ṣàfihàn un ní ọ̀nà méjì, ṣùgbọ́n kì í ṣe nípasẹ̀ ìyàtọ̀ akọ àti abo, bí kò ṣe pẹ̀lú ọ̀rọ̀ méjì tí ń tọ́ka sí ìtumọ̀ kan náà, ṣùgbọ́n nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, wọ́n ń fẹ̀ sí i lọ́nà àgbàyanu.

Chazon túmọ̀ sí ìran, tàbí ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, tàbí àsọtẹ́lẹ̀; ọ̀rọ̀ náà tí a túmọ̀ sí bí “ọ̀ràn” tàbí “nǹkan” nínú Gẹ̀ẹ́sì ni ọ̀rọ̀ Heberu náà “dabar,” èyí tí ó túmọ̀ sí “ọ̀rọ̀ náà.” Nígbà tí a bá lóye pé “chazon,” ìran náà, ni Dáníẹ́lì pẹ̀lú fi ọ̀rọ̀ “dabar” ṣàfihàn pẹ̀lú, nígbà náà, papọ̀, wọ́n ń ṣojú àwọn ìhìnrere àsọtẹ́lẹ̀ ti Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Dáníẹ́lì máa ń fi “dabar” tàbí “chazon” yàtọ̀ sí “mareh” nígbà gbogbo. Nígbà tí a bá wo ó ní ìpele àsọtẹ́lẹ̀, “àwọn ìhìnrere àsọtẹ́lẹ̀ ti Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run,” gẹ́gẹ́ bí “dabar” àti “chazon” ṣe ń ṣojú wọn, nígbà tí a bá mú wọn papọ̀ pẹ̀lú ìran “marah” ti ìfarahàn Kristi, nígbà náà o ní àwọn ààmì ọ̀nà mímọ́ ti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Nígbà náà, bí o bá fi “marah,” ìṣe abo ti ọ̀rọ̀ “mareh,” kún ìlà àwọn ìtumọ̀ ìran nínú Dáníẹ́lì, o ní ìran dígí-ìwòran ti ìdáláre nípa ìgbàgbọ́.

Nínú ìran ìkẹyìn Dáníẹ́lì, tí a fi hàn nípasẹ̀ orí mẹ́ta ìkẹyìn ìwé rẹ̀, Dáníẹ́lì dúró fún àwọn ènìyàn kan ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn tí wọ́n lóye “àwọn ìran àsọtẹ́lẹ̀” ti “Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run,” àti ìjẹ́mímọ́ àwọn àmì ọ̀nà mímọ́ tí ó dá ìṣísẹ̀ àtúnṣe ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [ọgọ́rùn-ún kan àti mẹ́rìnlélógójì] náà pọ̀, nítorí wọ́n ni àwọn tí ń tọ́ Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà lẹ́yìn ní ibikíbi tí Ó bá lọ nínú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ mímọ́ Rẹ̀. Bí wọ́n ṣe ń tọ́ Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà lẹ́yìn, Ó ń darí wọn sí ìran dígí Danieli 10:7 níbi tí wọ́n ti lè sá lọ láti farapamọ́ sábẹ́ àṣìṣe, níbi tí a ó sì sin wọ́n fún àìnípẹ̀kun, tàbí kí a rẹ ara wọn sílẹ̀ nínú erùpẹ̀, kí a dá wọ́n láre, kí a sì fún wọn ní agbára láti fi ìhìnrere àsọtẹ́lẹ̀ ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn náà hàn.

Gabrieli pàṣẹ fún Dáníẹ́lì láti “lóye” “ọrọ náà” àti “ìran náà” méjèèjì. Ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “lóye” túmọ̀ sí “láti ṣe ìyàtọ̀ ní ọkàn.” A pàṣẹ fún Dáníẹ́lì, ẹni tí ó dúró fún ìwọ àti èmi, olùkà ọ̀wọ́n, láti lóye ìyàtọ̀ àti ìpínlẹ̀ láàárín “ọrọ náà” àti “ìran náà.” Ìran chazon ń ṣojú ìlà òde ti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀, ìran mareh sì ń ṣojú ìfarahàn Kristi. “Ọrọ náà” àti “nǹkan náà” ni ọ̀rọ̀ Hébérù “dabar,” tí ìtumọ̀ rẹ̀ jẹ́ ọ̀rọ̀. Jésù ni “dabar,” nítorí Òun ni Ọ̀rọ̀ náà. “Nǹkan náà” àti “ọrọ náà,” níwọ̀n bí wọ́n ti jẹ́ “dabar” méjèèjì, ni a gbé kalẹ̀ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìran ìfarahàn náà.

Dábár náà, èyí tí í ṣe ọ̀ràn àti nǹkan náà, tún jẹ́ ìran chazon ti orí kẹjọ, ó sì dúró fún ìran ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìṣàfihàn wọ̀nyí (chazon, dabar, ọ̀ràn àti nǹkan) ń tọ́ka sí ìlà òde ti àsọtẹ́lẹ̀, àti mareh, pẹ̀lú ìfihàn abo rẹ̀ tí í ṣe marah, dúró fún ìlà inú ti àsọtẹ́lẹ̀. Àwọn ènìyàn Ọlọ́run ti ọjọ́ ìkẹyìn, tí a ṣojú wọn nínú ẹsẹ̀ kìn-ín-ní ti Dáníẹ́lì mẹ́wàá, lóye àwọn ìlà inú àti òde mejeeji ti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Nínú ìwé Ìfihàn, a fi àwọn ìjọ méje ṣojú ìlà inú, a sì fi èdìdì méje ṣojú ìlà òde.

Nígbà tí Dáníẹ́lì rí ìran Kristi lẹ́yìn ààwẹ̀ ọjọ́ mọ́kànlélógún, ó rí ìṣàfihàn abo ti ìran mareh. Mareh ni “ìrísí,” àti nígbà tí Dáníẹ́lì rí Kristi, ó rí ìran “marah”; bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé mareh túmọ̀ sí ìrísí, abo ọ̀rọ̀ kan náà túmọ̀ sí “dígí.” Sister White sọ fún wa pé ìran tí Dáníẹ́lì rí ni ìran tí Jòhánù rí, àti Jòhánù rí ìran náà nígbà tí Kristi wà nínú ibi mímọ́ ti ọ̀run.

Dáníẹ́lì lóye “ọ̀rọ̀ náà” àti “ìran náà,” a sì ń dá a mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Dáníẹ́lì àti pẹ̀lú gẹ́gẹ́ bí Bẹlítẹṣásárì. Ìyípadà orúkọ nínú àsọtẹ́lẹ̀ ń ṣàpẹẹrẹ ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú; nítorí náà Dáníẹ́lì ń ṣojú fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú ìkẹyìn, tí wọ́n jẹ́ ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún, tí a dán wò nípasẹ̀ ìran Kristi nínú tẹ́ńpìlì. Ìdánwò náà ń fa ìyapa àwọn ẹ̀ka méjì ti àwọn olùjọsìn.

Dáníẹ́lì ń tọ́ka tààrà sí ìdánwò kejì àti ti tẹ́ńpìlì tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní ọjọ́ ìkẹyìn; ìdánwò kan tí a dá lé ríran Kírísítì nínú ibi mímọ́ ọ̀run. Ìran ẹsẹ̀ keje jẹ́ abo ìran mareh, tí a ṣojú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìran marah. Bí o bá dáhùn sí ìran tẹ́ńpìlì ti Kírísítì gẹ́gẹ́ bí ìdáhùn Dáníẹ́lì ti ṣojú, “nǹkan” àsọtẹ́lẹ̀ náà àti “ìran” àsọtẹ́lẹ̀ náà ni a ó “fi hàn” fún ọ.

Bí o bá ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìran tẹ́ńpìlì Kristi kan náà gan-an nípa sísá lọ láti fi ara pamọ́, ìwọ yóò wọ inú òkùnkùn ayérayé. Ìdánwò tẹ́ńpìlì, èyí tí í ṣe ìdánwò kejì nínú àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti ìhìnrere ayérayé, ni a ti ṣáájú rẹ̀ pẹ̀lú ìdánwò àkọ́kọ́ àti ìpilẹ̀. Ìbéèrè ìdánwò ti àwọn ìpìlẹ̀ ni a ṣàfihàn nínú ẹsẹ̀ kẹrìnlá ti Danieli mọ́kànlá, níbi tí a ti ṣàpẹẹrẹ Romu gẹ́gẹ́ bí “àwọn ọlọ́ṣà ènìyàn rẹ” tí ó fi ìdí “ìran” náà múlẹ̀.

Lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀ lẹ́yìn ìdààmú ti July 18, 2020, ní December 31, 2023 ìfihàn Jésù Kristi bẹ̀rẹ̀ sí í tú sílẹ̀, nítorí “àkókò náà ti sún mọ́ etílé.”

“àkókò” tí ó ń tọ́ka sí ṣíṣí ìdìdì Ìṣípayá Jesu Kristi ni a tọ́ka sí ní ìbẹ̀rẹ̀ ìwé Ìṣípayá, àti ní òpin ìwé náà ìkéde kan náà náà fi kún gbólóhùn alpha, pẹ̀lú gbólóhùn omega.

Ìṣípayá Jesu Kristi ni a tú sílẹ̀ díẹ̀ ṣáájú ìparí àkókò ìdánwò. Ní ọjọ́ kẹrìnlélógún, lẹ́yìn ààwẹ̀ ọjọ́ mọ́kànlélógún, “ohun náà,” tí ó tún jẹ́ “ọ̀ràn náà,” tí ó sì tún jẹ́ dabar tàbí Ọ̀rọ̀ náà, tí ó sì tún jẹ́ ìran chazon ti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ ti òde, ni a fi hàn fún Dáníẹ́lì bí ó ṣe ń ní ìrírí dígí ìwo, ìran marah ti Olórí Àlùfáà ọ̀run ní Ibi Mímọ́ Jùlọ.

Daniẹli dúró fún àwọn tí wọ́n ní ìrírí ìran dígí àwòkọ́ṣe, tí wọ́n sì tún lóye àwọn ìfarahàn àsọtẹ́lẹ̀ ti Kristi, pẹ̀lú ìtàn ìta tí a ṣàfihàn nínú ìran chazon. Ìran marah ń ṣojú Kristi gẹ́gẹ́ bí àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀, àti abo ọ̀rọ̀ kan náà ń ṣojú ìrírí tí a mú jáde nípasẹ̀ wíwo ògo Ọlọ́run, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú Daniẹli, Johanu, Isaiah, Sister White, àti àwọn wòlíì mìíràn.

Ní ìpele yìí, ìran chazon ti òde dúró fún àdánwò ìpìlẹ̀, àti ìran mareh ti ìfarahàn Kristi nínú àtòjọ ìṣẹ̀lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ni àdánwò tẹ́ńpìlì. Ṣé Kristi ti farahàn nínú Ibi Mímọ́ Jùlọ láàárín Ibi Mímọ́ Jùlọ tirẹ fúnra rẹ? Ibẹ̀ ni a ti so Ìwà-Ọlọ́run mọ́ ẹ̀dá ènìyàn. Èyí ni àdánwò tí a gbọ́dọ̀ kọjá, kí àkókò ìdánwò tó parí ní àdánwò litmus. Àdánwò litmus tí ń fi ìwà hàn ni ìran dígí àwòran marah.

Ní ọjọ́ kẹtalélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023, ìdánwò òde ti ìpìlẹ̀ bẹ̀rẹ̀ lórí “àwọn ọlọ́ṣà ènìyàn rẹ” ti ẹsẹ̀ kẹrìnlá, àti nígbà tí wọ́n fi póòpù tí ó wà lónìí sí ipò ní ọjọ́ kẹjọ, oṣù Karùn-ún, ọdún 2025, “ìran” ti ẹsẹ̀ kẹrìnlá ni a fìdí múlẹ̀. Ìdánwò ìpìlẹ̀ náà sì lọ sí ìdánwò tẹ́ńpìlì. Láti ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù Karùn-ún, ọdún 2025, ìdánwò tẹ́ńpìlì ti ń lọ lọ́wọ́. Àjíǹde àwọn ẹlẹ́rìí méjì ní ọjọ́ kẹtalélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023, ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ẹsẹ̀ kọkànlá ti Ìfihàn mọ́kànlá, àti àjíǹde tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ náà ṣẹlẹ̀ láàrín àkókò Ogun Ukraine tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2014, tí ó sì gbòòrò sí i ní ọdún 2022. Àwọn ìlà òde àti ti inú ti àsọtẹ́lẹ̀ pàdé pọ̀ nínú ìtàn náà. Ní ọjọ́ kẹtalélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023, iṣẹ́ fífi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ ti ń lọ lọ́wọ́, iṣẹ́ kan tí a fi ìtàn 1798 sí 1840 ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀, bẹ́ẹ̀ náà sì ni 1840 sí 1844, àti pẹ̀lú April 19, 1844 sí October 22, 1844.

Dáníẹ́lì mọ́kànlá ẹsẹ̀ kọkànlá, dé sínú ìtàn gẹ́gẹ́ bí ìlà ìsọtẹ́lẹ̀ ti òde, ó sì so mọ́ ìtàn gan-an tí ó jẹ́ ìlà inú Ìfihàn mọ́kànlá. Ní ọdún 2014, Ogun Ukraine bẹ̀rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ogun Raphia ní ọdún 217 ṣáájú Kristi. Ní ọdún 2015, ọba kẹrin àti ẹni tí ó ní ọrọ̀ púpọ̀ jù lọ ti ẹsẹ̀ kejì Dáníẹ́lì mọ́kànlá, dìde ó sì kéde ète rẹ̀ láti díje fún ipò ààrẹ. Ìkéde náà mú ìbínú bá àwọn agbáyé tí ọkàn wọn dà bí ti dragoni, tí a ṣojú wọn gẹ́gẹ́ bí agbègbè Grecia.

Ìfihàn orí kọkànlá, ẹsẹ̀ kọkànlá, ṣe ìdánimọ̀ ọjọ́ Kejìlélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023 gẹ́gẹ́ bí àkókò tí a jí àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì dìde. Nígbà náà ni a lóye àkókò láti ọjọ́ Kejìdínlógún, oṣù Keje, ọdún 2020 títí dé ọjọ́ Kejìlélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023 gẹ́gẹ́ bí “aginjù” wòlíì. Ní òpin “àkókò aginjù” náà, ohùn kan bẹ̀rẹ̀ sí í ké ní oṣù Keje ọdún 2023, lẹ́yìn náà gan-an ní ọjọ́ ẹgbẹ̀rún kan, igba méjì ọgọ́ta lẹ́yìn àsọtẹ́lẹ̀ Nashville tí ó kùnà, ní ọjọ́ Kejìdínlógún, oṣù Keje, ọdún 2020, Kìnnìún ẹ̀yà Júdà sì bẹ̀rẹ̀ sí í tú èdìdì Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Rẹ̀. Ìtútù èdìdì Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run máa ń mú ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta jáde ní gbogbo ìgbà, gẹ́gẹ́ bí a ti gbé kalẹ̀ nínú Dáníẹ́lì orí kejìlá.

Nínú Ìfihàn orí kọkàndínlógún, ìyàwó náà mú ara rẹ̀ sílẹ̀ tán, lẹ́yìn náà a sì fi aṣọ funfun fún un. Àwọn aṣọ funfun wọ̀nyí ń ṣàpẹẹrẹ pé ìyàwó náà ti ṣetán, ó sì ṣẹlẹ̀ nínú Ìfihàn orí kọkàndínlógún nígbà tí a ṣí àwọn fèrèsé ọ̀run. Kí a tó fi aṣọ òdodo Kristi sọ ìyàwó náà di funfun, a kọ́kọ́ wẹ̀ mí mọ́ ọn.

Ní ọjọ́ kẹtàlélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023, àdánwò àwọn ìpìlẹ̀ bẹ̀rẹ̀ láti wẹ àwọn tí yóò jẹ́ mímọ́. Ìwẹ̀nùmọ́ náà ni a ń mú ṣẹ nípa ìlọsíwájú ìmọ̀, nítorí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà, nígbà náà, bẹ̀rẹ̀ sí í tú èdìdì ìṣípayá ìkẹyìn ti ara Rẹ̀. Ìṣípayá náà ní í ṣe pẹ̀lú pé Òun ni ìpìlẹ̀ kan ṣoṣo tí a lè fi lélẹ̀. Láti kọ òtítọ́ ìpìlẹ̀ tí ó fi hàn pé Róòmù ni “àwọn ọlọ́ṣà àwọn ènìyàn rẹ,” ni láti kọ ìpìlẹ̀ kan ṣoṣo tí a lè fi lélẹ̀.

Ọjọ́ Kẹtàlélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023 bẹ̀rẹ̀ ìlànà ìdánwò kan tí ó mú ìyapa àwọn ìpín méjì jáde lójijì. Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ti ṣí i hàn nísinsin yìí pé ìmúṣẹ̀ ìtàn ti ẹsẹ̀ kẹrìnlá jẹ́ May 8, 2025, àti ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀; Ó fi ìdámọ̀ Miller múlẹ̀ pé Róòmù ni ààmì tí ń fi ìran òde ti àsọtẹ́lẹ̀ mulẹ̀. Nígbà tí Trump padà wá ní 2024, ó mú ẹsẹ̀ kẹtàlá ti Dáníẹ́lì mọ́kànlá ṣẹ, lẹ́yìn náà nínú ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀ lé e, a samisi 2025, pẹ̀lú ìdìbò póòpù Leo. Mejeeji Trump àti ẹlẹgbẹ́ aṣòdì sí Kristi rẹ̀ ni a gbé kalẹ̀ sí ipò ní 2025.

Àwọn ọjọ́ tí a ń tọ́ka sí nínú ìṣísẹ̀ yìí jẹ́, ní ìpìlẹ̀ rẹ̀, ìwòyíhìn tí a sọ di mímọ́. A mọ̀ ọjọ́ àkókò òpin sí 1989, lẹ́yìn náà ìfìdí ìránṣẹ́ náà múlẹ̀ dé ní 1996. Ní 9/11 ni a fi agbára fún ìránṣẹ́ tí a ti fi múlẹ̀ náà. Nínú ìfihàn àwọn Tẹ́ẹ̀bù Hábákúkù ní 2012, tí ó sì parí ní January of 2013, ni a ti fi àwọn ìpìlẹ̀ lélẹ̀.

Ní ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù Keje, ọdún 2020, ìdààmú àkọ́kọ́ dé; lẹ́yìn náà, ní oṣù Keje ọdún 2023, ohùn kan bẹ̀rẹ̀ sí í ké ní aginjù; àti ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023, ṣíṣí èdìdì Ìṣípayá Jesu Kristi bẹ̀rẹ̀, ìdánwò ìpilẹ̀ àkọ́kọ́ ti òde sì bẹ̀rẹ̀.

Ní ọjọ́ kẹjọ, oṣù Karùn-ún, ọdún 2025, ìdánwò inú tẹ́ńpìlì kejì bẹ̀rẹ̀. Ìdánwò litmus kẹta ti sún mọ́lé gan-an. Níbẹ̀ ni a ó ti fi hàn ní kedere bóyá ọkàn náà ní òróró ìránṣẹ́ náà tí ìdánwò àkọ́kọ́ àti ti òde ṣojú fún, pẹ̀lú òróró tí ń bá a lọ ti ìdánwò inú kejì. Ìdánwò náà ń ṣojú fún ti òde, lẹ́yìn náà ti inú, lẹ́yìn náà ìrírí.

Láìnì inú àsọtẹ́lẹ̀ náà ni ó ní àwọn àmì ọ̀nà tó ṣáájú tí mo ṣẹ̀ṣẹ̀ tọ́ka sí. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn àmì ọ̀nà wọ̀nyẹn bá àwọn àmì ọ̀nà kan náà mu nínú ìtàn àwọn Millerite. 1798 gẹ́gẹ́ bí àkókò òpin ni ó bára mu pẹ̀lú 1989, èyí pẹ̀lú gẹ́gẹ́ bí àkókò òpin. Níbẹ̀ ni Kìnìún ẹ̀yà Júdà ṣí Ọ̀rọ̀ Rẹ̀ sílẹ̀, nítorí Òun ni Ọ̀rọ̀ náà. Nígbà tí Adventism mú ipa wòlíì aláìgbọràn ṣẹ ní ìṣọ̀tẹ̀ ìpìlẹ̀ Jeroboamu nípa padà lọ jẹun pẹ̀lú wòlíì èké ti Beteli, wọ́n padà sí àwọn àríyànjiyàn ti Pùròtẹ́sítáǹtì tó ṣubú tí a lò lòdì sí ìdánimọ̀ William Miller nípa àwọn ìgbà méje. Nítorí èyí, wọn kò ní òye pípé, bí wọ́n bá tilẹ̀ ní òye rárá, nípa ìdí tí 1863 fi jẹ́ àmì ọ̀nà ìkẹyìn fún ìṣísẹ̀ alpha ti áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti èkejì.

Nítorí ìdí yìí, kò túmọ̀ sí nǹkan kan fún wọn pé ó jẹ́ ọdún 126, àmì kan fún 1,260, àmì kan fún “aginjù” tí ó gùn kọjá nínú ìtàn láti 1863 títí dé àkókò òpin ní 1989. Ní òpin ọdún mẹ́rìnlélógójì, Joṣua darí ìṣísẹ̀ náà wọ Ilẹ̀ Ìlérí. Ní 1989, Olúwa bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ títọ́ ìṣísẹ̀ omega Rẹ̀ jáde kúrò nínú “aginjù” 1863 títí dé 1989, gẹ́gẹ́ bí Ó ti mú ìṣísẹ̀ alpha jáde kúrò nínú “aginjù” 538 títí dé 1798.

Ní ọdún 1989, a ṣí ìrán odò Hidékélì, tí ó dúró fún àwọn orí mẹ́ta ìkẹyìn ti Dáníẹ́lì, sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣí ìrán odò Úláì, tí ó dúró fún àwọn orí 7, 8 àti 9 ti Dáníẹ́lì, sílẹ̀ ní ọdún 1798. Ní ọdún méjìlélógún lẹ́yìn ìtẹ̀jáde Bíbélì King James, William Miller tẹ ìhìnrere rẹ̀ jáde lórí ìrán Úláì fún ìgbà àkọ́kọ́, nípa bẹ́ẹ̀ sì fi ìhìnrere rẹ̀ múlẹ̀ ní ọdún 1831; gẹ́gẹ́ bí ìhìnrere Hidékélì náà ti tẹ̀ jáde fún ìgbà àkọ́kọ́ ní ọdún 1996, ọdún méjìlélógún lẹ́yìn 1776, ibi ìbí ilẹ̀ ológo ti United States.

Ìṣètò ọ̀rọ̀ náà ní ìlànà pípé ní ọwọ́ Miller ní ọdún ẹgbẹ̀rún méjìdínlógún lé lórí ọgọ́rùn-ún ọdún lẹ́yìn àtẹ̀jáde King James fi William Miller hàn gẹ́gẹ́ bí ojúṣẹ́ mímọ́ àkọ́kọ́ jùlọ láti lo àwọn àsọtẹ́lẹ̀ inú Bíbélì, ti Májẹ̀mú Láéláé àti ti Májẹ̀mú Tuntun pẹ̀lú, láti mú àjíǹde àti ìtúnṣe wá. Bíbélì jẹ́ ti Ọlọ́run, ó sì so ara rẹ̀ pọ̀ mọ́ ẹ̀dá ènìyàn ní ọdún igba [220] lẹ́yìn náà láti mú ìránṣẹ́ Ulai jáde.

Jesu ni Alfa ati Omega, òun sì ni Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, nítorí náà ìtẹ̀jáde ìtúmọ̀ Bíbélì King James Version ní ọdún 1611, fi Jesu sí mejeeji ní 1611, àti pẹ̀lú ní 1831. Kristi farahàn ní àkókò ìparí gẹ́gẹ́ bí Kìnìún ẹ̀yà Júdà, nígbà tí a bá sì ṣe ìsọfúnni náà ní ìlànà pípé, òun ni Alfa àti Omega àti Ọ̀rọ̀ náà. A mọ ìbáṣepọ̀ Miller pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ ní pé mejeeji, ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin, ń tẹnumọ́ lórí ìtẹ̀jáde ìsọfúnni náà. 1776 sí 1996 ní àwọn àbùdá kan náà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n yàtọ̀.

Ifiranṣẹ ti Hiddekel ni ifiranṣẹ òfin Ọjọ́-ìsinmi ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn nínú ẹsẹ̀ kọkànlélógójì ti Dáníẹ́lì mọ́kànlá. Ọdún 1776 àti ìtẹ̀jáde Ìkéde Òmìnira dúró gẹ́gẹ́ bí ibi ìbẹ̀rẹ̀ fún àkókò ọdún ọ̀ọ́dún méjìlélógún [220] tí ó parí pẹ̀lú ìtẹ̀jáde, nípasẹ̀ ìpèsè Ọlọ́run, kì í ṣe nípasẹ̀ èrò àfojúsùn, tí a pe ní Time of the End. Ní ọdún kan náà, 1996, ni a fi ilé-iṣẹ́ iṣẹ́-ìránṣẹ́ kan tí a ń pè ní Future for America fún wa. Ifiranṣẹ ilẹ̀ ológo náà, èyí tí í ṣe Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ni a sọ di mímúlẹ̀ pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ taara láàárín ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin àsọtẹ́lẹ̀ náà. Gbogbo àmì-ọ̀nà pàtàkì nínú ìtàn àwọn Millerite ni a ti tún ṣe lábẹ́ àpẹrẹ ìtọ́sọ́nà àròsọ àwọn wúńdíá mẹ́wàá. Méjèèjì àkókò ọdún ọ̀ọ́dún méjìlélógún [220] wọ̀nyí ní ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin tí ìtẹ̀jáde fi sàmì sí.

A fi idi ìmúṣẹ́ Íslámù nínú ìbànújẹ kejì múlẹ̀, a sì fi agbára fún ìhìnrere àti ọ̀nà ìṣe Miller. Ohun tí Olúwa lò láti fi agbára fún ìhìnrere náà ni ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan ti Miller, àti ìlànà tí ó fi agbára fún ìhìnrere àti ọ̀nà ìṣe náà ní 9/11, nígbà tí ìsọ̀kalẹ̀ angẹli Ìfihàn mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tún ìsọ̀kalẹ̀ tí Ó ti ṣe ní August 11, 1840 ṣe, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú orí kẹwàá Ìfihàn. Àwọn angẹli méjèèjì wọ̀nyí dúró fún ìfarahàn ànábí ti Kristi gẹ́gẹ́ bí angẹli. Ìlànà tí ó jẹ́ pátákì ìpilẹ̀ fún ìṣipopada 9/11 gẹ́gẹ́ bí ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan ṣe jẹ́ fún ìṣipopada August 11, 1840 ni pé, a tún ìtàn Míllẹ́ráítì ṣe nínú ìtàn àwọn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin.

Nígbà tí ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ kan nípa Íslámù ti ègbẹ́ kẹta dé sínú ìtàn omega àti ti áńgẹ́lì kẹta, èyí tí ó bá ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ kan nípa Íslámù ti ègbẹ́ kìíní àti kejì mu, tí ó dé sínú ìtàn alpha ti áńgẹ́lì kìíní àti kejì—ìlànà náà pé ìtàn Millerite ń tún ara rẹ̀ ṣe nínú ìtàn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ni a fi idi rẹ̀ múlẹ̀ pípé gẹ́gẹ́ bí ìlànà ọjọ́ kan dípò ọdún kan ti Miller ṣe dúró ṣinṣin ní ọjọ́ rẹ̀ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ègbẹ́ kìíní àti kejì ti Ìfihàn 9. Àwọn kan tí wọ́n lè mọ̀ nípa àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ti ọdún ẹgbẹ̀ta-dín-lọ́ọ́rún-ún-mẹ́ẹ̀ẹ́ẹ́dógún àti ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí a gbé kalẹ̀ nínú Ìfihàn 9:15, lè ṣàìgbọ́ ìtumọ̀ ojúami mi ṣáájú. Jẹ́ kí n ṣàlàyé.

Ègbé àkọ́kọ́ àti èkejì bá ìtàn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti èkejì mu, ìtàn ègbé kẹta sì bá ìtàn áńgẹ́lì kẹta mu. Kókó ọ̀ràn níbí ni pé, ibi ìbẹ̀rẹ̀ fún ọdún ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta, mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún àti ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí a gbé kalẹ̀ nínú ìtàn ègbé èkejì, ni a rí nínú ìtàn ègbé àkọ́kọ́. Wòlíì ọdún ọgọ́rùn-ún kan àti àádọ́ta wà nínú ìtàn ègbé àkọ́kọ́ ti Ìfihàn mẹ́sàn-án, àti ní ọjọ́ tí àkókò wòlíì yẹn parí ni wòlíì ọdún ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta, mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún àti ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ti bẹ̀rẹ̀. Àwọn wòlíì méjèèjì náà so ègbé àkọ́kọ́ àti èkejì pọ̀ mọ́ra ní tààràtà; nítorí náà, nígbà tí a ti sọ wòlíì kan nípa Íslámù tẹ́lẹ̀, lórí ìpìlẹ̀ ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan, wòlíì náà jẹ́ wòlíì nípa ègbé àkọ́kọ́ àti èkejì ti Íslámù, èyí tí ó jẹ́ iṣẹ́-ìránṣẹ́ tí ó fi òtítọ́ mú ọ̀nà-ìmọ̀ àti iṣẹ́-ìránṣẹ́ Miller dúró ṣinṣin nínú ìtàn àwọn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti èkejì.

Nígbà tí ìtàn náà parí ní October 22, 1844, ìwo keje bẹ̀rẹ̀ sí í dún, àti pé ìwo keje náà ni ègbé kẹta, àti àṣírí ìwà-bíbọ́lọ́run, èyí tí í ṣe Kristi nínú yín, ìrètí ògo. Ìwo náà jẹ́ ìhìn ìkìlọ̀ ti òde àti ìhìn ìkìlọ̀ ti inú. Nítorí ìdí yìí, àsọtẹ́lẹ̀ ọdún 2,520 ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìsinmi ọdún keje fún ilẹ̀ náà, èyí tí ó ní jubilee nínú. Ní October 22, 1844, ìwo keje bẹ̀rẹ̀ sí í dún gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ ọdún 2,520 àti ọdún 2,300.

Ọjọ́ kejìlélógún, oṣù Kẹwàá, ọdún 1844 ni Ọjọ́ Ètùtù, a sì ní láti fún ìpè ayọ̀ ìdásílẹ̀ ní ọjọ́ ètùtù náà. Láti ìgbà náà wá, àwa ń gbé nínú ìtàn angẹli kẹta, àti pẹ̀lú ti ìyà kẹta, èyí tí í ṣe ìpè keje. Ní ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹjọ, ọdún 1840, angẹli alágbára ti Ìfihàn orí kẹwàá sọ̀kalẹ̀ láti fi ògo rẹ̀ tan ìmọ́lẹ̀ sí ayé gẹ́gẹ́ bí angẹli Ìfihàn orí kẹtàlá ṣe ṣe ní 9/11.

Ní ọdún 2012 títí wọ Oṣù Kínní ọdún 2013, a ṣe àtẹ̀jáde ẹ̀ka ẹ̀kọ́ tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ Àwọn Tábìlì Hábákúkù, ó sì bá ìtẹ̀jáde àtẹ ìṣáájú 1843 mu ní Oṣù Karùn-ún ọdún 1842. Nígbà náà ni a fi àwọn ìpìlẹ̀ ìṣísẹ̀ náà lélẹ̀, yálà ó jẹ́ ìṣísẹ̀ alfa ti angẹli kìíní àti èkejì, tàbí ìṣísẹ̀ angẹli kẹta; a hun àwọn tábìlì méjì Hábákúkù mọ́ inú ìtàn àti ìhìn iṣẹ́ náà. Àsọtẹ́lẹ̀ tí kò ṣẹ ní ọjọ́ 18 Oṣù Keje, 2020, bá ọjọ́ 19 Oṣù Kẹrin, 1844 dọ́gba, àti àkókò ìdádúró nínú òwe náà ti bẹ̀rẹ̀ sí í lọ.

Aginjù-ọ̀nà ọjọ́ 1,260 kan parí ní ìṣípayá ti Ọjọ́ Kejìlélọ́gbọ̀n, Oṣù Kejìlá, ọdún 2023. Ó dára kí a rántí pé Kristi sọ tẹ́ńpìlì Rẹ̀ di mímọ́ lẹ́ẹ̀mejì kúrò nínú ìbàjẹ́ mímọ́-òrìṣà rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Sister White ṣe pè é. Ó ṣe bẹ́ẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní ìparí iṣẹ́-òjíṣẹ́ Rẹ̀, ní lílo ìwẹ̀nùmọ́ méjèèjì náà gẹ́gẹ́ bí ìwẹ̀nùmọ́ alfa àti omega.

Arábìnrin White fi hàn ní kedere pé ó ń so ìwẹ̀nù tẹ́ńpìlì àkọ́kọ́ pọ̀ mọ́ 9/11 àti ohùn àkọ́kọ́, èyí tí ó fi dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹsẹ̀ mẹ́ta àkọ́kọ́ ti Ìfihàn orí kẹtàlá. Lẹ́yìn náà, ó tún fi “ohùn mìíràn” ti ẹsẹ̀ kẹrin hàn gẹ́gẹ́ bí ìwẹ̀nù tẹ́ńpìlì kejì, àti pẹ̀lú gẹ́gẹ́ bí òfin Ọjọ́ Àìkú. Ọjọ́ kẹrìnlá, oṣù kẹrin, ọdún 1844 ni ìwẹ̀nù tẹ́ńpìlì àkọ́kọ́ fún àwọn Millerite, àti ọjọ́ kejìlélógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1844 ni èkejì. Nínú ọdún mẹ́rìndínlọ́gọ́rin láti 1798 títí dé 1844 ni a kọ tẹ́ńpìlì Millerite náà sókè, àti pé a rí fractal kan ti ìkọ́lé tẹ́ńpìlì Millerite náà nínú ìtàn àwọn ìbànújẹ méjèèjì tí wọ́n jọ dúró fún ìwẹ̀nù tẹ́ńpìlì. Ìtàn náà jẹ́ nípa tẹ́ńpìlì.

Láti ọjọ́ kejidínlógún, oṣù keje, ọdún 2020 títí di ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n, oṣù kejìlá, ọdún 2023, àwọn wúńdíá sùn ní àkókò ìdádúró náà. Nígbà tí wọ́n bá jí, wọ́n jí sí ojúṣe wọn láti fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ àti láti gbé tẹ́ńpìlì náà ró. Láti ìgbà náà ni Kristi, gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà, ti ń tú ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀, àti pé ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí a tú sílẹ̀ ní gbogbo ìgbà máa ń mú ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta jáde, èyí tí ń parí níbi ìdánwò litmus níbi tí a ti ń fi ìwà hàn, ṣùgbọ́n kì í ṣe níbi tí a ti ń dàgbàsókè rẹ̀. Níbi ìdánwò litmus náà ni àwọn wúńdíá olóòtítọ́ yóò gba ìtújáde Ẹ̀mí Mímọ́ kan tí yóò ju gbogbo ìfihàn agbára Ọlọ́run láàárín àwọn ènìyàn Ọlọ́run tí a ti gbasilẹ rí lọ. Yóò sí wà níbẹ̀ ìlọsíwájú ìmọ́lẹ̀ tí a kò tíì jẹ́rìí rí. Níwọ̀n bí ó ti rí bẹ́ẹ̀, èmi yóò gbé ìlà ìtàn mìíràn kalẹ̀ tí ń dìtẹ̀síwájú àfíwéra ìtàn àwọn Millerite pẹ̀lú ti ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún.

A ó tẹ̀síwájú nínú àwọn nǹkan wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

Elon Musk sọ ní ọjọ́ kẹrìnlélógún, oṣù Kejì, ọdún 2026 pé, “a ti wà nísinsin yìí nínú ‘singularity’.”

Ìṣọ̀kan-àìlékùúṣẹ́-ọ̀nà-ẹ̀rọ (tí a sábà máa ń pè ní “ìṣọ̀kan náà” nìkan) jẹ́ ojú-ọ̀nà ìrònú kan nípa àkókò ọjọ́ iwájú nígbà tí ìlọsíwájú ọ̀nà-ẹ̀rọ—tí ọgbọ́n inú atọwọda ni yóò sì jẹ́ agbára pàtàkì jù lọ tó ń dari rẹ̀—yóò di kíákíá àti alágbára tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ẹ́ tí yóò fi yara kọjá agbára ènìyàn láti ṣàkóso rẹ̀ tàbí láti lóye rẹ̀, tí yóò sì yọrí sí àwọn ìyípadà tí a kò lè sọ tẹ́lẹ̀ àti tí ó jinlẹ̀ nínú ọ̀làjú ènìyàn. Èrò àgbéléwò rẹ̀ ni ìbúgbàù ọgbọ́n: nígbà tí a bá ti dá ètò AI kan tí ó gbọ́n ju ẹni tí ó gbọ́n jù lọ láàrin ènìyàn (tí a sábà máa ń pè ní Artificial Superintelligence tàbí ASI), ètò náà lè tún ara rẹ̀ ṣe kí ó sì mú ara rẹ̀ sunwọ̀n sí i ní kíákíá ju bí ẹgbẹ́ ènìyàn èyíkéyìí ṣe lè ṣe rí. Èyí ń dá ìlòpo-ìmúrasílẹ̀ ara ẹni padàpadà sílẹ̀, níbi tí agbára iṣẹ́ ti máa ń pọ̀ sí i lémejì léraléra láàárín àkókò kúkúrú gidigidi (ọjọ́ → wákàtí → ìṣẹ́jú), tí ó fi jẹ́ pé àwọn ìdàgbàsókè tó tẹ̀ síwájú di bí ìbúgbàù, tí kò sì ṣeé ṣe fún “àwọn ènìyàn ṣáájú ìṣọ̀kan” láti lè sọ̀rọ̀ rẹ̀ tẹ́lẹ̀ ní ìtumọ̀ gidi tàbí láti darí rẹ̀. Ọ̀rọ̀ náà “ìṣọ̀kan” ni a yá láti inú fisiksi àti ìṣirò, níbi tí nínú “ihò dúdú,” ìṣọ̀kan náà ti jẹ́ ibi tí agbára ìfà-àgbáyé ti di aláìlópin, tí àwọn òfin fisiksi wa tìsinsin yìí sì ti dàrú—àwa kò lè rí tàbí sọ ohun tí ń ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn event horizon.

Bákan náà, a ń wo ìṣọ̀kan àṣekára ìmọ̀-ẹ̀rọ gẹ́gẹ́ bí “ìwòòrùn ìṣẹ̀lẹ̀” kan nínú ìtàn: a lè sọ àsọtẹ́lẹ̀ àwọn ìtẹ̀síwájú títí dé ibẹ̀, ṣùgbọ́n lẹ́yìn rẹ̀, ọjọ́ ọ̀la di ohun tí kò ṣeé túbọ̀ mọ̀ fún àwọn ọkàn ènìyàn tí a kò fi agbára kún.

Àwọn ọdún 1950—Àwọn irúgbìn àkọ́kọ́ fara hàn nínú iṣẹ́ onímọ̀ ìṣirò John von Neumann (ẹni tí ó sọ̀rọ̀ nípa ìyípadà ìmọ̀ ẹ̀rọ tó ń yára sí i) àti onímọ̀ ìṣirò/onímọ̀ ìkọ̀kọ̀-òfin I.J. Good (ẹni tí ó ṣàpèjúwe “búburú ìtẹ́lọ́run” ní ọdún 1965 nígbà tí àwọn ẹ̀rọ bá ti ń ṣe àpẹrẹ àwọn ẹ̀rọ tí ó dára jù lọ).

1993—Onímọ̀ sáyẹ́ǹsì kọ̀ǹpútà àti akọ̀wé ìtàn àròsọ-ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì, Vernor Vinge, mú ìmọ̀lára òde-òní yìí di èyí tí a mọ̀ káàkiri nínú àròkọ rẹ̀, The Coming Technological Singularity. Ó sọtẹ́lẹ̀ pé a ó ṣẹ̀dá ọgbọ́n àgbàyanu tí ó ju ti ènìyàn lọ ní àkókò kan láàárín ọdún 2005–2030, lẹ́yìn èyí tí “àkókò ènìyàn” yóò parí (ní ìtumọ̀ pé àwọn ènìyàn láìní ìrànlọ́wọ́ kì yóò tún jẹ́ ọgbọ́n tí ó ga jùlọ mọ́).

2005—Olùdásílẹ̀/olùròyìn-ọ̀la Ray Kurzweil mú ìmọ̀ràn náà wá sí àfiyèsí gbòòrò nípasẹ̀ ìwé rẹ̀, The Singularity Is Near. Ó jiyàn pé singularity náà yóò dé ní àyíká ọdún 2045, nípasẹ̀ ìdagbasoke àrà òkè ní agbára ìṣírò kọ̀ǹpútà (ní títẹ̀lé Òfin rẹ̀ ti Àwọn Àpadà Tí Ń Yára Sókè), nanotechnology, biotechnology, àti àwọn ìbánisọ̀rọ̀ ọpọlọ-pẹ̀lú-kọ̀ǹpútà. Ó ti fara mọ́ àkókò-ìlà yìí ní ìṣọ̀kan, nígbà tó ṣẹ̀ṣẹ̀ tún fi AGI 2029 àti singularity ~2045 múlẹ̀.

Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ ti dín kúrò lójú àkókò ní kedere láàárín ọdún díẹ̀ sẹ́yìn yìí nítorí ìlọsíwájú tó yára gidigidi nínú àwọn àwòṣe èdè ńlá, àwọn ètò ìṣàlàyé ọgbọ́n, àti àwọn òfin ìṣkélé: Àwọn ìwòye tó lágbára jù lọ / tó sún mọ́ àkókò yìí (2026–2027): Àwọn olórí kan tí wọ́n jẹ́ olókìkí nínú AI (fún àpẹẹrẹ, Dario Amodei ti Anthropic, Elon Musk) ti sọ ní gbangba pé ọgbọ́n gíga-jùlọ tàbí ohun kan tó dọ́gba pẹ̀lú ìṣe ìbẹ̀rẹ̀ singularity lè dé láti tete bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọdún 2026 tàbí láàárín ọdún 1–3.

Àwọn ìwádìí amòye àárín ṣì ń kó jọ yí ká ọdún 2040–2050 gẹ́gẹ́ bí àkókò fún àṣeyọrí pípé ti ọgbọ́n-àtinúwá alágbára-jùlọ/singularity.

Ìmúlọ́kànlẹ̀ / ìrètí-gíga → ọ̀pọ̀lọpọ̀ àìlópín ní ìpele gíga, ìparun àrùn àti òṣì pátápátá, àìkú tó fẹ́rẹ̀ẹ́ pé pípépasẹ̀ fífi ọkàn/ìmọ̀ sínú ẹ̀rọ tàbí nanomedicine, ìṣọ̀kan ẹ̀dá ènìyàn pẹ̀lú AI (transhumanism), yíyanjú àwọn ìṣòro sáyẹ́ǹsì tí kò ṣeé yanjú tẹ́lẹ̀ ní ìṣẹ́jú díẹ̀.

Ìwòran dystopian / ìrònú àìnírètí → ìsonù agbára ènìyàn láti ṣe ìpinnu tàbí láti ṣàkóso, àìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ète tó yẹ (AI ń lépa àwọn àfojúsùn tí ó yàtọ̀ pátápátá sí tàbí tí ó tako àwọn ìlànà àti iye ènìyàn), ìparun ọrọ̀-ajé àti àwùjọ, tàbí àní àwọn ewu tó lè pa ìran ènìyàn run pátápátá.

Singularity kì í ṣe “AI tí ó ti gòkè débi gíga gan-an” nìkan, bí kò ṣe àkókò náà nígbà tí ìdàgbàsókè ẹ̀rọ-ìmọ̀ ẹ̀rọ bá yọ kúrò ní ààlà ìdènà iyára ti ẹ̀dá alààyè/ènìyàn, tí yóò sì di ìlànà aládàáṣiṣẹ́, tí ń sáré lọ láìsí ìdákẹ́jẹ. Bóyá èyí yóò ṣẹlẹ̀ ní ọdún 2026, 2030, 2045, tàbí kò ṣẹlẹ̀ rárá, ó ṣì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìbéèrè tí ó ṣílẹ̀ tí ó ní àbájáde tó lágbára jù lọ nínú ìtàn ènìyàn ní àkókò yìí.

Ayé Tí A So Pọ̀ Nípasẹ̀ Àkànṣe Bẹ̀rẹ̀

Ìyípadà láti inú ìṣirò tí ó yà sọ́tọ̀ sí ìṣirò tí ó so mọ́ ara wọn. Tim Berners-Lee gbé World Wide Web kalẹ̀ ní CERN (1989). Ìwádìí òwò lórí nẹ́tíwọ́ọ̀kì nẹ́úràlì gbòòrò sí i (ìlò ológun + ti ẹ̀kọ́ gíga), Intel 80486 bẹ̀rẹ̀ sí í jáde—agbára ìṣirò ẹnì kọ̀ọ̀kan gòkè lókè, ARPANET sì ń yípadà sí ojú ọ̀nà ohun tí ó di Íńtánẹ́ẹ̀tì òde òní. Ṣáájú èyí, ìṣirò ní agbára, ṣùgbọ́n ó pọ̀ jùlọ jẹ́ ètò tí a dì mọ́ ara wọn nínú ààlà tirẹ̀. Lẹ́yìn 1989, ìṣirò di ohun tí a kọ́ sí orí nẹ́tíwọ́ọ̀kì. Ní 1989, àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì nẹ́úràlì ṣì wà ní ìpele àkọ́kọ́, wọ́n ní àìlábára ohun èlò amáyédẹrùn, wọ́n sì pọ̀ jùlọ jẹ́ ètò àwòṣe tí a fi òfin ìlànà ṣàfikún sí—ṣùgbọ́n àwọn ológun àti àwọn ilé ìwádìí ti ń dán àwọn ètò ẹ̀kọ́ wò tẹ́lẹ̀ fún ìfọkànsí ibi ìkọlu, ìtọ́sọ́nà, àti ìpínyà àmì. Èyí ni fẹ́lẹ̀fẹ́lẹ̀ ìpìlẹ̀ fún ohun gbogbo tí ó wá lẹ́yìn náà.

Ìbúgbàù Tàjá Ìpolówó Lórí Íńtánẹ́ẹ̀tì

Wẹ́ẹ̀bù di ti gbogbogbò, ti òwò, àti ti àgbáyé. Netscape àti àwọn ogun aṣàwákiri, Amazon àti eBay fi hàn pé òwò lórí ẹ̀rọ ayélujára ń ṣiṣẹ́. A dá Google sílẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí BackRub ní Stanford, 1996), ìtẹ́wọ́gbà Windows 95 sì mú ìṣírò oníbàárà yára sí i. Ọdún 1996 ni àsìkò tí Íńtánẹ́ẹ̀tì dáwọ́ jíjẹ́ ohun èlò ilé-ẹ̀kọ́ dúró, tí ó sì di ohun èlò ètò-ọrọ̀. Amáyédẹrùn láti 1989 dé báyìí ti wọ ìwọ̀n àwọn oníbàárà. Àkókò dot-com kì í ṣe nípa àwọn ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù—ó jẹ́ nípa fífi ọ̀nà onínọ́mbà ṣe ìṣòwò. Àkókò yìí yí òwò, ìpolówó, ìṣàwárí ìwífún, àti àwọn àpẹẹrẹ ìbánisọ̀rọ̀ padà.

Àkókò Alágbèéká + Pẹpẹ Bẹ̀rẹ̀

Ìyípadà àwọn ọ̀nà ìròyìn sí ìmọ̀ ẹ̀rọ oní-nọ́mbà + amáyédẹrùn àkọ́kọ́ ti cloud + broadband tí ó wà ní ìṣepọ̀ nígbà gbogbo. Apple tú iPod jáde (ìbẹ̀rẹ̀ ètò àyíká oní-nọ́mbà alágbèéká), Wikipedia bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ (àwòṣe pẹpẹ ìmọ̀ àpapọ̀), ìgbàgbọ́wọ́ broadband pọ̀ sí i gidigidi, Amazon sì bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́ ohun tí yóò di AWS ní ìdákẹ́jẹ́. Lẹ́yìn 9/11, ìmọ̀ ẹ̀rọ ìtọ́jú àbójútó pọ̀ sí i lọ́nà gíga, amáyédẹrùn ìtúpalẹ̀ data sì dagba kíákíá. Ìbẹ̀rẹ̀ iṣirò cloud, àwọn ètò àyíká pẹpẹ, àṣẹ àkóso àkóónú oní-nọ́mbà, amáyédẹrùn tí ó so ènìyàn pọ̀ ní gbogbo ìgbà, àti ìpìlẹ̀ fún social media àti smartphones ni a fi lélẹ̀ níbí.

Ìyípadà Nlá Nínú Ẹ̀kọ́ Jinlẹ̀

Ìbí Ìmọ̀-Ẹ̀rọ Oríkĕ Òde-Òní

Èyí ni àkókò pàtàkì yẹn nígbà tí àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì nẹ́rálì dáwọ́ ìjẹ́ ohun ìdánwò dúró, tí wọ́n sì di alágbára ní ìlò gidi—afárá gangan láàárín àkókò “platform/cloud” ti ọdún 2001 àti ìbújẹ̀ ńlá “generative AI” ti ọdún 2023. Oṣù Kẹsàn-án 2012: AlexNet (nẹ́tíwọ́ọ̀kì nẹ́rálì konifólúṣọ́nù jíjìn) ṣẹ́gun ìdíje ImageNet pẹ̀lú ìyàtọ̀ tó pọ̀ gan-an—ó sì borí gbogbo àwọn àlgoridimu tó ṣáájú rẹ̀ pátápátá. Ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo yìí ni a mọ̀ káàkiri nínú ìwádìí AI gẹ́gẹ́ bí àkókò tí ẹ̀kọ́ jíjìn òde-òní ti bí. 2012: Ẹgbẹ́ Geoffrey Hinton fi hàn pé àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì nẹ́rálì jíjìn, tí a kọ́ lórí GPU, lè kọ́ àwọn àbùdá onípẹ̀lẹ́ ní àkóso ara wọn. 2013: Google rà ilé-iṣẹ́ Hinton (DNNresearch). Lójijì, ilé-iṣẹ́ àti ọjà bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàn ọ̀pọ̀ bílíọ̀nù dọ́là sínú ẹ̀kọ́ jíjìn. Ìlọsíwájú NVIDIA nínú GPU (CUDA) di ohun èlò amáyédẹrùn àfọwọ́ṣe fún AI. Àwọn irinṣẹ́ data ńlá (Spark 1.0, tí a tú sílẹ̀ ní 2013) tún dàgbà ní ìgbẹ̀yàgbẹ̀yà pẹ̀lú èyí, tí wọ́n sì mú kí àwọn àkójọpọ̀ dátà ńlá tí ẹ̀kọ́ jíjìn nílò lè ṣeé lò.

Ọgbọ́n-Èrò Orí Ẹ̀rọ Aláìrànlọ́wọ́ Ẹni Kòkan Ti Rékọjá Ìlẹ̀kùn Ààlà náà

AI di ohun tó rọrùn láti wọlé sí, láti lò, tí ó sì ní agbára láti yí ìṣètò ọrọ̀-ajé padà gidigidi. Kì í ṣe “àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì nẹ́úrà tó dára jù lọ” nìkan. Èyí ni àkókò tí AI ti ń kọ kóòdù, tí ó ń ṣe àwòrán jáde, tí ó ń ṣe iṣẹ́ aláwọ̀-fúnfun ní ìṣàkóso-ẹni, tí ó ń mú àwọn iṣẹ́-ìrònú gbòòrò sí i, tí AI sì dáwọ́ jíjẹ́ ohun èlò amọ̀nà-mọ̀ọ́kan dúró, tí ó sì di ohun èlò ìmọ̀-èrò gbogbogbò fún ìgbà àkọ́kọ́.

Ìlọsíwájú náà lẹ́wà gidigidi: ìpele kọ̀ọ̀kan ń kó ìkójọpọ̀ sórí èyí tó ṣáájú rẹ̀, nípa yíyí padà láti inú ìsopọ̀ → ìtajàlò → ètò alààyè → ọgbọ́n-ìmọ̀ → ìmòye.

Ọdún 2012/2013 ni ìdíyí pàtàkì náà; àkókò tí a fi hàn pé àwọn nẹtiwọ́ọ̀kì nẹ́rálì lè ṣe ẹ̀kọ́ aláìlábàkú, aláṣẹ̀tò ní ìpele-ìpele (ìṣẹ́gun AlexNet/ImageNet, ìmúlẹ̀ iṣẹ́ Hinton, àti ìmúgbòòrò GPU tí a jẹ́ kó ṣeé ṣe), èyí tí ó sọ ìbúgbàgbé ìranṣẹ́-asẹ̀dá ọdún 2023 di ohun tí kò ṣeé yẹ̀ra fún. Láìsí ìyípadà ìṣètò ilé-ẹ̀rọ ọdún 2012, àwọn àwòṣe transformer (2017) àti ìmúgbòòrò ńláǹlà kì yóò ti mú àgbáyépọ̀ gbogbogbò irú ti ChatGPT jáde.