Paniumu – Nọ́mbà Méjìlélógún

Láti ọjọ́ Kẹ̀rìnlá-dín-lọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023, Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ti ń tú àwọn òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀ ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ kan pàtó. A lè mọ ìtòlẹ́sẹẹsẹ náà ní rọrùn nípa àtúnyẹ̀wò àwọn àpilẹ̀kọ tí a ti fi sí ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù Future for America. Nínú àwọn oṣù tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá yìí, àwọn òtítọ́ tí a ti tú sílẹ̀ pọ̀, wọ́n sì jinlẹ̀ gidigidi! Ìtòlẹ́sẹẹsẹ náà kì í ṣe àìlètò; ó ní ète. Àtẹ̀lé náà fi hàn gbangba pé ó jẹ́ ìlànà ìtẹ̀síwájú tó ní ète tí Kristi, gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà, ń ṣe nígbà tí ó ń tú àwọn ìránṣẹ́ ìdánwò ìkẹyìn sílẹ̀ fún ìjọ, lẹ́yìn náà sì fún ayé. Nínú ìwé Ìfihàn, Kìnnìún ẹ̀yà Júdà gba ìwé tí a fi èdìdì méje dì, ó sì yọ àwọn èdìdì náà kúrò lẹ́kọ̀ọ̀kan—ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ.

Ìṣípayá ìkẹyìn ti “àrá méje” ni a ṣí sílẹ̀ lẹ́yìn ọdún 2023, ó sì fi hàn pé “àrá méje” náà dúró fún ìrẹ̀wẹ̀sì alpha àkọ́kọ́ títí dé ìrẹ̀wẹ̀sì omega ìkẹyìn. A kò jẹ́ kí Johanu túmọ̀ àrá méje náà síta, nítorí pé ìṣípayá “àrá méje” kì í ṣe ìmúṣẹ kan ṣoṣo nínú ìtàn, bí kò ṣe àpèjúwe “àtòkọlẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀” kan tí ó ṣẹlẹ̀ nínú ìtàn àwọn Millerite, tí yóò sì tún ṣẹlẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. A fihàn ìmúṣẹ pípé náà láti ṣàpèjúwe ìtàn láti July 18, 2020 títí dé òfin Sunday tí ó ń bọ̀ lọ́tòsí. Kìnnìún náà ṣí ìmọ́lẹ̀ náà sílẹ̀ láti tàn sórí ìtàn ìkọ́ ilé-ọba àwọn ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún.

Nínú ìtàn àwọn Millerite, “àwọn àrá méje” dúró fún 1798 títí dé 1844, nígbà tí àwọn Millerite gbékalẹ̀ “àwọn òtítọ́ àgbàyanu jùlọ àti tí ó ga ní ìlọsíwájú.” Nígbà tí wọ́n ń tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́ tí a fi fún wọn, a dán àwọn Millerite wò. Wọ́n kò lóye ní kíkún ìránṣẹ́ tí wọ́n ń kéde, tàbí ìtàn tí wọ́n ń mú ṣẹ. Àwọn òtítọ́ tí wọ́n kéde ni ohun tí Sister White ṣàlàyé gẹ́gẹ́ bí “àwọn òtítọ́ tí ó ga ní ìlọsíwájú,” tí a kò gbọdọ̀ lóye títí di lẹ́yìn tí àwọn ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti kejì bá ti ṣe iṣẹ́ wọn parí.

Nígbà tí “àrá méje” bá dé ìmúṣẹ pípé wọn, àwọn “ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú” wọ̀nyẹn ni a ṣàfihàn nípasẹ̀ àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn orí kẹrìnlá ní ìpapọ̀ pẹ̀lú ìwé Dáníẹ́lì. Iṣẹ́ àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì, tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn “ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú” ti “àrá méje,” ni fífi ìwé Dáníẹ́lì papọ̀ mọ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta.

Láti ọjọ́ kẹ́tàlélọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá, ọdún 2023 ni Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ti ń tú àwọn òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀ ní “ètò” kan pàtó.

“Ètò” tí Kristi ti ń ṣí ìdìdì rẹ̀ kúrò lórí ìhìn iṣẹ́ igbe Àárín Òru dúró fún “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìtàn” tí ń fi “ìmúṣẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tààrà” hàn, tí ó sì ń darí lọ sí ìpẹ̀kun àyè ìdánwò. Ìmúṣẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tààrà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn kì í ṣe ìṣípayá àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a gbé kalẹ̀ lórí àkókò, ṣùgbọ́n Palmoni ṣì ń lo àwọn nọ́mbà láti fi dá àwọn ìmúṣẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tààrà mọ̀. Àkókò kò sí mọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller “ru ìhìn iṣẹ́ àkókò” lọ sọ́dọ̀ ìran wọn, ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta lágbára ju “àkókò” lọ.

“Ètò” àtẹ̀léyìnwá ti ṣíṣí àwọn òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ náà ń fi ìtàn ìlọsíwájú hàn, ṣùgbọ́n ó tún ń fi ìdàgbàsókè ìránṣẹ́ náà hàn pẹ̀lú. “Ètò” ìtàn tí a ṣojú fún, àti pẹ̀lú àwọn ìṣísẹ̀ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ti ń ṣí ìránṣẹ́ náà sílẹ̀ láti ọjọ́ December 31 wá, jẹ́ ohun ìgbàlà láti lóye. Ní July ọdún 2023, ohùn kan ní aginjù bẹ̀rẹ̀ sí í pèsè ọ̀nà fún ṣíṣí sílẹ̀ ọjọ́ December 31, 2023. Nígbà náà ni Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ṣí Ìfihàn orí kìn-ín-ní sílẹ̀.

Àwọn àpilẹ̀kọ tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2023 ni yóò “gba ipò àkọ́kọ́ nínú ọkàn àwọn ènìyàn Ọlọ́run.”

A tú ìhìn iṣẹ́ Dáníẹ́lì orí kọkànlá ẹsẹ̀ ogójì ni a tú sílẹ̀, a sì mú un di àṣẹ̀dá ní ọdún 1996. Ọgbọ̀n ọdún lẹ́yìn náà, ìtàn àṣírí ti ẹsẹ̀ kan náà yìí ni a ń tú sílẹ̀ báyìí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú mímú ìhìn iṣẹ́ Ìkéde Láàrin Ọ̀gànjọ́ di àṣẹ̀dá, ìhìn iṣẹ́ kan tí ó ní ìsọtẹ́lẹ̀ òde tí a ti ṣe àtúnṣe nípa Islam ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìhìn iṣẹ́ inú ti Ìkéde Láàrin Ọ̀gànjọ́ tí a ti ṣe àtúnṣe. A ń kéde ìhìn iṣẹ́ Ìkéde Láàrin Ọ̀gànjọ́ kí ẹsẹ̀ kẹrìndínlógún tó dé, ti òfin Ọjọ́ Àìkú, nítorí pé níbi òfin Ọjọ́ Àìkú ni ilẹ̀kùn ti ń ti ní inú àpèjúwe náà.

Èyí fi Peteru sínú ìtàn ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000]. Peteru ní iṣẹ́ ìránṣẹ́ kan tí ó kéde nínú yàrá òkè, ó sì tún ní iṣẹ́ ìránṣẹ́ kan tí ó kéde nínú tẹ́ńpìlì. Ìṣẹ́ ìránṣẹ́ yàrá òkè náà ni Ẹkún Àárín Òru ti àkàwé náà, ìṣẹ́ ìránṣẹ́ tẹ́ńpìlì náà sì ni igbe ńlá ti áńgẹ́lì kẹta. Kí Peteru lè kéde iṣẹ́ ìránṣẹ́ yàrá òkè ti Ẹkún Àárín Òru, iṣẹ́ ìránṣẹ́ Peteru yóò kọ́kọ́ jẹ́ àtúnṣe, a ó sì fi í múlẹ̀ ní ọ̀nà ìlànà. Àtúnṣe àti fífi í múlẹ̀ ní ọ̀nà ìlànà náà ni a ṣe nípa mímú àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí Kìnìún ẹ̀yà Juda ti ń dá mọ̀ láti ọjọ́ December 31, 2023, jọ.

Iṣẹ́ náà báyìí ni láti ṣe àtòlẹ́sẹẹsẹ ìfìròyìn Igbe Ọ̀gànjọ́. Àtòlẹ́sẹẹsẹ ìfìròyìn náà ni a ti fi William Miller ṣe àpẹẹrẹ ní 1831, àti ìwé ìròyìn The Time of the End ní 1996. Ìtúnṣe ìfìròyìn náà tí ó mú ìdààmú àkọ́kọ́ wá ní July 18, 2020 ni a ti fi Josiah Litch àti Samuel Snow méjèèjì ṣe àpẹẹrẹ. Iṣẹ́ tí ọkọọkan wọn ṣe ni ó “fa” “àbájáde” tí ó tẹ̀lé lẹ́yìn August 11, 1840, àti lẹ́yìn ìṣísẹ̀ oṣù keje. Ní 1840 ni a gbé ìfìròyìn náà lọ sí gbogbo ibùdó iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní ayé, àti ní 1844 ìfìròyìn Igbe Ọ̀gànjọ́ gbá kọjá etíkun ìlà-oòrùn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà bíi ìgbì òkun ńlá. Iṣẹ́ àwọn ènìyàn ni ó “fa” “àbájáde” ìdàsílẹ̀ Ẹ̀mí Mímọ́. 1840 lọ sí ayé, tí a ṣojú rẹ̀ pẹ̀lú òkun, 1844 sì lọ sí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, tí a ṣojú rẹ̀ pẹ̀lú ilẹ̀. Àmì 1840 ni Kristi tí ó dúró lórí ilẹ̀ àti òkun nínú Ìfihàn orí kẹwàá, àti pé orí náà gan-an ni ó ṣàfihàn ìtàn 1840 títí dé 1844, ó sì ya Kristi sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó dúró lórí ilẹ̀ àti lórí òkun.

Ní ọdún 1840 àti 1844 méjèèjì, àtúnṣe tí a ṣe sí àsọtẹ́lẹ̀ náà jẹ́ àtúnṣe síwájú ní àkókò, sí ọjọ́ pípé. Ọ̀kan jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ nípa Ìsílámù, èkejì sì jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ nípa àpèjúwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá. Ọ̀kan jẹ́ ti òde, ọ̀kan sì jẹ́ ti inú. 1844 pẹ̀lú ní àṣìṣe ìyé òye nípa ibùgbé mímọ́. Ṣé ibùgbé mímọ́ náà ni ayé, tàbí ṣé ibùgbé mímọ́ ti ọ̀run ni? Ìyé òye àìtọ́ náà jinlẹ̀ ju ìtumọ̀ ibùgbé mímọ́ lasán lọ, nítorí pé ó tún dúró gẹ́gẹ́ bí ìdánwò bóyá ọkàn kan yóò tẹ̀lé Kristi láti ibi mímọ́ wọ Ibi Mímọ́ Jùlọ.

A dá ibi-mímọ̀ náà mọ̀ gẹ́gẹ́ bí “kọ́kọ́rọ́” tí ó túmọ̀ sí gbogbo àwọn àìlóye tí a bí jáde nípasẹ̀ àìlóye nípa ibi-mímọ̀ náà. Òun ni “kọ́kọ́rọ́” tí ó ṣàlàyé ìrẹ̀wẹ̀sì náà. Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, “kọ́kọ́rọ́” náà ni ìrẹ̀wẹ̀sì, èyí tí ń ṣàlàyé àìlóye nípa tẹ́ńpìlì náà.

Láti ọjọ́ 22 Oṣù Kẹwàá, ọdún 1844, “àkókò kò sí mọ́,” nítorí náà a gbọ́dọ̀ ṣe àtúnṣe àṣìṣe ìrẹ̀wẹ̀sì ọjọ́ 18 Oṣù Keje, ọdún 2020 nísinsin yìí, ṣùgbọ́n kì í ṣe ní ìtumọ̀ àkókò, nítorí àkókò kò sí mọ́.

Ibi tí àsọtẹ́lẹ̀ tí a gbọ́dọ̀ ṣàtúnṣe wà ni Nashville, Tennessee, a kò sì lè yí ibi náà padà, nítorí pé kì í ṣe Future for America ló dá a mọ̀, bí kò ṣe Ellen White, Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ kò sì kùnà rárá.

Ìṣòro inú nípa àwọn bọ́ọ̀lù iná lórí Nashville ni pé ó ń fi hàn pé Àdífẹ́ntì Ọjọ́ Keje ti Laodíṣíà mọ̀ nípa ìfọ̀ròyìn ìkìlọ̀ Nashville, ṣùgbọ́n wọ́n dákẹ́. Èyí ni àkókò náà nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ níbi tí “ìtìjú” tàbí “ayọ̀” ti ìfẹ̀ṣẹ̀mulẹ̀ ifiranṣẹ Ẹkún Àárín Òru ti hàn gbangba. Èyí ni àkókò tí àwọn tí yóò di àsíá bẹ̀rẹ̀ sí í gbé wọn sókè ní ìyàtọ̀ pẹ̀lú àwọn tí a ń fi wọ́n sí ìtìjú nígbà náà láti ọwọ́ àwọn ènìyàn ayé tí inú wọn bàjẹ́ tí wọ́n sì bínú pé Àdífẹ́ntì Ọjọ́ Keje ti Laodíṣíà kò fún ní ìkìlọ̀ Nashville kankan. Àmì ìyàtọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ yìí kan náà ni a ṣojú rẹ̀ ní Òkè Kámẹ́lì láàárín Élíjà àti àwọn wòlíì Baali, àti nínú ìtàn angẹli kejì nínú ìtàn àwọn Mílẹ́ráìtì, nígbà tí àwọn Pírótẹ́sítáǹtì yí padà di Pírótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ ipa wọn gẹ́gẹ́ bí wòlíì èké, nípa dídí àwọn ọmọbìnrin Róòmù. Ní ọdún 1989, ìwo òṣèlú náà, nípasẹ̀ Reagan, ṣe ohun kan náà gan-an, àmọ́ Reagan kò di àwọn ọmọbìnrin Róòmù; ó di Ahabu àti Kílófísì àkọ́kọ́, àwọn olólùfẹ́ àṣekúṣe Róòmù.

Ìbànújẹ́ ti July 18, 2020 ni “kọ́kọ́” láti dá tẹ́ńpìlì tí a ó gbé sókè gẹ́gẹ́ bí àmi-ìṣàfihàn mọ̀. Ìyàtọ̀ àwọn ẹ̀ka Adventist méjì jẹ́ àkòrí pàtàkì nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Jeremiah kọ̀ láti dara pọ̀ mọ́ “ìpéjọ àwọn ẹlẹ́yà,” àti pé àwọn ìjọ Smyrna àti Philadelphia ni a fi wé sínágọ́gù Sátánì ní ìyàtọ̀, ẹni tí ó sọ pé àwọn jẹ́ Júù, ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Ìyàtọ̀ láàárín àwọn ẹ̀ka méjì yìí nínú àwọn tí ń jẹ́wọ́ ara wọn gẹ́gẹ́ bí Adventist ni a ṣàfihàn nípa ọ̀nà ìmọ̀-ìwádìí tí wọ́n ń lò láti kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì. Ó jẹ́ ìyàtọ̀ láàárín ẹ̀kọ́ tòótọ́ àti “ẹ̀kọ́ gíga, tí a ń pè ní bẹ́ẹ̀” gẹ́gẹ́ bí Sister White ṣe pè é.

Wọ́n mọ̀ Nashville sí “Athens ti Gúúsù,” ilé tí ó sì gbajúmọ̀ jùlọ tí ó dúró fún Gíríìsì ní Nashville ni Parthenon ní Centennial Park, tí a kọ́ ní ọdún 1897 gẹ́gẹ́ bí àwòkọ́ṣe pípé ní ìwọ̀n gidi ti Parthenon Gíríìkì àtijọ́. A kọ́ ọ́ láti ṣe ayẹyẹ ọgọ́rùn-ún ọdún ìwọlé Tennessee sí ipò ìpínlẹ̀ ní ọdún 1796, a sì ti pinnu pé kí wọ́n wó ó lulẹ̀ lẹ́yìn ayẹyẹ náà. Dípò bẹ́ẹ̀, wọ́n yí ilẹ̀ náà padà sí ọgbà ìtura ní ọdún 1903, a sì tún Parthenon náà kọ́ ní ọ̀nà pípẹ́ láti ọdún 1920 títí dé 1931.

Orúkọ “Parthenon” ti inú ọ̀rọ̀ Gíríìkì parthénos ni ó ti wá, èyí tí ó túmọ̀ sí “wúńdíá” tàbí “òmidan,” tí ó ń tọ́ka sí Athena nípa àbùdá rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọlọ́runbìnrin ọgbọ́n, ọgbọ́n-ogun, iṣẹ́ ọnà, iṣẹ́ ọwọ́, àti ọlàjú tí a kò tíì fi ọwọ́ kàn, tí ó sì jẹ́ jagunjagun. Wọ́n kọ́ ọ láàárín ọdún 447–432 ṣáájú Sànmánì Kristi lórí Acropolis ní Athens, ó sì gbé ère ńlá chryselephantine (wúrà àti eyín erin) ti Athena, láti ọwọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ọnà Phidias—ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ilé” rẹ̀ tàbí ibùgbé ọ̀run rẹ̀, níbi tí a gbàgbọ́ pé ó wà ní ìwàláàyè.

Ìtọ́kasí ètò ẹ̀kọ́ ìwọ̀-oòrùn sí ìmọ̀ gbooro, ìṣàwárí aláfọ̀mọ̀wádìí, ìmúrasílẹ̀ fún ojúṣe aráàlú, àti àkópọ̀ ètò ẹ̀kọ́ òmìnira, ní ìpilẹ̀ rẹ̀ gan-an ni a ti fà á yọ láti inú ìmọ̀ ọgbọ́n-ìjìnlẹ̀ àti àṣà ìṣe ti Gíríìkì àtijọ́. Láìsí Academy ti Plato, Lyceum ti Aristotle, tàbí paideia ti Athens, ẹ̀kọ́ ilé-ìwé òde òní gẹ́gẹ́ bí a ti mọ̀ ọ́ yóò ti yàtọ̀ gidigidi.

Ní ọdún 1904, ni a dá Ilé-ẹ̀kọ́ Madison sílẹ̀ ní ibùsọ̀ mẹ́sàn-án láti ìta Nashville. Ellen White jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ alákóso ìpilẹ̀ lórí ìgbìmọ̀ ìdarí ti Ilé-ẹ̀kọ́ Madison àkọ́kọ́ (ní ìlànà àṣẹ, Nashville Agricultural and Normal Institute, tí a sì mọ̀ sí Madison College lẹ́yìn náà). Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ìpilẹ̀ lórí ìgbìmọ̀ àwọn olùdarí láti ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní ọdún 1904. Ó wà lórí ìgbìmọ̀ náà títí di ààrẹ̀ ọdún 1914 (ọdún kan ṣáájú ikú rẹ̀ ní 1915).

Èyí ni kọlẹ́ẹ̀jì kan ṣoṣo tàbí ìgbìmọ̀ ilé-iṣẹ́ kan ṣoṣo tí ó gbà láti darapọ̀ mọ́ tàbí láti ṣiṣẹ́ nínú rẹ̀ rí. Ó mọ̀ọ́mọ̀ fi ààlà sí irú àwọn ipò òfin bẹ́ẹ̀ nínú àwọn àjọ Adventist mìíràn, ṣùgbọ́n ó ṣe ìyàsọ́tọ̀ fún Madison nítorí ìbámu rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ìmọ̀ràn ẹ̀kọ́ rẹ̀ (ìtìlẹ́yìn ara ẹni, ẹ̀kọ́ tí ó dá lórí ọgbà oko, ìkẹ́kọ̀ọ́ tí ó dojúkọ iṣẹ́ míṣọ́nnárì, tí ń tẹnu mọ́ Bíbélì, iṣẹ́ ọwọ́, àti ìmúrasílẹ̀ ìṣe-gidi fún iṣẹ́ ní Gúúsù àti ní òkèèrè rẹ̀). Àwọn ìfiranṣẹ́ Nashville láti ọ̀dọ̀ Sister White dé ní ọdún 1904 àti 1905, ní àkókò kan náà tí Ilé-Ẹ̀kọ́ Madison ń bẹ̀rẹ̀, tí a sì ń yí àfihàn Parthenon padà sí ohun ìdúró títí láé ní ọgbà àgbègbè títí láé. Àmì ẹ̀kọ́ Giriki àti ẹ̀kọ́ ọ̀run, tí àwọn méjèèjì ń fi ìbẹ̀rẹ̀ wọn hàn ní àkókò kúkúrú kan náà, èyí tí ó sì jẹ́ àkókò kan náà tí a fi fúnni ní àwọn ìran àwọn bọ́ọ̀lù iná Nashville.

Àyíká àwọn ìránṣẹ́ Nashville ni a fi sílẹ̀ nípa ilẹ̀ ayé sínú ìpò ẹ̀mí ti ẹ̀kọ́ tòótọ́ tàbí ẹ̀kọ́ èké. Ẹ̀kọ́ tí ń pèsè ọkàn kan láti jẹ́ ará ìlú ti ọ̀run tàbí ti ayé. Kò sí ìtọ́kasí kankan sí Islam nínú àwọn ìran Nashville ti Sister White, nítorí náà, kí ni yóò jẹ́ ìdáláre láti so Islam mọ́ ìran àwọn bọ́ọ̀lù iná lórí Nashville? Báwo ni àtúnṣe ìfiranṣẹ́ Nashville ti ọdún 2020 yóò ṣe bá iṣẹ́ Josiah Litch àti Samuel Snow mu? Àwọn àtúnṣe wọn ni a ṣe nígbà tí wọ́n mọ̀ pé ẹ̀rí kan náà tí ó ti darí sí àsọtẹ́lẹ̀ àkọ́kọ́, ni ẹ̀rí náà gan-an tí ó fi ìdásílẹ̀ múlẹ̀ fún àsọtẹ́lẹ̀ tí a tún ṣe.

Ẹ̀rí ti Islam ni a ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pẹ́ ṣáájú kí a tó so ó pọ̀ mọ́ ìhìn ìkìlọ̀ Nashville. Ìhìn Islam ni a so tààrà mọ́ ìhìn áńgẹ́lì kẹta. Òtítọ́ yìí ni a fi hàn lórí ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí Bíbélì. Ìkìlọ̀ áńgẹ́lì kẹta dúró fún ìkìlọ̀ nípa ààmì aṣẹ ọba àríwá, àti ìkìlọ̀ Islam ni a dúró fún nípa ìkìlọ̀ àwọn ọmọ ìlà-oòrùn.

Angẹli kẹta wọ inú ìtàn ní ọjọ́ kejìlélógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1844, nígbà tí ìpè keje bẹ̀rẹ̀ sí í dún. Ìpè keje náà pẹ̀lú ni ègbé kẹta ti Íslámù. Ìṣọ̀tẹ́ ọdún 1863 dá ìdún ìpè keje náà dúró títí di 9/11, nígbà tí angẹli kẹta sọ̀kalẹ̀ nínú Ìfihàn orí kejìdínlógún bí a ṣe mú àwọn ilé ńlá-nlá New York wó lulẹ̀ nípasẹ̀ ìfọwọ́kan agbára Ọlọ́run.

9/11 ni alfa tàbí ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìdìdè, èyí tí ó parí ní omega tàbí ìparí ìdìdè ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì ní òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́.

9/11 ni alfa àkókò ìdánwò àwòrán ẹranko náà ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, èyí tí ó parí ní omega àkókò ìdánwò àwòrán ẹranko náà ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, èyí tí ó ṣẹlẹ̀ nígbà tí a bá fi àmì ẹranko náà múlẹ̀ ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

9/11 ni alfa tàbí ìbẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ àwọn alààyè lórí ẹranko ayé, pẹ̀lú àwọn ìwo olómìnira àti Pùrótẹ́sítántì rẹ̀, èyí tí ó parí ní òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́.

9/11 ni alfa “ọjọ́ ìmúrasílẹ̀ Olúwa,” èyí tí ó parí ní ìdánwò lórí ọjọ́ ìsinmi Olúwa.

9/11 ni alfa ìkọ́ tẹ́ńpìlì náà tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ òkúta ìpìlẹ̀, èyí tí ó parí nígbà tí a bá gbé òkúta orí ilé omega lé orí tẹ́ńpìlì náà.

9/11 ni àlífà ìyọnu kẹta ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, èyí tí ó parí ní ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀-rírì ti Ìfihàn orí kọkànlá, èyí tí í ṣe òfin Ọjọ́-Ìsinmi tí ń bọ̀ láìpẹ́. Ní ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀-rírì náà ni ìyọnu kẹta fi yára dé. Ìtàn àwọn bọ́ọ̀lù iná Nashville wà ṣáájú kí àkókò ìdánwò tó parí ní òfin Ọjọ́-Ìsinmi, láìka ìkéde àwọn tí ń dá àwọn Adventist Laodicea lẹ́bi tí wọ́n ń sọ pé, “Ní báyìí a ti sọnù.”

Ìwé Jóẹ́lì àti ìmúṣẹ rẹ̀ ní Pẹ́ńtẹ́kọ́sì fi ìjìyàn ọ̀rọ̀ ìhìn Ẹkún Ọ̀ganjọ́ hàn, nígbà tí ẹ̀ka kan tí kò lè lóye ìbísí ìmọ̀ fi ẹ̀sùn kàn àwọn tí wọ́n lóye pé wọ́n ti mutí yó. Ìfarahàn ojúkojú láàárín àwọn ọlọ́mùtí yó Éfúráímù àti àwọn ọlọ́gbọ́n jẹ́ ọ̀ràn kan tí a máa ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ ní ọ̀pọ̀ ìgbà nínú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run. Ọ̀kan lára àwọn eroja òtítọ́ ni pé ìhìn náà jẹ́ ìhìn ìgbésẹ̀ méjì, gẹ́gẹ́ bí Pétérù ti ṣe àfihàn rẹ̀ nínú yàrá òkè àti lẹ́yìn náà nínú tẹ́ńpìlì. A ń ṣojú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdájọ́ tí ń bẹ̀rẹ̀ lórí ilé Ọlọ́run, tí ó sì tẹ̀ lé e pẹ̀lú àwọn tí ó wà ní òde ilé Ọlọ́run. Ilana ìdájọ́ náà ni a tún ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ohùn méjì ti Ìfihàn mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, níbi tí ohùn àkọ́kọ́ ti jẹ́ 9/11 títí dé òfin Ọjọ́-ìsinmi, lẹ́yìn náà ohùn kejì ti ẹsẹ̀ kẹrin sì samisi òfin Ọjọ́-ìsinmi. Ìyàtọ̀ láàárín òtítọ́ àti ìrò ìhìn àsọtẹ́lẹ̀ òjò ìkẹyìn ni a tún ṣàfihàn rẹ̀ nípasẹ̀ Èlíjà, ẹni tí Málákì dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí yóò padà bọ̀ kí àkókò àánú tó parí.

Àwọn àmì ìṣàpẹẹrẹ àwọn ọlọ́gbọ́n àti aṣiwèrè lórí Òkè Kámẹ́lì ni “Èlíjà ọlọ́gbọ́n” àti àwọn wòlíì aṣiwèrè Baali. Èlíjà ni Pétérù, àwọn wòlíì Baali sì ni àwọn ọ̀mùtí Éfúrámù. Nígbà tí a bá fi àwọn ọ̀mùtí aṣiwèrè náà hàn gẹ́gẹ́ bí àwọn wòlíì èké Baali, nípasẹ̀ ìtújáde iná; nígbà náà ni àwọn ènìyàn dáhùn ní ìkẹyìn pé, “OLÚWA, Òun ni Ọlọ́run.” A fi àwọn Adventist Ọjọ́ Keje ti Laodíṣíà hàn gẹ́gẹ́ bí irú ẹni bẹ́ẹ̀, ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ Nashville. Àwọn tí wọ́n wà níta Adventism tí a sì jí wọn nígbà náà sí àìṣòótọ́ àwọn aṣiwèrè ni a mú wá sí ìdálẹ́bi ọkàn, ṣùgbọ́n àkókò ìdánwò wọn kò tíì parí. Àpèjúwe ìfihàn àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n àti aṣiwèrè tí ìránṣẹ́ ìkìlọ̀ Nashville ṣojú fún jẹ́ àmì ọ̀nà kan nínú ìmúṣẹ pípé ìkẹyìn ti òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá.

Ìbànújẹ́ ti July 18, 2020 ṣe àlàyé ìránṣẹ́ náà tí a gbọ́dọ̀ ṣàtúnṣe, àti ìfihàn àwọn tí ó wà nínú Adventism tí wọ́n ní òróró, àti àwọn tí kò ní í. Nígbà náà ni a fi àfiwé àwọn tí wọ́n ṣàìní ìránṣẹ́ òróró tí ń kìlọ̀ fún Nashville wé àwọn tí wọ́n ní òróró náà. Nínú àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì tí ó lè jẹ́ pé wọ́n ní tàbí tí wọn kò ní òróró ìránṣẹ́ náà, ẹgbẹ́ kan ti ní ìrírí ìbànújẹ́ kan tí a ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ìbànújẹ́ àkọ́kọ́ nínú ìtàn àwọn Millerite, ṣùgbọ́n ẹgbẹ́ kejì kò ní ìrírí yẹn. Láìsí ìbànújẹ́ tí àwọn Millerite dúró gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ rẹ̀, kò sí àtúnṣe kankan láti ṣe sí àsọtẹ́lẹ̀ èyíkéyìí tí ó kùnà. Òtítọ́ náà pé àsọtẹ́lẹ̀ Nashville ti 2020 ń tọ́ka sí Islam bá mu ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀yà kan nínú ìránṣẹ́ tí ó kùnà tí ó nílò láti jẹ́ kí a ṣàtúnṣe rẹ̀.

Ẹ̀rí kan fún èyí wà nínú òtítọ́ náà pé ìtàn nínú èyí tí àwọn bọ́ọ̀lù iná Nashville ti dé kì í ṣe pé ó bá ìtàn ìbànújẹ àkọ́kọ́ àwọn Millerite, àti àtúnṣe ìránṣẹ́ náà lẹ́yìn èyí mu nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú nítorí pé ó ṣẹlẹ̀ láàárín ìtàn kan tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú dídé angẹli kẹta ní ọjọ́ 9/11, tí ń samì sí dídé Ìsílámù ìgbẹ̀yìn kẹta, àti pé Ìsílámù náà tún dé ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ ní ìsẹ̀lẹ̀-ilẹ̀ Sunday law ti Ìfihàn mọ́kànlá. Dídá Ìsílámù mọ́ inú ìránṣẹ́ náà láìsí ìtọ́kasí tààrà láti ọwọ́ Sister White sí Ìsílámù àti ìkìlọ̀ Nashville dá lórí kókó-ọrọ̀ ìtàn náà, èyí tí í ṣe Ìsílámù.

Nínú àpilẹ̀kọ ọgọ́rùn-ún àti àádọ́ta-lé-mẹ́ta nínú àtẹ̀jáde tí a pè ní The Book of Daniel, a fi hàn pé ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀rí Balaamu àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà, Islam, tí kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà ṣojú fún, yóò ní ìbáṣepọ̀ pàtàkì mẹ́ta pẹ̀lú Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà nínú ìtàn láti 9/11 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú. A dá 9/11 mọ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà October 7, 2022 gẹ́gẹ́ bí èyí kejì. A ṣàkíyèsí pé ìkọlù àkọ́kọ́ náà wá lórí ilẹ̀ ologo ti ẹ̀mí, àti pé ìkọlù kejì náà wá lórí ilẹ̀ ologo gidi ti Israeli, àti pé ìkọlù kẹta yóò jẹ́ ìkọlù nígbà ilẹ̀-rírì ní ti òfin Ọjọ́ Àìkú. A fi hàn pé ìtàn Balaamu ní ìpele àsọtẹ́lẹ̀ yìí ru ààmì òtítọ́, nítorí pé ìkọlù àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn wá lórí ilẹ̀ ologo ti ẹ̀mí, ṣùgbọ́n ìkọlù àárín wá lórí ilẹ̀ ologo gidi, èyí tí í ṣe àpẹẹrẹ ìṣọ̀tẹ̀. Ní báyìí a rí i pé ìkọlù kẹrin kan, tí ó ṣe ààmì ìbẹ̀rẹ̀ ìhìnrere Ẹkún Ọ̀gànjọ, yóò ṣẹlẹ̀ ní ilẹ̀ ologo ti ẹ̀mí nígbà tí àwọn bọ́ọ̀lù iná Nashville bá ṣẹ. Èyí túmọ̀ sí pé ìkọlù kejì ti Balaamu àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ rẹ̀ jẹ́ ìlọ́po méjì, pẹ̀lú àkọ́kọ́ nínú ìkọlù méjèèjì lórí ilẹ̀ ologo gidi àti èkejì lórí ilẹ̀ ologo ti ẹ̀mí.

Àpilẹ̀kọ náà gbé òtítọ́ tí kò pé kalẹ̀, èyí tí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ti ṣí i payá nísinsìnyí gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́rìí mìíràn ti ìsopọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Íslámù ní pẹ̀lú àwọn bọ́ọ̀lù iná Nashville. Àríyànjiyàn mìíràn láti fi ṣètìlẹ́yìn fún ìbáṣepọ̀ Íslámù pẹ̀lú àwọn bọ́ọ̀lù iná náà ni a rí nínú àwọn ìlà àtúnṣe ìtàn mímọ́. Gbogbo ìgbẹ̀sẹ̀ àtúnṣe ní kókó-ẹ̀kọ́ tirẹ̀ pàtó tó jẹ́ ti ara rẹ̀, tí ó sì ń tàn ká gbogbo ìgbẹ̀sẹ̀ àtúnṣe náà. Nínú ìgbẹ̀sẹ̀ àtúnṣe Mose, ó jẹ́ nípa ìwọlé sínú májẹ̀mú pẹ̀lú ènìyàn àyànfẹ́ kan. Pẹ̀lú ìlà àtúnṣe Kristi, ó jẹ́ nípa Mèsáyà. Pẹ̀lú ìlà àtúnṣe Dáfídì, ó jẹ́ nípa Àwọn Òfin Mẹ́wàá àti ibi mímọ́. Pẹ̀lú àwọn Millerite, kókó-ẹ̀kọ́ náà ni àkókò àsọtẹ́lẹ̀, nítorí àwọn Millerite ru “ìránṣẹ́ àkókò” náà. Pẹ̀lú dídé angẹli kẹta ní 9/11, a dá kókó-ẹ̀kọ́ fún ìlà àtúnṣe ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Íslámù ìkànìyàn kẹta, àwọn ọmọ ìlà-oòrùn, kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, àwọn ẹṣin ogun Ifihan mẹ́sàn-án, ẹ̀fúùfù ìlà-oòrùn, àwọn eṣú, àti ìbínú àwọn orílẹ̀-èdè.

Ìṣẹ̀lẹ̀ ìmìtìtì ilẹ̀ ti Ìfihàn mọ́kànlá ń ṣàmì sí Íslámù ti ègbé kẹta, nígbà kan náà sì ń ṣojú ìparí ìránṣẹ́ Ìkígbe Òru Àárín. A fi ìwọlé ayọ̀ ti Kristi sínú Jerúsálẹ́mù ṣe àpẹẹrẹ Ìkígbe Òru Àárín, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú tútú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sílẹ̀. Ìbẹ̀rẹ̀ Ìkígbe Òru Àárín nínú ìtàn àwọn ọmọ ẹ̀yà Millerite ni ìdé Samuel Snow lórí ẹṣin ní àpéjọ àgọ́ Exeter. Ìbẹ̀rẹ̀ àkókò Ìkígbe Òru Àárín ni a fi àwọn àmì Íslámù samisi. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹlẹ́rìí wà láti jẹ́rìí pé ìránṣẹ́ tí a ṣe àtúnṣe rẹ̀ ní July 18, 2020, ní Íslámù gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ìránṣẹ́ ìkìlọ̀. Kò sí ọjọ́ kan tí a ti tọ́ka sí, ṣùgbọ́n àwọn bọ́ọ̀lù iná Nashville ń ṣàmì ìjàǹbá “wáìnì tuntun” ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, nítorí náà àwọn bọ́ọ̀lù iná Nashville ní Íslámù nínú, ṣùgbọ́n kí nípa ìdánimọ̀ àwọn bọ́ọ̀lù iná náà gẹ́gẹ́ bí ohun ìjà nukilia?

Ifiranṣẹ náà gbọ́dọ̀ pa ìtọ́kasí Islam mọ́ gẹ́gẹ́ bí alátakò nínú ìkọlù náà lórí ìpìlẹ̀ ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí. Àṣìṣe ìṣètò àkókò tí ó nílò láti jẹ́ àtúnṣe ni a ṣàfihàn ní àpẹẹrẹ nípasẹ̀ 1840 àti 1844 méjèèjì. Àkókò kò tún gbọdọ̀ jẹ́ apá kan nínú ìfiranṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ mọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn nọ́mbà ṣì jẹ́ bẹ́ẹ̀. Àṣìṣe tí a ṣojú fún nípasẹ̀ àìlóye nípa ibi mímọ́ náà gbọ́dọ̀ tún jẹ́ ìyọ̀nda pẹ̀lú, ṣùgbọ́n kí a tó lè yanjú un kí a sì fi í kún inú ìfiranṣẹ tí a ti ṣe àtúnṣe, àṣìṣe tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ àìlóye nípa ibi mímọ́ náà gbọ́dọ̀ jẹ́ mímọ̀ọ́kan. Kí ni àìlóye nípa ibi mímọ́ náà dúró fún nínú ìkìlọ̀ Nashville ti July 18?

Mo jiyàn pé a ó rí àwọn ìdáhùn náà nínú ìmọ́lẹ̀ tí a ti ń tú sílẹ̀ láti òpin ọdún 2023. Àwọn ìlà mẹ́ta tí ó ń lọ ní ìfarahàn kan náà, ti orí mọ́kànlá sí mẹ́rìnlá, tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú orí mọ́kànlá tí ó sì parí pẹ̀lú orí méjìlélógún nínú Jẹ́nẹ́sísì, Mátíù àti Ìfihàn ni ìmúṣe-òtun majẹmu Ọlọ́run pẹ̀lú ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì ẹgbẹ̀rún. Ṣé àwa kọ ìpèsè àánú Rẹ̀ sílẹ̀ nípa ìṣe bí ẹni pé a kò gbọ́ ìpè Rẹ̀, tàbí ṣé a tẹrí ba, kí a sì kéde nínú agbára ènìyàn wa pé, “gbogbo ohun tí Ó bá pàṣẹ, èmi yóò ṣe?” Tàbí ṣé a jẹ́ kí Ẹ̀mí Mímọ́ kọ òfin Rẹ̀ sórí ọkàn àti èrò inú wa?

Àwọn ìdáhùn náà tún wà nínú ṣíṣi èdìdì Danieli orí kejìlá kúrò lórí àwọn ẹsẹ mẹ́ta tí ó fi àkókò hàn gẹ́gẹ́ bí ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì kìíní, kejì, àti kẹta. Àwọn ẹsẹ mẹ́ta wọ̀nyẹn náà sì tún samisi December 31, 2023 nínú ẹsẹ keje, July 18, 2020 nínú ẹsẹ kejìlá, lẹ́yìn náà láti 1989 títí dé òfin Sunday, tí ó sì tẹ̀ síwájú títí dé ìpipade àkókò ìdánwò, ni a ṣojú fún nínú ẹsẹ kọkànlá. Àwọn òtítọ́ mẹ́ta wọ̀nyẹn, nínú àwọn ẹsẹ mẹ́ta wọ̀nyẹn, wà ní pàtó nínú ìpín Ìwé Mímọ́ gan-an níbi tí a ti gbé kalẹ̀ ìlànà ìdánwò onípò-mẹ́ta tí ó máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà gbogbo tí a bá tú àsọtẹ́lẹ̀ kan sílẹ̀!

Kristi kò kàn ṣí ìdánwò mẹ́ta Danieli 12 sílẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n Ó tún dá àwọn ìdánwò wọ̀nyí mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdánwò ìpìlẹ̀, lẹ́yìn èyí ni ìdánwò tẹ́ńpìlì, lẹ́yìn èyí sì ni ìdánwò litmus. Ó tún fi hàn pé ìdánwò ìpìlẹ̀ náà bẹ̀rẹ̀ ní December 31, 2023, àti pé a fi í lélẹ̀ lórí ìdánwò ìpìlẹ̀ ìṣísẹ̀ Millerite, gẹ́gẹ́ bí aṣodisi-Kristi ti jẹ́ ààmì tí ó fi ìran òde múlẹ̀.

Lẹ́yìn náà, ó fi hàn pé àdánwò kejì àti àdánwò tẹ́ńpìlì ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìran Dáníẹ́lì nípa Kristi nínú tẹ́ńpìlì nínú orí kẹwàá. Àdánwò náà ń lọ lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí. Ìsípayá àwọn ọjọ́ náà nínú Dáníẹ́lì orí kejìlá—1989, July 18, 2020, December 31, 2023, àti òfin Ọjọ́ Àìkú—ní ìran Róòmù àti ìran Kristi pẹ̀lú. A gbé àwọn ìran méjèèjì kalẹ̀ nínú ìran kan náà gan-an nínú èyí tí a ti rí ìsípayá orí kejìlá. Àwọn orí mẹ́ta náà jẹ́ ìran kan ṣoṣo, ìran Kristi sì ni àdánwò tẹ́ńpìlì nínú orí kẹwàá, ìran aṣòdì sí Kristi sì ni àdánwò ìpìlẹ̀ nínú orí kọkànlá, àwọn àmì ọ̀nà ti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] nínú orí kejìlá sì ń ṣàpẹẹrẹ ẹ̀kẹta àti àdánwò litmus níbi tí a ti yà àwọn aṣiwèrè kúrò lọ́dọ̀ àwọn ọlọ́gbọ́n bí a ti ń wẹ ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ́, tí a ń sọ wọ́n di funfun, tí a sì ń dán wọn wò.

Ìdánwò tẹ́ńpìlì ṣí ìmọ́lẹ̀ Lefitiku mẹ́tàlélógún sílẹ̀, èyí tí ó jẹ́ ìmọ́lẹ̀ àpótí májẹ̀mú, èyí tí ó jẹ́ ìmọ́lẹ̀ alfa ti Sábá ọjọ́ keje àti ìmọ́lẹ̀ omega ti Sábá ọdún keje. Ìmọ́lẹ̀ àwọn Sábá alfa àti omega ń fi ìmọ́lẹ̀ ìwáyé-ara hàn. Ìmọ́lẹ̀ náà ń fi hàn pé Ọlọ́run gbé ẹran-ara ènìyàn wọ̀ fún ète mímú ìṣọ̀kan Ìwà-Ọlọ́run pẹ̀lú ẹ̀dá ènìyàn padà bọ̀ sípò, èyí tí ó jẹ́ iṣẹ́ tí Kristi bẹ̀rẹ̀ ní Ọ̀wàrà 22, 1844; iṣẹ́ tí Ó ń parí nísinsìnyí nínú ìdájọ́ àwọn alààyè.

Ìmọ̀ Léfítíkù ogún-lé-mẹ́ta ṣọ̀kan àwọn àjọ̀dún ìrúwé alpha pẹ̀lú àwọn àjọ̀dún ìrẹ́danu omega láti mú jáde gan-an ìtàn láti December 31, 2023 títí dé ìparí àkókò àdánwò ènìyàn. Nínú ìlà náà, a samisi ìdánwò ìpìlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ń dé ní December 31, 2023, a sì fi hàn pé ìdánwò tẹ́ńpìlì bẹ̀rẹ̀ ní 2025, èyí tí ó ń bá a lọ títí dé ìdánwò litmus ti àjọ̀dún ìpè. Ohùn ní aginjù tí ó bẹ̀rẹ̀ ní July ti 2023 ni a samisi nípasẹ̀ àjọ̀dún àkàrà àìwú tí ó parí ní ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn àmì-ọ̀nà apá mẹ́ta. Nígbà náà sì ni àkókò ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, èyí tí àmì-ọ̀nà apá mẹ́ta tẹ̀lé, tí ọjọ́ márùn-ún sì tún tẹ̀lé e, báyìí ni a ṣe fi àwòrán àkàwé àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ìhìnrere àìnípẹ̀kun hàn. Àmì-ọ̀nà alpha ti apá mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún tẹ̀lé, èyí ni áńgẹ́lì kìíní; ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún náà ni áńgẹ́lì kejì; àti àmì-ọ̀nà omega ti apá mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún tẹ̀lé dé òfin ọjọ́ Àìkú ti Pentecost ni áńgẹ́lì kẹta.

Kristi pẹ̀lú ṣí ìmọ́lẹ̀ Lefitiku mẹ́tàlélógún sílẹ̀ nínú ìkọ́lé àpótí májẹ̀mú nínú àkókò ìdánwò tẹ́ńpìlì. Ìránṣẹ́ tàbí áńgẹ́lì ti Sábáàtì ọjọ́ keje ní ẹ̀gbẹ́ kan àpótí náà, àti áńgẹ́lì ti Sábáàtì ọdún keje ní ẹ̀gbẹ́ kejì àpótí náà, dúró gẹ́gẹ́ bí àwọn kerubu ìbòjú tí ń wo inú àpótí náà. Nínú ìtàn ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì, ìmọ́lẹ̀ méjì ti àwọn áńgẹ́lì méjèèjì wọ̀nyí ń ṣojú fún Sábáàtì ọjọ́ keje, àti ẹ̀kọ́ ìwà ara-ẹni Kristi ń ṣojú fún kókó-ọrọ kan tí a ó máa kẹ́kọ̀ọ́ títí láé.

Dájúdájú, bí o kò bá lè rí àwọn ìgbà méje gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ọdún ìdásílẹ̀, Ìkéde Ìdásílẹ̀ ẹ̀mí ti ọdún 1863, nígbà náà ìwọ kì yóò rí i pé àwọn àsọtẹ́lẹ̀ alfa àti omega ti William Miller ni àwọn ìgbà méje àti ẹgbẹ̀rún méjìlélọ́ọ̀dúnrún ọjọ́. Aìlera láti rí ìtumọ̀ pàtàkì àwọn àsọtẹ́lẹ̀ àkókò méjèèjì wọ̀nyí tí wọ́n ní ìbáṣepọ̀, ń dènà ìmòye kankan pé 1798 dúró fún àwọn ìgbà méje, àti pé 1844 dúró fún ẹgbẹ̀rún méjìlélọ́ọ̀dúnrún ọjọ́. Pẹ̀lú àìní ìmọ̀ yẹn, yóò fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣe aláìṣeéṣe láti rí i pé nígbà tí a bá mú Lefitiku ogún-mẹ́ta papọ̀ lórí ìlà sí ìlà, ní fífi àwọn ẹsẹ̀ rẹ̀ méjìlélógún àkọ́kọ́ tí ń gbé àwọn àjọ̀dún orísun kalẹ̀ pọ̀ mọ́ àwọn ẹsẹ̀ méjìlélógún ìkẹyìn ti àwọn àjọ̀dún ìgbà ìwọ̀nba; pé ìlà náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Sábáàtì ọjọ́ keje tí 1844 ṣojú fún, àti pé Sábáàtì tí ó parí ìlà àwọn ẹsẹ̀ mẹ́rìnlélógójì náà ni Sábáàtì ilẹ̀ náà tí 1798 ṣojú fún.

Àìlè rí ìbáṣepọ̀ tí ó wà láàárín àwọn Sábáàtì méjèèjì dúró fún àìlera láti rí i pé àwọn àkókò méje ti 1798 jẹ́ ènìyàn, àti pé ẹgbẹ̀rún méjìlélógún ọgọ́rùn-ún ọjọ́ ti 1844 jẹ́ Ìwà-Ọlọ́run. Pẹ̀lú ìfọ́jú tí ó jinlẹ̀ tó bẹ́ẹ̀, yóò dà bí ẹni pé kò ṣeé ṣe rárá láti mọ̀ pé ìmọ́lẹ̀ alfa ti Sábáàtì ọjọ́ keje àti ìmọ́lẹ̀ omega ti ẹ̀kọ́ ìfarahàn nínú ara ń fi iṣẹ́ Kristi hàn nínú ìṣọ̀kan Ìwà-Ọlọ́run Rẹ̀ pẹ̀lú ènìyàn tí ó ṣubú. Iṣẹ́ Kristi nínú ìṣọ̀kan Ìwà-Ọlọ́run Rẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀dá ènìyàn wa ni iṣẹ́ ìṣọ̀kan 1798 pẹ̀lú 1844, nítorí 1798 dúró fún ara ènìyàn, 1844 sì dúró fún Ìwà-Ọlọ́run.

A dá ẹ̀dá ènìyàn ní àwòrán Ọlọ́run, ó sì ní ìwà àtọ̀runwá gíga àti ìwà kékeré. Ìwà gíga ènìyàn jẹ́ ti ara, a sì ti tà á fún ẹ̀ṣẹ̀. Kristi fi ọkàn tirẹ̀ fún ọkàn tí a yí padà ní àkókò ìyípadà, nítorí pé níbẹ̀ ni ìdáláre ti ń ṣẹlẹ̀, àti láti jẹ́ ẹni tí a dá láre ni láti di olódodo. A kò lè rà ìwà kékeré padà ní ìṣẹ́jú kan náà, àti ìlérí ìhìnrere fún ìwà kékeré ni pé a ó gba ara tí a yìn lórí nígbà ìpadàbọ̀ Kristi. Ìwà gíga ni ọkàn, ìwà kékeré sì ni ara. Ìwà gíga ni àsọtẹ́lẹ̀ àkókò méje tí ó parí ní October 22, 1844 ní Ọjọ́ Ètùtù, nígbà tí ìpè keje àti ìpè jubili bẹ̀rẹ̀ sí í dun papọ̀. Àkókò méje ti ìwà kékeré parí ní 1798, nítorí pé a kò lè tún un ṣe títí di Ìbọ̀wọ̀ Kejì ti Kristi.

Àwọn àsìkò méje ti 1798, àwọn àsìkò méje ti 1844, àti ẹgbẹ̀rún méjìlélọ́gbọ̀n ọdún ti 1844 ṣàfihàn iṣẹ́ Kristi tí ó bẹ̀rẹ̀ ní October 22, 1844. Iṣẹ́ náà ni láti so Ìwà-Ọlọ́run Rẹ̀ pọ̀ mọ́ ẹ̀dá ènìyàn, ṣùgbọ́n nígbà tí a óo so tẹ́ńpìlì tí a fi ẹ̀dá ènìyàn àti Ìwà-Ọlọ́run kọ́ pọ̀ ní 1844, a kò gbọdọ̀ kà 1798 sí i, nítorí pé ó ṣàfihàn àgbàlá àwọn Kèfèrí.

Ìdánwò tẹ́ńpìlì náà ní fífẹ̀nà tẹ́ńpìlì náà sínú, àti ní ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn ìṣíṣí náà tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2023, ìṣíṣí ààrá méje náà fi ìtàn ìdálẹ́kọ̀ọ́ àkọ́kọ́ títí dé ìdálẹ́kọ̀ọ́ ńlá hàn gẹ́gẹ́ bí ìfihàn ìkẹyìn àti pípé ti ìtàn tí ààrá méje náà ṣàpẹẹrẹ, èyí tí ìmísí sọ pé ó ṣàpẹẹrẹ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní àkókò ìtàn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti ẹlẹ́ẹ̀kejì, pẹ̀lú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú tí a óo fihàn ní ẹ̀tò wọn. Ìmúṣẹ pípé náà ni a gbé kalẹ̀ sínú ètò òtítọ́ tí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìṣípayá àkọ́kọ́ tí ó wá ní ọdún 2023. Ìdálẹ́kọ̀ọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ṣàpẹẹrẹ ìdálẹ́kọ̀ọ́ omega, àti ní àárín ni àpéjọ àgọ́ Exeter wà níbi tí a ti ya ọlọ́gbọ́n kúrò lọ́dọ̀ aṣiwèrè ní ìbámu pẹ̀lú “òróró” ìránṣẹ́ náà.

Tẹ́ńpìlì àwọn ọmọlẹ́yìn Mílọ̀rìtì ni a kọ láti inú ìrẹ̀wẹ̀sì dé inú ìrẹ̀wẹ̀sì, nípa bẹ́ẹ̀ ń fi hàn pé tẹ́ńpìlì àwọn ọgọ́rùn-ún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún ni a kọ láti ọjọ́ Kejìlá 18, 2020 títí dé òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, níbi tí ilẹ̀kùn ti ń pa mọ́ nínú àkàwé náà, gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣe rí ní October 22, 1844. Ìtàn tí a ṣojú fún nípasẹ̀ ààrá méje náà ni ìtàn kan náà tí a ṣojú fún nínú ìmọ́lẹ̀ Danieli méjìlá. Ìmọ́lẹ̀ ọjọ́ ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọgọ́rùn-ún méjìdínlọ́gọ́rùn-ún ti Danieli méjìlá ń so mọ́ taara pẹ̀lú àkókò ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n tí a ṣojú fún nínú ẹsẹ̀ kọkànlá. Ó tún so mọ́ ọn nínú ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n tí a yà sọ́tọ̀ nípasẹ̀ aṣojú àkọ́kọ́ májẹ̀mú pẹ̀lú ènìyàn àyànfẹ́ kan àti wolíì tí a gbé dìde láti fi ìyípadà ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú hàn láti Israẹli gidi sí Israẹli ti ẹ̀mí. Ọgbọ̀n-ọjọ́ tí ó wà láàárín ìtòlẹ́sẹẹsẹ Lefitiku mẹ́tàlélógún ni ọgbọ̀n ọdún kan náà ti ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ nínú májẹ̀mú mẹ́ta ti Ábúráhámù pẹ̀lú Ọlọ́run. Ọgbọ̀n ọdún láti 508 sí 538 nínú ẹsẹ̀ kọkànlá jẹ́ àmì àlámọ̀rí iṣẹ́-àlùfáà àwọn ọgọ́rùn-ún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì ẹgbẹ̀rún.

Ọgbọ̀n ọjọ́ inú ìlànà Lefitíkù ogúnlélógún jẹ́ apá kan nínú ogójì ọjọ́ tí Kristi fi kọ́ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ lójúkojú títí di ìgbà tí A gbé e sókè. Ọgbọ̀n jẹ́ àmì àwọn àlùfáà tí wọ́n máa bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ wọn ní ẹni ọdún ọgbọ̀n. Ọgbọ̀n ọdún láti 508 sí 538 ń tọ́ka sí ìyípadà láti Romu keferi sí Romu papal, àti nípa bẹ́ẹ̀ wọ́n tún ń tọ́ka sí ìyípadà láti iṣẹ́-àlùfáà Laodísea ti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì sí iṣẹ́-àlùfáà Filadelfia ti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì. Ìyípadà náà ṣẹlẹ̀ nípasẹ̀ ìgbésẹ̀ mẹ́ta gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ ní 508 nígbà tí a mú “ojoojúmọ́” kúrò, pẹ̀lú àṣẹ Justinian ní 533, lẹ́yìn èyí sì ni òfin Ọjọ́-Àìkú ti 538, gẹ́gẹ́ bí a ti parí ìyípadà náà.

Ọgbọ̀n ọdún wọ̀nyẹn dúró fún 1989 títí dé òfin Ọjọ́ Àìkú, níbi tí àwọn ènìyàn Filadẹlfia tí a fi èdìdì Ọlọ́run di mímọ́ yóò, gẹ́gẹ́ bí tẹ́ńpìlì Rẹ̀, gbé ga kí gbogbo ayé lè rí i. Nígbà náà ni ayé yóò ṣe ìdájọ́ láàárín Kristi tí a ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ènìyàn Rẹ̀, àwọn tí wọ́n jókòó ní àwọn ibi ọ̀run pẹ̀lú Kristi, nítorí náà sì wà nínú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run; tàbí pẹ̀lú ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀ tí ó jókòó nínú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run, tí ó ń fi ara rẹ̀ hàn pé òun ni Ọlọ́run. Ní òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, àwọn òṣìṣẹ́ wákàtí kọkànlá, tí wọ́n sì tún jẹ́ ọ̀pọ̀ ènìyàn ńlá náà, yóò dojú kọ ìdánwò ìpìlẹ̀ kan. Ṣé Sábáàtì ọjọ́ keje ni Sábáàtì Ọlọ́run, tàbí ọjọ́ oòrùn ni Sábáàtì Ọlọ́run.

Ọ̀pọ̀ ènìyàn ńlá náà, tí wọ́n jẹ́ Kèfèrí àti àwọn òṣìṣẹ́ wákàtí kan, ni a ń dán wò pẹ̀lú ìdánwò ìpìlẹ̀ kan, èyí tí ìdánwò tẹ́ńpìlì sì ń tẹ̀lé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ṣé tẹ́ńpìlì ènìyàn ti Róòmù pẹ̀lú ènìyàn ẹ̀ṣẹ̀ náà yóò jẹ́ àpáta tàbí iyanrìn tí ẹ fi ń kọ́ ìgbàgbọ́ yín lé? Tàbí ṣé tẹ́ńpìlì ìsọ̀kan ara ni, èyí tí Ìwà-Ọlọ́run àti ẹ̀dá ènìyàn ti darapọ̀, èyí tí ó jẹ́ tẹ́ńpìlì àwọn ọ̀kẹ́ méjìdínlógójì àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì náà tí Pétérù pè ní “ilé ẹ̀mí?” Nínú àkókò ìdánwò ìpìlẹ̀ àti tẹ́ńpìlì yẹn, inúnibíni yóò mú àyẹ̀wò ìfihàn gidi ti ìgbésẹ̀ kẹta ṣẹ, lẹ́yìn náà àkókò àyè ìdánwò ènìyàn yóò sì dópin.

Kìnnìún ẹ̀yà Júdà ti ń fi ìtàn àṣírí ẹsẹ̀ ogójì kún un báyìí, ó sì ti mú ìmọ́lẹ̀ sí i pẹ̀lú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ ọdún igba àádọ́ta-dín-lọ́ọ́dún mẹ́ta ti Kírúsì, Nérò àti Trọmpù; ó sì ṣe bẹ́ẹ̀ ní àkókò gangan tí Ó ti tẹnumọ́ iṣẹ́ ìkéde ìránṣẹ́ tí a ti ṣàtúnṣe ti Nashville. Ìlà Nérò ń pèsè àtẹ́lẹwọ́ fún ìgbékalẹ̀ ìkẹyìn àwòrán ẹranko náà ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, lẹ́yìn náà sì ní gbogbo ayé. Ìlà Kírúsì ti 457 BC ń dá ìtàn tó wà láàárín Raphia àti Panium mọ̀, ìtàn tó wà láàárín Ogun Ukraine àti Ogun Àgbáyé Kẹta tí ó bẹ̀rẹ̀ bí Panium ṣe darapọ̀ mọ́ Actium ní òfin Àìkú tó súnmọ́ dé. Ìlà Trọmpù parí lọ́dún yìí ní ọjọ́ kẹrin oṣù Keje.

Nero jẹ́ àpẹẹrẹ inúnibíni; ìjọ Símírínà ń tọ́ka sí ìtàn tí ń tẹ̀síwájú títí inúnibíni yóò fi parí ní ọdún 250 lẹ́yìn náà ní ìjọ Pẹgámù àti àdéhùn-ṣíṣe. Ìlà náà ń fi ìdásílẹ̀ ère náà hàn, nítorí náà ó sì bá ìtàn náà mu nígbà tí a ń gbé ère Kristi kalẹ̀ nínú tẹ́ńpìlì Rẹ̀. “Àṣẹ” náà ni ibi ìbẹ̀rẹ̀ tí ń yọrí sí òfin Ọjọ́-Àìkú àkọ́kọ́, èyí tí ìlẹ̀kùn títípa ìpínya láàárín ìlà-oòrùn àti ìwọ̀-oòrùn, ọgbọ́n àti aṣiwèrè, alikama àti èpò, àti àwọn tí a gbà là tàbí àwọn tí ó sọnù, tẹ̀ lé. “Àṣẹ” tí ó bẹ̀rẹ̀ àkókò náà tún jẹ́ “àṣẹ” tí ó bẹ̀rẹ̀ àkókò ìdánwò kan náà fún ayé. “Àṣẹ” náà, nítorí náà, ni àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn. Gbogbo àmì ọ̀nà inú ìlà ọdún mẹ́tadínlógún ti Nero ń tọ́ka sí inúnibíni tí ń pọ̀ sí i ti ìṣòro òfin Ọjọ́-Àìkú tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú “àṣẹ” kan, irú ohun kan tí ó dà bí “àṣẹ ìṣiṣẹ́” ààrẹ.

Àwọn àṣẹ mẹ́ta ti Kúrúsì ní ọdún 457 ṣáájú Kristi fi àkókò ọdún mẹ́tàlá-dín-lógún hàn pẹ̀lú àmì ọ̀nà mẹ́ta ní òpin rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ìlà Nérò ṣe rí, àti gẹ́gẹ́ bí ìlà mìíràn ti Kúrúsì náà ṣe rí, tí ó parí pẹ̀lú dídé áńgẹ́lì àkọ́kọ́, kejì, àti kẹta láti 1798 títí dé 1844. Ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti Kúrúsì ni ogun Ráfíà, lẹ́yìn náà ọdún mẹ́wàá sí ìgbésẹ̀ kejì, lẹ́yìn náà sì ni ọdún méje sí ogun Páníùmù. Ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin jẹ́ ogun méjèèjì, nítorí náà wọ́n ru àmì ìdánimọ̀ Alfa àti Omẹga. Àkókò àkọ́kọ́ ti ọdún mẹ́wàá ṣojú àkókò ìdánwò kan tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 2014 pẹ̀lú Ogun Yukiréníà, ìgbà tí àkókò kejì sì parí ní ọdún méje lẹ́yìn náà ní ogun Páníùmù.

Palmoni tú ìfìdí ìrántí àkókò sílẹ̀ fún àwọn Míllérìtì nínú ìtàn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ àti èkejì, ó sì ń tú ìfìdí ìrántí ìṣírò sílẹ̀ nínú ìtàn ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì [ọgọ́rùn-ún] ènìyàn, èyí tí í ṣe ìtàn áńgẹ́lì kẹta.

Àwọn ìtàn wòlíì àpèjúwe, gẹ́gẹ́ bí ọdún méjìlélógún láti 1776 títí dé 1798 tí ìṣọ̀tẹ̀ Maccabean ṣojú fún, ń fi hàn ìdí ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba kẹfà, àti ìdí ìparí ìjọba karùn-ún. Ààrẹ kejìlélógún, Grover Cleveland, ni alpha àwọn ààrẹ tí ń ṣe àfihàn ààrẹ omega, Donald Trump, gẹ́gẹ́ bí àwọn ààrẹ méjì péré tí wọ́n ṣiṣẹ́ ìgbà-àkókò méjì tí kò tẹ̀ lé ara wọn. Trump ni ààrẹ kejìlélógún láti ṣẹ́gun ìgbà-àkókò kejì, nígbà tí a bá ka àwọn ààrẹ mìíràn tí wọ́n gba ipò náà ní àkókò ìgbà-àkókò ààrẹ kan ṣáájú, papọ̀ pẹ̀lú àwọn ààrẹ tí wọ́n ṣẹ́gun ìgbà-àkókò kejì fún ara wọn. Ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì bẹ̀rẹ̀ ní 1798, lẹ́yìn ọdún méjìlélógún láti Ìkéde Òmìnira. 1798 títí dé 2026 ni 22 ṣojú fún ní ọjọ́ alpha àti 22 ní ọjọ́ omega.

Ìlà mẹ́ta ti orí mọ́kànlá tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú orí kẹ́tàlá-dín-lógún, tí ó sì parí ní orí kejìlélógún. Olúkúlùkù àwọn ìlà orí mọ́kànlá mẹ́ta náà ní àárín gangan tí a fi ẹsẹ̀ mẹ́ta ṣàfihàn. Jẹ́nẹ́sísì ṣàfihàn ìgbà tí a fi “ikọlà” fúnni gẹ́gẹ́ bí àmì ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú pẹ̀lú ènìyàn àyànfẹ́ kan. Ìgbà àkọ́kọ́ ni èyí tí a fi fún ènìyàn àyànfẹ́ kan ní àmì kan tí ń ṣojú àwọn ènìyàn májẹ̀mú, àti nínú Mátíù àárín ẹsẹ̀ mẹ́ta náà ń tọ́ka sí Àpáta tí Kristi yóò fi kọ ìjọ Rẹ̀ lé e lórí. Àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí ṣàfihàn ìgbà tí a yí orúkọ Símónì Bájónà padà sí Pétérù, èyí tí ó dọ́gba pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì. Àárín ìlà náà nínú Ìfihàn ń ṣàfihàn májẹ̀mú ikú bí ó ti ń dá ipò póòpùlì hàn gẹ́gẹ́ bí orí kẹjọ tí ó jẹ́ nínú àwọn méje. Kí ni ẹ rò pé àwọn ìtumọ̀ inú rẹ̀ jẹ́, pé orí kọkànlá nínú Ìfẹ́ Àwọn Ọjọ́-Ọla ń ṣàfihàn iṣẹ́ ìránṣẹ́ Johanu Oníbatisí, àti pé orí kejìlélógún ń ṣàfihàn ikú Johanu?

Àárín àwọn orí wọ̀nyẹn yóò mú ọ lọ sí ojú-ìwé 168, níbi tí orí tí a pe ní Nikodemu ti bẹ̀rẹ̀. Orí kọkànlá ni a pe ní Ìrìbọmi, orí kejìlélógún sì ni a pe ní Ìfìmọ́lé àti Ikú Johanu. Orí kọkànlá jẹ́ àpẹẹrẹ ikú, ìsìnkú, àti àjíǹde, gẹ́gẹ́ bí orí kẹtàdínlógún àti Nikodemu ṣe rí, bẹ́ẹ̀ náà ni ikú Johanu pẹ̀lú.

A ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn nǹkan wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tí ń bọ̀.