የአርባኛው ቁጥር ስውር ታሪክ - ሃያኛው ቁጥር

በመክፈቻ ቃላቱ ውስጥ ነቢዩ ሕዝቅኤል ሠላሳ ዓመት ዕድሜ እንዳለው መለየት ተቀባይነት ያለው መጽሐፍ ቅዱሳዊ ግንዛቤ ነው።

አንዳንዶች “ሠላሳኛው ዓመት” በተወሰነ የኢዮቤልዩ ዑደት ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያምናሉ፤ ይህም በንጉሥ ኢዮስያስ የጀመረ ሲሆን በምዕራፍ አርባ ቁጥር አንድ ላይ ተፈጸመ።

የመጽሐፍ ቅዱስ የዘመን ተደራራቢዎች የአርባኛው ምዕራፍ የመጀመሪያውን ቁጥር እንደ 573 ዓ.ዓ. ሚያዝያ 28 ወይም ጥቅምት 22 ይቀናጁታል። ነቢያት ሁሉ የኋለኛውን ዘመን ስለሚለዩ፣ ስለዚህ የ573 ዓ.ዓ. ጥቅምት 22 የውድቀት ቀን ከዚያ በፊት በሃምሳ ዓመት በ622 ዓ.ዓ. ግንቦት 5 “የኢዮስያስ ታላቅ ፋሲካ” ተብሎ በሚጠራው የተጀመረ መስመር የኦሜጋ ቀን ነው።

ሠላሳ የሚለው ቁጥር፣ ማገልገል ሲጀምሩ ዕድሜያቸው ሠላሳ ዓመት ሊሆን የሚገባቸውን ካህናት የሚወክል ምልክት ነው። በሕዝቅኤል ምዕራፍ አንድ ከቁጥር አንድ እስከ ሦስት ያሉት ጥቅሶች የሚገልጹት የሕዝቅኤል ዕድሜ ሠላሳ ዓመት መሆኑን ይሁን፣ ወይም እርሱ የካህን ምልክት መሆኑን ብቻ ይሁን፣ እርሱም የሠላሳ ዓመት ዕድሜ ያለው ሆኖ ይወከላል። በቁጥር አንድ የተጠቀሱት ሠላሳ ዓመታት፣ ሌሎች እንደሚያምኑት፣ ከክርስቶስ ልደት በፊት በ622 ዓመት ከተከበረው ከኢዮስያስ ታላቅ ፋሲካ ጀምሮ ያለውን ሠላሳኛ ዓመት የሚወክሉ ከሆነ፣ ትንቢታዊ አንድምታዎቹ አይለወጡም።

ኢዮስያስ ማለት “መሠረት” ማለት ነው፥ ታላቁም ፋሲካው በክ.ል. 573 በስርየት ቀን ጥቅምት 22 የተፈጸመ የኢዮቤልዩ ዘመን ጀመረ። ከኢዮስያስ እስከ ጥቅምት 22 ያለው “የኢዮቤልዩ መስመር” ከ1840 እስከ 1844 ያለውን ታሪክ ይጣጣማል። የ1840 መሠረቶች በንጉሥ ኢዮስያስ የተወከሉ ነበሩ፥ እንዲሁም በዮስያስ ሊች። ጥቅምት 22 ደግሞ የኢዮቤልዩ መለከት ቀንድ ከስርየት ቀን ቀንድ ጋር በአንድነት ሲነፋ ተወክሎ ነበር።

ሕዝቅኤል ከንጉሥ ኢዮስያስ እስከ ጥቅምት 22 ድረስ ባለው የኢዮቤልዩ መስመር ውስጥ ተቀምጧል፤ ይህም መስመር ከ1840 እስከ 1844 ድረስ ያሉትን የራእይ አሥር የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን መላእክት ይወክላል። ሕዝቅኤል የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን መላእክት ሚለራውያን እና የሦስተኛውን መላእክ መቶ አርባ አራት ሺህ ይወክላል። ሕዝቅኤል የመቶ አርባ አራት ሺሁን ክህነት ይወክላል፤ ነገር ግን ዋና ትንቢታዊ ባሕርዩ ነቢይ መሆኑ ነው።

ከሠላሳ ዓመት ዕድሜ ጀምረው አገልግሎት የጀመሩ ሦስት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሰዎች አሉ። ከሕዝቅኤል ጋር ዳዊትና ዮሴፍ ነበሩ። ሁሉም በሠላሳ ዓመት ዕድሜ አገልግሎት ስለ ጀመሩ፣ ሁሉም ካህናት ናቸው። በነቢይ፣ በካህንና በንጉሥ የሚቆም በዚያ ባለሦስት ገጽታ የክብር መንግሥት ውስጥ፣ ዳዊት የንጉሥ ምልክት ነው፣ ዮሴፍ የካህኑ ነው፣ ሕዝቅኤልም የነቢዩ ነው።

ነቢዩ ሕዝቅኤልን እንደ ምልክት በምንም መንገድ ብንተግብረው፣ እርሱ ካህን ነው፤ እናም ከኢዮስያስ እስከ ጥቅምት 22 በሚዘረጋው የኢዮቤልዩ መስመር ላይ ሲተገበር፣ ሕዝቅኤል በ1840 እስከ 1844 ታሪክ እና ከንጉሥ ኢዮስያስ እስከ 573 ዓ.ዓ. ጥቅምት 22 በተመሰለው መሠረት፣ የመቶ አርባ አራት ሺህ የማተም ዘመን ውስጥ ካህንን የሚወክል ካህን ይሆናል።

መጽሐፍ ቅዱስ ሕዝቅኤል ለሀያ ሁለት ዓመታት እንዳገለገለ በግልጽ ያስተምራል። “ሀያ ሁለት” መለኮትነት ከሰብአዊነት ጋር ተዋህዶ የተገለጠባቸው የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ሰዎች ምልክት ነው። ከኢዮስያስ ፋሲካ ጀምሮ እስከ ምዕራፍ አርባ ድረስ በተወከለው ታሪክ ውስጥ፣ የጥቅምት 22 የኢዮቤልዩ በዓል ክብረ በዓል ድረስ፣ የኢዮስያስ ፋሲካ በ1838 እና በ1840 የዮስያስ ሊች ሥራን አምሳል ነበር። ያ ሥራ የመጀመሪያውንና የሁለተኛውን ወዮታዎች የጊዜ ትንቢቶች ማቅረብ ነበር። አሁን ግን የመጀመሪያውና የሁለተኛው ወዮታዎች ትንቢት ከአቅኚዎቹ ያወቁት ይልቅ እጅግ የሰፋ መሆኑ ሊታይ ይችላል።

ሕዝቅኤል እንደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ነቢይ በጽሑፎቹ ውስጥ ከማንኛውም ሌላ የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊ ይልቅ የበለጠ የተለዩ ቀኖችን ይጠቅሳል።

ሕዝቅኤል፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አንድ ቀን ከአንድ ዓመት ጋር እኩል ነው የሚለው መርሕ ኦሜጋ ነው። በኦሪት ዘኍልቍ መጽሐፍ፣ የቀን-ዓመት መርሕ አልፋ የሆነው ጥቀሳ የሚወከለው፣ በምድረ በዳ ለአርባ ዓመታት መቅበዝበዝን ባስከተለው፣ በቃዴስ በተፈጸመው የመጀመሪያው ዓመፅ ነው። የመጨረሻው፣ ወይም ኦሜጋ የሆነው ዓመፅ፣ ኢየሩሳሌም በምትጠፋበት ጊዜ በሕዝቅኤል በምዕራፍ አራት ይወከላል።

ቃዴስና የኢየሩሳሌም ጥፋት፣ የአንድ ቀን ለአንድ ዓመት መርሕን የሚወክሉትን የአልፋና የኦሜጋ ዓመፆች ይወክላሉ። “የአንድ ቀን ለአንድ ዓመት መርሕ”፣ ከንጉሥ ኢዮስያስ እስከ ኦክቶበር 22 ባለው የኢዮቤልዩ መስመር በምሳሌ እንደተገለጸው፣ ከ1840 እስከ 1844 ባለው ታሪክ ውስጥ የሚለር ተከታዮች ዋነኛ መመሪያ ነበር። ሕዝቅኤል ከማንኛውም ሌላ ነቢይ የበለጡ ቀናትን ይጠቅሳል። በሕዝቅኤል የዘመን አቆጣጠር ውስጥ የኢዮቤልዩ መስመር ተለይቶ ይታወቃል፤ ይህም የሕዝቅኤልን ምስክርነት በቀጥታ ከመጀመሪያውና ከሁለተኛው መልአክ ታሪክ ጋር፣ ከዚያም ከሦስተኛው መልአክ ታሪክ ጋር ያገናኛል።

ከ“የኢዮቤልዩ መስመር” ጋር በተያያዘ፣ ሕዝቅኤል በአንድ ጎኑ ለሦስት መቶ ዘጠና ቀናት፣ ከዚያም በሌላ ጎኑ ለአርባ ቀናት ይተኛል። “አራት መቶ ሠላሳ” የብሉይና የሐዲስ ኪዳናት ምልክት ነው፤ በግብፅ ለአራት መቶ ዓመታት በግዞት ስለመቆየት ለአብራም የተሰጠው የኪዳን ተስፋ ቃል፣ በሐዋርያው ጳውሎስ ዘንድ የሠላሳ ዓመታትን ሁለተኛ ምስክርነት አግኝቷልና። የ‘ብሉዩ’ አብራም (በኋላ አብርሃም) እና የ‘ሐዲሱ’ ሳውል (በኋላ ጳውሎስ) ምስክርነታቸውን በአንድነት በማጣመር፣ አራት መቶ ሠላሳ ዓመታትን የዘላለም ኪዳን ምልክት አድርገው አጸኑ። “ለሦስት መቶ ዘጠና ቀናት” “የእስራኤልን ቤት በደል ትሸከማለህ።” “እና” “የይሁዳን ቤት በደል ለአርባ ቀናት ትሸከማለህ።” የቀኝ ጎንና የግራ ጎን በአንድነት ከአብራምና ከጳውሎስ ጋር እኩል ናቸው።

ቃል ኪዳኑ ሁልጊዜም በመታዘዝ ወይም ባለመታዘዝ—በሕይወት ወይም በሞት ላይ የተመሠረተ ነበር። በሚለራውያን ታሪክ ውስጥ የቀን-ዓመት መርህ የሕይወት ወይም የሞት ጉዳይ ነበር፤ ያ ታሪክም የዘላለም ወንጌል ተብሎ በመጀመሪያው መልአክ ታውጆ ነበር። “ወንጌል” የሕይወት ወይም የሞት ጉዳይ ነው፤ በሚለራውያን ታሪክ ውስጥ ሕይወትን ወይም ሞትን የሚወስነው የፈተና ጉዳይም አንድ ቀን ከአንድ ዓመት ጋር እኩል ነው በሚለው መርህ አውድ ውስጥ የተቀመጠ ነበር። ለመጀመሪያው መልአክ መልእክት ኃይል የሰጠው ትንበያ፣ የሁለተኛው ወዮታ የሦስት መቶ ዘጠና አንድ ዓመትና አሥራ አምስት ቀናት ትንቢት ነበር። ሕዝቅኤል በግራ ጎኑ ተኝቶ በቆየባቸው ሦስት መቶ ዘጠና ቀናት ውስጥ፣ የሁለተኛው ወዮታ የሦስት መቶ ዘጠና አንድ ዓመትና አሥራ አምስት ቀናት የጊዜ ትንቢት ምሳሌ ይገኛል። ትንቢቱን በትክክል ለመክፈል ትንቢታዊ ማስተዋል ያስፈልጋል፤ ነገር ግን ይህ ከይሁዳ ነገድ የሆነው አንበሳ የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክትን ማኅተም እየፈታ የሚያከናውነው ቀጣይ ሥራ እንጂ ከዚያ ያነሰ አይደለም።

እኔ ሕዝቅኤል የመቶ አርባ አራት ሺህ ምልክት ሆኖ መወሰድ እንዳለበት እናገራለሁ፤ ነገር ግን በቀዳሚነት የትንቢት መንፈስ ስጦታ ምልክት እንደሆነ መታየት ይገባዋል፥ ይህም የመጨረሻ ዘመን ነቢይ መገለጫ ሆኖ ቢወከልም ሆነ፥ ወይም የመስመር በላይ መስመር ዘዴ መርህን የሚረዱ የቃል ኪዳኑ ሕዝቦች መገለጫ ሆኖ ቢወከልም።

እኔ የምከራከረው ሕዝቅኤል ስለ ሦስት መቶ ዘጠና አንድ ዓመታትና አሥራ አምስት ቀናት ትንቢት የሰጠው ብርሃን፣ የትቢያ መጥረጊያው ሰው ጌጦቹን ወደ ትልቁ ሣጥን ከመጣሉ ጋር እንደሚስማማ ነው።

እኔ እንደምከራከርው፣ ቤተ መቅደሱ በሚጠናቀቅበት ጊዜ ከሕዝቅኤል የሚወጣው ብርሃን የመደምደሚያው መልእክት አስፈላጊ ክፍል ነው።

ሕዝቅኤል በምዕራፍ አርባ ቁጥር አንድ ላይ በኦክቶበር 22 ይገኛል፤ የወደፊቱ ቤተ መቅደስ ራእይም ለሕዝቅኤል የተሰጠው በዚያ ነው። ያ ቤተ መቅደስ፣ ሕዝቅኤል ተምሳሌት የሆነላቸው የመቶ አርባ አራቱ ሺህ ቤተ መቅደስ ነው። ያ ቡድን ወደ ሦስተኛውና ወሳኙ ፈተና ከመድረሱ በፊት ሁለት ፈተናዎችን አልፎ ይሆናል። ሕዝቅኤል ብርሃኑን በቤተ መቅደስ ውስጥ እንደሚቀበል ተስሏል፤ ስለዚህም እርሱ እንደ ተምሳሌት የሚያበራው ብርሃን፣ የእግዚአብሔር ሕዝብ ከዳንኤል ምዕራፍ አሥር ጋር በሚስማማ መልኩ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን በሚገባበት ጊዜ የሚመጣውን ብርሃን ይወክላል።

ማኅተሙ የሚፈታው የኢየሱስ ክርስቶስ ራእይ ብርሃን፣ የጸጋ ጊዜ ከመዘጋቱ ጥቂት ቀደም ብሎ ማኅተሙ ይፈታል።

በአሥራ አንደኛው ቁጥር የተጠቀሰው የፈተና ጊዜ ከመዘጋቱ በፊት “ጊዜው ቀርቦአል”፤ ስለዚህም የኢየሱስ ክርስቶስ ራእይ በዚያን ጊዜ ይፈታል፥ ምክንያቱም “ጊዜው ቀርቦአል”።

የላኦዲቅያ ሰባተኛ ቀን አድቬንቲዝም የምሕረት ጊዜ በእሑድ ሕግ ጊዜ ይዘጋል፣ እና አድቬንቲዝም በሕዝቅኤል ዘጠኝ ምዕራፍ እንደ ኢየሩሳሌም ተወክሎ ቀርቧል። በዚያ በምድሪቱና በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ስለሚፈጸሙት አስጸያፊ ነገሮች የሚያቃስቱና የሚያለቅሱ ሰዎች ማኅተሙን ይቀበላሉ። መታተሙ የሚከናወነው የእስልምና የምሥራቅ ነፋሶች አሕዛብን በሚያስቈጡበት ጊዜ፣ የምሕረት ጊዜ ከመዘጋቱ በፊት ነው። በሕዝቅኤል ምዕራፍ ስምንት፣ አራቱ የአድቬንቲዝም ትውልዶች ወደ ፍጻሜ ይደርሳሉ፤ አራተኛውም ትውልድ ለፀሐይ በመስገድ በቆሙት ሃያ አምስት መሪዎች ተምሳሌት ይደረጋል።

ያ ራእይ በምሳሌያዊ መንገድ ከእሑድ ሕግ አንድ ቀን በፊት፣ ወይም ስድስት፣ ስድስት፣ ስድስት በሚወክለው የምሕረት ዘመን መዘጋት ቀደም ብሎ ተሰጠ።

የስድስተኛው ዓመት፣ ስድስተኛው ወር፣ አምስተኛውም ቀን ራእይ፣ ለሎዶቅያዊ አድቬንቲዝም የምሕረት ዘመን በሚዘጋበት ጊዜ፣ የእሑድ ሕግ ምልክት ከሆነው “666” በፊት በቅርብ መጣ። ያ ራእይ ሕዝቅኤል “በሜዳ ያየውን ራእይ እንደሚመስል” ነበር። በሜዳ ያየው ራእይ ከዚያ ቀድሞ፣ በምዕራፍ ሦስት ውስጥ ይገኛል።

በስድስተኛው ዓመት፣ በስድስተኛው ወር፣ በወሩም በአምስተኛው ቀን የታየው የ“ሜዳው” ራእይ፣ ሕዝቅኤል ቀደም ሲል በኮቦር ወንዝ አጠገብ ያየው ራእይ ነበር።

ሕዝቅኤል በኮቦር ወንዝ አጠገብ “ያያቸው” “የእግዚአብሔር ራእዮች” የሜዳው ራእይ ነበሩ፤ ይህም በሕዝቅኤል መጽሐፍ ከምዕራፍ ስምንት እስከ አሥራ አንድ ያለው ራእይም ነበር። እነዚያ ራእዮች የቀረቡት ሕዝቅኤል ወደ መቅደሱ ውስጥ እየተመለከተ ባለበት አውድ ነበር፤ በምዕራፍ አሥር ያለው የ"ማራህ" የመስተዋት ራእይ የሚፈጸመውም በዚያው ነው። ሕዝቅኤል፣ የምሕረት ጊዜ ሊዘጋ ጥቂት ሲቀረው የኢየሱስ ክርስቶስ መገለጥ ይፋ በሚደረግበት ጊዜ፣ ከቅድስተ ቅዱሳን የሚፈነጥቀውን ትንቢታዊ ብርሃን የሚካፈሉትን ይወክላል።

በፋሲካ በዓል የሚጀምረውንና በኦክቶበር 22 የሚያበቃውን የንጉሥ ኢዮስያስ የኢዮቤልዩ የጊዜ መስመር ስንለይ፣ በዘሌዋውያን ምዕራፍ ሃያ ሦስት እንደተገለጸው፣ የጸደይ በዓላትና የመኸር በዓላት ተምሳሌትን እየለየን ነው። በዚያ፣ የሕዝቅኤል አገልግሎት ለሃያ ሁለት ዓመታት እንደቆየ ሁሉ፣ የጸደይ በዓላትም ሆኑ የመኸር በዓላት በሃያ ሁለት በሃያ ሁለት ቁጥሮች ተገልጸዋል። ሕዝቅኤልን በኢዮቤልዩ የጊዜ መስመር ሠላሳኛው ዓመት ላይ ማስቀመጥ፣ የሕዝቅኤል ልደት ከኢዮስያስ መነቃቃት ጋር እንዲገጥም ያስችላል። በኢዮቤልዩ ዑደት ሠላሳኛው ዓመት ዕድሜው ሠላሳ ዓመት ከነበረ፣ እንግዲህ ሕዝቅኤል በኢዮስያስ ተሐድሶ ወቅት ተወልዶ ነበር ማለት ነው።

ሕዝቅኤል በእምነት ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የሚገቡትን ሰዎች የሚወክል ምልክት ነው። ወደዚያ ከገቡ በኋላ፣ የሰዎችን እርስ በርስ መስተጋብር ውስብስብ አካሄድ የሚወክሉትን፣ በመንኰራኵሮች ውስጥ ያሉ መንኰራኵሮችን ያያሉ። በራእይ ምዕራፍ አሥር እንደሚገኘው ዮሐንስ ሁሉ፣ ሕዝቅኤል የሚለር ተከታዮችን ይወክላል፤ ይበልጥ በቀጥታ ግን መቶ አርባ አራት ሺህዎቹን ይወክላል። ትይዩ የሆነው የሦስት መቶ ዘጠና አንድ ዓመትና የአሥራ አምስት ቀን የጊዜ ትንቢቱ፣ በኢየሩሳሌም ጥፋት አማካይነት በሎዶቅያ አድቬንቲስትነት ላይ የሚደረገውን የመጨረሻ ፍርድ ያሳያል፤ የሠላሳ ስምንትና የአርባ እንቆቅልሽንም ያካትታል።

እርሱ የአራት መቶ ሠላሳ ዓመታትን ምሳሌያዊ ትርጉም ያካትታል።

እርሱ በ1333 እስከ 1337፣ 1449 እስከ 1453 እና 1840 እስከ 1844 የተወከለውን የአራት ዓመት ዘመን ያካትታል።

ስለዚህ እጅግ አስፈላጊ ርዕስ ያለንን ምርመራ በሚቀጥለው ጽሑፍ እንጀምራለን።