መጽሐፈ ኢዮኤል እና ሎዶቅያዊት የሰባተኛ ቀን አድቬንቲስት ቤተክርስቲያን - ቁጥር አሥራ አራት

የ«እግዚአብሔር ድንቅ ሥራዎች» ታሪክ ደግሞ በ«እስከ መቼ?» የሚለው ትንቢታዊ ጥያቄ ይወከላል። በእነዚያ ሁለት እና በሌሎች ብዙ ምልክቶች የተወከለው ታሪክ፣ የአንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ሰዎች የማኅተም ጊዜን ይወክላል። በዚያ ዘመን ስለ እውነተኛው እና ስለ ብዙዎቹ ሐሰተኛ የኋለኛው ዝናብ መልእክቶች ክርክር አለ። እውነተኛ የሆነ አንድ ብቻ የኋለኛው ዝናብ መልእክት አለ። እግዚአብሔር ድንቅ ሥራዎቹን የሚፈጽምበት የቅዱስ ታሪክ የተረት መስመር፣ «አዲሱ ወይን» ከአንዱ ወገን ተቈርጦ ሳለ በሌላው ወገን ላይ የሚፈስስበት በኢዮኤል መጽሐፍ አውድ ውስጥ ተቀምጦአል።

በኢዮኤል መጽሐፍ ውስጥ ልብ ሊባሉ የሚገቡ ጥቂት ተቃርኖዎች አሉ። “ምሳሌ” የሚለው ቃል ሥር ትርጉም “ከጎን ማኖር” ማለት ሲሆን፥ በተፈጥሮውም የሁለት ወገኖችን ተቃርኖ ያካትታል። ቀደም ሲል በኢዮኤል መጽሐፍ ውስጥ ካሉት “ተቃርኖዎች” አንዳንዶቹን ዳስሰናል፤ በኢየሩሳሌም ላይ የሚገዙ ሰካራሞች የሚያደርጉት የትዕቢት ዘውድ ከክብር ዘውድ ከሚለብሱት ጋር እንደሚቃረን አመልክተናል። የደስታ ምልክት ከመሸማቀቅ ተቃራኒ ብቻ ሳይሆን ተጓዳኝ እንደሆነ ግን እስካሁን አላካፈልንም፤ ነገር ግን እንዲሁ ነው፥ ያንንም ለማሳየት አስበናል። የአልፋና ኦሜጋ ርእሰ ጉዳይ ደግሞ በኢዮኤል መጽሐፍ ውስጥ ይገኛል፤ የመጀመሪያው የኋለኛውን የሚያሳይ ያ መርህም በሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ ውስጥ ባሉት የጴጥሮስ ሁለት ስብከቶች ደግሞ ይረጋገጣል።

የሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ ሁለት በጰንጠቆስጤ ቀን በጠዋቱ 9 ሰዓት (በሦስተኛው ሰዓት) የሚከናወን ሲሆን፣ ምዕራፍ ሦስት ደግሞ በዘጠነኛው ሰዓት (ከሰዓት በኋላ 3 ሰዓት) ማለትም የማታ መሥዋዕት ጊዜ ነው። በሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ ሁለት ጴጥሮስ የሚያውጅው መልእክት በአንድ የግል መኖሪያ ቤት ላይኛው ክፍል ውስጥ ነው፤ ነገር ግን በምዕራፍ ሦስት ያቀረበው ስብከት በቤተ መቅደስ ውስጥ ተሰጥቷል። በሁለቱም ስብሰባዎች ውስጥ ባለው የንስሐ ጥሪ እርስ በርሳቸው ተያይዘዋል። አንድ መልእክት፣ ሁለት የምድራዊ ቦታዎች፣ በአደባባዩና በቤተ መቅደሱ መካከል የተከፈለውን በጰንጠቆስጤ መልእክት ውስጥ ያለውን የእጥፍ ምልክት የሚወክሉ ናቸው። በራእይ ምዕራፍ አሥራ አንድ ዮሐንስ ቤተ መቅደሱን እንዲለካ ተነግሮታል፤ ነገር ግን አደባባዩን እንዲተወው ተብሎታል፥ ምክንያቱም ለአሕዛብ ተሰጥቶአል።

ስለዚህ፣ የሁለቱ ስብከቶች መደጋገምና የሁለቱ ስብከቶች ስፍራ መከፈል በኢዮኤል መጽሐፍ ውስጥ ለኋለኛው ዝናብ ሁለት ተደራሽ አድማጮች እንዳሉ ያመለክታል። አንዱ አድማጭ ከቤተ መቅደሱ ውጭ ያሉ አሕዛብ ሲሆኑ፣ ሌላው ደግሞ በቤተ መቅደሱ ውስጥ ያሉ አይሁድ ናቸው። በሕያዋን ፍርድ ውስጥ የእግዚአብሔር ቤት አስቀድሞ ይፈረድበታል፤ ከ9/11 እስከ እሑድ ሕግ ድረስም ቤተ መቅደሱ ይፈረድበታል፣ ከእሑድ ሕግም ጀምሮ እስከ ሰብዓዊ የምሕረት ጊዜ መዘጋት ድረስ አሕዛብ ይፈረድባቸዋል። ያ ፍርድ በጴጥሮስ በኢዮኤል መጽሐፍ ውስጥ እንደ ተቀመጠ ተለይቶ በተገለጸው በኋለኛው ዝናብ ወቅት ይፈጸማል። በሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ ሁለትና ሦስት ውስጥ በተደረገው መከፈል አደባባዩ (አሕዛብ) እና ቤተ መቅደሱ (የእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን) የወከሉት ነገር፣ በኢዮኤልም ውስጥ ያለው የፊተኛው ዝናብና የኋለኛው ዝናብ ልዩነት ነው። የፊተኛው ዝናብ በ9/11 መጣ፣ እግዚአብሔር ቤተ መቅደሱ እየተፈረደበት ሳለም ይፈስሳል። ያ ሂደት ሲጠናቀቅ ግን የኋለኛው ዝናብ በአደባባዩ ላይ ባሉት አሕዛብ ላይ ይፈስሳል።

በአሁኑ ጊዜ ደስታና መሸማቀቅ መካከል ያለውን ትንቢታዊ ልዩነት መለየት ዓላማዬ አይደለም፤ ነገር ግን ይህ ቁጥር የእግዚአብሔርን ሕዝብ በኋለኛው ዝናብ መልእክት ምክንያት “ደስ ይበላችሁ” ብሎ ያሳውቃል። የኋለኛው ዝናብ መልእክት በእግዚአብሔር ሕዝብ ውስጥ ትንቢታዊ ደስታን ያመነጫል። ይህ እንዲህ ሲሆን፣ የፊተኛው ወይም የቀደመው ዝናብ ርዕሰ ጉዳይ፣ ከዚያም በኋለኛው ዝናብ የሚከተለው፣ ወደ ጎን ተጥሎ የተተወና አስደናቂ ሆኖ የታየው የመሰናክል ድንጋይ ምሳሌ ነው። በመጨረሻ የራስ ድንጋይ የሚሆነው የማዕዘን ድንጋይ ምልክት በእግዚአብሔርና በሕዝቡ ዓይኖች ውስጥ አስደናቂ የሆነው ይህ ነው።

እቲ ዜደንቕ እምኒ ኣልፋን ኦሜጋን ትንቢት ይውክል። መትከል ኣልፋን ኦሜጋን ብኣተገባብራ ትንቢት ኣብ ቃሉ ብዙሕ ግዜ ብኣልፋን ኦሜጋን ተለልዩ እዩ፣ ንሱ ድማ ቃል እዩ። ብዚ ምኽንያት፣ ካብዚ መትከል ዝተገልጸ ዝኾነ ነገር ንኣናን ንደቅናን ንዘለኣለም ተገሊጹልና እዩ። ዓመተ 1863 ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ትንቢት ናይ ጫፍ እምኒ እያ፣ እታ ካብ 1844 ክሳዕ 1863 ዘሎ ግዜ ናይ ሳልሰይቲ መልኣኽ ዘመን ድማ ናይ ጫፍ እምኒ እያ። 1844 ናይ መሰረት እምኒ እያ፤ 1863 ድማ ናይ ጫፍ እምኒ ናይቲ ትንቢታዊ ዘመን እያ። 1844 ክሳዕ 1863 ዝነበረ ግዜ ዝተመስረተ ትንቢታዊ ዘመን እዩ፣ ከምቲ 538 ክሳዕ 1798 ዝተመስረተ ዝኾነ ብተመሳሳሊ መጠን ዝተመስረተ እዩ። ሰብ እግዚኣብሔር ዘቘመጦ ነገር ስለ ዘይፈልጦ፣ እቲ ነገር ዘይተመስረተ እዩ ማለት ኣይኮነን!

የቀደመውን ጽሑፍ በሚከተለው ንባብ ደምድመነው ነበር።

በ1863 ዓ.ም. ጄምስ ዋይት “በአንዳንድ አካላት” ለ“እስራኤል ሙሴ” ነበር።

ከ1844 እስከ 1863 ድረስ ያለው ዘመን፣ ከቀይ ባሕር መዳን እስከ መጀመሪያው ቃዴስ ድረስ ባለው ዘመን በምሳሌነት ተወክሎ ነበር። መጀመሪያው ቃዴስ አልፋ ነው፣ ሁለተኛውም ቃዴስ ኦሜጋ ነው—ወደ ቃዴስ የሚያደርሱ ሁለት አርባ ዓመታት ዘመናትን የሚያቀርብ ሲሆን፣ ሁለቱም በዓመፅ ተጠናቀቁ።

በትንቢት መንፈስ ቀይ ባሕርን መሻገር ከ1844 ታላቁ ተስፋ መቁረጥ ጋር ይዛመዳል። መጽሐፍ ቅዱስም ቀይ ባሕርን መሻገር ከመስቀሉ ጋር ያዛመደዋል፤ እና እኅት ዋይት በመስቀሉ ጊዜ የደቀ መዛሙርቱ ተስፋ መቁረጥ የ1844ን ታላቅ ተስፋ መቁረጥ የሚወክል እንደነበረ ታረጋግጣለች። ወደ ተስፋይቱ ምድር በቀጥታ መግባት የጌታ ፈቃድ ነበር፤ ወደ ተስፋይቱም ምድር መግቢያ የሚያመለክተው ምልክት ኢያሪኮ ነበር፤ እርሱም በዚህ በ2025 ዓ.ም. የዲሴምበር ሁለተኛ ሳምንት አርኪዮሎጂስቶች የጥንቱን ኢያሪኮ አሁን የቆፈሩበት ስፍራ ነው—ነገር ግን ያገኙት የወደቁ ቅጥሮች ሁሉ በከበባ ጊዜ ሁልጊዜ እንደሚሆነው ወደ ውስጥ ሳይሆን ወደ ውጭ ወድቀው መገኘታቸውን በማየታቸው ለእጅጉ ተደንቀዋል። በጥንት ዘመን በከበባ ጊዜ ቅጥሮቹ በመመታት ይፈርሱና ወደ ውስጥ ይወድቃሉ። በኢያሪኮ ግን እንዲህ አልሆነም።

የአርኬኦሎጂ ባለሙያዎች እንዲሁም ምግብ የያዙ ማሰሮዎችን አግኝተዋል፤ ይህም ቅጥሮቹ በወደቁበት ጊዜ ረዥምና የተዘረጋ ከበባ እንዳልነበረ ያሳያል። ይህም ደግሞ፣ ስለ ኢያሪኮ ውድቀት የመጽሐፍ ቅዱሱ መዝገብ ሰዎቹ በኮረብታ ወይም በዳገት ላይ አልፈው ወደ ኢያሪኮ “ወደ ላይ” እንደ ገቡ ለምን እንደሚገልጽ በአርኬኦሎጂ ቡድኑ ውስጥ የነበረውን ጥያቄ መልሶታል፤ እነርሱም አሁን ይህ ኮረብታ ወይም ዳገት ቅጥሮቹ ወደ ውጭ ሲወድቁ እንደ ተፈጠረ ያውቃሉ።

ወደ የተስፋይቱ ምድር መግባትን ያስታወቀው የመጀመሪያው እንቅፋት ተጽእኖና ሀብት ያላት ከተማ ኢያሪኮ ነበረች። ኢያሪኮ 1863 ናት፥ እናም ኢያሪኮ በመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት ውስጥ ርእሰ ጉዳይ ናት፤ ይህም እሁድ ሕግ የጊዜ ወቅት እንደ ምሳሌ ብቻ ሳይሆን፥ ከውድቀቷና ከመነሳቷም ጋር በተያያዘ ጭምር ነው። ኢያሪኮ ደግሞ በላይዋ የተነገረ የራሷ የተለየ ትንቢታዊ እርግማን ነበራት። ኢያሱ ኢያሪኮን በድጋሚ በሚያንጽ ሰው ላይ እርግማን ተናገረ፤ ይህንም በማድረጉ ኢያሪኮን ዳግመኛ የሚያንጽ ሰው በዚያች የተረገመች ከተማ መልሶ ሕንጻ ሥራ ውስጥ ታናሽና ትልቁን ወንዶች ልጆቹን እንደሚያጣ ለየ። አንዱ ልጅ መሠረቱ ሲጣል ሊጠፋ ነበር፥ ሌላውም በሩ ሲቆም ሊጠፋ ነበር። ያ ትንቢት ተፈጽሞአል፤ የተፈጸመበትም መዝገብ በመጽሐፍ ቅዱስ ተመዝግቦአል፤ ይህም ኢያሪኮን የተመሠረተ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምልክት ያደርጋታል።

በታሪካዊ ጥፋቷ ውስጥ፣ እና በትንቢታዊ እርግማኗ ውስጥ፣ ከዚያም ያ ትንቢት በታሪክ መፈጸሙን ተከትሎ፣ ስለ ኢያሪኮ በ1863 የሚናገሩ ሦስት ምስክሮችን እናገኛለን። እነዚህ ሦስቱ ምስክርነቶች በሙሉ በ1863 ላይ ሊተገበሩ ይገባል። እነዚህ ሦስቱ ምስክሮች እያንዳንዳቸው በየራሳቸው የአርባ ዓመት ዘመናት መጨረሻ በትንቢት እንደሚቆሙት ሦስት ሙሴዎች አብረው ይቆማሉ። ከእነዚያ የአርባ ዓመት ዘመናት አንዱ ከሚለራዊት ታሪክ ጋር በግልጽ ሁኔታ የተሰናሰለ ሲሆን፣ ይህም በእያንዳንዱ የአርባ ዓመት ዘመን መጨረሻ ያሉት ሦስቱ የሙሴ ውክልናዎች ሁሉ ከ1863 ታሪክ—ከሦስተኛው መልአክ ታሪክ—ጋር እንደሚሰናሰሉ ያቋቁማል።

ከእነዚያ የሙሴ አርባ ዓመታት ሦስት ምስክሮች ሁለቱ በቃዴስ ይፈጸማሉ፤ የሦስተኛው የአርባው ዓመት ፍጻሜ የዮርዳኖስ ወንዝ ነበር፥ የሁለተኛውም ፍጻሜ ቀይ ባሕር ነበር። የመጀመሪያው የአርባ ዓመት ፍጻሜ ሙሴ ከግብፅ መሸሹ ነበር። እነዚህ ሦስቱ ሁሉ በግብፅ ስለ ባርነት የተሰጠውን የአብርሃም አራት መቶ ሠላሳ ዓመት ትንቢት ፍጻሜ በመሆን ከግብፅ መሸሽን ይገልጻሉ።

የሙሴ ሦስቱ አርባ ዓመት ዘመናት፣ መጨረሻቸውም (ከፍተኛ ጫፍ) ከግብፅ የሚገኝ መዳንን እንደ ምሳሌ የሚወክል ሲሆን፣ በግብፅ ባርነት ውስጥ ስለ ምርኮና ከእርሱም ስለ መውጣት የአብርሃም ትንቢት ፍጻሜ ነበሩ። ሙሴ፣ የአብርሃም የቃል ኪዳን ተስፋ እንደ ተነገረው አዳኝ፣ ስሙ እንደሚያመለክተው ራሱ መጀመሪያ ከውኃ ተዳነ። ከዚያም በኋላ ሙሴ የእግዚአብሔርን ሕዝብ በቀይ ባሕር ውኃዎች ውስጥ መርቶ አሻገራቸው፣ ከዚያም በኋላ በዮርዳኖስ ወንዝ የተመሰለው የመዳን ዳርቻ አደረሳቸው። የሙሴ ሕይወት አልፋ ከዓባይ ወንዝ ውኃ መዳን ነበር፣ ኦሜጋውም በዮርዳኖስ ወንዝ ውኃ የተወከለው መዳን ነበር። የሙሴ ሕይወት አልፋ፣ በስሙና በወላጆቹ የተገለጠው ተሞክሮ የሚያሳየው እንደሆነ፣ አምላካዊ ወላጆቹ ሕፃኑ ለሞት እንደ ተፈረደበት ያውቁ ነበር፤ እንዲሁም ከአርባ ዓመት በኋላ ግብፃዊውን ከገደለ በኋላ እርሱ ራሱ ደግሞ እንዲሁ ይሆን ነበር። አምላካዊ ወላጆች ሆነው ልጃቸው ከሞት ፍርድ ሊድን እንደሚገባው ስላወቁ፣ ለእርሱ ከዕብራውያን ዓለም ወደ ግብፃውያን ዓለም የተሻገረ ታቦት አዘጋጁለት፤ እንዲሁም ሙሴ ደግሞ በአርባ ዓመት ፍጻሜ ከግብፃውያን ዓለም ወደ ዕብራውያን ዓለም ወጣ።

ሙሴ ከውኃ በመዳኑ የኖኅን ታሪክ ደገመ። ሙሴ እንደ “አዳኝ” ሆኖ ለመጀመሪያ ጊዜ መጠቀሱ፣ የአብርሃምን የአራት መቶ ሠላሳ ዓመት የቃል ኪዳን ትንቢት በተመለከተ፣ እግዚአብሔር ከሰው ዘር ጋር ወደ ቃል ኪዳን የገባበትን ታሪክ መድገም ነበር፤ ስለዚህም የአብርሃምን የተመረጠ ሕዝብ የቃል ኪዳን ትንቢት ከሰው ዘር ሁሉ ጋር ለተገባው የቃል ኪዳን ተስፋ ጋር አንድ አደረገ። ይህም ሕፃኑ ሙሴ ወደ ፈርዖን ልጅ በተላለፈበት ሁኔታ ውስጥ ጥምቀትን ያመለክታል፤ ምክንያቱም ሞት በወላጆቹ ሥራ ታውቆ ነበር፣ መቀበርም በውኃው ላይ በነበረችው ታቦት ይወከላል፣ ትንሣኤም ፈርዖን ልጅ ናት።

የሙሴ ሕይወት የኖኅ መርከብ ጥምቀት በምሳሌነት ተገልጦ ይጀምራል። ይህም ማለት ከመነሻው ጀምሮ ቁጥር “8” ከሙሴ ጋር የተያያዘ ነው፤ ምክንያቱም የቃል ኪዳኑ ግንኙነት ሥር ከኖኅ ቃል ኪዳን በቁጥር “8” ተጀምሮ ነበርና፥ ሥራውም የመገረዝን ሥርዓት በ“ስምንተኛው” ቀን ማቋቋም ነበረበት። ከዚያም ተፈተነ፥ በዚያውም ሥርዓት ላይ ወደቀ። የሙሴ ሕይወት በጥምቀት ይጀምራል፤ ከአርባ ዓመት በኋላም የግብፃዊው ሞት ይከሰታል፤ ይህም ግብፃዊው ሙሴ የሚሞትበትን እና በጥብቅ የአብርሃም ልጅ የሚሆንበትን ነጥብ ያመለክታል። የሙሴ የመጀመሪያዎቹ አርባ ዓመታት መጀመሪያና ፍጻሜ በጥምቀት ይወከላሉ። የመጀመሪያው ከዕብራዊ ወደ ግብፃዊ የሚደረግን ሽግግር ሲያመለክት፥ የኋለኛው ደግሞ ከግብፃዊ ወደ ዕብራዊ የሚደረግን ያመለክታል። ከዚያ በኋላ ከአርባ ዓመት በኋላ፥ ሙሴ ወደ እርሱ ፈጽሞ ያልደረሰበት በዮርዳኖስ ያለው ጥምቀት በመንገዱ፥ የእግዚአብሔርን ሕዝብ በቀይ ባሕር ጥምቀት አሳለፈ።

በኢያሱ መሪነት የተመሩ የእግዚአብሔር ሕዝብ ሙሴ ሳይኖራቸው ወደ ተስፋይቱ ምድር ገቡ፤ ምክንያቱም የዮርዳኖስ ወንዝ ጥምቀት ከመድረሱ በፊት ጥቂት ጊዜ ቀደም ብሎ ሞቶ ነበር። ሙሴ “እግዚአብሔር አምላክህ እንደ እኔ ያለ ነቢይ ያስነሣልሃል” ብሎ ተናገረ፤ ጴጥሮስም ይህን ደገመ። በሙሴ የተመሰለው ነቢይ ክርስቶስ ነበረ፤ እርሱም ሥራውን ሙሴ ባቆመበት ቦታ በትክክል ጀመረ። ሥራውን በጥምቀቱ ጀመረ፤ ያም ጥምቀት ኢያሱ የጥንቱን እስራኤል ዮርዳኖስን አሻግሮ ወደ ተስፋይቱ ምድር በገቡ ጊዜ ያጠመቀበት ትክክለኛ ስፍራ ነበር። ወንጌላት ዮሐንስ በቤተአባራ ያጠምቅ እንደነበር ያሳውቁናል፤ ይህም መሻገሪያ ቦታ ሲሆን የጀልባ ማሻገሪያ ማለት ነው።

ቀይ ባሕር የግብፅ ዓመፅ ምልክት ነው፤ በዚህም መስመር ውስጥ የሙሴን ትንቢታዊ ምስክርነት እውነት መሆኑን ያሳያል። ከናይል ወንዝ እስከ ቀይ ባሕር (አንዳንድ ጊዜ ወንዝ ተብሎ የሚጠራ) እና ከዚያም እስከ ዮርዳኖስ። ሙሴ፣ “ከውኃ የዳነ” ማለት ሲሆን፣ ምስክርነቱን በመዳን ውኃ ይጀምራል እና ያበቃል፤ እያንዳንዱም ከእነዚያ ውኆች ሁለት ዓይነት አምላኪዎችን ይገልጣል።

የሙሴ የመጀመሪያዎቹ አርባ ዓመታት የመጀመሪያውን መልአክ መልእክት ይወክላሉ፤ ሁለተኛዎቹ አርባ ዓመታትም ሁለተኛውን መልአክ ይወክላሉ፤ ሦስተኛውም ሦስተኛውን ይወክላል። እነዚህ ሦስቱ መላእክት የራሳቸው ልዩ ልዩ ትንቢታዊ ባህርያት አሏቸው፤ ለምሳሌም ሦስቱም መልእክቶች በመጀመሪያው መልእክት ውስጥ እንደተወከሉ ነው። ይህንን ክስተት ከዳንኤል መጽሐፍ የመጀመሪያዎቹ ሦስት ምዕራፎች ጋር በተያያዘ ለዓመታት በሕዝብ ፊት አሳይተናል።

ዳንኤል በመጀመሪያው ምዕራፍ እግዚአብሔርን ፈራ፤ የባቢሎንንም ምግብ መብላት አልፈቀደም፤ እግዚአብሔርም በዚያ ተከትሎ በመጣው ሁለተኛው የምግብና የታይታ ፈተና ውስጥ አከበረው፤ ይህም በናቡከደነፆር ራሱ ወደ ተፈጸመው ፍርድና ሦስተኛ ፈተና አመራ። የዳንኤል መጀመሪያ ምዕራፍ፣ “እግዚአብሔርን ፍሩ፣” “ክብርም ስጡት” ብሎ የሚያውጅ የራእይ አሥራ አራት የመጀመሪያው መልአክ ነው፤ እንደ ዳንኤልም በሁለተኛው የምግብና የታይታ ፈተና አደረገ፤ ምክንያቱም “የፍርዱ ሰዓት” የናቡከደነፆር ደርሶአልና።

የሙሴ ሕይወት የመጀመሪያው አርባ ዓመት ወላጆቹ እግዚአብሔርን ስለፈሩ ተጀመረ። የፈርዖን ልጅ ሴት በውኃ ውስጥ ያለውን ታቦት ባየች ጊዜ፣ ሙሴ ሁለተኛውን ፈተና፣ ይህም የእይታ ፈተና ነው፣ አልፎ ነበር። ከዚያም የፈርዖን ልጅ ሴት እርሱ እንዳይሞት ፈረደች። ፍርድ ደግሞ በመጀመሪያው አርባ መጨረሻ ላይ ደረሰ፤ ግብፃዊውን በገደለ ጊዜ ከግብፅም ሸሽቶ መሄድ ነበረበት።

በሁለተኛው አርባ ዓመታት፣ የባቢሎንን ውድቀት የሚያውጅ የራእይ አሥራ አራት ሁለተኛው መልአክ በግብፅ ውድቀት ተመስሎ ቀርቦ ነበር። በዚያ ውድቀት፣ በአርባው ዓመታት መጨረሻ የእግዚአብሔር ኃይል እጅግ ታላቅ መገለጥ ነበረ፤ እንዲሁም በ1844 የእኩለ ሌሊት ጩኸት ጊዜ በሁለተኛው መልአክ መልእክት መጨረሻ እንደነበረው።

ሦስተኛው አርባ ዓመት በሞት ፍርድ በአብዛኛው በመላው ጉባኤ ላይ በመታወጁ ይጀምራል፤ በዚያም ጉባኤ መሪ ላይ በሞት ፍርድ በመፈረዱ ይፈጸማል።

እህት ዋይት ሥራችን የሦስቱን መላእክት መልእክቶች ማጣመር መሆኑን ታመለክታለች።

የሙሴ የመጀመሪያው አርባ ዓመት በራእይ አሥራ አራት ያለውን የመጀመሪያውን መልአክ ይወክላል፤ ሁለተኛውም የአርባ ዓመት ዘመኑ ሁለተኛው መልአክ ነው፥ ሦስተኛውም የአርባ ዓመት ዘመን ሦስተኛው መልአክ ነው። የእኛ “ታላቅ መልእክት” “የመጀመሪያውን፣ የሁለተኛውን፣ እና የሦስተኛውን የመላእክት መልእክቶች” ማጣመር ነው፤ ይህም የሙሴን ሦስቱን ምልክቶች በ1863 ውስጥ ያኖራል፥ ስለዚህም በእሑድ ሕግ ጊዜ ሦስት ሙሴዎች አሉ።

ከ1844 እስከ 1863 ድረስ ወደ ቃዴስ ያመሩትን ሁለቱንም የአርባ ዓመት ዘመናት የሚመሰክሩ ሁለት ምስክሮችን ያካትታል። መንፈሳዊ መነሣሣት ሦስተኛ አንደኛና ሁለተኛ ሳይኖሩ ሊኖር እንደማይችል ይለያል፤ ስለዚህ የሙሴ ሕይወት የመጀመሪያው አርባ ዓመት 1844 እስከ 1863 ድረስን ደግሞ ሊወክል ይገባል። በ1863 ሙሴ ግብፃዊውን ይገድላል፤ እንዲሁም ሙሴ በሥልጣኑ በትር ዓለቱን ሲመታ እና በወርቃማው ጥጃ ዐመፅ ታሪክ ውስጥ ሙሴ የእግዚአብሔርን ክብር እንዲያይ ሲለምን ያለው ጊዜ ደግሞ ነው። በ1863 እና በእሁድ ሕግ ላይ ሦስት ሙሴዎች አሉ፤ ሁሉም አርባ ዓመት ዕድሜ ያላቸው ናቸው።

የሙሴ ሦስቱ ዘመናት እያንዳንዱ በውኃ የሚደረግ ማዳንን ይይዛሉ፤ ሙሴ በቅርጫቱ ውስጥ ያለው ሁኔታ ሙሴ በቀይ ባሕር ማለፉን ይመሳሰላል፥ እርሱም ደግሞ ሙሴ በዮርዳኖስ ወንዝ ሁለት ጊዜ ከተገኘው ጋር ይመሳሰላል፤ ዓባይ፣ ቀይ ባሕር፣ እና በዮርዳኖስ ሁለት ጊዜ። የማዳን ውኃዎች በእያንዳንዱ ከእነዚህ ሦስት ዘመናት ውስጥ ተወክለዋል፥ ምክንያቱም ሁሉም በኋለኛው ዝናብ ዘመን የማዳን ውኃ እየፈሰሰ ካለበት ዘመን ጋር ይጣጣማሉና።

በሦስተኛው የአርባ ዓመት ዘመን መጨረሻ ሙሴ በበትሩ ዓለቱን መታ። በሁለተኛው የአርባ ዓመት ዘመን መጨረሻ በትሩ ቀይ ባሕርን ከፈለ። በመጀመሪያው የአርባ ዓመት ዘመን መጨረሻ የግብፅን ባለሥልጣንነት በትር እምቢ አለ፥ ከሕዝቡም ጋር መከራ መቀበልን መረጠ።

በመጀመሪያው ዘመን መጨረሻ አንድ ግብፃዊ ሞተ፤ በሁለተኛውም ዘመን መጨረሻ የግብፅ ሠራዊት፣ በኩራት የተወለዱት እና መሪነቱ ሞቱ። በሦስተኛው ዘመን መጨረሻ የእስራኤል ሕዝብ፣ አሮን እና ሙሴ ሁሉም ሞቱ። እነዚህ ሦስት ተመሳሳይ ታሪኮች ናቸው፤ “መስመር በመስመር” እያንዳንዳቸው 1844 እስከ 1863 ያመለክታሉ—ይህም የሦስተኛው መልአክ ታሪክ ሲሆን፣ በተራው ከ9/11 እስከ የእሑድ ሕግ ድረስን፣ እንዲሁም የመዳን ውኃዎች የሚፈስሱበትን የጴንጤቆስጤ ወቅት ይወክላል።

ሙሴ በቃዴስ የተከሰቱት በሁለቱም ዓመፆች ላይ ይገኛል፥ እናም የቃዴስ ዓመፆች በየተያያዙት ዘመናቸው ሁለቱም የመደምደሚያ ድንጋዮች ናቸው። ሁለቱም 1863ን ይወክላሉ፤ ይህም ደግሞ ከ1844 በአልፋ የጀመረው እስከ 1863 የመደምደሚያ ድንጋይ ድረስ የሶስተኛው መልአክ ዘመን መደምደሚያ ነው። በመሠረት የሚጀምርና በአናት ድንጋይ የሚፈጸም የድንጋዩ ድንቅ ብርሃን ሲመረመር፥ የአናት ድንጋዩ በትንቢታዊ አቅጣጫ ሁልጊዜ የበለጠ ታላቅ እንደሆነ ይታወቃል። በጴንጤቆስጤ ወቅት መጀመሪያ ላይ የወረዱት ጥቂት ጠብታዎች፥ በጴንጤቆስጤ ቀን በመደምደሚያ ድንጋዩ ላይ ወደ ሙሉ መፍሰስ ሲያመሩ፥ ይህንን እውነት ያሳያሉ።

በ9/11 መርጨቱ ተጀመረ፣ እና በእሑድ ሕግ ጊዜ በሙሉ መፍሰስ ላይ ይፈጸማል። ይህ እውነት በሁለተኛውና በኦሜጋው ቃዴስ የሙሴን ኃጢአት፣ በመጀመሪያውና በአልፋው የቃዴስ ዓመፅ ከተከናወነው ዓመፅ ይልቅ የበለጠ ኃጢአት እንደሆነ ያሳያል። የአልፋው ዓመፅ የአንድ ሙሉ ሕዝብን ሞት አመጣ፣ የኦሜጋው ዓመፅ ግን የአንድ ሰውን ሞት (ሙሴን) አመጣ፤ ነገር ግን የዚያ አንድ ሰው ኃጢአት ከመላው ሕዝብ የጋራ ኃጢአት ይልቅ የበለጠ ነበር። የሚያጠፋው ነፍስ ትሞታለች፣ እና በዚያ ደረጃ በሙሴ ኃጢአት እና በሌላ ማንኛውም እስራኤላዊ ኃጢአት መካከል ልዩነት የለም፤ ነገር ግን በትንቢታዊ አቅጣጫ ሙሴ ክርስቶስን ለሁለተኛ ጊዜ መምታቱ የበለጠ ነበር፣ ምክንያቱም ያ የአርባ ዓመት ዘመን መደምደሚያ ድንጋይ ነበረ።

በሁለተኛው ኦሜጋ ቃዴስ የሙሴ ዓመፅ፣ የእስራኤል ልጆች የኢያሱንና የካሌብን መልእክት በመናቅ ከፈጸሙት ዓመፅ የበለጠ ኃጢአት ነበር። ሙሴ በትንቢታዊ ምልክት በ1863 ይቆማል፣ በዚያም ለዓመፁ በምድረ በዳ ይሞታል። ሙሴ ደግሞ በ1863 ይቆማል፣ በዚያም የቀድሞው የኪዳን ሕዝብ ለዓመፃቸው በምድረ በዳ ይሞታሉ፤ ነገር ግን ሙሴ በዚያ ዓመፅ አልተሳተፈም። 1863 ከእሁድ ሕግ ጋር ይሰማማል፣ እንዲሁም የአሮን የወርቅ ጥጃ ዓመፅ ደግሞ እንዲሁ ነው። ከቃዴስ፣ 1863 እና ከእሁድ ሕግ ጋር የሚሰማማው ያ ታሪክ፣ ሙሴ የእግዚአብሔርን ክብር ለማየት እየጸለየ ነው።

ቃዴስ 1863ን ይወክላል፤ ሙሴም በሁለቱም ቃዴሶች ስለሚገኝ፣ እነርሱም ሁለቱም የማእዘን ራስ ድንጋዮች በመሆናቸው፣ በሁለት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምስክሮች ላይ ተመስርተን በቃዴስ የማያበቃው ሦስተኛው የአርባ ዓመት ዘመን ደግሞ 1863ን እንደሚወክል እናቋቁማለን። በዚያ፣ “ያልተቀደሰ ሙሴ” ዓለቱን በመናቁ ክርስቶስን እንደ ገና እየሰቀለ ነው። በ1863 እና በሲና ሕጉ በተሰጠበት ጊዜ፣ “የተቀደሰ ሙሴ” የእግዚአብሔርን ባሕርይ እየፈለገ ነው። በ1863 ሙሴ ጥበበኛ ደናግልንም እንዲሁም ሞኝ ደናግልንም ይወክላል።

በቃዴስና በ1863 ሙሴ እግዚአብሔርን የሚያመልኩ “የተከፈሉባቸውን ሁለት ታላላቅ ክፍሎች” ይወክላል። ሙሴ እንደ ጴጥሮስ ሁሉ የመቶ አርባ አራት ሺህ ምሳሌ ነው።

በእሁድ ሕግ ጊዜ፣ እርሱም 1863 ነው፣ ጴጥሮስ ሁለት ወገኖችን ይወክላል፤ የአውሬውን ምልክት የሚቀበሉትን ወይም የእግዚአብሔርን ማኅተም የሚቀበሉትን። ኢየሱስ የስምዖንን ስም ወደ ጴጥሮስ በለወጠ ጊዜ፣ ይህ አንድ መቶ አርባ አራት ሺህን ያመለክት ነበር። ያ መረዳት ደግሞ የጴጥሮስን ስም በእንግሊዝኛ ፊደላት ቅደም ተከተል ውስጥ ካለው የፊደል ቦታ ቁጥር በመጠቀም በማባዛት ይወከላል። ያንኑ ቴክኒክ በ1863 ላይ ብንጠቀም፣ 144 እናገኛለን።

ከ1863 ጋር የሚስማሙት ከሙሴ ሦስቱ ምልክቶች ሁለቱ፣ ሦስተኛው ዘመን ደግሞ እንዲሁ ሊስማማ እንደሚገባ ያቆማሉ። የቃዴስ ሁለቱ መስመሮች የጠቢባንና የሰነፎች ደናግል ታሪክን ይለዩታል፣ ሦስተኛውም ዘመን መለኮታዊ ሥራን ለማከናወን የሰውን ጥረት ለመጠቀም የሚደረግ ሙከራን ያመለክታል። ሙሴ ከግብፃዊው ጋር እንዳደረገው በሰው ኃይል መታመን፣ ከተሾመ ሥልጣን በላይ በሰው ሥልጣን መታመንን ይወክላል።

እህት ዋይት እንዲህ ትላለች፤ የባሏ “ከእግዚአብሔር ሕዝብ ጋር ያለው ግንኙነት በአንዳንድ አይነት ከሙሴ ከእስራኤል ጋር ከነበረው ጋር ይመሳሰል ነበር።” በ1863 ሙሴ በጄምስ ዋይት ተወክሎ ነበር። በ1863 ጄምስ ዋይት አንድ ግብፃዊን እየገደለ፣ ክርስቶስን ለሁለተኛ ጊዜ እየመታ እና ኢያሱና ካሌብ ያቀረቡትን የ“ዕረፍት” መልእክት ለተቃወሙ ዓመፀኞች እየጸለየ ነው። ሙሴ ድንጋዩን ለሁለተኛ ጊዜ በመምታቱ ጊዜ ሞኝ ድንግል ነው፤ ለእስራኤል ዓመፀኞችም በመማለዱ ጠቢብ ድንግል ነው።

ይህን ጽሑፍ በዘኍልቍ አሥራ አራት ውስጥ ካለው ክፍል በመደምደም እንዘጋዋለን፤ በዚያም ሙሴ በ1863 ላይ ሲሆን፣ በወርቃማው ጥጃ ዓመፅ የተመሰለው ተጓዳኝ ታሪክ ውስጥ የእግዚአብሔር ክብር ራእይ ይሰጠዋል።

በዚያ ክፍል ጌታ “እስከ መቼ” ከእስራኤል ዓመፀኞች ጋር ሊታገሥ እንደሚገባው ይጠይቃል፤ ይህም በስድስተኛው ምዕራፍ ኢሳይያስ ጌታን የጠየቀው ያው ጥያቄ ነው። እንዲሁም የቍጥሮች መጽሐፍ ይህን ታሪክ ምድር በእግዚአብሔር ክብር በምትበራበት ዘመን ውስጥ እንደሚያቀርበው አስተውሉ፤ መላእክቱም በኢሳይያስ ስድስት ቁጥር ሦስት ይህንኑ ምልክት ሰጥተዋል። 9/11 ከ1844 እስከ 1863 ድረስ ያለው ታሪክ የመሠረት ድንጋይ ሲሆን፣ የእሁድ ሕግ ደግሞ የራስ ድንጋይ ነው። በቍጥሮች ውስጥ ያለው መድረክ ጌታ ከኢያሱ ጋር ቃል ኪዳን ሲገባ የጥንቷ እስራኤል እየተተወች ስለሆነች፣ ከወይኑ ቦታ መዝሙር ወይም ምሳሌ ያልተናነሰ ምሳሌያዊ መግለጫ ነው።

እነዚህን ሐሳቦች በሚቀጥለው ጽሑፍ እንቀጥላለን።