የአርባኛው ቁጥር ስውር ታሪክ - ሀያ ስምንት

በመንፈስ መነሳሳት ስለሚመለከት ጉዳይ፣ እንደ መንፈሳዊ መገለጥ መሠረት፣ “እያንዳንዱ እውነታ የራሱ አግባብ አለው፣” እና “እያንዳንዱም መርህ የራሱ አግባብ አለው።”

በእውነቱ የዕብራይስጥ አገላለጽ “ereb boqer” በመጽሐፍ ቅዱስ ስምንት ጊዜ ይገኛል። ከዳንኤል 8፥14 በስተቀር ሁልጊዜ “ማታና ጥዋት” ተብሎ ይተረጎማል፤ በዚያ ግን “ቀኖች” ተብሎ ተተርጉሟል። እንደ መንፈሳዊ መገለጥ መሠረት፣ ቁጥር አሥራ አራት “የአድቬንት እምነት መሠረትና ማዕከላዊ ምሰሶ” ነው።

ስለዚህ እውነታው፣ በዚያ ቁጥር ውስጥ ያሉት “ቀኖች” የሚለው ቃል ያ የዕብራይስጥ ንግግር ሰባት ጊዜ ከተጠቀመበት በኋላ በስምንተኛው ጊዜ የተጠቀመ መሆኑ ነው። እናም እግዚአብሔር የንጉሥ ጄምስ ትርጉም ተርጓሚዎችን በትንቢታዊ መሪነቱ የመራበት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ክስተት፣ የስምንተኛው ከሰባቱ መሆን የሚለውን መጽሐፍ ቅዱሳዊ እንቆቅልሽ በስምንተኛው ምዕራፍ ውስጥ ካሉት ሁለቱ ራእዮች አንዱን በሚወክለው ቁጥር ጋር በዓላማ አያይዞታል። በስምንተኛው ምዕራፍ “ራእይ” ተብሎ ከተተረጎሙት ቃላት አንዱ “chazon” የተባለው የዕብራይስጥ ቃል ሲሆን፣ ሌላው ደግሞ “mareh” ነው። “Mareh” ማለት መገለጥ ሲሆን፣ የ“mareh” ራእይ ደግሞ በእግዚአብሔር ትንቢታዊ ቃል ውስጥ የክርስቶስ መገለጥ ራእይ ነው። የዳንኤል 8፥14 የ“mareh” ራእይ፣ ክርስቶስ ሊገለጥና በድንገት ወደ ቤተ መቅደሱ ሊመጣ እንደነበር በጥቅምት 22 ቀን 1844 ይለያል። እነዚህ እውነቶች ሁሉ እውነታዎች ናቸው፣ እነርሱም በማዕከላዊው ምሰሶ በሆነው ቁጥር ላይ የራሳቸው ግንኙነት አላቸው፤ ማዕከላዊው ምሰሶ ግን በጥቅምት 22 ቀን 1844 የተፈጸመ ትምህርት ወይም ትንቢት አይደለም፤ እውነታው ይህ ነው፤ ያ ቁጥር ራሱ ማዕከላዊው ምሰሶ የሆነው ክርስቶስ ነው።

አሁን እኛ ወደ መቅደሱ እንገባ እንደሆነና ከዚያም በኋላ ኃጢአቶቻችንን እንናዘዝ ወይስ አይደለም እንዲሁም የእርሱን የመጽደቅ በረከት እናገኝ ወይስ አይደለም በዚህ ላይ እየተፈተንን ነን። ይህ ወደ መቅደሱ እንድንገባ የቀረበው የመጨረሻ ጥሪ እያንዳንዳችን በግል እንዳንገባ በሚከለክሉ እንቅፋቶች ተከብቦአል፤ ነገር ግን አሁን ብንዘገይ፣ “በሌሊት ዝምተኛ አስፈሪነት ውስጥ ብቻችንን እንተዋለን።” ነገር ግን ይህ ብቻ የምናገረው ነጥብ አይደለም።

በዚህ እጅግ አስፈላጊ ጥቅስ ላይ ሆን ተብሎ አጽንዖት የተሰጠው፣ በመቶ አርባ አራቱ ሺህ የመታተም ጊዜ ካሉት መንኮራኩሮች አንዱ የሆነውን፣ ስምንት ከሰባቱ መሆኑን የሚገልጸውን ትንቢታዊ እንቆቅልሽ በውስጡ የያዘው “ቀናት” የሚለው ቃል ያለውን ልዩነት በማካተት ነው። በመታተም ዘመን፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት የተጠቀሰው ስድስተኛ መንግሥት የፕሮቴስታንት ቀንድና የሪፐብሊካን ቀንድ ሁለቱም፣ ስምንተኛው ከሰባቱ መሆኑን የሚገልጸውን እንቆቅልሽ ይፈጽማሉ። እ.ኤ.አ. በ1989 ከነበረው የፍጻሜ ዘመን አንስቶ ከነበሩት ስምንት ፕሬዚዳንቶች መካከል፣ ትራምፕ የስድስተኛው መንግሥት ስድስተኛ ንጉሥ ሆነ፤ ለሁለተኛ የሥልጣን ዘመን ከተመረጠ በኋላም፣ ከሰባቱ የሆነው ስምንተኛ ሆነ። የአሜሪካ የተባበሩት መንግሥታት እ.ኤ.አ. በ313 የወጣውን የሚላን አዋጅ በመድገም በሚወስዱት እርምጃ፣ የመቶ አርባ አራቱ ሺህ የሎዶቅያ እንቅስቃሴ የመቶ አርባ አራቱ ሺህ የፊልድልፍያ እንቅስቃሴ ይሆናል። የመታተም ጊዜ የሚደመደመው፣ የጳጳሳዊው ሥርዓት ገዳይ ቁስል በሚፈወስበት በእሑድ ሕግ ጊዜ ነው፤ በዚህም እርሷ ከሰባቱ የሆነችው ስምንተኛ በመሆን፣ የራእይ አሥራ ሰባትን እንቆቅልሽ ትፈጽማለች። በአንድ የዕብራይስጥ ሐረግ፣ በአንድ የእንግሊዝኛ ቃል መልክ የተገለጸ አንድ እውነታ፣ የፍርዱን መጀመር የሚያመለክተውን ጥቅስ፣ በመቶ አርባ አራቱ ሺህ የመታተም ጊዜ የፍርዱን መደምደም ወደሚያመለክተው ጥቅስ ያስገባል።

እያንዳንዱ እውነታ የራሱ ቦታ አለው፤ በአዲስ ኪዳንም አንድ ‘ቁጥር’ በሌላ ‘ቁጥር’ የሚባዛበት ቁጥራዊ አወቃቀር ጥቅም ላይ የዋለበት አገላለጽ አንድ ብቻ ሲሆን፣ በብሉይ ኪዳን ደግሞ ሁለት ብቻ ናቸው። የ‘ቁጥራዊ አወቃቀሩ’ አልፋ በዘፍጥረት መጽሐፍ ውስጥ ነው።

የኦሜጋ የ“ቁጥራዊ አወቃቀር” በማቴዎስ ውስጥ ነው።

እነዚህ ክፍሎች በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ አንድ ቁጥር በሌላ ቁጥር እንዲባዛ ተለይቶ የተገለጸበትን የመጀመሪያና የመጨረሻ ጊዜ ይወክላሉ። ብዙ ቁጥሮች አሉ፤ ነገር ግን የዘፍጥረት አልፋና የማቴዎስ ኦሜጋ ተመሳሳይ የቁጥር አወቃቀር አላቸው፣ እነርሱም “ሰባት” እና “ሰባ” የሚሉትን ተመሳሳይ ሁለት ቁጥሮች ይጠቀማሉ።

በአልፋና በኦሜጋ መካከል፣ ይህ የቁጥር አወቃቀር የሚገኝበት መካከለኛውና ብቸኛው ሌላ ስፍራ በዘሌዋውያን ምዕራፍ ሃያ አምስት ነው። በዚያ ሁለቱ ቁጥሮች ‘ሰባት’ እና ‘ሰባ’ ሳይሆኑ፣ ‘ሰባት ጊዜ ሰባት ዓመታት’ ናቸው።

መካከለኛው ቁጥራዊ አወቃቀር እንደገና ‘ሰባት’ የሚለውን ቁጥር ይጠቀማል፤ ‘ሰባ’ የሚለውን ቁጥር ግን አይጠቀምም። ይህ አወቃቀር የሚገኝበት ምንባብ ለመታዘዝ በረከትን፣ ላለመታዘዝም እርግማንን ይዟል። ባሪያዎችን ነጻ የማውጣትና መሬትን የመመለስ በረከቶች፣ በዘሌዋውያን ሃያ ስድስተኛው ምዕራፍ አራት ጊዜ ከተጠቀሰው የሰባት እጥፍ እርግማን ጋር በተቃራኒነት ቀርበዋል። በረከቱ፣ መሬቱ በሚያርፍባቸው ዓመታት እግዚአብሔር ቀለብ መስጠቱንና በኢዮቤልዩ ዓመት እጥፍ በረከት መስጠቱን ያካትት ነበር፤ የሃያ ስድስተኛው ምዕራፍ እርግማን ደግሞ፣ በሁለቱ ምዕራፎች የቃል ኪዳን ማስጠንቀቂያ ውስጥ የዚህ በረከት ተቃራኒ አቻ ነው።

መካከለኛው ቁጥራዊ አወቃቀር በዘሌዋውያን 25:8 (‘ሰባት ጊዜ ሰባት ዓመት’) ውስጥ ይገኛል። ወዲያውኑም በዘሌዋውያን 26 አራት ጊዜ ከተጠቀሰው ‘ሰባት ጊዜ’ ፍርድ ጋር ተጣምሯል። ስለዚህ፣ መካከለኛው ቁጥራዊ አወቃቀር በረከትንም እርግማንንም ይወክላል፤ በዚህም በዘሌዋውያን መጽሐፍ ውስጥ ድርብ ምስክርነትን ይመሠርታል። የኢዮቤልዩ በረከትም ሆነ እርግማን ቁጥራዊ አወቃቀር፣ በላሜሕ ፍርድና ኢየሱስ በገለጸው የምሕረት ጊዜ ወሰን መካከል ተቀምጧል። ሦስቱም በአንድነት የምሕረት ጊዜን ወሰን ያመለክታሉ፤ ይህ ጊዜ ሲያበቃም አንድ የተባረከ ወገንና አንድ የተረገመ ወገን ይገለጣሉ። የመጀመሪያውን መልአክና የሦስተኛውን መልአክ መልእክቶች የሚወክሉት አልፋና ኦሜጋ፣ አራት መቶ ዘጠና የምሕረት ጊዜ ምልክት መሆኑን ያመለክታሉ። ይህ ከኢዮቤልዩ እርግማን ወይም በረከት ጋር ሲጣመር፣ ሕዝቅኤልን በአሥራ ሰባተኛው የኢዮቤልዩ ዑደት ሠላሳኛ ዓመት ላይ የሚያስቀምጠውን የሕዝቅኤል ምዕራፍ አንድ ቁጥር አንድ ለማጥናት ስንቃረብ፣ እነዚህ እውነታዎች አስፈላጊ ይሆናሉ።

ያ የኢዮቤልዩ ዑደት ከክርስቶስ ልደት በፊት በ573 ዓመት ኦክቶበር 22 ቀን ተጠናቀቀ፤ የ1844 ኦክቶበር 22 ቀንን ብቻ ሳይሆን በቅርቡ የሚመጣውን የእሑድ ሕግም በምሳሌነት ያመለክት ነበር። ሕዝቅኤል፣ ከ1844 ኦክቶበር 22 ቀን በኋላ ታማኞቹ እንዳደረጉት፣ በፍርዱ መጨረሻ በእምነት ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የገቡትን መቶ አርባ አራቱን ሺህ በመወከል በቤተ መቅደሱ ውስጥ ቆሞ ነበር። በምዕራፍ አንድ ቁጥር አንድ ሕዝቅኤል በትንቢታዊ ታሪክ ውስጥ በየትኛው ደረጃ እንደሚገኝ የሚገልጸውን “ሐቅ” አለመገንዘብ፣ የራስን “አቅጣጫ” ማጣት ነው።

በኮቦር ወንዝ አጠገብ የተገለጠለትን የጌታን ክብር ካየ በኋላ፣ ሕዝቅኤል እንደ ዳንኤል፣ ኢሳይያስና ዮሐንስ እስከ ትቢያ ድረስ ዝቅ ይደረጋል። ከዚያም እነዚህ አራቱም ምሳሌዎች፣ ለማታይና ለማትሰማ ቤተ ክርስቲያን መልእክቱን የሚያደርሱ ሰዎች የሚቀበሉት ቅባት ገጽታዎችን ያቀርባሉ።

በሕዝቅኤል መጽሐፍ ውስጥ ኢየሩሳሌምን የሚመለከቱ ስድስት ቀናት ተጠቅሰዋል። ቀደም ሲል፣ በምዕራፍ አንድ ቁጥር አንድና ሁለት፣ ከዚያም በምዕራፍ አርባ ቁጥር አንድ ላይ የተጠቀሱትን የመጀመሪያውንና የመጨረሻውን ቀናት ተመልክተናል። በምዕራፍ ስምንት ቁጥር አንድ ላይ የተጠቀሰውን ሁለተኛውን ቀንም ተመልክቻለሁ፤ ሆኖም ይህን ያደረግሁት ከምሳሌያዊ ውክልናው አንጻር ብቻ ሲሆን፣ ከኢየሩሳሌም መከበብና መደምሰስ ጋር በማያያዝ የጊዜ አቀማመጡን አልወሰንሁም፤ መጽሐፉም በሙሉ በዚያ ዘንግ ዙሪያ ያጠነጥናል። ኢየሩሳሌም ከክርስቶስ ልደት በፊት በ586/585 ዓመት መጨረሻ ተደመሰሰች። በሕዝቅኤል 33:21 ደግሞ አንድ ያመለጠ ሰው የኢየሩሳሌምን ውድቀት ዜና ይዞ ይደርሳል።

በአሥራ ሁለተኛው ዓመት ከተማይቱ ተመታች፥ ከዚያም በኋላ ሕዝቅኤል በራሱ ፈቃድ ሊናገር ነጻ ሆነ። የሕዝቅኤል ምዕራፍ ስምንት ራእይ በስድስተኛው ዓመት ነበረ፤ ስለዚህም ከተማይቱ ከመመታቷ በፊት በግምት ስድስት ዓመት ያህል ነበር።

በቀጣዩ ዓመት፣ ይኸውም በሰባተኛው ዓመት፣ ሽማግሌዎቹ እግዚአብሔርን ለመጠየቅ ሕዝቅኤልን ፈለጉት።

ከዚያም በዘጠነኛው ዓመት፣ ለአንድ ዓመት ተኩል የዘለቀው ከበባ ተጀመረ።

ከእነዚህ ቀናት እያንዳንዱ የመጨረሻው ዘመን የተወሰኑ የመንገድ ምልክቶችን ይወክላል፤ ምክንያቱም ጳውሎስ የጥንቱ እስራኤል በዓለም ፍጻሜ ለሚኖሩ ሰዎች ምሳሌ እንደሆነ ይናገራል።

ለኢየሩሳሌም የሚመለከቱት ስድስቱ ቀኖች ሁሉ በምዕራፍ አንድ ቁጥር አንድ ያለው የመጀመሪያው ቀን እና በምዕራፍ አርባ ቁጥር አንድ የተገኘው የመጨረሻው ቀን መካከል ይገኛሉ። እነዚህ ሁለቱ ቀኖች የሚያመለክቱት በምዕራፍ አንድ ያለውን አምስተኛ ዓመት፣ ማለትም 592 ዓ.ዓ. እና በምዕራፍ አርባ ያለውን ሃያ አምስተኛ ዓመት፣ ማለትም 573 ዓ.ዓ. ናቸው። በ“line upon line” ደረጃ ሕዝቅኤል ጢሮስን የሚያካትት ለግብፅ አንድ መስመር አለው፥ እንዲሁም ለኢየሩሳሌም አንድ መስመር አለው። የግብፅ መስመር ጢሮስ ሲካተት ሰባት ቀጥተኛ የመንገድ ምልክቶች አሉት፤ ኢየሩሳሌም ደግሞ ስድስት አላት። ከእነዚህ ሁለት መስመሮች ጋር የኢዮስያስ መስመር እና አሥራ ሰባተኛው የኢዮቤልዩ ዑደት አሉ። ሆኖም ቀጥተኛ ቀን ሳይገለጽ የተሳለው መስመር በምዕራፍ አራት ውስጥ ይገኛል፤ የምዕራፍ አራት መስመርም ሕዝቅኤል ወደ ቅድስተ ቅዱሳን በተመለከተ ጊዜ ካያቸው መንኰራኵሮች መካከል በርካቶቹን ይዞአል። እርሱም ደግሞ በብዙ ምሳሌያዊ እውነቶች የተጫነ ነው።

ቁጥር አራት መቶ ሠላሳ የዘላለም ኪዳንን ይወክላል፤ በአራተኛውም ምዕራፍ ሕዝቅኤል ይህንን አራት መቶ ሠላሳ ቁጥር የሚያካትት ሕያው ምሳሌ እንዲሆን በጌታ ዘንድ ተጠቅሟል።

የኢየሩሳሌም ከበባ፣ በሕዝቅኤል እንደተገለጸው፣ “ምልክት” ነው፤ እንዲሁም በ66 ዓ.ም. በሴስጥዮስ በኢየሩሳሌም ላይ የመጣው ከበባ ደግሞ እንዲሁ ነበር። እስከ መጨረሻው ዘመን የኢየሩሳሌምን ጥፋት በሚጠቅስበት የኢየሱስ መለያየት ላይ ሲያስተያይቅ፣ እህት ኋይት የኢየሩሳሌም ጥፋት “ቀጥተኛ” ፍጻሜ በኋለኛው ዘመን እንደሆነ ታሳውቀናለች። በናቡከደነፆርና በሴስጥዮስ የተወከሉት በሁለቱ ምስክሮች ላይ ያለው የጥፋት ምልክት፣ የከበባው ምልክት እየቀረበ ያለው የእሁድ ሕግ ምልክት እንደሆነ ያሳያል።

እየመረመርነው ባለው ምንባብ ውስጥ፣ በመጀመሪያውና በሁለተኛው መልአክ መልእክቶች መሠረታዊ እንቅስቃሴ ውስጥ የዊሊያም ሚለርን ዋነኛ የትንቢት አተረጓጎም ደንብ የሚመለከተውን የኦሜጋ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማጣቀሻም እናያለን። አንድ ቀን ለአንድ ዓመት የሚቆጠርበት መርሕ አልፋ፣ የኦሜጋ ምልክትም ነበር፤ ምክንያቱም አንድ ቀን ለአንድ ዓመት የሚቆጠርበት መርሕ አልፋ በዘኍልቍ መጽሐፍ እንደ አሥረኛውና የመጨረሻው ፈተና ቀርቦ ነበር፤ እስራኤልም በዚህ ፈተና በመውደቁ፣ በምድረ በዳ በተቅበዘበዘባቸው አርባ ዓመታት ውስጥ በምድረ በዳ ሞትን በራሱ ላይ አመጣ።

ቀይ ባሕርን በመሻገር በተጀመረው ባለአሥር ደረጃ የፈተና ሂደት የመጨረሻ ዓመፅ ውስጥ አንድ ቀንን ለአንድ ዓመት የመቁጠር መርሕ ተለይቶ መታወቁና፣ ኢየሩሳሌም ልትከበብና ልትወድም ባለችበት ወቅት ይኸው መርሕ እንደገና መታወጁ ያላቸውን ትንቢታዊ አንድምታዎች፣ እንዲሁም “ከበባው” “ምልክቱ” የመሆኑን ፋይዳ፣ ልንረዳና እያጤንነው ባለነው ክፍል ላይ ልንተገብር ይገባል።

መለክት ሆኖ የሚጠቀምበት የኢየሩሳሌም “ከበባ” ሲሆን፣ በዚያ ጊዜ አንድ ላይ የሚሰበሰበው የታሪክ መስመር ሊታወቅ ይገባል፤ ምክንያቱም እርሱ፣ በንግግር መንገድ፣ “ዘንግ” ይሆናልና፣ እንዲሁም በምሳሌያዊ አነጋገር የከበባው ምልክት ብዙ ክንፎች የተያያዙበት ነው። የከበባው ምልክት ምናልባት በሕዝቅኤል ውስጥ ከሁሉ የበለጠ አስፈላጊ ክፍል ሲሆን፣ ይህም ምልክት ከመጀመሪያ ለሕዝቅኤል ብዥታ ሆኖ ከታየው ነገር ፍጹምነትን የይሁዳ ወገን አንበሳ እንዲያመጣ ያስችለዋል። የከበባው “ምልክት”፣ የአንድ ዓመት ፈንታ አንድ ቀን የሚለው መርህ፣ እና በከበባው አንድ ላይ የሚመጡት የትንቢት መስመሮች፣ አራት መቶ ሠላሳ ዘላለማዊውን ኪዳን እንደሚወክል በሚገልጽ አውድ ውስጥ ሊመለከቱ ይገባል።

ጌታ ከአብርሃም ጋር ቃል ኪዳን የገባው በሦስት ደረጃዎች በተፈጸመ ሂደት ሲሆን፣ ከእነዚህ ሦስት ደረጃዎች የመጀመሪያው የአብርሃም ዘሮች በግብፅ ለአራት መቶ ዓመታት ምርኮኞች እንደሚሆኑ የተነገረውን ትንቢት ያካትት ነበር። በሁለተኛው ደረጃ ለአብርሃም የግርዘት ሥርዓት ተሰጠው፤ ሦስተኛው ደረጃ ደግሞ በሞርያ ተራራ ላይ የይስሐቅ መሥዋዕት ነበር። ጌታ የተመረጠ ሕዝብ በማስነሣትና ከዚያ ሕዝብ ጋር ቃል ኪዳን በመግባት ከወሰዳቸው ሦስት ደረጃዎች በአልፋው ውስጥ አራት መቶ ዓመታት ተለይተው ተገልጸው ነበር። ያ የተመረጠ የቃል ኪዳን ሕዝብ በ34 ዓመት እስጢፋኖስ በድንጋይ በተወገረበት ጊዜ ከእግዚአብሔር ተፈታ፤ ከዚያ በኋላም ለአሕዛብ ሐዋርያ እንዲሆን የተመረጠው ጳውሎስ እነዚያን አራት መቶ ዓመታት—አራት መቶ ሠላሳ ዓመታት ብሎ ገለጻቸው።

ቃል ኪዳኑን የሚወክለው ቁጥር አራት መቶ ሠላሳ ነው፤ ነገር ግን ስማቸው በቅደም ተከተል ወደ አብርሃምና ጳውሎስ የተለወጠው አብራምና ሳውል የተባሉት ሁለቱ ምስክሮች፣ አራት መቶ ሠላሳ የሚሆነውን ጠቅላላ ቁጥር የሚያሟሉ ሁለት የተለዩ ዘመናትን ያመለክታሉ። እግዚአብሔር የአንዲትን ነፍስ ስም ሲለውጥ፣ ይህ በዚያች ነፍስና በእግዚአብሔር መካከል ያለ የቃል ኪዳን ግንኙነት ምልክት ነው። ስለዚህ አራት መቶ ሠላሳው ዓመት፣ በአብርሃም አራት መቶ ላይ የጳውሎስ ሠላሳ እንደሚጨመረው ሁሉ፣ ሁለት የተለዩ ቁጥሮችን በመደመር የሚገኝ ድምር ነው። ሕዝቅኤል በግራ ጎኑ ለሦስት መቶ ዘጠና ቀናት፣ ከዚያም በቀኝ ጎኑ ለአርባ ቀናት ተኛ፤ በዚህም ጠቅላላ ድምራቸው አራት መቶ ሠላሳ የሚሆን ሁለት ቁጥሮችን አመለከተ።

በዘፍጥረት ምዕራፍ አሥራ አንድ ውስጥ፣ ከጥፋት ውኃው በኋላ ወዲያውኑ በናምሩድ ዓመፅ አማካኝነት የተፈጠረው የሞት ኪዳን በሁለት ኪዳኖች መካከል ያለውን ልዩነት ያመለክታል። የባቤል ግንብ አካላት በፍርድ ሊፈረድባቸውና ሊበተኑ የነበሩ ሰይጣናዊ “ራሳችሁን አድኑ” የሚል የኪዳን ሕዝብ ምስክር ይሆናሉ። በዚያው ምዕራፍ፣ የዕብራውያን ትውልድ በዔቤር ልደት ይተዋወቃል፤ ይህም ከናምሩድ የሞት ኪዳን በተቃራኒ የሕይወት ኪዳንን የሚወክል የተመረጠ ሕዝብ መጀመሪያ መሆኑን ያመለክታል።

እብርና ፋሌግ በመጀመሪያ ጊዜ በኦሪት ዘፍጥረት ምዕራፍ 10 ተጠቅሰዋል።

ፋሌቅ ማለት መከፈል ወይም መለያየት ማለት ነው፤ በፋሌቅም ዘመን የቃል ኪዳን ሕዝብ ሁለት ወገኖች መከፈላቸው በባቢል ግንብ ታሪክና በናምሩድ ዓመፅ ተለይቶ ይታያል። ዔቤር አራት መቶ ስድሳ አራት ዓመት ኖረ፤ ነገር ግን ከፋሌቅ (መከፈል) ልደት በኋላ አራት መቶ ሠላሳ ዓመት ኖረ። እያንዳንዱ እውነታ የራሱ ግንኙነት አለው፤ አራት መቶ ሠላሳም ጳውሎስ ለአብርሃም የቃል ኪዳን ትንቢት የሚያያዘው ቁጥር ነው። ምንም እንኳ አራት መቶ ሠላሳ የተያያዘው ከፋሌቅ ልደት በኋላ ከዔቤር ሕይወት ጋር ቢሆንም፣ የመጀመሪያዎቹ ሠላሳ አራት ዓመታት እንደ “አራትና ሠላሳ ዓመት” ተገልጿል፤ ይህም እርግጥ ሠላሳ አራት ዓመት ነው፤ ነገር ግን የእነዚያ ሠላሳ አራት ዓመታት ቀላል አገላለጽ “አራት” እና “ሠላሳ” (430) ብሎ ይነበባል። ከዚያም አራት መቶ ሠላሳ መጣ፤ ከዚያም የፋሌቅ ሕይወት የመጀመሪያው አገላለጽ “ሠላሳ” ነው።

ኤቤር የ«ዕብራዊ» ስም ሥር ነው፤ እርሱም የቃል ኪዳኑ የተመረጡ ሕዝብ ሊሆኑ የነበሩት ዕብራውያን የመጀመሪያ መጠቀሻ ነው። ኤቤር ማለት “መሻገር” ማለት ነው፤ ስለዚህም እንደ አብርሃም ልጆች ቀይ ባሕርን ሻግረው ወደ ተስፋይቱ ምድር እንደገቡ ሁሉ፣ ከምድር ወደ አዲሲቱ ምድር የሚሻገሩትን የቃል ኪዳኑን ሕዝብ ይመስላል። የአርባ ዓመቱ የምድረ በዳ መቅበዝበዝ ያንን መሻገር አዘገየው፤ ነገር ግን በአርባው ዓመት መጨረሻ ዮርዳኖስን ሻግረው ወደ ተስፋይቱ ምድር ገቡ፤ በዚህም የእግዚአብሔር ሕዝብ የመጨረሻውን መሻገር ይወክላሉ። ፋሌቅ የሰው ዘር ወደ ሁለት የቃል ኪዳን ሕዝቦች መከፈል በናምሩድ ግንብ ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ የተከሰተበትን ታሪክ ይወክላል። የናምሩድ የሞት ቃል ኪዳን ምልክት ውዥንብር ነው፤ የዕብራውያን የሕይወት ቃል ኪዳን ምልክት ግን ፋሌቅ በሚወክለው መከፈል በፊት የኤቤር ሕይወት የነበረው አራት መቶ ሠላሳ ዓመት ነው። ፋሌቅ የሚለው ስም ደግሞ ምሳሌያዊ የቁጥር እውነትን ያመለክታል፤ ምክንያቱም የኤቤር አራት መቶ ሠላሳ ዓመት ወደ ሁለት ቁጥሮች ይከፈላል፤ ፋሌቅም አራት መቶውን ከሠላሳው ቁጥር የሚለይ ልዩነትን ይወክላል።

አራት መቶ ሠላሳ ሁለት ክፍሎች አሉት። የአብርሃም ቃል ኪዳን አራት መቶ ዓመታት ከጳውሎስ የጠቀሰው ተጨማሪ ሠላሳ ዓመታት ጋር አብሮ። የእግዚአብሔርን ሕዝብ የመጨረሻ ተሐድሶ የሚያመጣው የእውቀት መጨመር በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ተወክሎ ይገኛል፤ በዚያም የዘላለማዊው ቃል ኪዳን ሁለት-ክፍል ምልክት በተለይ ተለይቶ ተገልጿል፥ እናም በቁጥር 9/11 ተቀምጧል።

በቁጥር አሥር “ይነጻሉ፣ ነጭም ይሆናሉ፣ ይፈተናሉም” በሚል የተገለጸውን ሦስት ደረጃዎች ያሉት የፈተና ሂደት የሚያስከትለው የመጨረሻው የማኅተም መፈታት፣ ከአንድ ሺህ ሁለት መቶ ዘጠና ዓመታት ጋር የተያያዘ ነው። አቅኚዎች ይህን ቁጥር የተረዱት፣ በ508 የአረማዊነት ተቃውሞ መወገድ የሠላሳ ዓመት ሂደትን እንዳስጀመረ፣ ይህም ሂደት በ538 ጳጳሳዊው ሥርዓት የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አምስተኛ መንግሥት ሆኖ እንዲቋቋም እንዳደረገ፣ ከዚያም ይህ ሥርዓት አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስልሳ ዓመታት በ1798 እስኪጠናቀቁ ድረስ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አምስተኛ መንግሥት ሆኖ እንደገዛ ነው። ከ508 እስከ538 ያሉትን ሠላሳ ዓመታት፣ ጳውሎስም በ2 ተሰሎንቄ “አስቀድሞ ክህደት መምጣት” በማለት ገልጿቸዋል።

በ2 ተሰሎንቄ ውስጥ የተነሣው ርዕሰ ጉዳይ በአረማዊት ሮምና በጳጳሳዊት ሮም መካከል ያለው ግንኙነት ነው፤ እነርሱም በትንቢት የተጠቀሱት አራተኛውና አምስተኛው መንግሥታት ናቸው። ዊልያም ሚለር በተሰሎንቄ ያለው ይህን ምዕራፍ ሲመረምር፣ በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ ያለው “ዘወትር” አረማዊት ሮምን እንደሚወክል አገኘ፤ ከዚህም በተጨማሪ በዳንኤል ውስጥ “ዘወትር” ሁልጊዜ ከጥፋት አስከታይ ርኵሰት ወይም ከጥፋት አስከታይ መተላለፍ ጋር በግንኙነት እንደሚቀርብ ደግሞ አገኘ። በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ ያሉት ጥፋት አስከታይ ርኵሰትና ጥፋት አስከታይ መተላለፍ፣ ዮሐንስ በራእይ መጽሐፍ ውስጥ በተከታታይ የአውሬው ምስልና የአውሬው ምልክት ብሎ የሚጠቅሳቸውን ይወክላሉ።

ዊልያም ሚለር ሁሉንም ባይሆን እንኳ አብዛኞቹን የትንቢት አተገባበሮቹን፣ ስለ ሁለት ባድማ አድራጊ ኃይሎች ማንነት ባለው ግንዛቤ ላይ መሥርቶ ነበር፤ እነዚህም “ዘወትሩ” (አረማዊቷ ሮም) ተብሎ የተወከለው ኃይልና በሁለት መንገድ የሚገለጸው ሁለተኛው ባድማ አድራጊ ኃይል ናቸው። ይህ ሁለተኛው ኃይል፣ አንደኛ፣ ባድማ የሚያደርገው ዓመፅ (የቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት ጥምረት)፣ በራእይ መጽሐፍ—የአውሬው ምስል (ጳጳሳዊው ትንቢታዊ መዋቅር) ተብሎ፣ ሁለተኛም፣ የጥፋት ርኩሰት (የፀሐይ አምልኮ)፣ በራእይ መጽሐፍ—የአውሬው ምልክት ተብሎ ይገለጻል። ሚለር ጳውሎስ በ2ኛ ተሰሎንቄ ካቀረበው ማብራሪያ ያገኘው ግንዛቤ፣ የአድቬንቲዝም መሠረቶች ምልክት ለሆነው ለሚለር ዋነኛ መሠረታዊ ግንዛቤ ነበር። ጳውሎስ፣ በ2ኛ ተሰሎንቄ ምዕራፍ ሁለት የተገለጸውን እውነት የማይወዱ ሰዎች፣ ብርቱ የስሕተት አሠራርን የሚቀበሉት እነርሱ እንደሆኑ ያስረግጣል።

በዳንኤል ሦስቱ ቁጥሮች (ዳንኤል 12:9–11) ውስጥ፣ በኋለኞቹ ቀናት የሚኖረው ምሳሌያዊ ግንዛቤ የጊዜ አተገባበርን ሊያካትት አይችልም፤ ምክንያቱም ከእ.ኤ.አ. ኦክቶበር 22 ቀን 1844 ጀምሮ የትንቢታዊ ጊዜ አተገባበር ከእንግዲህ ወዲህ ተፈጻሚነት የለውም። የ9/11 ቁጥሮች የሠላሳ ዓመትና የአንድ ሺህ ሁለት መቶ ስልሳ ዓመት ሁለት የተለያዩ ዘመናትን ይወክላሉ። አርባ እና አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስልሳ የሚባሉት ቁጥሮች ሁለቱም የትንቢታዊ ምድረ በዳ ተምሳሌቶች ናቸው፤ በትንቢታዊ ትርጉማቸውም አንዱ በሌላው ምትክ ሊውል ይችላል። ስለዚህ፣ አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስልሳ እንደ አርባ ሊተረጎም ይችላል፤ አርባም የአራት መቶ አሥራት ነው። የ9/11 ቁጥሮች፣ አራት መቶ (አብርሃም) ከሠላሳ (ጳውሎስ) ጋር በመያያዝ እንደሚወክለው፣ የዘላለም ቃል ኪዳኑን ቁጥር በምሳሌ ያመለክታሉ። በ‘አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስልሳ’ የተወከለው ‘ምድረ በዳ’ ከ‘የአርባ ምድረ በዳ’ ጋር ይጣጣማል፤ አርባም የአራት መቶ አሥራት ነው። ሠላሳ ሠላሳ ነው። አራት መቶ ሠላሳ የሚገኘው አራት መቶ የሚለው ቁጥር ከሠላሳ የሚለው ቁጥር ጋር ሲደመር ነው፤ ይህም በሕዝቅኤል ምዕራፍ አራት ውስጥ ሦስት መቶ ዘጠና ከአርባ የሚለው ቁጥር ጋር የሚደመርበት ድምር ሆኖ ተወክሏል።

በአሥራ ሁለተኛው ምዕራፍ ያሉት የ9/11 ጥቅሶች በምዕራፉ ውስጥ ካሉት ሦስት ትንቢታዊ ዘመናት መካከል መካከለኛውን ይወክላሉ፣ እነርሱም በኋለኛው ዘመን የሚፈታ የዘላለም ኪዳን ምልክት ናቸው። በኋለኛው ዘመን የአራት መቶ ሠላሳው ትርጉም መፈታቱ በሕዝቅኤል አራተኛ ምዕራፍ ውስጥ ይመጣል።

የይሁዳ ነገድ አንበሳ፣ ከሕዝቅኤል፣ ከዮሐንስ፣ ከዳንኤልና ከኢሳይያስ ጋር በእምነት ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ለገቡት፣ የመጨረሻውን የማስጠንቀቂያ መልእክት ማኅተም አሁን እየፈታላቸው ነው። ያ እውነት፣ እንደ እስራኤል ተባራሪዎች ብቻ ሳይሆን፣ እንደ መቶ አርባ አራቱ ሺህ ሰንደቅ ዓላማም የተወከሉት ሰዎች ከፍ ከመደረጋቸው ጋር ተያይዞ ይገለጣል። ያ እውነት፣ በአብርሃም አራት መቶ ዓመታት በሚወከለው ቃል ኪዳን አውድ ውስጥ፣ በጳውሎስ ሠላሳ ዓመታት ከሚወከለው ቃል ኪዳን ጋር ተያይዞ ቀርቧል። ያ እውነት፣ የሚለር ተከታዮች በትክክል ከተረዷቸው ሦስት ተምሳሌታዊ የጊዜ ወቅቶች መካከለኛውን በሚወክሉት፣ በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት 9/11 ቁጥሮች ውስጥ ተገልጧል። በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ማኅተሙ እየተፈታ ያለው መካከለኛው የ9/11 እውነት፣ በሕዝቅኤል ሦስት መቶ ዘጠና ቀናትና አርባ ቀናት ተወክሏል። እነዚህ ቀናት በአሥራ ሰባተኛው የኢዮቤልዩ ዑደት በሠላሳኛው ዓመት ለሕዝቅኤል ይገለጡለታል፤ ሕዝቅኤልም፣ እንደ ካህን፣ ከሦስቱ ፈተናዎች በመካከለኛው ፈተና ውስጥ ያሉት መቶ አርባ አራቱ ሺህ ያላቸውን ክህነት ይወክላል።

ሕዝቅኤል በቤተ መቅደሱ ፈተና ውስጥ በ“አራተኛው ወር” “አምስተኛው ቀን” ላይ ተመልክቷል፤ ይህ ቀንም በሚለራውያን ታሪክ፣ በኤፕሪል 19 ቀን 1844 በመጀመሪያው ተስፋ መቁረጥ ጊዜ የተጀመሩትና በዚያው ዓመት በኦክቶበር 22 ቀን ያበቁት ሰባት ወራት ትክክለኛውን አጋማሽ (“እኩሌታ”) ያመለክት ነበር።

እ.ኤ.አ. 1844 ዓ.ም. ጁላይ 21 ቀን በሰባቱ ቅዱሳን ወራት መካከል ነበረ፤ በዚያም ቀን ሳሙኤል ስኖው በቦስተን ታብርናክል የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክቱን እያቀረበ ነበር። በዚያም ስፍራ፣ ለመጀመሪያ ጊዜ በሕዝብ ፊት በቀረበ አቀራረብ ውስጥ፣ “በቅዱስ መጽሐፍ ቃላት በትክክል እንዲህ ሲል አወጀ፦ ‘እነሆ፥ ሙሽራው ይመጣል!’” አሁን እኛ በምሳሌያዊ ሁኔታ ከሕዝቅኤል ጋር በቦስተን ታብርናክል ቆመናል፤ ይህም የእኩለ ሌሊት ጩኸት መልእክተኞች ከፍ ማድረግ እንደ ማዕበል ሊወጣ ከመጀመሩ ጥቂት በፊት ነው። የዓላማውን ሰንደቅ ከፍ ማድረግ የሚያመለክተው ትንቢታዊ ሂደት በራእይ ምዕራፍ 9 ውስጥ ባለው የእስልምና ትንቢታዊ መስመር ተወክሎ ቀርቧል። ሕዝቅኤል ምዕራፍ 4 ሁለተኛውን ምስክር ይሰጣል፤ እንዲሁም የሦስት መቶ ዘጠና አንድ ዓመትና አሥራ አምስት ቀን ያ ትንቢት መደምደሚያ በዚያው ምዕራፍ 4 ውስጥ ይቀርባል።

በሚቀጥለው ጽሑፍ እነዚህን ነገሮች እንቀጥላለን።