Biz peyğəmbərliyin üçqat tətbiqlərini nəzərdən keçirirdik. Biz bunu, Rəbbin 1989-cu ildə “axır zaman”da Sovet İttifaqının süqutu ilə Daniel on birin son altı ayəsini möhürdən açdığı zaman, Allahın xalqının həmin nəslini sınamalı olan bir “biliyin artımı”nın meydana gətirildiyini müəyyən etmək məqsədilə edirik.
O dedi: Get yoluna, ey Daniel; çünki bu sözlər axır zamanadək bağlı və möhürlü qalacaq. Çoxları paklanacaq, ağardılacaq və sınaqdan keçiriləcək; amma pislər pislik edəcəklər; və pislərdən heç biri anlamayacaq; lakin müdriklər anlayacaqlar. Daniel 12:9, 10.
Yəhuda qəbiləsinin Şiri tərəfindən hər hansı bir həqiqət möhürdən açıldıqda, Şeytan bu xəbərə qarşı durmaq üçün fəaliyyət göstərir. Daniel on birinci fəslin həmin son ayələrində açıqlanan həqiqətlərə qarşı göstərilən müqavimət, ayələrlə əlaqəli həqiqətlərin daha dərindən araşdırılmasını zəruri etdi ki, açıqlanmış həqiqətləri sarsıtmaq üçün irəli sürülən yanlışlıqlara qarşı təqdis olunmuş bir müdafiə ayaqda dursun. Həmin mübahisənin gedişində üzə çıxarılan prinsiplərdən biri peyğəmbərliyin üçqat tətbiqi idi. Bu, ilkin olaraq Daniel kitabında “gündəlik” ifadəsinin nəyi təmsil etdiyi (bütpərəstlik) və “gündəliyin götürülməsi” ilə bağlı düzgün tarix (e. 508-ci il) barədə düzgün mövqedə olmağın zərurəti ilə əlaqədar olaraq dərk edildi.
Virançılıq gətirən üç qüvvənin peyğəmbərliyin çərçivəsi kimi tanınması, peyğəmbərliyin çərçivəsinin virançılıq gətirən ilk iki qüvvə olduğunu qəbul edən Millerçi çərçivə ilə, habelə Millerçilərin “gündəlik”i bütpərəstlik kimi müəyyənləşdirməsi ilə paralel idi və bu, bacı Uaytın söylədiyi kimi, Daniel on birin son altı ayəsi ilə uyğun gələn bir tarix təqdim edirdi. Beləliklə, 1989-cu ildə zamanın sonunda möhürü açılmamış biliyə qarşı müqavimət, bilik artdıqca daha böyük işıq doğurdu və eyni zamanda üçüncü mələyin hərəkatı üçün müəyyən xüsusi qaydaları da müəyyənləşdirdi; bu qaydalar, Uilyam Miller tərəfindən birinci mələyin hərəkatında toplanmış və tətbiq edilmiş bəzi peyğəmbərlik qaydalarının inkişafı ilə paralel idi.
Biz üç Roma, Babilin üç süqutu və üç İlyasın üçqat tətbiqini nəzərdən keçirdik və indi Əhdin Xəbərçisinə yol hazırlayan üç xəbərçini araşdırırıq. Biz üç Roma ilə Babilin üç süqutu arasında sıx bir üst-üstə düşmə və paralellik müəyyən etdik, həmçinin üç İlyas və yol hazırlayan üç xəbərçi ilə də yaxın bir paralellik olduğunu gördük. Axır günlərdə William Miller və Future for America hər ikisi həm üçüncü İlyası, həm də yol hazırlayan üçüncü xəbərçini təmsil edir. İsa hər zaman bir şeyin sonunu başqa bir şeyin başlanğıcı ilə təsvir edir və birinci mələyin hərəkatı üçüncü mələyin hərəkatına paraleldir.
“Allah Vəhy 14-dəki xəbərlərə peyğəmbərlik xətti içində öz yerlərini vermişdir və onların işi bu yer üzünün tarixinin sonunadək dayanmamalıdır. Birinci və ikinci mələyin xəbərləri hələ də bu zaman üçün həqiqətdir və ardınca gələn bu xəbərlə paralel getməlidir. Üçüncü mələk öz xəbərdarlığını uca səslə elan edir. Yəhya dedi: ‘Bundan sonra mən göydən enən, böyük qüdrətə malik başqa bir mələk gördüm və yer onun izzəti ilə işıqlandı.’ Bu işıqlandırmada hər üç xəbərin işığı birləşir.” The 1888 Materials, 803, 804.
Birinci və ikinci mələyin hərəkətinə William Miller rəhbərlik etmişdir. Bacı White Milleri “seçilmiş elçi” kimi təqdim edir.
“William Miller Şeytanın səltənətini sarsıdırdı və baş düşmən təkcə bu xəbərin təsirini puç etməyə deyil, həm də xəbəri gətirənin özünü məhv etməyə çalışırdı.” Spirit of Prophecy, 4-cü cild, 219.
O, həmçinin Millerin həm İlyas, həm də Vəftizçi Yəhya tərəfindən əvvəlcədən simvolizə edildiyini göstərir.
“Minlərlə insan William Millerin təbliğ etdiyi həqiqəti qəbul etməyə yönəldildi və Allahın qulları İlyasın ruhu və qüdrəti ilə bu xəbəri bəyan etmək üçün yetişdirildi. İsanın öncüsü olan Yəhya kimi, bu ciddi xəbəri təbliğ edənlər də baltanı ağacın kökünə qoymağa və insanları tövbəyə layiq bəhrələr gətirməyə çağırmağa məcbur olduqlarını hiss edirdilər.” Early Writings, 233.
Vəftizçi Yəhya, İsanın sözünə görə ikinci İlyas olan şəxs, həm də Əhdin Elçisi üçün yolu hazırlamalı olan ilk elçi idi. Buna görə aydındır ki, üçüncü mələyin hərəkatının bir “seçilmiş elçisi” olacaqdır. Həmin elçi İlyas, Vəftizçi Yəhya və Uilyam Miller tərəfindən əvvəlcədən təmsil olunmuşdur. Millerlə birlikdə bu iki seçilmiş elçi Vəhy kitabının on dördüncü fəslindəki üç mələk hərəkatının başlanğıcını və sonunu təmsil edir və bunu etməklə, birlikdə həm üçüncü İlyası, həm də Əhdin Elçisi üçün yolu hazırlamalı olan üçüncü elçini təmsil edirlər.
Başlanğıcın və ya sonun seçilmiş xəbərçisinin ismarıcını rədd etmək ölümdür və Future for America-nın ismarıcı “sətir üzərinə sətir”in peyğəmbərlik tətbiqinə əsaslanır; bu isə son yağışın metodologiyasıdır. “Sətir üzərinə sətir”in tətbiqi vasitəsilə müəyyən edilir ki, Millerçi hərəkat Future for America hərəkatının timsalı idi. Millerçi tarixin bir nişanəsi seçilmiş xəbərçi olan William Millerdir. Həmin nişanəni rədd etmək ismarıcı rədd etməkdir; beləliklə, Adventizmin başlanğıcı və sonu ilə təsbit olunur ki, xəbərçinin rədd edilməsi eyni zamanda ismarıcın da rədd edilməsidir, çünki ismarıq seçilmiş bir xəbərçini müəyyən edir. Buna görə də, ismarıcı rədd etmək xəbərçini rədd etməkdir və əksinə. Rəqqas olmadan rəqs yoxdur.
“Mən Məsihin birinci gəlişinin elanına geri yönəldildim. Yəhya İlyasın ruhu və qüdrəti ilə İsanın yolunu hazırlamaq üçün göndərilmişdi. Yəhyanın şahidliyini rədd edənlər İsanın təlimlərindən fayda görmədilər. Onların Onun gəlişini əvvəlcədən xəbər verən xəbərə qarşı çıxmaları onları elə bir vəziyyətə qoydu ki, Onun Məsih olduğuna dair ən güclü dəlilləri asanlıqla qəbul edə bilmədilər. Şeytan Yəhyanın xəbərini rədd edənləri daha da irəli apararaq Məsihi də rədd etməyə və çarmıxa çəkməyə sövq etdi. Bunu etməklə onlar özlərini elə bir vəziyyətə saldılar ki, Pentikost günündəki xeyir-duanı qəbul edə bilmədilər; halbuki o xeyir-dua onlara səmavi məbədə gedən yolu öyrədəcəkdi. Məbədin pərdəsinin cırılması göstərdi ki, yəhudi qurbanları və ayinləri artıq qəbul olunmayacaqdı. Böyük Qurban təqdim edilmiş və qəbul olunmuşdu, Pentikost günündə nazil olan Müqəddəs Ruh isə şagirdlərin düşüncələrini yer üzündəki məbəddən səmavidək məbədə yönəltdi; İsa Öz qanı vasitəsilə oraya daxil olmuşdu ki, Öz kəffarəsinin bəhrələrini şagirdlərinin üzərinə töksün. Lakin yəhudilər tam qaranlıq içində qaldılar. Onlar xilas planı barədə sahib ola biləcəkləri bütün nuru itirdilər və hələ də faydasız qurbanlarına və təqdimlərinə güvənirdilər. Səmavi məbəd yer üzündəkinin yerini tutmuşdu, lakin onlar bu dəyişiklikdən bixəbər idilər. Buna görə də onlar müqəddəs yerdə Məsihin vasitəçiliyindən faydalana bilməzdilər.
“Bir çoxları Məsihi rədd edib çarmıxa çəkməkdə yəhudilərin tutduğu yola dəhşətlə baxır; və Onun rüsvayedici şəkildə təhqir olunmasının tarixçəsini oxuyarkən elə düşünürlər ki, Onu sevirlər və nə Peter kimi Onu inkar edərdilər, nə də yəhudilər kimi Onu çarmıxa çəkərdilər. Lakin bütün insanların ürəklərini oxuyan Allah, onların İsa barədə duyduqlarını iddia etdikləri məhəbbəti sınağa çəkmişdir. Bütün göy birinci mələyin xəbərinin necə qəbul ediləcəyini ən dərin maraqla izləyirdi. Amma İsanı sevdiklərini iddia edən və çarmıx əhvalatını oxuyarkən göz yaşı tökən bir çoxları Onun gəlişi haqqında olan müjdəni məsxərəyə qoydular. Onlar xəbəri sevinclə qəbul etmək əvəzinə, onun bir aldanış olduğunu bəyan etdilər. Onun zühurunu sevənlərə nifrət etdilər və onları kilsələrdən qovdular. Birinci xəbəri rədd edənlər ikincidən faydalana bilməzdilər; nə də onların İsa ilə iman vasitəsilə səmavi məbədin ən müqəddəs yerinə daxil olmaları üçün onları hazırlamalı olan gecəyarısı nidasından fayda görmələri mümkün idi. Və əvvəlki bu iki xəbəri rədd etməklə onlar öz anlayışlarını elə zülmətə qərq etmişlər ki, ən müqəddəs yerə aparan yolu göstərən üçüncü mələyin xəbərində heç bir işıq görə bilmirlər. Mən gördüm ki, yəhudilər İsanı çarmıxa çəkdikləri kimi, adı var olan kilsələr də bu xəbərləri çarmıxa çəkmişlər; buna görə də onların ən müqəddəs yerə gedən yol haqqında heç bir bilgisi yoxdur və onlar orada İsanın vəsatətindən faydalana bilmirlər. Öz faydasız qurbanlarını təqdim edən yəhudilər kimi, onlar da öz faydasız dualarını İsanın tərk etdiyi bölməyə qaldırırlar; və aldanışdan məmnun qalan Şeytan dini bir xarakterə bürünərək, özlərini məsihçi adlandıran bu şəxslərin zehinlərini özünə yönəldir, öz qüdrəti, əlamətləri və yalançı möcüzələri ilə onları öz tələsinə möhkəm bağlayır.” Early Writings, 259–261.
Yəhyanın şəhadətini rədd edənlər İsanın təlimlərindən fayda görmədilər, və birinci xəbəri rədd edənlər ikinci xəbərdən fayda görə bilməzdilər; nə də gecəyarısı fəryadından fayda gördülər. Yəhyanın xidməti Məsihin vəftizindən əvvəl gəlmişdi; Məsih isə bundan az sonra, Öz xidmətinin əvvəlində məbədi təmizlədi. Millerin xidməti, Məsih 22 oktyabr 1844-cü ildə qəflətən gəldiyi zaman Levil övladlarını pak etməsi üçün hazırlıq gördü. Bu iki şahidin hər birində yolu hazırlayan elçinin rədd edilməsi ölümlə eynidir.
Müqavilənin Elçisi kimi Məsihin gördüyü işdə həyata keçirilən təmizləmə və paklaşdırma, xilas xəbərini dünyaya çatdırmaq işini yerinə yetirəcək bir xalq yetişdirmək məqsədi daşıyırdı. Bu iş, icraedici hökmün nə vaxt başladığını təmsil edən zaman dövründən əvvəl həyata keçirilir. Şagirdlərin tarixində Yerusəlimin məhv edilməsi icraedici hökmü təmsil edir və Adventizm həmin işi yerinə yetirmək məsuliyyətindən üz döndərdi, lakin Rəbb onları bir yerə toplamağa çalışmışdı. O, Öz xalqına 1850 cədvəlini, onların dünyaya apara biləcəkləri xəbərin qrafik təsviri kimi nəşr etdirməyə rəhbərlik etmişdi.
“Allahın iradəsi bu deyildi ki, İsrail qırx il səhrada sərgərdan dolaşsın; O, onları birbaşa Kənan torpağına aparmağı və orada müqəddəs, xoşbəxt bir xalq kimi yerləşdirməyi arzulayırdı. Lakin ‘onlar imansızlıq üzündən daxil ola bilmədilər.’ İbranilərə 3:19. Öz dönüklükləri və mürtədlikləri üzündən səhrada həlak oldular, Vəd edilmiş Torpağa daxil olmaq üçün isə başqaları yetişdirildi. Eynilə də, Məsihin gəlişinin bu qədər uzun müddət gecikməsi və Onun xalqının bu günah və kədər dünyasında belə uzun illər qalması Allahın iradəsi deyildi. Lakin imansızlıq onları Allahdan ayırdı. O, onların yerinə yetirməsini təyin etdiyi işi görməkdən imtina etdiklərinə görə, xəbəri bəyan etmək üçün başqaları yetişdirildi. Dünyaya mərhəmət göstərərək, İsa Öz gəlişini gecikdirir ki, günahkarlar xəbərdarlığı eşitmək və Allahın qəzəbi tökülməzdən əvvəl Onda sığınacaq tapa bilmək imkanı əldə etsinlər.” The Great Controversy, 458.
Əgər Adventizm yalnız öz imanına möhkəm sarılsaydı, “onların işi tamamlanmış olardı.”
“Əgər Adventistlər 1844-cü ildəki böyük məyusluqdan sonra imanlarından möhkəm yapışıb qalsaydılar və Allahın açılan ilahi idarəsində birlik içində irəliləsəydilər, üçüncü mələyin xəbərini qəbul edib onu Müqəddəs Ruhun qüdrəti ilə dünyaya bəyan etsəydilər, Allahın xilasını görərdilər; Rəbb onların səyləri ilə qüdrətlə fəaliyyət göstərərdi, iş tamamlanmış olardı və Məsih Öz xalqını mükafatını almaq üçün qəbul etməyə indiyədək artıq gəlmiş olardı. Lakin məyusluqdan sonra gələn şübhə və qeyri-müəyyənlik dövründə advent imanlılarının çoxu imanlarından döndülər.... Beləliklə iş əngəlləndi və dünya qaranlıqda qaldı. Əgər bütün Adventist icması Allahın əmrləri və İsanın imanı üzərində birləşmiş olsaydı, tariximiz necə də geniş ölçüdə fərqli olardı!” Evangelism, 695.
1844-cü ilin yazında Əhdin Elçisi Millerçilərin hərəkatını təmizlədi, sonra isə payızda üçüncü mələyin xəbərini gətirdi. Miller, onun xəbəri və təmsil etdiyi hərəkat on qız haqqında məsəlini yerinə yetirmişdi. Nyu-Hempşir ştatının Exeter şəhərində keçirilən düşərgə toplantısında Gecəyarısı Fəryadı xəbəri gəldi və cəmi iki qısa ay ərzində qızlardan hansılarında yağ olduğu nümayiş etdirildi. İki sinif aşkar oldu və üçüncü mələk əlində yeyilməli olan bir xəbərlə gəldi, lakin ağıllı qızlar “şübhə və qeyri-müəyyənlik dövründə” “imanlarından əl çəkdilər”.
“Şübhə və qeyri-müəyyənlik dövrü” Onun ölümündə şagirdlər tərəfindən təmsil olunmuşdu, lakin üçüncü gün O, dirilməsi xəbərini şagirdlərinə açmağa başladı və onlar “imanlarını tərk etmədilər”. Birinci və ikinci mələklərin xəbərləri hərəkatının müdrik bakirələri üçün şübhə və qeyri-müəyyənlik dövrü təxminən üç il davam etdi; bu vaxt Rəbb Bacı Uayta Öz əlini uzadaraq xalqının qalıqlarını yenidən topladığını aşkar etdi. O, xalqını nəşr işinə başlamağa və Habaqququn ikinci lövhəsini hazırlamağa yönəltdi, lakin “advent möminlərinin çoxu imanlarını tərk etdi.... Beləcə işə mane olundu və dünya qaranlıqda qaldı.”
1849-cu ildə birinci və ikinci mələklərin xəbərinin seçilmiş elçisi Uilyam Miller torpağa tapşırıldı. Əgər 1844-cü il 22 oktyabrın müdrik bakirələri “imanlarından möhkəm yapışıb Allahın açılan rəhbərliyində birlik içində irəliləmiş olsaydılar”, Rəbb İlyasın ruhu və qüdrəti ilə başqa bir elçi qaldırardı. Lakin “Məsihin gəlişi” “gecikdirildi və Onun xalqı” qədim İsrail kimi “eyni tərzdə” “günah və kədər dolu bu dünyada” “uzun illər” “qalacaqdı”.
1863-cü il üsyanından yüz iyirmi altı il sonra Rəbb üçüncü mələyin seçilmiş elçisini qaldırdı. Onun işi həm Əhdin Elçisinin öz məbədinə qəflətən gəlməsi və araşdırıcı mühakimənin son səhnələri zamanı yüz qırx dörd minlə əhd münasibətinə girməsi üçün yolu hazırlamaq, həm də tezliklə gələcək bazar qanunu ilə başlayan İcraedici Mühakimə dövründə Axav, İzebel və onun peyğəmbərlərindən ibarət üçqat birliyə qarşı duran bir xəbəri təqdim etmək idi.
Yolu hazırlayan üçüncü mələk Təhqiqi Məhkəmənin yekun səhnələri zamanı bir işi, bir xəbəri, bir elçini və bir hərəkatı təmsil edir. Üçüncü İlyas İcraedici Məhkəmənin yekun səhnələri zamanı bir işi, bir xəbəri, bir elçini və bir hərəkatı təmsil edir. Yolu hazırlayan elçinin xəbəri və İlyasın xəbəri, Vəhy kitabının səkkizdən on birə qədər olan fəsillərindəki üç Vayın üçüncüsünün xəbəridir.
Yolu hazırlayan elçi ilə təmsil olunan tarixdə, üçüncü Vay xəbərdarlığının mesajı, Laodikiyalı Adventizmi belə səsləyən Suru təmsil edir: “məndən odda sınanmış qızıl al ki, varlı olasan; və ağ paltar al ki, geyinəsən və çılpaqlığının rüsvayçılığı görünməsin; və gözlərinə məlhəm sürt ki, görəsən.” Bu, Allahın məhəbbətinin elə bir xəbəridir ki, Allahın xalqına onların təqsirlərini göstərir; çünki O, sevdiyi “nə qədər adam varsa,” onları “məzəmmət edir və tərbiyələndirir.” Bu, Məsihin salehliyinin elə bir xəbəridir ki, insanları Onun xasiyyətini qəbul etməyə çağırır; bu xasiyyət Əhdin Elçisinin can məbədini təmizləmək işini həyata keçirdiyi zaman dövründə təzahür edir; buna görə də O, sevdiklərini Onun xasiyyətini təzahür etdirməyə və “buna görə də qeyrətli ol və tövbə et” deyə çağırır; çünki O, sınaq müddətinin bağlanmasını təmsil edən idarəçilik dövrünün “qapısında”dır; orada O, Laodikiyalı Adventizmi Öz “ağzından qusdurub çıxaracaqdır.” Həmin idarəçilik dövrünə aid “qapı” elə qapıdır ki, O onu “açır və heç kəs bağlamır; bağlayır və heç kəs açmır.”
“Xətt üzərinə xətt” prinsipinin tətbiqi ilə həll olunan zahiri bir ziddiyyət vardır, lakin bir çoxları bu zahiri ziddiyyəti heç tanımaya da bilərlər. O həll edildikdə, tezliklə gələcək bazar günü qanunu zamanı baş verən Təhqiqat Mühakiməsindən İcraedici Mühakiməyə keçidə aydınlıq əlavə edir. Bu ziddiyyət, Pentikostun Amerika Birləşmiş Ştatlarında tezliklə gələcək bazar günü qanununu tipikləşdirdiyini qəbul etməklə həll olunur. Təhqiqat Mühakiməsində bir simvol olaraq yolu hazırlayan üçüncü xəbərçiyə dair araşdırmamızı, İcraedici Mühakimənin simvolu olan üçüncü İlyasla müqayisədə yekunlaşdırmaq üçün, bu zahiri ziddiyyəti nəzərdən keçirəcəyik.
Bu araşdırmanı növbəti məqalədə davam etdirəcəyik.
“Üçüncü mələyin xəbərinin elanında birləşən mələk bütün yer üzünü öz izzəti ilə işıqlandırmalıdır. Burada dünya miqyaslı əhatəyə və misilsiz qüdrətə malik bir iş qabaqcadan xəbər verilir. 1840–44-cü illərin advent hərəkatı Allahın qüdrətinin əzəmətli bir təzahürü idi; birinci mələyin xəbəri dünyadakı hər bir missioner məntəqəsinə çatdırıldı və bəzi ölkələrdə XVI əsr İslahatından bəri hər hansı bir diyarda şahid olunmuş ən böyük dini maraq baş qaldırdı; lakin bütün bunlar üçüncü mələyin son xəbərdarlığı altında baş verəcək qüdrətli hərəkat tərəfindən üstələnəcəkdir.
“Bu iş Pentikost Günü’nün işinə bənzər olacaq. Müjdənin başlanğıcında Müqəddəs Ruhun tökülməsi ilə ‘erkən yağış’ necə qiymətli toxumun cücərməsinə səbəb olmaq üçün verilmişdisə, eləcə də məhsulun yetişməsi üçün onun sonunda ‘axırıncı yağış’ veriləcək. ‘O zaman biz biləcəyik; əgər Rəbbi tanımaq üçün ardınca getsək, Onun zühuru səhər kimi hazırlanmışdır; və O, yağış kimi, yer üzünə yağan axırıncı və erkən yağış kimi üzərimizə gələcək.’ Hoşeya 6:3. ‘Ey Sion övladları, sevinin və Allahınız Rəbdə şadlanın; çünki O, sizə erkən yağışı ölçü ilə vermişdir, və sizin üçün yağışı, erkən yağışı və axırıncı yağışı endirəcəkdir.’ Yoel 2:23. ‘Axır günlərdə, Allah deyir, Ruhumdan bütün bəşərin üzərinə tökəcəyəm.’ ‘Və elə olacaq ki, Rəbbin adını çağıran hər kəs xilas olacaq.’ Həvarilərin işləri 2:17, 21.”
“Müjdənin böyük işi, onun başlanğıcını səciyyələndirən Allahın qüdrətinin təzahüründən daha az bir təzahürlə sona çatmamalıdır. Müjdənin başlanğıcında ilk yağışın tökülməsində yerinə yetmiş peyğəmbərliklər, onun sonunda son yağışda yenidən yerinə yetməlidir. Bunlar həvari Peterin belə deyərkən həsrətlə gözlədiyi ‘sərinlənmə vaxtları’dır: ‘Buna görə də tövbə edin və dönün ki, günahlarınız silinsin; ta ki, Rəbbin hüzurundan sərinlənmə vaxtları gəlsin; və O, İsanı göndərsin.’ Həvarilərin işləri 3:19, 20.” Böyük Mübarizə, 611.