Nínú ẹsẹ tí à ń bá a lọ sí i lórí, èyí tí ó sọ̀rọ̀ lórí Kristi gẹ́gẹ́ bí áńgẹ́lì náà nínú Ìfihàn mẹ́wàá tí ó sọ̀kalẹ̀, Kristi gẹ́gẹ́ bí áńgẹ́lì alágbára ṣe àfihàn “ipin tí Ó ń kó nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìparí ìjà ńlá pẹ̀lú Sátánì.” “Ipò” tí Kristi gbà nígbà tí Ó fi ẹsẹ̀ ọ̀tún Rẹ̀ lé òkun, tí Ó sì fi ẹsẹ̀ òsì Rẹ̀ lé ilẹ̀ gbígbẹ “ń tọ́ka sí agbára àti àṣẹ Rẹ̀ tí ó ga jù lọ lórí gbogbo ayé.” Nígbà tí Kristi ké “pẹ̀lú ohùn ńlá,” Ó “ké” “gẹ́gẹ́ bí kìnnìún tí ń ramúramù.”

Kristi yóò fi agbára gbogbo Rẹ̀ hàn nínú “àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìparí ìjà ńlá náà,” àti nígbà tí Kristi bá fi agbára gbogbo Rẹ̀ hàn, ó máa ń ṣe bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà.

“A fi Olùgbàlà hàn níwájú Jòhánù lábẹ́ àwọn ààmì ‘Kiniún ẹ̀yà Júdà’ àti ‘Ọ̀dọ́-àgùntàn kan bí ẹni pé a ti pa á.’ Ìfihàn 5:5, 6. Àwọn ààmì wọ̀nyí ń ṣojú ìṣọ̀kan agbára aláìlèborí àti ìfẹ́ tí ń fi ara rúbọ. Kiniún Júdà, tí ó burú tó bẹ́ẹ̀ sí àwọn tí ń kọ oore-ọ̀fẹ́ Rẹ̀ sílẹ̀, yóò jẹ́ Ọ̀dọ́-àgùntàn Ọlọ́run fún àwọn onígbọràn àti olóòtítọ́.” Ìṣe Àwọn Àpọ́sítélì, 589.

Ìfarahàn Kristi gẹ́gẹ́ bí Kìnnìún ẹ̀yà Júdà fi ìṣẹ́ rẹ̀ hàn nínú fífìdìí àti yíyọ èdìdì kúrò lórí àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, gẹ́gẹ́ bí àkókò àtọ̀runwá Rẹ̀. Díẹ̀ ṣáájú kí àkókò ìdánwò ènìyàn parí, nígbà tí “àkókò náà súnmọ́ tán,” yóò sí ìyọkúrò èdìdì lórí òtítọ́ Bíbélì àkànṣe kan tí ń fi “àwọn nǹkan tí ó gbọdọ̀ ṣẹlẹ̀ láìpẹ́” hàn.

Ìṣípayá Jesu Kristi, èyí tí Ọlọ́run fi fún un, láti fi hàn fún àwọn ìránṣẹ́ rẹ̀ àwọn ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ láìpẹ́; ó sì rán án, ó sì fi í ṣe àfihàn nípasẹ̀ angẹli rẹ̀ sí ìránṣẹ́ rẹ̀ Johanu: ẹni tí ó jẹ́rìí sí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, àti sí ẹ̀rí Jesu Kristi, àti sí gbogbo ohun tí ó rí. Alábùkún ni ẹni tí ń kà á, àti àwọn tí ń gbọ́ ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ yìí, tí wọ́n sì ń pa àwọn ohun tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́: nítorí àkókò náà ti súnmọ́ tòsí. Ìṣípayá 1:1–3.

Nígbà tí “àkókò” tí ó “súnmọ́” bá dé ní ti gidi sínú ìtàn, a máa kéde ìbùkún lé àwọn tí ń kà á, tí ń gbọ́ “tí wọ́n sì ń pa àwọn nǹkan tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́.” Ìránṣẹ́ àkànṣe náà jẹ́ ìránṣẹ́ tí ó fara mọ́ àkókò, èyí tí a kì í mọ̀ ọ́n àfi nígbà tí “àkókò náà bá súnmọ́.” Nígbà náà—ní àkókò náà, kì í ṣe ṣáájú rẹ̀—àwọn ènìyàn yóò lè kà á, gbọ́ “tí wọ́n sì pa àwọn nǹkan tí a kọ” sínú ìwé Ìfihàn mọ́. Nígbà tí “àkókò náà bá súnmọ́,” ìbùkún tí a kéde lé àwọn tí “ń kà á,” tí “ń gbọ́” “tí wọ́n sì ń pa àwọn nǹkan tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́” bá ìṣípayá ìwé Dáníẹ́lì mu ní “àkókò òpin.”

Ṣùgbọ́n ìwọ, Dáníẹ́lì, pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, kí o sì dì ìwé náà láàmú, títí di àkókò ìkẹyìn: ọ̀pọ̀ yóò máa sáré káàkiri, ìmọ̀ yóò sì pò sí i. Dáníẹ́lì 12:4.

“Ọ̀pọ̀lọpọ̀” tí ń “sáré lọ síwájú sẹ́yìn,” (èyí tí ó dúró fún ìkẹ́kọ̀ọ́ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run) ń ṣe bẹ́ẹ̀ ní “àkókò òpin” nígbà tí “àwọn ọ̀rọ̀” tí a ti “dì pa mọ́” nínú “ìwé” Dáníẹ́lì bá ti tú èdìdì wọn. Ṣùgbọ́n ẹ̀ka míràn tún wà nínú àwọn wúńdíá tí ń sáré lọ síwájú sẹ́yìn lẹ́yìn díẹ̀ ìlànà ọjọ́ Àìkú ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

Kíyèsi i, ọjọ́ ń bọ̀, ni Olúwa Ọlọ́run wí, tí èmi yóò rán ìyàn sí ilẹ̀ náà; kì í ṣe ìyàn oúnjẹ, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe òǹgbẹ omi, ṣùgbọ́n ti gbígbọ́ ọ̀rọ̀ Olúwa: Wọn yóò sì máa rìn kiri láti òkun dé òkun, àti láti àríwá àní dé ìlà-oòrùn, wọn yóò máa sáré káàkiri láti wá ọ̀rọ̀ Olúwa, wọn kì yóò sì rí i. Ní ọjọ́ náà ni àwọn wúńdíá ẹlẹ́wà àti àwọn ọ̀dọ́kùnrin yóò rẹ̀ nítorí òǹgbẹ. Àwọn tí ń búra nípa ẹ̀ṣẹ̀ Samaria, tí wọ́n sì ń wí pé, Ọlọ́run rẹ wà láàyè, ìwọ Dani; àti pé, Ọ̀nà Beerṣeba wà láàyè; àní àwọn wọ̀nyí ni yóò ṣubú, wọn kì yóò sì tún dìde mọ́. Amosi 8:11–14.

Ẹ̀ṣẹ̀ Samáríà ni ẹ̀ṣẹ̀ tí Ahabu àti Jésébẹ́lì dúró fún, Ahabu ń ṣojú Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, Jésébẹ́lì sì ń ṣojú ìjọ Kátólíìkì. Jésébẹ́lì, Ahabu, àti àwọn wòlíì èké ní ìgbà ìpàdé ìjàkadì pẹ̀lú Èlíjà lórí Òkè Kámẹ́lì jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́ Àìkú. Ní ìpàdé ìjàkadì náà, ẹgbẹ́ méjì wà ti àwọn wòlíì aláìmọ́, àwọn wòlíì Baali àti àwọn àlùfáà igbó. Baali jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọlọ́run tí wọ́n ń bọ̀; èkejì tí wọ́n ń bọ̀ ní àwọn igbó ni Áṣítárótì. Baali jẹ́ ọlọ́run akọ, Áṣítárótì sì jẹ́ ọlọ́run abo. Papọ̀, òrìṣà akọ náà ń ṣojú ìpínlẹ̀, òrìṣà abo náà sì ń ṣojú ìjọ.

Òrìṣà tí a gbé kalẹ̀ ní Dán ni Jeroboamu, ọba àkọ́kọ́ Samáríà, gbé kalẹ̀, ẹni tí ó dá ọmọ màlúù wúrà sílẹ̀ ní Bẹtẹli àti ní Dán pẹ̀lú. Bẹtẹli túmọ̀ sí ilé Ọlọ́run, Dán sì túmọ̀ sí ìdájọ́, wọ́n sì jọ ṣàpẹẹrẹ ìṣọ̀kan ìjọ àti ìpínlẹ̀, èyí tí ó máa ṣẹlẹ̀ ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ṣáájú ìmúlẹ̀ òfin pípa ọjọ́ Àìkú mọ́. Àwọn ọmọ màlúù wúrà méjèèjì wọ̀nyí ni a ṣàpẹẹrẹ wọn nínú ọmọ màlúù wúrà Áárónì.

Ọmọ màlúù jẹ́ ẹranko, àwòrán wúrà sì jẹ́ ère; nítorí náà, ọmọ màlúù wúrà Áárónì, pẹ̀lú àwọn ọmọ màlúù wúrà méjèèjì ti Jeroboamu, dúró fún ìṣọ̀kan ìjọ àti ìjọba tí ó máa ṣẹlẹ̀ ní kété kí a tó bẹ̀rẹ̀ sí í fi òfin Ọjọ́ Àìkú múlẹ̀ ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Ní ọ̀ràn Jeroboamu, àwọn ìlú méjèèjì náà pèsè ẹlẹ́rìí kejì sí àpẹẹrẹ ìṣọ̀kan ìjọ àti ìjọba náà, èyí tí a ti ṣàlàyé gẹ́gẹ́ bí àwòrán ẹranko náà nínú ìwé Ìfihàn.

Ìṣe Bẹ́ẹ̀rì-ṣébà dúró fún májẹ̀mú Ábúráhámù. Ìgbà àkọ́kọ́ tí a ti mẹ́nu kàn orúkọ náà, “Bẹ́ẹ̀rì-ṣébà,” wà nínú Jẹ́nẹ́sísì orí kọkànlélógún, èyí tí ó jẹ́ ẹsẹ Ìwé Mímọ́ kan tí àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù lò láti tako àwọn tí ń daba ní ọjọ́ rẹ̀ pé ẹ gbọ́dọ̀ pa àwọn òfin ayẹyẹ àti ìkọlà mọ́ kí a lè gbà yín là. Pọ́ọ̀lù lo ẹsẹ náà níbi tí ìgbà àkọ́kọ́ tí a ti mẹ́nu kàn Bẹ́ẹ̀rì-ṣébà wà. Ó lo ìtàn náà láti sọ̀rọ̀ nípa májẹ̀mú méjì tí ó yàtọ̀ síra, tí ó sì tako ara wọn, nínú ìtàn kan náà. Pọ́ọ̀lù lo ọmọ ìránṣẹ́bìnrin náà (Iṣímáẹ́lì) láti ṣojú májẹ̀mú kan tí ó dá lórí agbára ènìyàn, ó sì fi Iṣímáẹ́lì wé Ísáákì, ẹni tí ó lò láti ṣojú májẹ̀mú kan tí ó dá lórí agbára Ọlọ́run. Ẹsẹ Ìwé Mímọ́ yìí ni ìgbà àkọ́kọ́ tí a ti mẹ́nu kàn Bẹ́ẹ̀rì-ṣébà, lẹ́yìn náà sì ni Pọ́ọ̀lù tún lo ìtàn náà nínú ìtàn ìgbésí ayé tirẹ̀ láti ṣàpèjúwe ipò kan tí a ti ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú ìtàn Bíbélì. Pọ́ọ̀lù gbàgbọ́, ó sì kọ́ni pé ìtàn Bíbélì máa ń tún ara rẹ̀ ṣe.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Pọ́ọ̀lù lo ẹsẹ̀ yìí láti inú Jẹ́nẹ́sísì orí kọkànlélógún láti fi ṣàpẹẹrẹ májẹ̀mú méjì tí wọ́n tako ara wọn, nínú ẹsẹ̀ náà májẹ̀mú méjì wà tí Ọlọ́run dá pẹ̀lú Ábúráhámù, ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe májẹ̀mú méjì náà tí Pọ́ọ̀lù yọ jáde láti inú ìtàn náà. Nínú ẹsẹ̀ náà, Ọlọ́run tún ṣèlérí láti mú ìlérí Rẹ̀ ṣẹ nípa mímú Ábúráhámù di baba ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè nípasẹ̀ Ísáákì, Ó sì tún ṣèlérí pé Òun yóò sọ Íṣímáẹ́lì di baba orílẹ̀-èdè ńlá kan. Ẹsẹ̀ kan ṣoṣo nínú Ìwé Mímọ́, májẹ̀mú mẹ́rin ni a tọ́ka sí nínú rẹ̀, ó sì jẹ́ ìgbà àkọ́kọ́ tí a mẹ́nuba Bíẹ́rì-ṣébà nínú Ìwé Mímọ́.

Nítorí náà ó sọ fún Ábúráhámù pé, Lé obìnrin ẹrú yìí àti ọmọ rẹ̀ jáde: nítorí ọmọ obìnrin ẹrú yìí kì yóò jogún pẹ̀lú ọmọ mi, àní pẹ̀lú Ísákì. Ọ̀ràn náà sì buru gidigidi ní ojú Ábúráhámù nítorí ọmọ rẹ̀. Ọlọ́run sì sọ fún Ábúráhámù pé, Má ṣe jẹ́ kí ó buru ní ojú rẹ nítorí ọmọ náà, àti nítorí obìnrin ẹrú rẹ; nínú gbogbo ohun tí Sárà bá ti sọ fún ọ, fetí sí ohùn rẹ̀; nítorí nínú Ísákì ni a ó ti pe irú-ọmọ rẹ. Àti pẹ̀lú, ọmọ obìnrin ẹrú náà ni èmi yóò ṣe ní orílẹ̀-èdè kan, nítorí òun ni irú-ọmọ rẹ. Ábúráhámù sì dìde ní kutukutu àárọ̀, ó sì mú àkàrà, àti ìgò omi kan, ó sì fi fún Hágárì, ó fi í lé èjìká rẹ̀, àti ọmọ náà, ó sì rán an lọ: ó sì lọ, ó sì ṣìnà kiri ní aginjù Bíá-ṣébà. Jẹ́nẹ́sísì 21:10–14.

Bẹ́ẹ̀ṣébà ṣàpẹẹrẹ májẹ̀mú Ábúráhámù. Nínú orí náà gan-an, Ábúráhámù pẹ̀lú ṣe májẹ̀mú kan pẹ̀lú Ábímélékì.

Ó sì ṣẹ ní àkókò náà, pé Abímélékì àti Fíkólì, olórí ogun rẹ̀, bá Ábúráhámù sọ̀rọ̀, wọ́n ní, Ọlọ́run wà pẹ̀lú rẹ ní gbogbo ohun tí ìwọ ń ṣe: Nítorí náà, fi Ọlọ́run búra fún mi níhìn-ín pé ìwọ kì yóò hù ìwà èké sí mi, tàbí sí ọmọ mi, tàbí sí ọmọ ọmọ mi: ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí inú-rere tí mo ti fi hàn sí ọ, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ yóò ṣe sí mi, àti sí ilẹ̀ tí ìwọ ti ṣe àtìpó níbẹ̀. Ábúráhámù sì ní, Èmi yóò búra.

Ábíráhámù sì bá Ábímélékì wí nípa kànga omi kan tí àwọn ọmọ-ọdọ Ábímélékì ti fi ipa gbà. Ábímélékì sì wí pé, Èmi kò mọ ẹni tí ó ṣe nǹkan yìí; bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kò sọ fún mi, bẹ́ẹ̀ ni èmi náà kò tíì gbọ́ nípa rẹ̀ rí, bí kò ṣe lónìí.

Ábíráhámù sì mú àgùntàn àti màlúù, ó sì fi wọ́n fún Ábímélékì; àwọn méjèèjì sì dá májẹ̀mú. Ábíráhámù sì ya ọmọ àgùntàn abo méje nínú agbo sọ́tọ̀. Ábímélékì sì wí fún Ábíráhámù pé, Kí ni ìtumọ̀ ọmọ àgùntàn abo méje wọ̀nyí tí ìwọ ti ya sọ́tọ̀?

Ó sì wí pé, “Àwọn ọ̀dọ́-àgùntàn obìnrin méje wọ̀nyí ni ìwọ yóò gbà lọ́wọ́ mi, kí wọ́n lè jẹ́ ẹ̀rí fún mi pé èmi ni mo gbẹ́ kànga yìí.” Nítorí náà ni ó ṣe pe ibẹ̀ ní Beerṣeba; nítorí pé níbẹ̀ ni àwọn méjèèjì ti búra. Báyìí ni wọ́n ṣe dá májẹ̀mú ní Beerṣeba: lẹ́yìn náà ni Abimeleki dìde, àti Fikoli, olórí ogun rẹ̀, wọ́n sì padà lọ sí ilẹ̀ àwọn Filistini. Ábúráhámù sì gbin igbó kékeré kan ní Beerṣeba, ó sì ké pe orúkọ Olúwa níbẹ̀, Ọlọ́run ayérayé.

Ábúráhámù sì gbé ní ilẹ̀ àwọn Fílístínì ní ọjọ́ púpọ̀. Jẹ́nẹ́sísì 21:22–34.

Bẹ́ẹ́ṣébà ni ààmì májẹ̀mú Ọlọ́run pẹ̀lú Ábúráhámù. Ọ̀pọ̀ ìtàn májẹ̀mú ni a fi ààmì sí nínú Bíbélì tí ń so Bẹ́ẹ́ṣébà pọ̀ mọ́ májẹ̀mú Ábúráhámù. “Beer” túmọ̀ sí kànga, “sheba” sì túmọ̀ sí “méje.” Sheba ni ọ̀rọ̀ Hébérù kan náà tí a túmọ̀ sí “ìgbà méje,” èyí tí William Miller lóye dáadáa gẹ́gẹ́ bí aṣojú àsọtẹ́lẹ̀ ọdún ẹgbẹ̀rún méjì, ọgọ́rùn-ún márùn-ún àti ogún nínú Léfítíkù mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n. Ó jẹ́ “àsọtẹ́lẹ̀ àkókò” àkọ́kọ́ pátápátá tí ó ṣàwárí, ó sì tún jẹ́ òtítọ́ ìpìlẹ̀ àkọ́kọ́ tí a fi sílẹ̀ ní 1863. Nínú ẹsẹ̀ náà níbi tí a ti túmọ̀ ọ̀rọ̀ “sheba” sí “ìgbà méje” nínú ẹsẹ̀ mẹ́rin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, ìjìyà Ọlọ́run tí “ìgbà méje” náà dúró fún ni a pè ní “ìjà májẹ̀mú mi.”

Nígbà náà èmi pẹ̀lú yóò máa rìn ní òdì sí yín, èmi yóò sì fi ìgbà méje jẹ yín níyà fún ẹ̀ṣẹ̀ yín. Èmi yóò sì mú idà wá sórí yín, èyí tí yóò gbẹ̀san ìjà májẹ̀mú mi; nígbà tí ẹ bá sì kóra jọ sínú àwọn ìlú yín, èmi yóò rán àjàkálẹ̀-àrùn sí àárín yín; a ó sì fi yín lé lọ́wọ́ ọ̀tá. Lefitiku 26:24, 25.

Ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “àkókò méje,” tí ó sì ń ṣojú “ìjà” májẹ̀mú Ọlọ́run nínú Léfítíkù ogún-ún-lẹ́fà, èyí tí í ṣe “sheba” nínú ọ̀rọ̀ Beerṣeba, ni a tún túmọ̀ lẹ́ẹ̀mejì nínú ìwé Dáníẹ́lì: lẹ́ẹ̀kan sí “ìbúra” tí a kọ sínú òfin Mósè, lẹ́ẹ̀kan sì sí “èpè.” “Ìbúra” àti “èpè” ni a túmọ̀ láti inú ọ̀rọ̀ “sheba,” nítorí pé kì í ṣe pé ó túmọ̀ sí ‘méje’ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún ní èrò inú májẹ̀mú tàbí “ìbúra” pé bí a bá rú un, yóò mú “èpè” wá.

Bẹ́ẹ̀ ni, gbogbo Israẹli ti rú òfin rẹ, àní nípa yíyapa kúrò ní ọ̀nà, kí wọ́n má bàa gbọ́ ohùn rẹ; nítorí náà, a ti tú ègún náà sórí wa, àti ìbúra tí a kọ sínú òfin Mósè ìránṣẹ́ Ọlọ́run, nítorí pé a ti ṣẹ̀ sí i. Danieli 9:11.

Ọ̀rọ̀ náà “sheba,” tàbí méje, tí ó ṣojú àwọn ọ̀dọ́-àgùntàn méje tí a rúbọ lẹ́gbẹ̀ẹ́ kànga kan ní Beersheba, dúró fún májẹ̀mú. Àti pé májẹ̀mú Ọlọ́run, tàbí ìbúra Rẹ̀, sọ pé àwọn onígbọràn yóò wà láàyè, àwọn aláìgbọràn yóò sì kú.

Beerṣeba ń ṣàpẹẹrẹ májẹ̀mú tí a fi ìgbàgbọ́ Ábúráhámù hàn. Nítorí náà, nígbà tí “àwọn wúńdíá ẹlẹ́wà” ti Ámósì orí kẹjọ, tí wọ́n sì tún jẹ́ “àwọn wúńdíá aṣiwèrè” ti Mátíù orí kọkànlélógún, tí wọ́n sì tún jẹ́ “àwọn ẹni-buburu” ti Dáníẹ́lì orí kejìlá, ń búra “nípa ẹ̀ṣẹ̀ Samáríà,” wọ́n ń búra ìfaramọ́ sí àmì Jésébẹ́lì (pápásì) ẹni tí ó ti ṣe àgbèrè pẹ̀lú Áhábù (Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé) àti ẹni tí ó ń jọba lórí àwòrán ẹranko náà (Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà).

Nígbà tí àwọn “wúńdíá ẹlẹ́wà” kan náà bá wí pé, “Ọlọ́run rẹ, ìwọ Dánì, ń bẹ láàyè,” wọ́n ń foríbalẹ̀ fún ère wúrà ọmọ màlúù, gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́rìí méjì (Áárónì àti Jérobóámù) ti fi hàn. Ọmọ màlúù wúrà náà ṣojú àwòrán ẹranko náà, èyí tí í ṣe àpapọ̀ ìjọ àti ìpínlẹ̀.

Nígbà tí àwọn wúńdíá kan náà bá sọ pé “ọ̀nà” Bẹ́ẹ̀ṣébà “ń bẹ láàyè,” ọ̀rọ̀ náà “ọ̀nà” túmọ̀ sí “ọ̀nà.” Èyí ni ọ̀rọ̀ kan náà gan-an tí a lò láti fi mọ “ọ̀nà” àwọn “ojú ọ̀nà àtijọ́” nínú Jeremiah 6:16. Àwọn wúńdíá wọ̀nyẹn ń sọ pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ti tẹrí ba fún àwòrán ẹranko náà, tí wọ́n sì ti gba àmì àṣẹ rẹ̀, síbẹ̀ wọ́n ṣì jẹ́ ọmọ Ábúráhámù. Wọ́n ń sáré káàkiri nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run ní ìyàlẹ́nu ńlá, wọ́n ń wá ìhìn-iṣẹ́ tí “ìlà-oòrùn” àti “àríwá” ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ àti láti “òkun dé òkun,” nígbà tí wọ́n ṣì ń pe ara wọn ní Seventh-day Adventists, ṣùgbọ́n ó ti pẹ́ jù.

Ṣùgbọ́n ìròyìn láti ìlà-oòrùn àti láti àríwá yóò dá a láàmú: nítorí náà yóò jáde pẹ̀lú ìbínú ńlá láti pa run, àti láti parun pátápátá ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn. Yóò sì gbìn àwọn àgọ́ ààfin rẹ̀ sí àárín àwọn òkun ní orí òkè mímọ́ ológo náà; ṣùgbọ́n yóò dé òpin rẹ̀, kò sì ní sí ẹni tí yóò ràn án lọ́wọ́. Danieli 11:44, 45.

Àwọn wúńdíá wọ̀nyẹn ń wá ìránṣẹ́ ọ̀rọ̀ àwọn ẹsẹ̀ méjì wọ̀nyí tí ó ṣáájú. Ìránṣẹ́ ìkìlọ̀ ìkẹyìn tí a tú sílẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1989, nígbà tí, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpèjúwe rẹ̀ nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá, ẹsẹ̀ ogójì, “àwọn orílẹ̀-èdè” tí ń ṣojú ìjọba Soviet àtijọ́ ni a gbá kúrò lọ́wọ́ ipáápá àti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ń fi ìdàgbàsókè àti ìṣubú ìkẹyìn ti ipáápá hàn. Nínú àwọn ẹsẹ̀ méjì wọ̀nyí, ìránṣẹ́ kan tí ìlà-oòrùn àti àríwá ṣojú fún mú kí ọba àríwá bínú gidigidi (póòpù), ìnúnibíni ìkẹyìn sì bẹ̀rẹ̀, ó sì parí ní ẹsẹ̀ ogójì-ònà márùn-ún nígbà tí ipáápá gbin “àwọn àgọ́” náà tí ó ti ọ̀dọ̀ ọ̀rọ̀ Hébérù wá tí ó túmọ̀ sí “àgọ́,” (àgọ́ jẹ́ àmì ìjọ), ṣùgbọ́n ó jẹ́ “àgọ́” ààfin rẹ̀, èyí tí ó ṣojú ìjọba. Ibi tí ó ti gbé àgọ́ náà kalẹ̀ tí ó ṣojú ìdapọ̀ ìjọ àti ìjọba, tàbí gẹ́gẹ́ bí Jòhánù ṣe pè é nínú Ìṣípayá, ère ẹranko náà, ni “láàrín àwọn òkun,” ní ọ̀nà púpọ̀. Àwọn wúńdíá ẹlẹ́wà ń wá ìránṣẹ́ ìkìlọ̀ ìkẹyìn tí a ṣojú fún nínú ẹsẹ̀ ogójì-mẹ́rin àti ogójì-ònà márùn-ún ti Dáníẹ́lì orí kọkànlá, ní ẹsẹ̀ tó sì tẹ̀ lé e lọ́tẹ̀ẹ̀kan náà Míkáẹ́lì dìde, àkókò àánú sì parí. Ní àkókò náà ni Ámósì 8:14 sọ pé àwọn wúńdíá ẹlẹ́wà náà “yóò ṣubú, wọn kì yóò sì tún dìde mọ́.”

Nígbà tí àwọn wúńdíá ẹlẹ́wà bá ń jẹ́wọ́ pé àwọn jẹ́ Adventist Ọjọ́-Ìsinmi Keje gan-an ní àkókò kan náà tí wọ́n ń tẹrí ba fún ère ẹranko náà, Johanu ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí àwọn Júù tí wọ́n wí pé àwọn jẹ́ Júù ṣùgbọ́n tí kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Wọ́n ń sọ pé àwọn jẹ́ ọmọ Ábúráhámù, ṣùgbọ́n irọ́ ni wọ́n ń pa.

Kíyèsí i, èmi yóò mú àwọn ti sínágọ́gù Sátánì wá, àwọn tí ń pè ara wọn ní Júù, tí wọn kì í sì í ṣe bẹ́ẹ̀, ṣùgbọ́n tí wọn ń ṣèké; kíyèsí i, èmi yóò mú wọn wá kí wọn lè wólẹ̀ níwájú ẹsẹ̀ rẹ, kí wọn sì mọ̀ pé èmi ti fẹ́ràn rẹ. Ìfihàn 3:9.

Wọ́n ti gba ààmì ìjọ pápà, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì ti gba ìwà rẹ̀. Wọ́n jẹ́wọ́ pé àwọn jẹ́ Júù, tàbí wọ́n jẹ́wọ́ pé àwọn jẹ́ Àdífẹ́ntì tó ń pa Sábáàtì mọ́, ṣùgbọ́n nígbà náà wọ́n ní ìwà pópù, ẹni tí ó, láàárín àwọn nǹkan mìíràn, jókòó “ní inú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run.” Wọ́n jẹ́wọ́ pé àwọn jẹ́ Àdífẹ́ntì, tàbí wọ́n jẹ́wọ́ pé àwọn wà nínú tẹ́ńpìlì Àdífẹ́ntì, ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe Àdífẹ́ntì ju bí pópù kò ṣe jẹ́ Kristẹni lọ.

Àwọn tí ń sáré “síwájú sẹ́yìn” láti wá “ọ̀rọ̀ Olúwa” kì í ṣe “àwọn ọlọ́gbọ́n” tí a tọ́ka sí nínú ìwé Dáníẹ́lì—ṣùgbọ́n a fi wọ́n hàn gẹ́gẹ́ bí “àwọn wúńdíá.” Ó hàn gbangba pé àwọn tí ń ṣákiri kiri, tí ebi ń pa, tí ongbẹ sì ń gbẹ wọ́n nínú àwọn ẹsẹ̀ náà kò “lóye” “ọ̀rọ̀ Olúwa,” nítorí wọ́n ń wá ohun náà gan-an nínú àwọn ẹsẹ̀ náà. Ọ̀rọ̀ Olúwa tí a ṣípayá díẹ̀ kí àyè ìdánwò tó parí ni Ìfihàn Jésù Kristi, àti àwọn aṣiwèrè, ẹni búburú, tàbí “àwọn wúńdíá ẹlẹ́wà” ni àwọn tí kò lóye ìlọsíwájú ìmọ̀ láti inú ìwé Dáníẹ́lì. Wọ́n kò ní òróró tí ó yẹ láti lè máa tẹ̀síwájú lọ sí ibi ìgbéyàwó gẹ́gẹ́ bí Mátíù ti kọ́ni.

“Ìyàn” náà ni ìparí àkókò àánú. “Àwọn wúńdíá” Ámósì tí ń wá oúnjẹ àkàrà (Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run) àti omi (Ẹ̀mí Mímọ́) nínú àwọn ẹsẹ̀ náà, ni “àwọn ènìyàn búburú” Dáníẹ́lì tí kò “lóye.” Wọ́n ni wúńdíá aṣiwèrè Mátíù, tí ń wá Ẹ̀mí Mímọ́, èyí tí, nípa ẹlẹ́rìí mẹ́ta papọ̀, fi ìdánimọ̀ hàn pé àwọn wọ̀nyí ni àwọn tí ó mọ̀ pé àǹfààní wọn láti pèsè ara wọn sílẹ̀ fún ìgbéyàwó ti kọjá, tí wọn kò sì ní aṣọ láti lọ sí ibi ìgbéyàwó, nítorí wọ́n kọ̀ láti “gbọ́” ìránṣẹ́ àkànṣe tí a ń tú sílẹ̀ nísinsìnyí. Láti àkókò tí a bá ti tú ìránṣẹ́ àkànṣe náà sílẹ̀, títí di ìparí àkókò àánú, ni àkókò ìpe ìkẹyìn fún ìgbàlà. Látí dé sí àkókò náà láìsí ìmúrasílẹ̀ ni láti pèsè ara ẹni sílẹ̀ láti gbọ́ àwọn ọ̀rọ̀ pé, “Ó ti pẹ́ jù!”

“Àgbáyé kan wà tí ó dùbúlẹ̀ nínú ìwà búburú, nínú ẹ̀tàn àti ìtanrànjẹ, nínú òjìji ikú gidi—ó sùn, ó sùn. Ta ni ń ní ìrora ọkàn bí obìnrin tí ń rọbí láti jí wọn? Ohùn wo ni ó lè dé ọ̀dọ̀ wọn? A gbé ọkàn mi lọ sí ọjọ́ iwájú, nígbà tí a ó fi àmì náà kalẹ̀. ‘Kíyèsi i, ọkọ ìyàwó ń bọ̀; ẹ jáde lọ láti pàdé rẹ̀.’ Ṣùgbọ́n àwọn kan yóò ti pẹ́ ní gbígba òróró láti fi tún àwọn fìtílà wọn kún, àti pé ní ìgbà tí ó ti pẹ́ jù ni wọn yóò mọ̀ pé ìwà, èyí tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ pẹ̀lú òróró náà, kì í ṣe ohun tí a lè gbé láti ọ̀dọ̀ ẹni kan fún ẹlòmíràn.” Review and Herald, February 11, 1896.

Ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá ṣojú fún ń lo òróró gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ìwà, ṣùgbọ́n “òróró wúrà” àti “òróró mímọ́” pẹ̀lú ń ṣojú fún àwọn ìránṣẹ́ “Ẹ̀mí Ọlọ́run.”

“Àwọn ẹni-oróro tí wọ́n dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ Olúwa gbogbo ayé, ní ipò tí a ti fi fún Sátánì nígbà kan gẹ́gẹ́ bí kérúbù tí ń bò. Nípasẹ̀ àwọn ẹ̀dá mímọ́ tí wọ́n yí ìtẹ́ rẹ̀ ká, Olúwa ń pa ìbánisọ̀rọ̀ aláìdákẹ́jẹ̀ mọ́ pẹ̀lú àwọn olùgbé ayé. Oróro wúrà náà dúró fún oore-ọ̀fẹ́ tí Ọlọ́run fi ń pèsè fún àwọn fìtílà àwọn onígbàgbọ́, kí wọ́n má bàa rẹ̀wẹ̀sì kí wọ́n sì má bàa kú. Bí kò bá ṣe pé a ń tú oróro mímọ́ yìí jáde láti ọ̀run wá nínú àwọn ìránṣẹ́ Ẹ̀mí Ọlọ́run, àwọn agbára ìbì yóò ní àkóso pátápátá lórí ènìyàn.

“A ń bu Ọlọ́run lábùkù nígbà tí a kò bá gba àwọn ìfiránṣẹ́ tí ó rán sí wa. Nípa bẹ́ẹ̀ a ń kọ òróró wúrà tí yóò tú sínú ọkàn wa kí a lè fi í bá àwọn tí ó wà nínú òkùnkùn pín. Nígbà tí ìkéde náà bá dé pé, ‘Wò ó, ọkọ ìyàwó ń bò; ẹ jáde lọ pàdé rẹ̀,’ àwọn tí kò tíì gba òróró mímọ́ náà, tí wọn kò sì tọ́jú oore-ọ̀fẹ́ Kristi sínú ọkàn wọn, yóò rí i, gẹ́gẹ́ bí àwọn wúńdíá òmùgọ̀, pé wọn kò tíì múra tán láti pàdé Olúwa wọn. Nínú ara wọn, wọn kò ní agbára láti rí òróró náà gbà, ìgbésí ayé wọn sì ti bàjẹ́. Ṣùgbọ́n bí a bá béèrè fún Ẹ̀mí Mímọ́ Ọlọ́run, bí a bá sì bẹ̀bẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Mose ṣe bẹ̀bẹ̀ pé, ‘Fí ògo rẹ hàn mí,’ ìfẹ́ Ọlọ́run yóò dà sínú ọkàn wa. Nípasẹ̀ àwọn paipu wúrà náà ni a óo fi sọ òróró wúrà náà di tiwa. ‘Kì í ṣe nípa agbára, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe nípa okun, bí kò ṣe nípa Ẹ̀mí mi, ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí.’ Nípa gbigba àwọn ìtanràn dídán ti Oòrùn Òdodo, àwọn ọmọ Ọlọ́run ń tàn bí ìmọ́lẹ̀ ní ayé.” Review and Herald, July 20, 1897.

Àwọn tí ń “sáré lọ síbí s’ọ̀hún” nínú Amos fi kún ẹ̀rí tí ń fi ìdánimọ̀ hàn ẹgbẹ́ àwọn Seventh-day Adventist tí ń kọ ojúṣe wọn láti “lóye” ìrántí pàtàkì láti inú ìwé Ìfihàn tí a tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ nígbà tí “àkókò náà ti sún mọ́lé.”

“A ń gbé nísinsin yìí ní àkókò tí ó léwu jùlọ, kò sì yẹ kí ẹnikẹ́ni nínú wa ṣe lọ́ra láti wá ìmúrasílẹ̀ fún ìbọ̀ wá Kristi. Kí ẹnikẹ́ni má ṣe tẹ̀ lé àpẹẹrẹ àwọn wúńdíá aṣiwèrè, kí ó sì rò pé yóò dáa láti dúró títí ìgbà tí ìpọnjú bá dé kí ó tó ní ìmúrasílẹ̀ ìwà láti lè dúró ní àkókò náà. Yóò ti pẹ́ jù láti máa wá òdodo Kristi nígbà tí a bá ti pe àwọn àlejò wọlé tí a sì ń yẹ̀ wọ́n wò. Nísinsin yìí ni àkókò láti wọ òdodo Kristi,—aṣọ ìgbéyàwó náà tí yóò jẹ́ kí o yẹ láti wọ inú àjẹyó ìgbéyàwó Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà. Nínú àkàwé náà, a fi àwọn wúńdíá aṣiwèrè hàn gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ń bẹ̀bẹ̀ fún òróró, tí wọn kò sì rí gbà nígbà ìbéèrè wọn. Èyí jẹ́ ààmì àwọn tí kò tíì múra ara wọn sílẹ̀ nípa mímú ìwà dàgbà láti lè dúró ní àkókò ìpọnjú. Ó dà bí ẹni pé wọn lọ sọ fún àwọn aládùúgbò wọn pé, Ẹ fún mi ní ìwà yín, bí kò ṣe bẹ́ẹ̀, èmi yóò ṣègbé. Àwọn tí ó jẹ́ ọlọ́gbọ́n kò lè pín òróró wọn fún àwọn fìtílà tí ń rẹ̀rẹ̀ ti àwọn wúńdíá aṣiwèrè. Ìwà kì í ṣe ohun tí a lè fi ránṣẹ́ láti ọ̀dọ̀ ẹnìkan sí ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn. Kì í ṣe ohun tí a lè rà tàbí tà; ohun tí a gbọ́dọ̀ ní nípa ìsapá ni. Olúwa ti fi àǹfààní fún olúkúlùkù láti ní ìwà òdodo ní àkókò àdánwò; ṣùgbọ́n kò pèsè ọ̀nà kan tí aṣojú ènìyàn kan fi lè fi fún ẹlòmíràn ní ìwà tí òun fúnra rẹ̀ ti dàgbàsókè nípa lílo láti inú àwọn ìrírí líle, nípa kíkẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀kọ́ láti ọ̀dọ̀ Olùkọ́ ńlá, kí ó lè fi sùúrù hàn lábẹ́ ìdánwò, kí ó sì lo ìgbàgbọ́ tí yóò fi lè mú àwọn òkè àìṣeéṣe kúrò. Kò ṣeé ṣe láti fi òórùn dídùn ìfẹ́ fún ẹlòmíràn,—láti fi ìwà pẹ̀lẹ́, ọgbọ́n ìhùwàsí, àti ìfaradà fún ẹlòmíràn. Kò ṣeé ṣe fún ọkàn ènìyàn kan láti tú ìfẹ́ Ọlọ́run àti ti ẹ̀dá ènìyàn sínú ọkàn ẹlòmíràn.”

“Ṣùgbọ́n ọjọ́ náà ń bọ̀, ó sì ti sún mọ́ wa gan-an, nígbà tí a ó fi ìdánwò àkànṣe ṣí gbogbo apá ìwà hàn. Àwọn tí yóò dúró ṣinṣin sí ìlànà, tí yóò sì lo ìgbàgbọ́ títí dé òpin, ni àwọn tí wọ́n ti fi ara wọn hàn pé wọ́n jẹ́ olóòtítọ́ lábẹ́ ìdánwò àti ìpọnjú ní àwọn wákàtí tí ó ṣáájú ti àkókò àyẹ̀wò wọn, tí wọ́n sì ti dá ìwà wọn sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwòrán Kristi. Àwọn ni yóò jẹ́ tí wọ́n ti mú ìfaramọ́ tímọ́tímọ́ pọ̀ mọ́ Kristi dàgbà, tí, nípasẹ̀ ọgbọ́n àti oore-ọ̀fẹ́ rẹ̀, wọ́n di alábápín nínú ẹ̀dá àtọ̀runwá. Ṣùgbọ́n kò sí ènìyàn kankan tí ó lè fi ìyàsímímọ́ ọkàn àti àwọn ànímọ́ ọlọ́lá ti ọkàn-inú fún ẹlòmíràn, kí ó sì pèsè agbára ìwà rere láti fi kún àìpé rẹ̀. Olúkúlùkù wa lè ṣe púpọ̀ fún ara wa nípa fífi àpẹẹrẹ tí ó dàbí ti Kristi hàn fún ènìyàn, báyìí nípa ríràn wọ́n lọ́wọ́ láti tọ̀ Kristi lọ fún òdodo tí láìsí rẹ̀ wọn kò lè dúró nínú ìdájọ́. Ó yẹ kí ènìyàn fi àdúrà ro ọ̀ràn pàtàkì ti kíkó ìwà, kí wọ́n sì dá ìwà wọn sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwòrán àtọ̀runwá.” The Youth’s Instructor, January 16, 1896.