کتابهای دانیال و مکاشفه مکمل یکدیگرند؛ بدین معنا که با هم به کمال میرسند.
«Pa Apokalipsi an kunpanti ri libra i Biblia ta topa y ta kaba. Akí ta e komplementu di e buki di Daniel.» Hechos de los Apóstoles, 585.
Hekûmetên pêxemberiya Kitêba Pîroz divê bibin navenda balkêşa xwendekarê pêxemberiyê, çimkî li wir dîroka derveyî ya rojên dawî bi serî tê pêşkêş kirin.
«بهتر بسی آن است که در پرتوِ کلامِ خدا، عللی را بیاموزیم که بر برآمدن و فرو افتادنِ پادشاهیها حکم میرانند. بگذارید جوانان این گزارشها را مطالعه کنند و ببینند که چگونه سعادتِ حقیقیِ ملتها با پذیرشِ اصولِ الهی گره خورده است. بگذارید او تاریخِ جنبشهای بزرگِ اصلاحی را مطالعه کند و ببیند که این اصول، هرچند خوار شمرده شده و مورد نفرت واقع شدهاند، و طرفدارانِ آنها به زندان و سکوی اعدام سپرده شدهاند، با همین فداکاریها چه بسیار به پیروزی رسیدهاند.» Education, 238.
Qullana sarnaqäwinakaxa —“jach'a askichäwi sartäwinaka” ukhamäpasa jan ukax “reinonakan sartäwipa ukat aynacht'äwipa” ukhamäpasa— Diosan Arupanxa jakañaru jan ukax jiwañaru puriyir yatiyäwinakawa. Pabloxa 2 Tesalonicenses pä jaljanxa, chiqakankañar jan munasipki ukat qhiparux wali ch'amani sallqantäwi katuqapki ukanakaxa, Pablox uka t'aqan uñt'aykäna uka yatiyäwi apanukuñ ajllipxatap laykuw uka sallqantäwi katuqapxi sasaw qillqäna. Uka t'aqaxa yaqha diosanakar yupaychir Romampi papampi apnaqat Romampi taypin utjki uka mayacht'asïw uñt'ayi; ukax Pérgamompi Tiatirampi taypin utjki uka mayacht'asïwirakiwa, jirumpi ñiq'impi taypin utjki uka mayacht'asïwirakiwa, ukhamarak dragonampi sallqa uywampi taypin utjki uka mayacht'asïwirakiwa. Tiatirampi uñacht'ayat papampi apnaqat Roma markan sartäwipa, ukhamarak Pérgamompi uñacht'ayat yaqha diosanakar yupaychir Roma markan aynacht'äwipaxa, wali ch'amani sallqantäwi katuqapki ukanakan uñisita mä chiqakankañawa.
Manti sipingga hatorangan ni halak Miller do partangkasi ni halak Miller dohot halak Protestan na masuk tu bagan pelopor 1843, i ma taringot huaso historis dia do na digombarhon songon “parampas ni bangsomu” di ayat paopat belas sian Daniel pasal 11. Naha “parampas” i ma hahanaek ni Roma pagan songon na dipangido ni halak Miller, manang i ma hadadabu ni halak Seleukid songon na diklaim ni halak Protestan?
«Ҳәр бир хәлиқ сахниға чиққан чағда йәр йүзидә өз орнини егиләшкә йол қоюлди, шуниң билән у “Көзәткүчи вә Муқәддәс Зат”ниң мәхситини ада қиламду-йоқму екәнлиги көрүнсун. Пәйғәмбәрлик дунияниң улуқ империйәлириниң — Бабил, Мидийә-Парис, Юнанистан вә Римниң — өрлиши вә қулашини изидин көрсәтти. Буларниң һәр бири билән, күч-қудрити төвәнрәк болған хәлиқләрдикидәк, тарих өзини тәкрарлиди. Һәр бириниң синақ дәври болди, һәр бири мәғлуп болди, униң шан-шәрпи солди, қудрити кәтти, вә орнини башқиси егилиди....»
“Lapelna para bangsa, sakakna miugis na marayag dalem halaman Tulat Suci, sida patut ngajar betapa taya hargana kemegahan lahiriah enggu kemegahan dunya semata. Babilon, enggu segala kuasa enggu kebesaranna, nang sarupa yakun alum kala dipandang agi ulih dunya kitai saprak nya,—kuasa enggu kebesaran nang ba penemu mensia ba maya nya baka teguh enggu tahan belama iya,—berapa sepenuh iya udah lenyau! Baka ‘bunga rumput’ iya udah binasa. Baka nya mega binasa semua utai nang nadai Allah nyadi pelasar iya. Semina utai nang diikat enggau tujuan Iya enggu nang mandangka perangai Iya aja ulih tahan. Prinsip-prinsip Iya meh semina utai nang teguh ti dikena dunya kitai.” Education, 177, 184.
Biblian sarnaqäwipaxa Salomonaxa jan uñjäwinxa markaxa tukusiwa sasin arsüna ukhaxa wakiskirïtap uñt'aykäna uka uñjäwiwa. Milleristanakaxa Apocalipsis libron llätunkïr jaljapan phisqïri ukhamarak tunkïri jisk'a t'aqanakapan “phisqa phaxsi” sasin unañchat pataka phisqa tunkani maranakxa uñt'apxänwa ukat yatiyapxarakïnwa, ukampisa Apocalipsis libron llätunkïr jaljapan unañchat sarnaqäwitxa janiwa wali manqhat yatxatapkänti. Tunkïr jisk'a t'aqan phisqa phaxsinakapxa chiqaparjamawa uñt'apxäna, ukampisa amuyataxa, phisqïri ukhamarak tunkïri jisk'a t'aqanakapanxa “phisqa phaxsi” siski uka arunak panpachan utjatap laykuxa, uka arunakaxa panpacha jisk'a t'aqanakan unañchat t'aqhisiyäwi tuqit parlir profecía arur ch'amañchañatakikïnwa sasawa amuyapxäna. Jichhaxa akxa jasakiwa uñacht'ayasispa: phisqïr jisk'a t'aqaxa “phisqa phaxsi” sasin unañchki ukhaxa, 632 maran Mohammedan jiwäwipat qalltkäna, ukat 782 maran Bizantino, jan ukaxa inti jalsu tuqinkir Roma imperion Irene emperatrizapan jisk'achata uñjasitapamp tukuskäna uka pataka phisqa tunkani maranakwa unañchi.
Nayrïr sartayirinakaxa tunkïri jisk’a t’aqa chiqaparuwa apnaqapxäna, 1299 marana julio phaxsita 27 uru saraqataru Nicomedia markana utjkäna uka nuwasïwi pataka phisqa tunkani mara pachan qalltäwipjama uñt’ayasaxa; uka pachaxa Constantinopla markana apnaqkäna uka qhipïri Constantino 1449 marana julio phaxsita 27 uru saraqataru jisk’achatäkäna ukampiwa tukusïna. Siqi patxaru siqi uchasaxa, pataka phisqa tunkani mara pachaxa Arabia markankiri Islaman nayrïri t’aqhisiñapampisa Turquía markankiri Islaman payïri t’aqhisiñapampisa uñacht’ayata uraqpachankiri Islamaruw uñt’ayi. Emperadorarusa emperatrizarusa paniparu jisk’achkäna uka Islamaxa Irenempi uñacht’ayata mä warmimpi qhipïri Constantinompi uñacht’ayata mä chachampi utt’ayata mä reino katuntaskiri uraqpachankiri Islamaruw uñt’ayi.
Irenen jisk’achjatäñapampi tukuski uka patak phisqa tunka maranakanxa, Arabia markankir islamaw Bizancio Imperion uraqipa jan ukax territoriopa apnaqäwipar katunti, ukhamatwa Irenax wali jisk’achjat qhiparäna, ukatwa, yaqha ch’amamp wayt’atanakamp chikaxa, kimsa maranak tributo pagañapatak wayt’atäna. Qhip qhipa Constantinox jisk’achjatäkäna ukkhaxa, ukaw mä muyuntäwimpi ukat inti jalsu tuqinkir Roman jilïr markapan katuntatäñapampi tukuski uka pusi mara pachan qalltap chimpuntäna. Panpach uñjasïwinakanxa islamaw uk luräna: Irenatakix Arabia markankir islamänwa, qhip qhipa Constantinotakisti Turquía markankir islamänwa. Qhipa urunakanxa, nayrïr ukhamarak payïr t’aqhisiñanakan qhanañchatäki uka Arabia markankir islaman ukhamarak Turquía markankir islaman pä qhanañchirinakapampi uñacht’ayatäki uka uraqpachankir islamaw nayraqat uraqi katuntani, ukatsti jilïr marka katuntarakini. Inti jalsu tuqinkir Roman Constantinopampi uñacht’ayatäki uka qhipa urunakankir política tuqinkir utt’äwixa, inti jalsu tuqinkir Roman Irenepampi uñacht’ayatäki uka qhipa urunakankir religión tuqinkir utt’äwimpix chimpu tuqit jaqichatawa. Nayax política tuqinkir ukhamarak religión tuqinkir utt’äwi siski uka arunakxa, ajjsarkañ animalan uñacht’äwipan chimpupax nayraqat Estados Unidos markan uñstatapa ukatsti uraqpachan uñstatap qhanañchañatakiw apnaqta. Ajjsarkañ animalan uñacht’äwipax Constantinomp Irenempin chimpu tuqit jaqichasitapawa; jupanak panpachax uraqipsa jilïr markapsa islaman amparapar apt’asisaw jisk’achjat uñjasipxi.
Jupanakan jaqichasïwipaxa uka pä sarnaqäwi chikachayasaw uñt’asi, ukatxa 313 maran Constantia ukat Licinius jupanakan jaqichasïwipampiw uñacht’ayatäna; uka maranwa Milán markan Kamachipax utt’ayasïna, Esmirna sat unanchäw tamax tukusïna, Pérgamo sat unanchäw tamasti qalltarakïna. Pablon ch’amani sallqantäwi katuqirinakjam uñt’ayat jaqinakaxa Pablon amuyt’ayir yatiyäwip uñjañ janipuniw munapkiti; uka yatiyäwix jucharar jaqix janïr qhanstayatäkipan iyawsäwit jithiqtäwi utjañapsa yatiyarakiwa. Iyawsäwit jithiqtäwixa Pérgamo taman sarnaqäwipanwa utji, jucharar jaqisti 538 maranwa qhanstayatäna, Tiatira tamax qalltkäna uka marana.
Aña avavete tombotavy ne hag̃ua mba’eveicharõ: pe ára ndoumo’ãi, oiko mboyve peteĩ jehekýi guasu, ha ojehechauka pe kuimba’e angaipa rehegua, pe ñehundi ra’y; pe oñemoĩva ha oñemomba’eguasúva opa mba’e oje’éva Tupã térã oñemomba’etéva ári; upéicha hag̃uáicha, ha’e Tupãramo guáicha oguapy Tupã tupaópe, ohechaukávo ijehegui ha’eha Tupã. 2 Tesalonicenses 2:3, 4.
Inti jalsu tuqinkir Roman sarnaqäwipaxa profecian chiqa yatichäwipat pä qhanañchiri churi; uka chiqa yatichäwixa inti jalsu tuqinkir Romampi inti jalanta tuqinkir Romampi utjki uka uñachtʼayir mayachtʼäwinsa uñachtʼayatarakiwa. Uka mayachtʼäwinxa, inti jalanta tuqinkir Romaxa iglesiawa, inti jalsu tuqinkir Romasti estadowa. Romaxa iglesiampi estadompi mayachtʼatawa, kunjamtï Daniel libron payïri jaljapan hierrompi ñeqʼempi uñachtʼayatäki ukhama.
Qhipa urunakan uraqpachankir islamax iglesiampi estadompi mayachtʼasitjam uñachtʼayat mä chʼamaruw saytʼasini, uka chʼaman uraqipsa capital markapsa katuntarakini sas jan pächasiñjam uñjañatak utjki uka mä qhanañchäwixa, Apocalipsis libron llätunkïr jaljapan qullan sarnaqäwipat jutir yaqha pä qhanañchirinakan chʼamañchatawa. Osmanax 1299 maran julio phaxsit 27 urunak saraqataruw Nicomedia uraq katuntäna, ukatsti pä mara qhipatxa, 1301 maranwa, Nicaea uraq katuntarakïna. Yuqapax 1331 maranwa Nicaea capital marka katuntäna, uka pachpa yuqapasti Nicomedia capital markarux 1337 maran tukuskäna uka pusi mara muyuntäwimpiw katuntarakïna. Nayrïr thakh jistʼaririnakax 1299 maran julio phaxsit 27 urunak saraqatarux Osmanamp chiktʼayasaw chimpuntapxäna, ukampis ukxar jutir nuwasïwiru, Nicaea markan nuwasïwiparuxa, janiw kunapachas Otomano Imperio uttʼayañatak sarnaqäwin payïr chillqjam uñjapkänti. 1299 maran julio phaxsit 27 urunak saraqatax domingo uru leyir puriñatak utjkäna uka mä qhawqha chillqinakat nayrïr chillqïnwa. Turconakan islamapan nayrïr pä chillqinakapaw mä profecian qalltap qhanstayäna; uka profeciax 1449 maranwa tukusïna, ukatsti mayamp 1840 marana, ukatsti mayamp 9/11 ukana, ukatsti mayamp 2023 maran diciembre phaxsit 31 urunak saraqataru.
Uka pä tʼaqat nayrïrixa janiw pataka phisqa tunkani mara pachan qalltapak uñachtʼaykänti, jan ukasti kimsa tunka kimsaqallquni mara pachan qalltapwa uñachtʼayarakïna. Ukaxa Osmanax Nicomedia uraqi katuntkäna ukhaw qalltäna, ukatxa kimsa tunka kimsaqallquni mara qhipatxa, 1337 maran pusi mara muyuntäwin tukuyapan Osmanan yuqapax Nicomedia jilïr marka katuntkäna ukhaw tukuyäna. Kimsa tunka kimsaqallquni jakhuxa “sartaña” ukwa uñachtʼayi, ukatxa Osmanax uka uraqi katuntkäna uka nayrïri tʼaqaxa turkunakan Islam yupaychäwipan sartatapwa uñachtʼayäna. Kimsa tunka kimsaqallquni mara sarantkäna uka nayrïri tʼaqanxa, mä “pusi mara” muyuntäwiw tukuyap uñachtʼayi. Pataka phisqa tunkani mara pachan qhipa tʼaqapanxa, jiskʼachäwix puriyatawa, ukatxa pusi mara qhipatxa, 1453 maranxa, inti jalsu tuqinkir Roman jilïr markapax katuntatawa.
1453 maran otomano turkonakäskpasa, jan ukax 1337 maran Nicomediarusa 1331 maransti Nicearusa katuntir Osmanan yuqapäskpasa, uka kimspach kutinxa, sapa jilïr markax nayra sarnaqäwin mä pachan inti jalsu tuqinkir Roman jilïr markapänwa. Uka kimspach siqiw inti jalsu tuqinkir Roman katuntatätap uñacht'ayaski. Uka kimsa siqit sapa mayniw Islaman nayraqat inti jalsu tuqinkir Roman uraqip katuntatapa, ukatsti jilïr markap katuntatap uñacht'ayi. Uka kimspach jilïr markan sutipax uraqin sutipamp kikpawa. Uka kimsa siqit sapa maynix mayj mayja alfa ukhamarak omega sat nayra sarnaqäwinkir jaqinakaniwa. Islaman emperadorarusa emperatrizarusa jisk'achatap tuqi iglesiampi Estadompi utjki uka chikt'asiwi uñacht'aykasaxa, profecian uñacht'ayat jisk'achäwix jupanakan siqinakap inti jalanta tuqinkir Romampiw mayachthapi; uka Romax 330 maran Jach'a Constantinox Roma markat sipansa Constantinopla ajllkäna ukhaw jupampi jisk'achatarakïna. Inti jalanta tuqinkir Roman qhipa qhipa jisk'achäwipax 476 maran qhipa qhipa emperadorampiw utjäna, ukhat aksarux uka Romax jank'akiw aynacht'askakïna.
Inti jalanta tuqinkir Romaxa, inti jalsu tuqinkir Romampi tupayataxa, iglesiänwa; inti jalsu tuqixa Estado ukänwa. Qalltanxa 330 maran jisk’achäwi, ukatsti 476 maran jisk’achäwi, ukxarusti 782 marana, ukat mayamp 1449 marana. Mä reinon jaljtäwipamp qalltir jisk’achäwinakan mä siqiwa; ukxarux 476 maran emperadoraru, ukat ukhamat imperiorusa, apt’asiñat jutir jisk’achäwiw utjäna; ukxarusti Islamaw nayraqat 782 maran inti jalsu tuqin uraqipar jisk’achäw apanïna, ukatsti 1453 maran inti jalsu tuqin capital markaparuraki.
پەیامبەرییەکانی کتێبی پیرۆز سەبارەت بە ئیسلام، هەردوو هێڵی ڕۆمای ڕۆژهەڵات و ڕۆمای ڕۆژئاوا دەخاتە ڕووناکییەوە، و ئەو ڕووناکییەی ئیسلام ئەمڕۆ بەرهەمدەهێنێت لەگەڵ ئەو ڕووناکییە بنەڕەتییەی ئیسلام کە بۆ پێشەنگانی میلەریتی بوو یەکدەگرێتەوە، بەڵام زۆر لەوە دەپەڕێتەوە. ئەو کاتی تاقیکردنەوەیەی کە لە ساڵی 2024 دەستی پێکرد بە «ئەو تاڵانکەرانی گەلەکەت کێن کە بینینەکە دەچەسپێنن»، ئەلفای ماوەی تاقیکردنەوەکە بوو، و ئێستا لە کۆتایی ماوەی تاقیکردنەوەکەدا، ڕووناکی لە بابەتی ئیسلامی وەحی، بەشی نۆیەم، شایەتەکانی ڕۆمای ڕۆژئاوا و ڕۆمای ڕۆژهەڵات زیاد دەکات کە هەرگیز تا ئەم ڕۆژگارانەی دوایی هەڵسەنگێندرابوون نەبوون.
Llätunkïrit tunka mayanïrkam jaljanakan uñacht'ayat Islamat parlir profecía siqinakaxa, aka qillqatanakan nayratpach yatxatatäski uka siqinakampi chikt'ir qhanañchäwinaka churasa, Daniel libron tunka mayanïr jaljapan tunkïrit tunka suxtanïrkam jisk'a t'aqanakan utjki uka nayra sarnaqäwi siqinakwa mayachthapi. Ukampisa, Islaman sartäwipat profecía uñacht'äwi taypinxa, Milleritanakan sartäwipana ukhamarak pataka pusi tunka pusini waranqanakan sartäwipan uñstäwinakapaw utjaraki. Apocalipsis libron llätunkïr jaljapan pacha tuqit profecianak taypina, uka profecianakan mä chikapjam ch'ullqhi utt'ayat pä pusi marani pachanakaxa, 1840 marat 1844 marakamäki uka pusi maranakatwa qhanañchi. 1844 maranxa profecía pachaxa janiw utjxiti, ukatwa uñacht'äwjam apnaqat pusi marani pachaxa profecía tuqit kankañanakaparjam qhanañchasi, janiw pacharjamäkiti. Nayrïr pusi marani pachaxa, awkipan uka uraqi katuntatapat kimsa tunka kimsaqallquni maranak qhipa, 1337 maran Islaman inti jalsu tuqinkir Roman nayra capitalapän uka Nicomedia marka katuntatapwa uñacht'ayi. Payïr pusi maranakaxa, 1449 maran Islaman inti jalsu tuqinkir Roman política tuqinsa religión tuqinsa apnaqirinakar jisk'achatapwa uñacht'ayi, ukat kimsïr pusi maranakaxa, uraqir jach'a kankañapampi qhant'ayir angelaxa 1840 maran agosto phaxsin 11 urupan saraqanïna uka pachana, Diosan ch'amapax jach'a kankañampi uñacht'ayatäkäna ukwa uñacht'ayi.
Nayrïri ukhamarak payïri angelanak tuqit Miller arkirinakan sarnaqäwipaxa, pataka pusi tunka pusini waranqa jaqinakar sellompi chimpuñ pachanxa, kimsïri angelan sarnaqäwipampiwa chikachasi. Uka qhipïr sellompi chimpuñ luräwixa juch chhaqtayañawa; ukaxa Diosan kankañapampi jaqin kankañapampi mayachasiñapawa, ukatsti Islaman apanitäski uka chʼaxwäw taypinwa apasi.
او تَهَ د بېپايه کُندې دروازه پرانيسته؛ او له کُندې څخه لوګی پورته شو، لکه د يوې لويې بټۍ لوګی؛ او لمر او هوا د کُندې د لوګي له امله تياره شول. او له لوګي څخه ملخان پر ځمکه راووتل؛ او هغوی ته واک ورکړل شو، لکه څنګه چې د ځمکې لړمان واک لري. او هغوی ته امر وشو چې د ځمکې واښه، نه کوم شين شی، او نه کومه ونه زيانمنه کړي؛ بلکې يواځې هغه کسان چې د خدای مُهر په خپلو تنديو باندې نه لري. مکاشفه ۹:۲–۴
ہر نبوت کی کامل تکمیل آخری ایّام میں ہوتی ہے، لہٰذا یہ عبارت ایک لاکھ چوالیس ہزار کے مُہر کیے جانے کی نشان دہی کرتی ہے۔ مکاشفہ نو میں اسلام کی نبوت وہ تاریخی کلید فراہم کرتی ہے جو اُس قدرت کی نہایت مکمل تمثیل کو، جو رؤیا کو قائم کرتی ہے، اُس تاریخ میں یکجا سامنے لاتی ہے جو 11 اگست 1840ء پر منتج ہوئی، جب اسلام کو روکا گیا۔ اُس نقطے سے مکاشفہ نو کی گواہی باب دس اور پہلے اور دوسرے فرشتے کی تاریخ تک پھیل گئی۔ پھر باب گیارہ میں تیسری آفت اتوار کے قانون پر اچانک آ پہنچتی ہے، اور یہی وہ وقت ہے جب تیسرے فرشتے کی بلند صدا شروع ہوتی ہے۔ باب نو اسلام کی وہ کلید ہے جو دانی ایل اور مکاشفہ میں بیان کردہ سلطنتوں کے عروج و زوال کو منظم کرتی ہے۔ ابواب دس اور گیارہ ایک لاکھ چوالیس ہزار دانا کنواریوں کے تجربے کی نشان دہی کرتے ہیں۔ باب نو اُس نشان کی نشان دہی کرتا ہے جو خارجی رؤیا کو قائم کرتا ہے، اور ابواب دس اور گیارہ اُس باطنی رؤیا کی نشان دہی کرتے ہیں جو برّہ کے پیچھے چلتے ہوئے اُسے اقدس الاقداس میں داخل ہونے سے وابستہ ہے۔
Apocalipsis libron tunkïr jaljapaxa, mä jisk'a jist'arat librompi saraqanir wali ch'amani angeljam Cristor uñacht'ayasaw qallti. Ukaxa 1840 maran agosto phaxsin 11 urupana phuqasïnwa, Apocalipsis libron llätunkïr jaljapan kimsa pataka llätunka tunka mayani maranakampi tunka phisqhani urunakampi uñt'ayki uka profecian tukusiwipana. Apocalipsis libron tunkïr jaljapaxa, ukhat 1844 maran octubre phaxsin 22 urupana yatiyäwixa Juanan purakapan k'allk'uptkäna uka urukam sarantir sarnaqäw uñt'ayi. 1840 marat 1844 marakam utjki uka pusi maranakaxa nayrïr angelan puritapampiw qalltapxi, kimsïr angelan puritapampirakiw tukusipxi. 1840 maran agosto phaxsin 11 urupan phuqasitapat qhiparu utjkäna uka pusi maranakaxa, kimsa pataka llätunka tunka mayani maranakan ukhamarak tunka phisqhani urunakan qalltapana 1449 maran julio phaxsin 27 urupat 1453 marakama utjkäna uka pusi maranakampiw nayratpach uñacht'ayatäna. Uka pä pusi marani pachanakaxa, 1333 marat 1337 marakama Nicomedia markan muyuntäwipan pusi maranakapampiw chikachasipxi. Chimpunak tuqitxa, inti jalsu tuqinkir Romaxa Islamamp kimsa kuti katuntatänwa. Nayrïrixa 1331 maran Nicaea markan muyuntäwipankänwa, ukxaruxa 1337 maran Nicomedia markan pusi marani muyuntäwipankänwa, ukatsti 1453 maran Constantinople markan muyuntäwipankänwa.
Diocletian jupaxa 293 maranwa kamachinakarjam Romaruxa inti jalsu tuqiru ukhamarak inti jalanta tuqiru payaru jaljäna, ukat Constantine jupaxa 330 maranwa profeciarjam Romaruxa inti jalsu tuqiru ukhamarak inti jalanta tuqiru payaru jaljäna. 395 maranxa, Theodosius I emperadorax jiwxäna ukhaxa, imperioxa oficialjama ukhamarak wiñayatakiw payaru jaljasïna, kunattix jupax inti jalsu tuqsa inti jalanta tuqsa pä yuqaparu herenciat jaytawayäna. Católica iglesiaxa 1054 maranwa, “jachʼa tʼaqjtäwi” ukanxa, inti jalsu tuqinkiri ukhamarak inti jalanta tuqinkiri sasina payaru jaljtäna. Uka jaljtäwixa jukʼat jukʼatwa utjäna, ukxar jutir tukusiñapas ukhamarakïnwa. Uka jaljtäwixa jichhürkamaw utjaskaki. Uka marat phisqa tunka mara janïr phuqaskipanwa, Roma markankir inti jalanta tuqinkir iglesiaxa Islam ukar kutkatir, niya pä pataka maranak sarantir cruzadanak qalltäna. Inti jalanta tuqinkir Romaxa 476 maranwa qhip qhipa emperadorap aptʼasxäna ukhax tinküna. Inti jalsu tuqinkir Romaxa 1453 maranwa tinküna. Papan apnaqat Romaxa 1798 maranwa tinküna. Kʼari diosanakar yupaychir Romaxa 293, 330 ukhamarak 395 maranakanwa inti jalsu tuqiru ukhamarak inti jalanta tuqiru payaru jaljasïna. Papan apnaqat Romaxa 1054 maranwa inti jalsu tuqiru ukhamarak inti jalanta tuqiru payaru jaljasïna. White kullakaxa, Diosan Arup yatxatañanxa, reinonakan sartañapsa tinkuñapsa mä jilïr uñakipañ chimpjamaw uñtʼayi.
Apocalipsis qillqatan llätunkïr jaljapat sarnaqäwin qhanapar uñstayat reinonakaxa, Roma markaw uñjäw uttʼayi siski uka amuytʼäwiruw jukʼamp chʼamañchapxi. Islamampi uka pataka pusi tunka pusini waranqampi profecía tuqin utjki uka chiktʼäwixa, Criston mä asnur latʼxatata Jerusalén markar mantatapampi nayratpach unañchayat chika aruma arnaqäwin yatiyäwipax mä pacha tuqit profeciampi uñachtʼayatätapwa qhan uñachtʼayi. Uka profeciax nayrïr tʼaqhisiñan pachapanwa qalltäna, payïr tʼaqhisiñanxa profecian payïr chiqapan sarantaskakïna, ukatsti pusi mara sarnaqäwin phuqasïna; ukanwa nayrïr ukhamarak payïr angelanakan millerita sartäwipax uka pachpa profecian phuqasitapamp qalltäna. Uka profeciax Islaman sartäwip uñachtʼayir “kimsa tunka kimsaqallquni ukat pä mara” (1299 ukat 1301) sat unañchäwimpiw qalltäna, ukat milleritanakan sartäwip uñachtʼayir “kimsa tunka kimsaqallquni ukat pä mara” (1838 ukat 1840) sat unañchäwimpiw tukusïna.
1844 maranxa, 1333 marat 1337 marakama utjkäna uka muyuntäwimpi ukhamarak 1449 marat 1453 maran muyuntäwipkamampi nayratpach uñachtʼayat Milleran arkirinakapan pusi marani pachapajj tukusxäna ukhaxa, profecianakan arsut pachaxa janiw jukʼamp apnaqañäxänti. Pataka pusi tunka pusini waranqanakan wiphalap alayar aptañaxa, Islam alayar aptatäki uka profeciampi chiqak mayachasitawa.
යූදා, නුඹේ සහෝදරයෝ නුඹට ප්රශංසා කරනු ඇත; නුඹේ හස්තය නුඹේ සතුරන්ගේ ගෙල මත වන්නේය; නුඹේ පියාගේ පුත්රයෝ නුඹ ඉදිරියෙහි නමස්කාර කරනු ඇත. යූදා සිංහ පැටියෙකි; ගොදුරෙන්, මාගේ පුත්රය, නුඹ ඉහළට නැඟී ගොස් ඇත. ඔහු නැමී සිටියේය; සිංහයෙකු මෙන්ද, වයෝවෘද්ධ සිංහයෙකු මෙන්ද, ඔහු වැතිර සිටියේය; ඔහුව නැඟිටුවන්නට කවුරුද? රාජදණ්ඩය යූදාගෙන් ඉවත් නොවන්නේය, නීතිදායකයාද ඔහුගේ පාද අතරින් ඉවත් නොවන්නේය, ශිලෝ පැමිණෙන තුරු; ජනතාවගේ රැස්වීමද ඔහු වෙත වන්නේය. ඔහු තම කොළුවා ද්රාක්ෂාලතාවට බැඳන්නේය, තම ඇසිගේ පැටවා උතුම් ද්රාක්ෂාලතාවට බැඳන්නේය; ඔහු තම වස්ත්ර වයින් තුළ සෝදා ඇත, තම ඇඳුම් ද්රාක්ෂාරසයේ ලෙයින් සෝදා ඇත. ඔහුගේ නෙත් වයින් නිසා රතු වන්නේය, ඔහුගේ දත් කිරෙන් සුදු වන්නේය. උත්පත්ති 49:8–12.
Uka pataka pusi tunka pusini waranqa jaqinakaxa Criston jaqïñapxa phuqhatpach uñachtʼayapxi, Cristosti, yaqha chimpunak taypinxa, “suma ajllit uva aliwa.” Génesis 16:12 qillqatanxa, Ismaelax “salqa” jaqit uñtʼayatawa.
И у будзе дзікім чалавекам; рука ягоная будзе супраць кожнага чалавека, і рука кожнага чалавека — супраць яго; і ён будзе жыць у прысутнасці ўсіх братоў сваіх.
“Sallqa” sas jaqukipat aruxa Arabia uraqinkir sallqa asnu sañ muniwa. Qhipa urunakan Criston lanti saytʼirinakapaxa Arabia uraqinkir sallqa asnun yatiyäwipar latʼxatasinwa sarapxi; uka asnuruw Cristox latʼxatasin Jerusalén markar mantäna, uka asnuw Balaaman kimsïr kutin jawqʼjatapat qhiparux tukuyar parläna. 1840 maran nayrïr angelan yatiyäwipar chʼam churkäna uka yatiyäwi yatiyapkäna uka khitanakaxa, uka sartäwir chʼam churir yatiyäwix jikxataskäna uka pachpa profecía tuqit sarnaqäwipanxa, janiw ukamp chiktʼat ukhamarak wali wakiskir pataka phisqa tunka maranïr mä profecía uñjapkänti. Uka pachpa pacha tuqit profecianxa, 1840 marat 1844 marakam sarnaqäwi nayrat uñachtʼaykäna uka pusi maranïr pä pachanak janiw uñjapkänti. Judá tribunkir Leonaxa jichhax “nayra thakhinakat” nayrax janipuni uñjatäkän uka qhana qhanstayaski, ukat uka qhanax 2023 maran diciembre phaxsin 31 urutpach qhanstaski uka qhanamp chikachasiwa. Uka qhanaxa Nashville markar jawqʼjirix Islamati janicha uka tuqit taqi pächasiñanak chhaqtayi. Uka qhanaxa Roman chimpup qhanañchi, ukhamatwa 2024 maran markaman lunthatanakapa tuqit alfa chʼaxwäwitakix omega qhanañchäwir tuku, ukat Milleritanakan sarnaqäwipan uka pachpa chimpu tuqit chʼaxwäwin omega chimpupärakiwa. Uka qhanaxa Apocalipsis llätunkankir pacha tuqit profecianakan uñstki uka Islamax pataka pusi tunka pusini waranqanakan sellatäñ pachapan manqhäx sarnaqäwipan anqäx yatiyäwïtapwa uñtʼayi. Aka chiqätapxa mä qhawqha pachaw yatichasipkta, ukampis jichhaxa Apocalipsis llätunkan qalltir, Apocalipsis tunka mayanin tukuyir mä sapa siqinwa uñachtʼayatäspa. 1840 marat 1844 marakam phuqaskäna uka Islaman pacha tuqit profeciapamp chiktʼat pusi maranïr kimsïr pachaxa pataka pusi tunka pusini waranqanakan sellatäñ pachap uñachtʼayiwa. Apocalipsis tunka mayaninkir jachʼa uraq khathatimpixa, pataka pusi tunka pusini waranqanakax wiphaljamaw jachʼar aptatäpxi.
Ezequielan kimsa tunka paqallquni jaljapanxa, Diosan markapar mä ejercitor uñtata jaktayañax pä tʼaqani luräwiwa; ukasti Adanan luratäñapampiw nayratpach uñachtʼayatäna. Nayraqataxa, Adanax ñiqʼit luratänwa; ukxarusti Cristox juparuw jakañ samana phustʼantäna. Ezequielan qillqatapanxa, nayrïr profeciampiw jiwat janchinakax luratäpxi, ukampis jiwatäsipkakiwa. Ukatsti pusi thayanakax uka janchinakxaruw phustʼatäpxi, ukat uka janchinakax mä wali chʼamani ejercitojamaw saytʼasipxi. Kimsa tunka kimsaqallquni ukhamarak pusi tunka jakhunakax uka pä tʼaqaruw uñachtʼayi.
Asakɨl maɨandikano aya ma usyaala ula wataata.
Muri de esto hubo una fiesta de los judíos; y Jesús subió a Jerusalén. Y hay en Jerusalén, junto a la puerta de las ovejas, un estanque, que en lengua hebrea se llama Betesda, el cual tiene cinco pórticos. En éstos yacía una gran multitud de enfermos, ciegos, cojos y paralíticos, esperando el movimiento del agua. Porque un ángel descendía de tiempo en tiempo al estanque y agitaba el agua; y el que primero descendía al estanque después del movimiento del agua quedaba sano de cualquier enfermedad que tuviese. Y estaba allí un hombre que hacía treinta y ocho años que padecía de su enfermedad. Cuando Jesús lo vio acostado, y supo que ya llevaba mucho tiempo así, le dijo: ¿Quieres ser sano? El enfermo le respondió: Señor, no tengo quien me meta en el estanque cuando el agua es agitada; y entre tanto que yo voy, otro desciende antes que yo. Jesús le dijo: Levántate, toma tu lecho, y anda. Y al instante aquel hombre fue sanado, y tomó su lecho, y anduvo. Y era día de reposo aquel mismo día. Juan 5:1–9.
ئەوسا گوتم: هەستن و ببەزێنە سەر ڕووباری زێرەد. ئێمەش لە ڕووباری زێرەد پەڕینەوە. ئەو ماوەیەی کە لە قادێشبارنێعەوە هاتین، هەتا ئەوەی لە ڕووباری زێرەد پەڕینەوە، سی و هەشت ساڵ بوو؛ هەتا هەموو ئەو نەوەی پیاوانی جەنگ لەنێو سوپاکەدا لەناوچوون، وەک یەزدان بۆیان سوێندی خواردبوو. دواوتار 2:13، 14.