Daniel Kitabı — Otuz Dördüncü Hissə

Daniel kitabının ilk altı fəsli Vəhyin on üçüncü fəslindəki yer vəhşisinin tarixini təmsil edir. Birləşmiş Ştatlar (yer vəhşisi) Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin altıncı səltənəti kimi 1798-ci ildə başladı; həmin vaxt papalıq (Vəhyin on üçüncü fəslindəki dəniz vəhşisi) peyğəmbərlikdə ölümcül yara aldı və Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin beşinci səltənəti kimi öz hökmranlığını başa vurdu.

Yer vəhşisinin tarixi Allahın hökmlərinin yaxınlaşması barədə xəbərdarlığın tarixidir. Yer vəhşisinin tarixinin başlanğıcında Allahın istintaq mühakiməsi başladı, yer vəhşisinin sonluğunda isə Allahın icraedici mühakiməsi başlayır. Allahın istintaq mühakiməsinin yaxınlaşması barədə başlanğıcdakı xəbərdarlıq, 1798-ci ildə “axır zaman”a çatan Vəhy kitabının on dördüncü fəslindəki birinci mələyin xəbəri ilə təmsil olunurdu. Allahın icraedici mühakiməsinin yaxınlaşması barədə sonluqdakı xəbərdarlıq isə, 1989-cu ildə “axır zaman”a çatan Vəhy kitabının on dördüncü fəslindəki üç mələyin xəbərləri ilə təmsil olunur.

Hər bir “axır zaman”da Daniel kitabının bir hissəsi açılır. Yer üzünün vəhşisinin başlanğıc tarixində, 1798-ci ildə, Danielin yeddinci, səkkizinci və doqquzuncu fəsilləri açıldı. Həmin fəsillər Ulai çayı görüntüsü kimi təqdim olunur. Yer üzünün vəhşisinin son tarixində, 1989-cu ildə, Danielin onuncu, on birinci və on ikinci fəsilləri açıldı. Həmin fəsillər Hiddekel çayı görüntüsü kimi təqdim olunur. Daniel kitabı hər dəfə açıldıqda, o zaman yaşayan nəslin üzərinə üç mərhələli sınaq prosesi gətirilir.

Üç mərhələli sınaq prosesi “həqiqət” kimi tərcümə olunan ivrit sözünün quruluşuna əsaslanır; həmin söz ivrit əlifbasının birinci, on üçüncü və son hərflərinin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır. İvrit sözü Allahın yaradıcı qüdrətini təmsil edir və ona malikdir. Bütün peyğəmbərlik həqiqəti bu söz üzərində qurulmuşdur; Daniel kitabının on ikinci fəslindəki üç mərhələli sınaq prosesi də belədir. Bu söz təkcə Allahın yaradıcı qüdrətini deyil, həm də Həqiqət olan və ivrit əlifbasının birinci və son hərflərinin təmsil etdiyi kimi, həmçinin Əvvəl və Axır olan İsa Məsihi təmsil edir.

Yer üzündəki vəhşinin başlanğıc tarixi, istintaq mühakiməsinin yaxınlaşması barədə xəbərdarlığın axır zamanda, 1798-ci ildə yetişdiyi zaman, Vəhy on dördün birinci mələyi ilə təmsil olunur. Vəhy kitabının on dördüncü fəslinin birinci mələyinin xəbəri həqiqət olan və birinci mələk 1798-ci ildə gəldiyi zaman həmin nəsli qarşılayan üç mərhələli sınaq prosesini təmsil edən bu üç addımın hər birinə malikdir.

Yerin vəhşisinin son tarixçəsi, icraedici hökmün yaxınlaşması barədə xəbərdarlıq axır zamanda, 1989-cu ildə gəlib çatdıqda, Vəhy kitabının on dördüncü fəslinin üç mələyi ilə təmsil olunur. Vəhy 14-dəki üç mələk həqiqət olan üç addımı təmsil edir və bu üç mələk, üçüncü mələk 1989-cu ildə gəldiyi zaman yaşayan nəsli qarşılayan üçmərhələli sınaq prosesini təmsil edir.

Daniel kitabı üç mələyin xəbərləri əsasında qurulmuşdur. Bu quruluş həm ivrit dilində “həqiqət” sözünün üç mərhələsini, həm də ona uyğun üçmərhələli sınaq prosesini təşkil edir; lakin bu sınaq prosesi Vəhy kitabının on üçüncü fəslindəki yer vəhşisinin (Amerika Birləşmiş Ştatları) tarixi xətti üzərində, habelə yer vəhşisinin iki buynuzunun (Respublikaçılıq və Protestantizm) tarixi xətti üzərində açılır. Amerika Birləşmiş Ştatlarının tarixi, 1798-ci ildən başlayaraq yaxın zamanda gələcək bazar qanununa qədər davam etməklə, Yeddinci Gün Adventist kilsəsinin mövcud olduğu eyni tarix dövrüdür. Buna görə Daniel kitabı 1798-ci ildən başlayaraq yaxın zamanda gələcək bazar qanununa qədər davam edən Adventizmin tarixini təsvir edən quruluşu da özündə ehtiva edir. Belə etməklə, Daniel kitabı Vəhy kitabında təmsil olunan eyni peyğəmbərlik tarixlərini müəyyən edir və bununla da ikinci şahidin xəbərini kamilliyə çatdıran birinci şahidi təqdim edir. Bu iki kitabın kamilləşdirilməsi Köhnə Əhd ilə Yeni Əhd arasındakı münasibətdə mövcud olmuş eyni peyğəmbərlik fenomeni ilə həyata keçirilir.

“İsanın həyatı, ölümü və dirilməsi tarixi” Məsihin bəşəriyyət üçün gördüyü işi xülasə edir və üç pilləyə şəhadət edir; həmin üç pillə isə “həqiqət”dir. İbrani dilində “həqiqət” sözü birinci və sonuncu, başlanğıc və son, Alfa və Omeqa olan İsanı təmsil edir; sözün özü də eyni şeyi ifadə edən birinci və son hərflərdən ibarətdir; çünki Alfa və Omeqa olaraq İsa bir şeyin sonunu onun başlanğıcı ilə birlikdə göstərir. Məsihin həyatı, ölümü və dirilməsi həqiqətdir, çünki başqa məqamlarla yanaşı, onlar üç pillə ilə təmsil olunur və birinci ilə sonuncu pillənin hər ikisi “həyat”dır; çünki “həyat” da, “dirilmə” də hər ikisi “həyat”dır. İbrani sözündəki orta hərf əlifbanın on üçüncü hərfidir və on üç üsyanın rəmzidir; Məsihin ölümü isə Şeytanın üsyanı və onun üsyanına qoşulan Adəm oğullarının üsyanı nəticəsində baş verdi.

Vəhy kitabında İsa Məsihin Vəhyinin dərk olunması insanın sınaq müddətinin başa çatmasından az əvvəl möhürdən açılır və o vaxt açılan həqiqətin əsas ünsürlərindən biri budur ki, Məsih “həqiqət”dir, Alfa və Omeqadır; O, Öz Kəlamında mövcud olmasını təyin etdiyi həqiqətlər üzərinə Öz imzasını Alfa və Omeqa kimi qoyur. Sister White belə yazanda: “İsanın həyatının, ölümünün və dirilməsinin tarixi, Allahın Oğlu kimi olan bu tarix, Əhdi-Ətiqdə mövcud olan dəlillər olmadan tam şəkildə sübut edilə bilməz. Məsih Əhdi-Ətiqdə də Əhdi-Cədiddə olduğu qədər aydın aşkar edilir,” o, görəcək olanlar üçün bunu təsdiq edir ki, Vəhy kitabının on dördüncü fəslindəki üç mələyin xəbəri (bunlar da “həyat, ölüm və dirilmə” kimi eyni üç mərhələ üzərində qurulmuşdur) Daniel kitabında “mövcud olan dəlillər olmadan tam şəkildə sübut edilə bilməz.”

O, həmçinin göstərir ki, Daniel kitabı “gələcək” bir Babilə şəhadət edir, halbuki Vəhy kitabı Daniel kitabının öncədən bildirdiyi şəkildə “gəlmiş” bir Babilə şəhadət edir. Bundan əlavə, bu tətbiq müəyyən edir ki, Vəhy kitabını “dəyərləndirmək üçün” Daniel kitabı “tamamilə başa düşülməlidir”, çünki Daniel kitabından gələn “izzətləndirilmiş nur” Vəhy kitabının “Məsihin həyatını və təlimlərini” “aydınlıq və gözəlliklə” üzə çıxarır.

Onun sözləri həmçinin belə başa düşülə bilər ki, Vəhy kitabında təmsil olunan “İsanın möcüzələri” “Onun ilahiliyinin bir sübutudur; lakin Onun dünyanın Xilaskarı olduğuna dair ən güclü sübutlar”, Daniel kitabının peyğəmbərlikləri Vəhy kitabının “tarixi ilə müqayisə edildikdə” tapılır. Bundan əlavə, “İsa yəhudilərə dedi: ‘Müqəddəs Yazıları araşdırın; çünki siz elə düşünürsünüz ki, onlarda əbədi həyatınız var və Mənə şəhadət edən də məhz onlardır,’” sözlərində bu da dərk edilə bilər ki, bu günün ruhani yəhudiləri üçün, İsa Məsihin Vəhyinə şəhadət edən Daniel kitabıdır və sınaq müddətinin başa çatmasından az əvvəl möhürü açılan həmin vəhydə əbədi həyat tapılır.

Daniel kitabı Vəhy kitabında kamala yetirilən peyğəmbərlik həqiqətlərini ortaya qoyur. O, ibranicədə “həqiqət” mənasını verən sözün təmsil etdiyi üç mərhələ üzərində qurulmuşdur və buna görə də kitabın özü bu faktların möhürünün açıldığı və aşkar edildiyi nəsil üçün bir sınağı təmsil edir. İsa Məsihin Özü, Alfa və Omeqa kimi, Vəhy kitabının elə ilk sözlərində və birinci fəslində birbaşa vurğulanır. Bu məqalələr həmçinin göstərmişdir ki, Daniel kitabının birinci fəsli Vəhy kitabının on dördüncü fəslindəki birinci mələyin xəbəri ilə eyni peyğəmbərlik quruluşuna və xüsusiyyətlərinə malikdir.

Birinci mələyin xəbəri və Daniel kitabının birinci fəsli, hər ikisi Alpha və Omeqanın səciyyəvi nişanı olan üçmərhələli sınaq prosesini müəyyən edir. Fəsil hərfi Babilin hərfi Yəhudanı fəth etməsi ilə başlayır və kitab Danielin on birinci fəslinin son altı ayəsində təsvir olunan Babil ilə Yəhuda arasındakı son döyüşə aparır. Həmin ayələrdə ruhani Babil ruhani Yəhuda tərəfindən məğlub edilir; necə ki, Mixail ayağa qalxır və insanın möhlət vaxtı sona çatır. Həmin ayələr Babil ilə Yəhuda arasındakı müharibənin peyğəmbərlik tarixinin sonunu təmsil edir. Həmin ayələrdə ölümcül yaranın sağalması təsvir olunur.

Ölümcül yaranın sağaldılmasını təsvir edən ayələr Danielin on birinci fəslinin qırxıncı ayəsi ilə başlayır; həmin ayə “Və axır zamanında” sözləri ilə başlanır. Ayədəki “axır zamanı” 1798-ci ili təmsil edir; həmin ildə papalığa ölümcül yara vuruldu. Bundan sonra ayələr ölümcül yaranın necə sağaldılması hekayəsini nəql edir; belə ki, papalıq əvvəlcə öz düşməni olan cənub padşahını (Sovet İttifaqını), ikinci olaraq öz müttəfiqi olan əzəmətli ölkəni (Amerika Birləşmiş Ştatlarını), üçüncü olaraq isə öz qurbanı olan Misiri (Birləşmiş Millətlər Təşkilatını) fəth edir. Qırx beşinci ayədə papalıq (şimal padşahı) köməksiz olaraq öz sonuna çatır. Ayələrdə papalığın ölümcül yarasının sağaldılması hekayəsi 1798-ci ildə papalığın süqutu ilə başlayır və papalığın son yüksəlişi və süqutu ilə başa çatır. Keçidin başlanğıcı ilə sonu arasındakı ayələr ortadakı üsyanı müəyyən edir.

İbranicədə “həqiqət” sözü, İbrani əlifbasının birinci hərfinin, on üçüncü hərfinin və son hərfinin birləşməsi ilə yaranmışdır. On üç, üsyanı simvolizə edən, birinci ilə sonuncu arasındakı tarixin sayıdır. Daniel kitabındakı peyğəmbərliyin son parçasında, kitabın lap ilk ayələrində təsvir olunan eyni müharibə təsvir edilir. Həmin ayələr birinci fəsli təqdim edir; orada həqiqət olan üçmərhələli sınaq prosesini tapırıq. Son parçada isə eyni üç mərhələni görürük; belə ki, o, papalığın ilk süqutu ilə başlayır və papalığın son süqutu ilə bitir, ortasında isə axır günlərin üsyanı yerləşdirilmişdir.

Daniel kitabının on birinci fəslinin həmin son altı ayəsi daxilində həqiqətə dair ikinci bir şahid vardır; çünki papalığın məğlub etməli olduğu ilk coğrafi güc (cənub padşahı), son üç coğrafi gücdən axırıncısı (Misir) kimi, əjdaha gücünün rəmzidir. Ölümcül yaranın sağalması üçün zəruri olan üçmərhələli fəth, ateizmin əjdaha gücünün rəmzi olan cənub padşahı ilə başlayır; Misirlə təmsil olunan bu üç gücdən sonuncusu isə, əjdaha ilə əlaqəli ateizmin əsas bibliya rəmzidir. Həqiqətən, həmin parçanın qırxıncı ayəsində “cənub” kimi tərcümə olunan söz “negeb”dir; bu söz bəzən Misir kimi tərcümə edilir. Bu üç maneə həqiqətin möhürünü daşıyır; çünki birinci maneə sonuncu maneədir. Ortadakı güc şöhrətli diyardır (Birləşmiş Ştatlar). Birləşmiş Ştatlar bazar günü qanununa qarşı üsyanın meydana gətirildiyi yerdir və onun başlanğıcdakı rəmzi on üç müstəmləkə idi.

Alfa və Omeqanın imzası Daniel kitabını başdan-başa nüfuz edir və Vəhy kitabı ilə birlikdə nəzərə alındıqda İsa Məsihin ilahiliyini təsbit edən şahidliyi təqdim edir. Daniel kitabının on ikinci fəslinə və kitabın möhürü açıldığı nəsildə baş verən üçmərhələli sınaq prosesinə görə, Daniel kitabının quruluşuna dair vəhyi rədd etmək, şər adamlar kimi tanıdılanlar arasında olmaq deməkdir. Vəhy kitabının on dördüncü fəslinə görə isə, Daniel kitabının quruluşuna dair vəhyi rədd etmək, vəhşiyə və onun surətinə səcdə edənlər kimi tanıdılanlar arasında olmaq deməkdir.

Vəhy kitabı göstərir ki, möhlət bağlanmazdan dərhal əvvəl İsa Məsihin Vəhyi açılır və İsa Məsihin Vəhyi Daniel kitabının quruluşunun açılmasını da ehtiva edir.

Bacı Uayt öz dövrünün günlərinə gələcək zamanda müraciət edərək belə dedi: “biz bu dünyanın tarixinin sonuna yaxınlaşdıqca”, “‘müdriklər anlayacaqlar’” ki, “Daniel tərəfindən yazıya alınmış peyğəmbərliklər xüsusi diqqətimizi tələb edir, çünki onlar bizim yaşadığımız məhz zamana aiddir.” “Onun adı ilə adlanan kitabın yeddinci fəsildən on ikinci fəslinə qədər onun tərəfindən qeydə alınmış ecazkar peyğəmbərlikləri və gələcək əsrlərin sirlərinə dair çoxlu vəhylər” “axır günlərdə möhürdən açılacaqdır.”

Daniel kitabı açıldıqda, Yəhuda qəbiləsinin Aslanı Daniel kitabını Öz xalqına verdiyi zaman yaşayan nəsli sınaqdan keçirən üçmərhələli bir təmizlənmə prosesi əmələ gətirir. Vəhy onuncu fəsildə Bacı Uayt bizə bildirir ki, enmiş olan mələk “İsa Məsihin Özündən heç də aşağı bir şəxs deyildi.” Vəhy onuncu fəsildə mələyin əlində açıq olan kiçik bir kitab var idi və Yəhyaya onu götürüb yeməsi əmr olunmuşdu. Həmin kitab Yəhuda qəbiləsinin Aslanı tərəfindən açılmışdı; O da İsa Məsihin Özündən heç də aşağı bir şəxs deyildi; buna görə Yəhyaya yeməsi əmr olunan kitab Danielin kiçik kitabı idi.

İndi möhürü açılmaqda olan Daniel kitabının quruluşu ilə bağlı vəhyi rədd etmək, pislər olaraq tanıdılanların sırasında olmaq deməkdir. Danielin ilk altı fəsli Adventizmin peyğəmbərlik tarixini, yer heyvanını, Yeşaya kitabının iyirmi üçüncü fəslindəki yetmiş simvolik ili, Protestantizm və Respublikaçılığın iki buynuzunu, birinci və ikinci mələklərin xəbərlərinin peyğəmbərlik tarixini və üç mələyin xəbərlərinin tarixini təmsil edən peyğəmbərlik quruluşunu müəyyən edir. Danielin son altı fəsli isə əvvəllər qeyd edilmiş bütün bu tarixlərin başlanğıcında və sonunda möhürü açılan peyğəmbərlik xəbərlərini müəyyən edir.

Daniel kitabının birinci fəsli, yer vəhşisinin tarixinin başlanğıcında birinci mələyin hərəkatının tarixidir. Birinci fəsildən üçüncü fəslə qədər olan hissə, yer vəhşisinin tarixinin sonunda üçüncü mələyin hərəkatının tarixidir. Dördüncü fəsil başlanğıc olaraq birinci fəsillə uyğunlaşdırılmalıdır, beşinci və altıncı fəsillər isə son olaraq birinci fəsildən üçüncü fəslə qədər olan hissə ilə uyğunlaşdırılmalıdır. Yeddinci, səkkizinci və doqquzuncu fəsillərdə təmsil olunan bilik artımı başlanğıc tarixi kimi birinci fəsillə uyğunlaşdırılmalıdır. Onuncu, on birinci və on ikinci fəsillərdə təmsil olunan bilik artımı isə son tarix kimi birinci fəsildən üçüncü fəslə qədər olan hissə ilə uyğunlaşdırılmalıdır.

Sətir üstə sətir, bu tətbiq yer vəhşisinin başlanğıc tarixini birinci, dördüncü, yeddinci, səkkizinci və doqquzuncu fəsillər kimi müəyyən edir. Bu tətbiq həmçinin yer vəhşisinin son tarixini birincidən üçüncüyə qədər olan fəsillər, beşinci, altıncı və onuncudan on ikinciyə qədər olan fəsillər kimi müəyyən edir. Beləliklə, Daniel kitabı yer vəhşisinin həm başlanğıcı, həm də sonu olaraq irəli sürülür.

O zaman yer vəhşisinin başlanğıcı Daniel kitabının birinci fəsli kimi müəyyən edilə bilər; çünki dördüncü fəsil birinci fəslin üzərinə gəlməlidir (sətir üzərinə sətir). Yeddinci, səkkizinci və doqquzuncu fəsillər də birinci fəslin üzərinə gəlməlidir. Buna görə də, yer vəhşisinin tarixinin başlanğıcı Daniel kitabının birinci fəsli ilə təmsil olunur.

Eynilə, yer vəhşisinin sonu ilə də belədir. Yer vəhşisinin tarixinin sonu birinci–üçüncü fəsillərlə təmsil olunur, beşinci, altıncı, onuncu, on birinci və on ikinci fəsillər isə ilk üç fəslin üzərinə yenidən gəlməlidir (sətir-sətir); beləliklə, yer vəhşisinin tarixinin sonu Daniel kitabının ilk üç fəsli ilə təmsil olunur.

Birinci fəsil başlanğıcı təmsil edir, sonra isə birinci fəsildən üçüncü fəsilə qədər olan hissə sonu təmsil edir; bir və sonra üç quruluşu göstərir ki, Daniel kitabının peyğəmbərlik quruluşu, Vəhyin on dördüncü fəslindəki üç mələyin peyğəmbərlik quruluşu ilə eynidir. Orada da, Danieldə olduğu kimi, birinci mələk ayrıca bir tarixi təmsil edir, lakin eyni zamanda üç mələyin tarixinin üçdə bir hissəsidir. Eyni vaxtda, bu idrak üç və bir birləşməsini müəyyən edib vurğuladığı kimi, bu, həm də həqiqət mənasını verən ivrit sözünün quruluşudur; bu söz təkcə Məsihi və Allahın yaradıcı qüdrətini deyil, həm də həm Danielin birinci fəslində, həm də yenidən Danielin birinci fəsildən üçüncü fəslə qədər olan hissəsində təmsil edilən üçmərhələli sınaq və paklanma prosesini ifadə edir.

Həqiqət olan İsa həmçinin Birinci və Axırıncıdır və bu baxımdan birinci mələyin hərəkatının tarixçəsi üç mələyin tarixçəsində hərfi-hərfinə təkrarlanır; buna görə də Daniel kitabının birinci fəslinin üzərinə Danielin ilk üç fəslini yerləşdirmək peyğəmbərlik baxımından məqbuldur, çünki başlanğıc həmişə sonu təsvir edir. Beləliklə, Daniel kitabı mələyin əlində olan “kiçik kitab” olur, çünki Danielin “kiçik kitab”ı Daniel kitabının birinci fəslində tam şəkildə təmsil oluna bilər.

Daniel kitabının tədqiqini növbəti məqalədə davam etdirəcəyik.