The “key” representing the battle of Nineveh in Revelation nine was fulfilled with a history that produced a turning point, which is of course, is what a key does. My claim is that the battle of Nineveh was not only the historical key marking the rise of Islam, but that it is also a prophetic key. The prophetic dynamics of that battle brings all the lines of the kingdoms of Bible prophecy, as set forth in Daniel and Revelation into alignment with the eleventh chapter of Daniel. In doing this, it allows those kingdoms to all testify to the last six verses of Daniel eleven, and more importantly—to unseal the external hidden history of verse forty.

Vəhyin doqquzuncu fəslində Ninevanın döyüşünü təmsil edən “açar”, dönüm nöqtəsi doğuran bir tarixlə yerinə yetirildi; əlbəttə, açarın gördüyü iş də budur. Mənim iddiam budur ki, Nineva döyüşü yalnız İslamın yüksəlişini işarələyən tarixi açar deyil, həm də peyğəmbərlik açarıdır. Həmin döyüşün peyğəmbərlik dinamikası, Daniel və Vəhydə bəyan olunduğu kimi, Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyindəki padşahlıqların bütün xətlərini Danielin on birinci fəsli ilə uyğunlaşdırır. Bunu etməklə, o, həmin padşahlıqların hamısına Daniel on birin son altı ayəsinə şəhadət etmək və daha mühümü — qırxıncı ayənin xarici gizli tarixinin möhürünü açmaq imkanı verir.

And I will give unto thee the keys of the kingdom of heaven: and whatsoever thou shalt bind on earth shall be bound in heaven: and whatsoever thou shalt loose on earth shall be loosed in heaven. Matthew 16:19.

Və Mən sənə Səmavi Padşahlığın açarlarını verəcəyəm; yer üzündə nəyi bağlasan, göylərdə bağlanmış olacaq; yer üzündə nəyi açsan, göylərdə açılmış olacaq. Matta 16:19.

The Release and Rise of the Kingdom of Mohammed

Məhəmmədin Padşahlığının Azad Edilməsi və Yüksəlişi

The battle of Nineveh in 627 marked the beginning of the last ten years of the Persian power that had been defeated through the stratagem of Rome, accompanied with God’s providence fog. It marked the turning point where Mohammed’s Islamic hordes begin to rise. The battle removed a restraint that had existed, a restraint that in theory would have remained, had Rome and Persia both retained their strength. Neither did.

627-ci ildə Nineva döyüşü, Allahın ilahi təqdiri ilə göndərilmiş dumanın müşayiəti altında Romanın hiyləsi vasitəsilə məğlub edilmiş fars hakimiyyətinin son on ilinin başlanğıcını qeyd etdi. Bu, Məhəmmədin islam ordularının yüksəlməyə başladığı dönüş nöqtəsini qeyd etdi. Həmin döyüş mövcud olmuş bir maneəni aradan qaldırdı; nəzəri cəhətdən, əgər həm Roma, həm də Fars öz qüvvələrini qoruyub saxlasaydılar, bu maneə qalmaqda davam edəcəkdi. Lakin onların heç biri bunu etmədi.

Restraint and Release

Saxlanma və Buraxılma

In the prophetic representation of Islam, we find the restraint and release of Islam from the very first introduction of Scripture as Sarah convinced Abraham to restrain Hagar and Ishmael.

İslamın peyğəmbərlikdəki təmsilində, Müqəddəs Yazının ilk təqdimatından etibarən İslamın cilovlanmasını və azad buraxılmasını görürük; necə ki, Sara İbrahimi Həcər ilə İsmaili cilovlamağa inandırmışdı.

And Sarai said unto Abram, My wrong be upon thee: I have given my maid into thy bosom; and when she saw that she had conceived, I was despised in her eyes: the Lord judge between me and thee. But Abram said unto Sarai, Behold, thy maid is in thy hand; do to her as it pleaseth thee. And when Sarai dealt hardly with her, she fled from her face. Genesis 16:5, 6.

Saray Avrama dedi: “Mənə edilən haqsızlıq sənin üzərinə olsun; mən cariyəmi sənin qoynuna verdim; o isə hamilə olduğunu görəndə, gözündə mənə hörmət qalmadı. Rəbb mənimlə sənin aranda hökm versin.” Lakin Avram Saraya dedi: “Budur, cariyən sənin əlindədir; ona sənə yaxşı görünəni et.” Saray isə onunla sərt rəftar etdikdə, o, onun üzündən qaçdı. Yaradılış 16:5, 6.

Even before that incident, the reason Hagar is introduced into the prophetic narrative is that the Lord has “restrained” Sarah from having a child.

Hətta həmin hadisədən əvvəl belə, Həcərin peyğəmbərlik rəvayətinə daxil edilməsinin səbəbi Rəbbin Saranın uşaq sahibi olmasına “mane olmasıdır”.

Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose name was Hagar. And Sarai said unto Abram, Behold now, the Lord hath restrained me from bearing: I pray thee, go in unto my maid; it may be that I may obtain children by her. And Abram hearkened to the voice of Sarai. Genesis 16:1, 2.

İndi isə Abramın arvadı Saray ona heç bir övlad doğmamışdı; onun Həcər adlı bir misirli kənizi var idi. Saray Abrama dedi: “Bax, Rəbb məni doğmaqdan məhrum edib; rica edirəm, kənizimin yanına gir; bəlkə onun vasitəsilə övlad sahibi olum.” Abram da Sarayın sözünə qulaq asdı. Yaradılış 16:1, 2.

The “key” of Revelation nine that was given to Mohammed, and was thereafter fulfilled by the battle of Nineveh, represents the removal of the “restraint” upon Islam at any given point in prophetic history.

Məhəmmədə verilmiş Vəhyin doqquzuncu fəslindəki “açar” və bundan sonra Neynəva döyüşü ilə yerinə yetirilən həmin “açar”, peyğəmbərlik tarixinin istənilən məqamında İslam üzərindəki “məhdudiyyətin” götürülməsini təmsil edir.

“Angels are holding the four winds, represented as an angry horse seeking to break loose and rush over the face of the whole earth, bearing destruction and death in its path.” Manuscript Releases, volume 20, 217.

“Mələklər dörd küləyi saxlayırlar; bu küləklər qopub azad olmaq və bütün yer üzünün səthi boyunca şığımaq istəyən, öz yolunda dağıntı və ölüm gətirən qəzəbli bir at kimi təsvir olunur.” Manuscript Releases, cild 20, 217.

The “rise and fall” of the kingdom of Mohammed is represented, not so much as a rise and a fall, but as a ‘release’ and a ‘restraint’. When Islam is released prophetically, the release has been illustrated by the battle of Nineveh.

Məhəmmədin səltənətinin “yüksəlişi və süqutu” o qədər də yüksəliş və süqut kimi deyil, daha çox “buraxılma” və “məhdudlaşdırılma” kimi təsvir olunur. İslam peyğəmbərlik baxımından sərbəst buraxıldıqda, bu buraxılma Nineva döyüşü ilə təsvir edilmişdir.

Only the Woes

Yalnız Bəlalar

Of the seven trumpets, only the woe trumpets of Islam span history as a consistent power from when they were first introduced into prophetic history unto the close of probation. The first four trumpets brought upon western Rome represented Odoacer, Genseric, Atilla the Hun and Alaric, thus typifying four providential judgment powers in the latter days, but their modern counterpart is not a direct descendant of those four ancient powers. Not so with the woe trumpets. Once Islam enters history it continues a direct line of release and restraint until it is fully released at the close of probation. With the woe trumpets the “key” of ‘release’ is marked by the battle of Nineveh.

Yeddi şeypurdan yalnız İslamın vay şeypurları peyğəmbərlik tarixinə ilk dəfə daxil edildikləri vaxtdan möhlət dövrünün sonunadək tarix boyunca ardıcıl bir qüvvə kimi uzanır. Qərbi Romanın üzərinə gətirilən ilk dörd şeypur Odoakrı, Genserixi, Attila Hunu və Alariki təmsil edirdi; beləliklə, onlar axır günlərdə ilahi təqdirin dörd hökm qüvvəsini simvolizə edirdi, lakin onların müasir qarşılığı həmin dörd qədim qüvvənin birbaşa varisi deyildir. Vay şeypurları ilə isə belə deyil. İslam tarixə daxil olan kimi, möhlət dövrünün sonunda tamamilə sərbəst buraxılanadək, azad buraxılma və cilovlanmanın birbaşa xətti üzrə davam edir. Vay şeypurlarında “açar” olan “azad buraxılma” Nineva döyüşü ilə işarələnir.

Nicomedia and July 27, 1299

Nikomediya və 27 iyul 1299

The pioneers correctly identified July 27, 1299 as the starting of one hundred and fifty years that ended on July 27, 1449, which in turn began the three hundred and ninety-one years and fifteen days that concluded on August 11, 1840.

Pionerlər 27 iyul 1299-cu ili 27 iyul 1449-cu ildə başa çatan yüz əlli ilin başlanğıcı kimi düzgün müəyyən etdilər; həmin tarix isə öz növbəsində 11 avqust 1840-cı ildə sona çatan üç yüz doxsan bir il və on beş günün başlanğıcı oldu.

In the previous article we identified the siege of 1333 unto 1337 that was brought upon Nicomedia by Sultan Orhan Gazi (son of Osman I, the founder of the Ottoman Beylik), when he laid siege to the important Byzantine city of Nicomedia. The siege is the conclusion of the warfare against Nicomedia that had begun with his father Osman. The one hundred and fifty years of Revelation nine, verse ten began on July 27, 1299, and as the beginning of a prophecy, the history associated with that beginning date is to be noted. Osman I (founder of the Ottoman dynasty) was Sultan Orhan Gazi’s father, who in July 27, 1299 achieved the significant early victory against the Byzantine Empire at the Battle of Bapheus which was in the region of Nicomedia, close to the city of Nicomedia; a very important capital city in Roman and early Byzantine history.

Əvvəlki məqalədə biz Osmanlı Bəyliliyinin banisi Osman I-in oğlu Sultan Orhan Qazinin Nikomediyaya qarşı həyata keçirdiyi 1333-dən 1337-yədək davam edən mühasirəni müəyyən etdik; o, mühüm Bizans şəhəri olan Nikomediyanı mühasirəyə almışdı. Bu mühasirə, atası Osmanla başlanmış Nikomediyaya qarşı müharibənin yekunudur. Vəhy kitabının doqquzuncu fəslinin onuncu ayəsindəki yüz əlli il 27 iyul 1299-cu ildə başladı və peyğəmbərliyin başlanğıcı olaraq, həmin başlanğıc tarixi ilə əlaqəli tarix qeyd olunmalıdır. Osman I (Osmanlı sülaləsinin banisi) Sultan Orhan Qazinin atası idi; o, 27 iyul 1299-cu ildə Nikomediya bölgəsində, Nikomediya şəhərinin yaxınlığında baş vermiş Bafeus döyüşündə Bizans İmperiyasına qarşı mühüm ilkin qələbə qazandı; bu şəhər Roma və erkən Bizans tarixində çox mühüm bir paytaxt şəhəri idi.

Father and Son

Ata və Oğul

July 27, 1299 Osman’s forces defeated a Byzantine army led by a local governor. The battle is considered one of the first major independent military successes of Osman after he had begun consolidating power in Bithynia (northwestern Anatolia). It marked an important step in the transition from a small Turkish beylik (tribal principality) to a rising power that would eventually challenge and conquer the Byzantine territories. That date marks the beginning of a period of growth for Islam that ultimately led to the establishment of the Ottoman Empire at the fall of Constantinople in 1453. Osman employed ghazi warriors (frontier raiders with Islamic motivation), and there began the formation of the ghazi frontier warriors into a more structured army that developed progressively from Osman and then on to his son, Orhan. Among other important elements of Osman’s legacy is that it allowed Islam to hold onto property, as opposed to the warfare of the ghazi warriors, whose disorganized hit and run tactics left them only the spoils of their victories, but never any territory.

27 iyul 1299-cu ildə Osmanın qüvvələri yerli bir vali tərəfindən idarə olunan Bizans ordusunu məğlub etdi. Bu döyüş, Osmanın Bitiniyada (Anadolunun şimal-qərbi) hakimiyyəti möhkəmləndirməyə başladıqdan sonra əldə etdiyi ilk böyük müstəqil hərbi uğurlardan biri hesab olunur. Bu, kiçik bir türk bəyləyindən (qəbilə knyazlığı) sonradan Bizans ərazilərinə meydan oxuyacaq və onları fəth edəcək yüksələn bir qüvvəyə keçiddə mühüm bir mərhələ oldu. Həmin tarix İslam üçün bir böyümə dövrünün başlanğıcını göstərir ki, bu da nəhayət 1453-cü ildə Konstantinopolun süqutu zamanı Osmanlı imperiyasının qurulmasına gətirib çıxardı. Osman qazi döyüşçülərindən (İslami motivasiyaya malik sərhəd basqınçıları) istifadə edirdi və qazi sərhəd döyüşçülərinin daha mütəşəkkil bir ordu halında formalaşması da həmin dövrdə başlandı; bu inkişaf Osmandan başlayaraq tədricən onun oğlu Orxana qədər davam etdi. Osmanın irsinin digər mühüm cəhətləri arasında bu da vardır ki, o, İslama mülkiyyəti əlində saxlamağa imkan verdi; bu isə qazi döyüşçülərinin nizamsız vur-qaç taktikalarına zidd idi, çünki həmin taktikalar onlara yalnız qələbələrinin qənimətini qazandırır, lakin heç vaxt hər hansı bir ərazi vermirdi.

On July 27, 1299, Osman began a campaign in the area of Nicomedia, and thirty-four years later his son began a four-year siege upon the capital city Nicomedia. The father at the beginning and the son at the ending. War begins against the area represented as Nicomedia and ends with the capturing of Nicomedia, the capital city of the area, Nicomedia. From 1299 unto 1337 is a thirty-eight-year period, and prophetically the number “thirty-eight” symbolizes a rising up.

1299-cu il iyulun 27-də Osman Nikomediya bölgəsində bir yürüşə başladı və otuz dörd il sonra onun oğlu paytaxt şəhər olan Nikomediyaya qarşı dördillik mühasirəyə başladı. Başlanğıcda ata, sonluqda isə oğul. Müharibə Nikomediya kimi təmsil olunan bölgəyə qarşı başlayır və həmin bölgənin paytaxt şəhəri olan Nikomediyanın ələ keçirilməsi ilə başa çatır. 1299-cu ildən 1337-ci ilədək otuz səkkiz illik bir dövrdür və peyğəmbərcəsinə “otuz səkkiz” rəqəmi ayağa qalxmanı simvolizə edir.

Now rise up, said I, and get you over the brook Zered. And we went over the brook Zered. And the space in which we came from Kadeshbarnea, until we were come over the brook Zered, was thirty and eight years; until all the generation of the men of war were wasted out from among the host, as the Lord sware unto them. Deuteronomy 2:13, 14.

“İndi qalxın”, — dedim, “və Zered vadisini keçin.” Beləcə biz Zered vadisini keçdik. Qadeş-Barneadan çıxıb Zered vadisini keçənədək keçən müddət otuz səkkiz il oldu; ta ki, Rəbbin onlara and içdiyi kimi, döyüşçü kişilərin bütün nəsli ordunun arasından məhv olub qurtarana qədər. Qanunun Təkrarı 2:13, 14.

The one hundred and fifty years from July 27, 1299 unto July 27, 1449 represents the period which led to the establishment of the Ottoman Empire of the second woe of Revelation chapter nine. The thirty-eight years of the progressive conquering of Nicomedia began with a father (Osman) and ended with his son (Orphan). The period portrays the first step of a progressive rise of a tribal principality unto an empire.

1299-cu il iyulun 27-dən 1449-cu il iyulun 27-dək olan yüz əlli il Vəhy kitabının doqquzuncu fəslindəki ikinci vayın Osmanlı İmperiyasının qurulmasına aparan dövrü təmsil edir. Nikomediyanın mərhələli şəkildə fəth edilməsinin otuz səkkiz ili bir ata (Osman) ilə başladı və onun oğlu (Orxan) ilə başa çatdı. Bu dövr tayfa bəylikindən imperiyaya doğru mərhələli yüksəlişin ilk addımını təsvir edir.

The one hundred and fifty years from July 27, 1299 unto July 27, 1449, includes a four-year siege that marks the end of the thirty-eight years. The beginning of the conquering of Nicomedia was by the father Osman and the end was accomplished by a four-year siege from 1333 unto 1337; a siege carried out by Osman’s son.

1299-cu il iyulun 27-dən 1449-cu il iyulun 27-dək olan yüz əlli il, otuz səkkiz ilin sonunu qeyd edən dördillik bir mühasirəni əhatə edir. Nikomediyanın fəthinin başlanğıcı ata Osman tərəfindən qoyulmuş, sonu isə 1333-cü ildən 1337-ci ilədək davam edən dördillik bir mühasirə ilə tamamlanmışdır; bu mühasirə Osmanın oğlu tərəfindən həyata keçirilmişdir.

When the one hundred and fifty years ended on July 27, 1449, the Byzantine’s emperor Constantine the eleventh, or the last Constantine of eastern Rome sought permission from the Turks to take the throne. From that date until the conquering of Constantinople was four years. Those four years ended with the siege of Constantinople, and Constantine the last died in the siege. The rise of Islam is represented by the first thirty-eight years of the one-hundred-and-fifty-year prophecy, that culminated in a four-year siege. When the one hundred and fifty years ended, Islam had risen to a point where eastern Rome was humiliated by the power that the Turks then possessed. From the humiliation of July 27, 1449 four years led to the fall of eastern Rome as Constantinople was taken by a siege. The end of the first thirty-eight years is marked by a siege, and the establishment of the Ottoman Empire is marked by a siege.

Yüz əlli il 27 iyul 1449-cu ildə başa çatdıqda, Bizans imperatoru Konstantin On birinci, yaxud Şərqi Romanın son Konstantini taxta çıxmaq üçün türklərdən icazə istədi. Həmin tarixdən Konstantinopolun fəthinə qədər dörd il var idi. O dörd il Konstantinopolun mühasirəsi ilə başa çatdı və son Konstantin mühasirə zamanı öldü. İslamın yüksəlişi yüz əlli illik peyğəmbərliyin ilk otuz səkkiz ili ilə təmsil olunur; bu da dörd illik bir mühasirə ilə kulminasiyaya çatdı. Yüz əlli il başa çatdıqda, İslam elə bir nöqtəyə yüksəlmişdi ki, Şərqi Roma o vaxt türklərin malik olduqları güc tərəfindən alçaldılmışdı. 27 iyul 1449-cu il alçaldılmasından etibarən dörd il Şərqi Romanın süqutuna apardı, belə ki, Konstantinopol mühasirə ilə alındı. İlk otuz səkkiz ilin sonu bir mühasirə ilə işarələnir və Osmanlı İmperiyasının qurulması da bir mühasirə ilə işarələnir.

38 and 40

38 və 40

The number thirty-eight as a symbol as set forth by Moses in Deuteronomy representing the last thirty-eight years of the judgment of forty years wandering in the wilderness. Therefore, the number thirty-eight, as a symbol possesses a connection to the number forty. Osman took the territory of Nicomedia on July 27, 1299 and thirty-eight years later his son took the capital city of the territory. The territory and the capital city both were Nicomedia. Historians identify this battle as the first of ‘two’ steps that identify the very beginning of the rising up of the Ottoman Empire. The second step identified by history is the battle of Nicaea in 1301. There the father Osman took the territory called Nicaea, and 1331, thirty years later his son took the capital city, named Nicaea, a former Roman capital city.

Otuz səkkiz rəqəmi, Musa tərəfindən Qanunun Təkrarı kitabında təqdim olunduğu kimi, çöldə qırx il sərgərdan dolaşmanın hökmünün son otuz səkkiz ilini təmsil edən bir simvoldur. Buna görə də otuz səkkiz rəqəmi, bir simvol olaraq, qırx rəqəmi ilə əlaqəyə malikdir. Osman 27 iyul 1299-cu ildə Nikomediya ərazisini aldı və otuz səkkiz il sonra onun oğlu həmin ərazinin paytaxt şəhərini aldı. Həm ərazi, həm də paytaxt şəhəri Nikomediya idi. Tarixçilər bu döyüşü Osmanlı imperiyasının yüksəlişinin lap başlanğıcını müəyyən edən “iki” mərhələdən birincisi kimi tanıyırlar. Tarix tərəfindən müəyyən edilən ikinci mərhələ 1301-ci ildəki Nikeya döyüşüdür. Orada ata Osman Nikeya adlanan ərazini aldı, və 1331-ci ildə, otuz il sonra, onun oğlu keçmiş Roma paytaxt şəhəri olan Nikeya adlı paytaxt şəhərini aldı.

In relation to 1299 and the battle of Nicomedia, as the first of two steps, the second step came two years later in 1301. 1299 is a symbol of thirty-eight, and two years later (forty), the territory of Nicaea is taken by the father. The thirty-eight and forty relationships of ancient Israel rising up to take the promised land is represented in July 27, 1299 and 1301. Those first two steps of Islam rising are marked by military campaigns that begin with the father conquering the territory and the son conquering the capital of the territory at the end. When the two capitals fell, they fell at a siege. Both capitals were at some point capitals of eastern Rome.

1299-cu il və Nikomediya döyüşü ilə əlaqədar olaraq, iki mərhələdən birincisi kimi, ikinci mərhələ iki il sonra, 1301-ci ildə gəldi. 1299 otuz səkkizin rəmzidir və iki il sonra (qırxda) Nikeya ərazisi ata tərəfindən alınır. Qədim İsrailin vəd olunmuş torpağı almaq üçün ayağa qalxmasındakı otuz səkkiz və qırx arasındakı münasibətlər 27 iyul 1299 və 1301-ci illərdə təmsil olunur. İslamın yüksəlişinin həmin ilk iki mərhələsi, başlanğıcda atanın ərazini fəth etməsi və sonda oğulun həmin ərazinin paytaxtını fəth etməsi ilə başlayan hərbi yürüşlərlə işarələnmişdir. Hər iki paytaxt süqut etdikdə, mühasirə altında süqut etdi. Hər iki paytaxt müəyyən bir dövrdə Şərqi Romanın paytaxtı olmuşdu.

July 27, 1299 and 1301 reach their conclusion on August 11, 1840, that represents the history of 1838, when Litch first published his view and prediction of the three hundred and ninety-one year and fifteen-day prophecy that would ultimately be fulfilled on August 11, 1840. The two steps of rising up for the Millerites was the years 1838 and 1840.

27 iyul 1299 və 1301-ci illər 11 avqust 1840-cı ildə öz yekununa çatır; bu isə 1838-ci ilin tarixini təmsil edir, yəni Liçin ilk dəfə 11 avqust 1840-cı ildə nəhayət yerinə yetəcək olan üç yüz doxsan bir il və on beş günlük peyğəmbərliyə dair baxışını və qabaqcadan xəbərini dərc etdiyi vaxtı. Millerçilər üçün ayağa qalxmanın iki mərhələsi 1838 və 1840-cı illər idi.

“In the year 1840 another remarkable fulfillment of prophecy excited widespread interest. Two years before, Josiah Litch, one of the leading ministers preaching the Second Advent, published an exposition of Revelation 9, predicting the fall of the Ottoman Empire. According to his calculations, this power was to be overthrown ‘in A.D. 1840, sometime in the month of August;’ and only a few days previous to its accomplishment he wrote: ‘Allowing the first period, 150 years, to have been exactly fulfilled before Deacozes ascended the throne by permission of the Turks, and that the 391 years, fifteen days, commenced at the close of the first period, it will end on the 11th of August, 1840, when the Ottoman power in Constantinople may be expected to be broken. And this, I believe, will be found to be the case.’—Josiah Litch, in Signs of the Times, and Expositor of Prophecy, August 1, 1840.

“1840-cı ildə peyğəmbərliyin digər diqqətəlayiq bir yerinə yetməsi geniş maraq doğurdu. İki il əvvəl, İkinci Gəlişi təbliğ edən aparıcı vaizlərdən biri olan Coşiya Liç, Vəhy 9-un izahını nəşr edərək Osmanlı İmperiyasının süqutunu əvvəlcədən bildirmişdi. Onun hesablamalarına görə, bu qüvvə ‘Miladdan sonra 1840-cı ildə, avqust ayı ərzində hansısa vaxtda’ devrilməli idi; və bu hadisənin baş verməsindən cəmi bir neçə gün əvvəl o yazmışdı: ‘Birinci dövrün, yəni 150 ilin, Dəakozes türklərin icazəsi ilə taxta çıxmazdan əvvəl tam dəqiqliklə yerinə yetdiyini və 391 il on beş günün birinci dövrün sonunda başladığını qəbul etsək, bu müddət 1840-cı il avqustun 11-də başa çatacaq; həmin vaxt Konstantinopoldakı Osmanlı hakimiyyətinin qırılması gözlənilə bilər. Və mən inanıram ki, məhz belə olduğu görünəcək.’—Josiah Litch, in Signs of the Times, and Expositor of Prophecy, August 1, 1840.

“At the very time specified, Turkey, through her ambassadors, accepted the protection of the allied powers of Europe, and thus placed herself under the control of Christian nations. The event exactly fulfilled the prediction. When it became known, multitudes were convinced of the correctness of the principles of prophetic interpretation adopted by Miller and his associates, and a wonderful impetus was given to the advent movement. Men of learning and position united with Miller, both in preaching and in publishing his views, and from 1840 to 1844 the work rapidly extended.” The Great Controversy, 334, 335.

“Məhz göstərilən vaxtda Türkiyə öz səfirləri vasitəsilə Avropanın müttəfiq dövlətlərinin himayəsini qəbul etdi və bununla özünü xristian millətlərinin nəzarəti altına qoydu. Hadisə qabaqcadan bildirilmiş xəbəri dəqiq şəkildə yerinə yetirdi. Bu məlum olduqda, çoxlu sayda insan Millerin və onun əməkdaşlarının qəbul etdiyi peyğəmbərlik təfsiri prinsiplərinin doğruluğuna əmin oldu və advent hərəkatına heyrətamiz bir təkan verildi. Elmli və mövqeli adamlar həm onun baxışlarını təbliğ etməkdə, həm də nəşr etdirməkdə Millerə qoşuldular və 1840-cı ildən 1844-cü ilədək bu iş sürətlə genişləndi.” The Great Controversy, 334, 335.

Litch’s '38 prediction and his corrected vision of '40 include his final statement, which he penned on August 1, ten days before the corrected prediction. It was the fulfillment of the prediction that convinced the world of the correct methodology of biblical prophecy. The thirty-eight years that marked the rising up of ancient Israel included the two years from the Red Sea crossing unto the first rebellion at Kadesh.

Litchin “38” proqnozu və onun “40”a dair düzəldilmiş baxışı, düzəldilmiş proqnozdan on gün əvvəl, avqustun 1-də qələmə aldığı son bəyanatını da ehtiva edir. Dünyanı Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin düzgün metodologiyasına inandıran, məhz həmin proqnozun yerinə yetməsi oldu. Qədim İsrailin ayağa qalxmasını səciyyələndirən otuz səkkiz il, Qırmızı dənizin keçilməsindən Kadeşdəki ilk üsyana qədər olan iki ili də əhatə edirdi.

Because all those men which have seen my glory, and my miracles, which I did in Egypt and in the wilderness, and have tempted me now these ten times, and have not hearkened to my voice; Surely they shall not see the land which I sware unto their fathers, neither shall any of them that provoked me see it. Numbers 14:22, 23.

Çünki izzətimi və Misirdə və çöldə etdiyim möcüzələrimi görmüş, indi isə məni on dəfə sınamış və səsimə qulaq asmamış olan o adamların hamısı, şübhəsiz, atalarına and içdiyim torpağı görməyəcəklər; məni qəzəbləndirənlərin heç biri də onu görməyəcək. Saylar 14:22, 23.

That rebellion is identified as the final of ten tests. A two-year testing period of ten tests added to thirty-eight years in the wilderness typified 1838 and 1840, and 1840 contained a period of ten days.

Həmin üsyan on sınağın sonuncusu kimi müəyyən edilir. On sınaqdan ibarət iki illik sınaq dövrü, səhrada keçən otuz səkkiz ilə əlavə olunaraq, 1838 və 1840-cı illəri əvvəlcədən təsvir edirdi və 1840-cı il on günlük bir dövrü ehtiva edirdi.

And the starting point of the rise of Islam with Osman on July 27, 1299 begins a thirty-eight-year period that ends with a four-year siege in 1337. July 27, 1299 was the first of two steps historians identify as the starting point of the rise of the Ottoman Empire, and the second step was 1301. The two steps of the battles of Nicomedia and Nicaea in 1299 and 1301 typify 1838 and 1840. The beginning of the prophecy illustrates the end.

Və 27 iyul 1299-cu ildə Osmanla İslamın yüksəlişinin başlanğıc nöqtəsi 1337-ci ildə dördillik mühasirə ilə başa çatan otuz səkkiz illik bir dövrü başlayır. 27 iyul 1299-cu il tarixçilərin Osmanlı İmperiyasının yüksəlişinin başlanğıc nöqtəsi kimi müəyyən etdikləri iki mərhələdən birincisi idi, ikinci mərhələ isə 1301-ci il idi. 1299 və 1301-ci illərdə Nikomediya və Nikeya döyüşlərinin bu iki mərhələsi 1838 və 1840-cı illəri təmsil edir. Peyğəmbərliyin başlanğıcı sonu təsvir edir.

Nicomedia and Nicaea both temporarily served as capitals of eastern Rome in their respective histories. Of course, Constantinople ultimately became the eastern capitol in 330 until 1453. Nicomedia and Nicaea typify the fall of Constantinople; all fell from Islamic sieges that marked the conclusion of a campaign where Islam first took control of the territory and thereafter took the capital city.

Nikomediya və Nikeya hər biri öz tarixi gedişatında müəyyən müddət ərzində Şərqi Romanın paytaxtı kimi xidmət etmişdir. Əlbəttə, Konstantinopol nəhayət 330-cu ildən 1453-cü ilədək şərq paytaxtı olmuşdur. Nikomediya və Nikeya Konstantinopolun süqutunu tipləşdirir; onların hamısı İslam mühasirələri nəticəsində süqut etdi; bu isə İslamın əvvəlcə ərazi üzərində nəzarəti ələ keçirdiyi, sonra isə paytaxt şəhərini aldığı bir yürüşün yekununu göstərirdi.

The first siege four-years from 1333 unto 1337 represents the four-years from 1449 to 1453 when the prophecy ended. Three hundred and ninety-one years fifteen days later Islam is restrained as the Millerites ‘rise’ under the prophetic power represented in the characteristics ‘thirty-eight and forty’ as represented in the alpha history of the history of July 27, 1299 and July 27, 1449. The rising up of Islam and the rising up of God’s latter-day messengers is represented in a numerical symbol which is constructed by the numerical relationship of 38 and 40.

1333-dən 1337-yə qədər olan ilk dördillik mühasirə, peyğəmbərliyin sona çatdığı 1449-dan 1453-ə qədər olan dörd ili təmsil edir. Üç yüz doxsan bir il on beş gün sonra İslam cilovlanır, necə ki, Millerçilər 27 iyul 1299 və 27 iyul 1449 tarixlərinin tarixçəsinin alfa tarixində təmsil olunduğu kimi, “otuz səkkiz və qırx” xüsusiyyətlərində ifadə edilən peyğəmbərlik gücü altında “qalxırlar”. İslamın yüksəlişi və Allahın axırzaman elçilərinin yüksəlişi, 38 və 40 rəqəmlərinin say münasibəti ilə qurulmuş sayısal bir rəmzdə təmsil olunur.

In Ezekiel thirty-seven Islam is the message of the east wind that is breathed upon the dead dry bones that they might stand up as a mighty army. When Ezekiel’s message arrives the rising up begins, as it did in the Millerite history of 1838 and 1840. That message arrived on 9/11 and at the soon-coming Sunday law those bones stand up as a mighty army. The raising up of God’s army as the church triumphant in the latter days is typified by 1838 and 1840. 9/11 unto the Sunday law was typified by 1840 to 1844, but it also typifies the period from December 31, 2023 unto the fireballs of Nashville.

Yezekel otuz yeddidə İslam, ölülərin quru sümükləri üzərinə üfürülən şərq küləyinin ismarışıdır ki, onlar qüdrətli bir ordu kimi ayağa qalxsınlar. Yezekelin ismarışı yetişəndə, 1838 və 1840-cı illərin Millerit tarixində olduğu kimi, ayağa qalxma başlayır. Həmin ismarış 11 sentyabrda gəldi və tezliklə gələcək bazar qanunu zamanı o sümüklər qüdrətli bir ordu kimi ayağa qalxırlar. Allahın ordusunun axır günlərdə zəfər çalmış kilsə kimi qaldırılması 1838 və 1840-cı illərlə təmsil olunur. 11 sentyabrdan bazar qanununa qədər olan dövr 1840-dan 1844-ə qədər olan dövrlə təmsil olunurdu, lakin bu, həmçinin 31 dekabr 2023-cü ildən Naşvilin alov toplarınadək olan dövrü də təmsil edir.

Eastern Rome

Şərqi Roma

From the division of the empire by Constantine the first (the Great), unto the last Constantine represents the prophetic history of eastern Rome. The prophetic period is therefore marked by a prophetic or symbolic father and a son, as represented by their name, though there was no direct blood descent between Constantine the Great and Constantine the eleventh. The first and last Constantine are also represented prophetically as alpha and omega symbols, and the father (alpha) chose Constantinople as the capital, and the son (omega) died in the siege when Constantinople ceased to be the capital. The prophetic period of eastern Rome is marked by the first and last Constantine. The period of 150 years that began on July 27, 1299 includes a 38 year period and ends with a 4 year siege. That siege typified 1449 to 1453. The campaign of Nicomedia began with a territory being conquered and ended with the capital of the territory being conquered. As with the first and last Constantine, the conquering of Nicomedia began with a father (the first) and ended with a son (the last).

Konstantin birincinin (Böyük Konstantinin) imperiyanı bölməsindən son Konstantinə qədər olan dövr Şərqi Romanın peyğəmbərlik tarixini təmsil edir. Buna görə də peyğəmbərlik dövrü, Böyük Konstantin ilə on birinci Konstantin arasında birbaşa qan qohumluğu olmasa da, adları ilə təmsil olunduğu kimi, peyğəmbərlik və ya rəmzi bir ata və bir oğul ilə işarələnmişdir. Birinci və son Konstantin peyğəmbərlik baxımından həmçinin alfa və omeqa rəmzləri kimi təmsil olunur; ata (alfa) Konstantinopolu paytaxt seçdi, oğul (omeqa) isə Konstantinopolun paytaxt olmaqdan çıxdığı mühasirə zamanı öldü. Şərqi Romanın peyğəmbərlik dövrü birinci və son Konstantin ilə işarələnmişdir. 27 iyul 1299-da başlayan 150 illik dövr 38 illik bir dövrü əhatə edir və 4 illik bir mühasirə ilə başa çatır. Həmin mühasirə 1449-dan 1453-ə qədər olan dövrün tipi idi. Nikomediya yürüşü bir ərazinin fəth olunması ilə başladı və həmin ərazinin paytaxtının fəth olunması ilə başa çatdı. Birinci və son Konstantində olduğu kimi, Nikomediyanın fəthi də bir ata ilə (birinci) başladı və bir oğul ilə (sonuncu) başa çatdı.

Four years

Dörd il

A four-year siege in the opening period of the one hundred and fifty years that led to the four years from the humiliation of Constantine the last in 1449 unto 1453 when Constantinople was besieged and fell. The time prophecy of the second woe representing three hundred and ninety-one years and fifteen days began on July 27, 1449 and it ended on August 11, 1840. That date marks the beginning of a four-year period which Sister White called a glorious manifestation of the power of God.

Yüz əlli ilin başlanğıc dövründəki dördillik mühasirə, 1449-cu ildə sonuncu Konstantinin alçaldılmasından 1453-cü ilə, Konstantinopolun mühasirəyə alınıb süqut etdiyi vaxta qədər olan dörd ilə gətirib çıxardı. Üç yüz doxsan bir il və on beş günü ifadə edən ikinci vayın zaman peyğəmbərliyi 27 iyul 1449-cu ildə başladı və 11 avqust 1840-cı ildə başa çatdı. Həmin tarix Sister White-ın Allahın qüdrətinin izzətli təzahürü adlandırdığı dördillik dövrün başlanğıcını göstərir.

“The angel who unites in the proclamation of the third angel’s message is to lighten the whole earth with his glory. A work of world-wide extent and unwonted power is here foretold. The advent movement of 1840–44 was a glorious manifestation of the power of God; the first angel’s message was carried to every missionary station in the world, and in some countries there was the greatest religious interest which has been witnessed in any land since the Reformation of the sixteenth century; but these are to be exceeded by the mighty movement under the last warning of the third angel.” The Great Controversy, 611.

“Üçüncü mələyin xəbəri­nin bəyanında birləşən mələk bütün yer üzünü öz izzəti ilə işıqlandırmalıdır. Burada dünya miqyasında geniş əhatəli və görünməmiş qüdrətə malik bir iş əvvəlcədən xəbər verilir. 1840–44-cü illərin advent hərəkatı Allahın qüdrətinin möhtəşəm təzahürü idi; birinci mələyin xəbəri dünyadakı hər bir missioner məntəqəsinə çatdırıldı və bəzi ölkələrdə on altıncı əsrin Reformasiyasından bəri hər hansı bir ölkədə şahidi olunmuş ən böyük dini maraq yarandı; lakin bunlar üçüncü mələyin son xəbərdarlığı altında baş verəcək qüdrətli hərəkat tərəfindən geridə qoyulmalıdır.” The Great Controversy, 611.

Islam was restrained on August 11, 1840 and there was a four-year period which aligns with both the outpouring of the Holy Spirit at Pentecost, and the descent of the mighty angel of Revelation eighteen, when the “great buildings” of New York were struck by Islam of the third woe on 9/11. 9/11 marks the beginning of the sealing time of the one hundred and forty-four thousand. The sealing is a period of time, and the ending of the period of the sealing possesses the characteristics of the beginning of the period. When Christ descended at 9/11, he typified Michael descending to resurrect the two witnesses on December 31, 2023, when the final period of the sealing began.

İslam 11 avqust 1840-cı ildə cilovlandı və dördillik bir dövr baş verdi ki, bu da həm Pentikost günündə Müqəddəs Ruhun tökülməsi ilə, həm də Vəhy on səkkizinci fəsildəki qüdrətli mələyin enməsi ilə üst-üstə düşür; həmin vaxt üçüncü vayın İslamı 11 sentyabrda Nyu-Yorkun “böyük binalarını” vurdu. 11 sentyabr yüz qırx dörd min nəfərin möhürlənmə vaxtının başlanğıcını işarələyir. Möhürlənmə bir zaman dövrüdür və möhürlənmə dövrünün sonu həmin dövrün başlanğıcının xüsusiyyətlərini daşıyır. Məsih 11 sentyabrda endikdə, bu, yekun möhürlənmə dövrünün başladığı 31 dekabr 2023-cü ildə iki şahidi diriltmək üçün enən Mikayılı təmsil edirdi.

The key which is the battle of Nineveh represents the various releases of Islam, that would bring down eastern Rome by 1453. Within the one hundred and fifty years of verse ten’s “five months,” the beginning and also the ending contain a four-year period. Those two four-year periods connect with the conclusion of the three hundred and ninety-one years and fifteen days, that marked a four-year period from 1840 to 1844 when Christ would lighten “the whole earth with his glory.” In 1844, prophetic time ceased to be applied, for time would be “time no longer.”

Nineva döyüşü olan açar İslamın müxtəlif sərbəst buraxılmalarını təmsil edir; bunlar 1453-cü ilədək Şərq Romanı süquta uğradacaqdı. Onuncu ayənin “beş ay” ifadəsi ilə göstərilən yüz əlli ilin daxilində, həm başlanğıc, həm də son dörd illik bir dövrü ehtiva edir. Bu iki dördillik dövr, Məsihin “bütün yeri Öz izzəti ilə nurlandıracağı” 1840-dan 1844-ə qədər olan dördillik dövrü qeyd edən üç yüz doxsan bir il və on beş günün nəticəsi ilə əlaqələnir. 1844-cü ildə peyğəmbərlik vaxtının tətbiqi dayandırıldı, çünki artıq “vaxt olmayacaqdı.”

And sware by him that liveth for ever and ever, who created heaven, and the things that therein are, and the earth, and the things that therein are, and the sea, and the things which are therein, that there should be time no longer. Revelation 10:6.

Və əbədiyyətlər boyu yaşayan, göyü və onda olanları, yeri və onda olanları, dənizi və onda olanları yaradanın adı ilə and içdi ki, artıq vaxt olmayacaq. Vəhy 10:6.

1333 to 1337, 1449 to 1453, 1840 to 1844

1333-dən 1337-yə, 1449-dan 1453-ə, 1840-dan 1844-ə

Those three lines of four-year periods align with the sealing time from 9/11 unto the Sunday law, and they also align with the fractal of 9/11 unto the Sunday law that is represented from December 31, 2023 until Islam is again released to deliver the fireballs of Nashville.

Dörd illik dövrlərdən ibarət olan həmin üç xətt 11 Sentyabrdan Bazar günü qanununa qədər olan möhürlənmə vaxtına uyğun gəlir və onlar həmçinin 31 dekabr 2023-cü ildən İslamın yenidən sərbəst buraxılaraq Nashville-in alov toplarını gətirməsinə qədər təmsil olunan 11 Sentyabrdan Bazar günü qanununa qədər olan fraktala da uyğun gəlir.

The prophetic fractal of December 31, 2023 to the fireballs of Nashville have been typified by three four-year prophetic periods that all align with the sealing time from 9/11 to the Sunday law. Thus, four witnesses identify the history of December 31, 2023 until the Nashville attack, and it was the battle of Nineveh that is the “key” for each of these witnesses. 1333, 1449, 1840 and 9/11 were all turning points— “keys.”

31 dekabr 2023-cü ildən Naşvilin od kürələrinədək olan peyğəmbərlik fraktalı, hamısı 11 sentyabrdan bazar qanununadək olan möhürlənmə vaxtı ilə üst-üstə düşən üç dördillik peyğəmbərlik dövrü ilə tipləşdirilmişdir. Beləliklə, dörd şahid 31 dekabr 2023-cü ildən Naşvil hücumunadək olan tarixi müəyyən edir və bu şahidlərin hər biri üçün “açar” Ninevanın döyüşü olmuşdur. 1333, 1449, 1840 və 11 sentyabrın hamısı dönüş nöqtələri — “açarlar” idi.

“There are lessons to be learned from the history of the past; and attention is called to these, that all may understand that God works on the same lines now that He ever has done. His hand is seen in His work and among the nations now, just the same as it has been ever since the gospel was first proclaimed to Adam in Eden.

Keçmişin tarixindən öyrənilməli dərslər vardır; və bunlara diqqət yönəldilir ki, hamı Allahın indi də həmişə necə işləmişdirsə, eyni xətlər üzrə işlədiyini anlasın. Onun əli Öz işində və millətlər arasında indi də, Müjdə Edendə əvvəlcə Adəmə bəyan olunduğu vaxtdan bəri həmişə olduğu kimi, eynilə görünür.

“There are periods which are turning points in the history of nations and of the church. In the providence of God, when these different crises arrive, the light for that time is given. If it is received, there is spiritual progress; if it is rejected, spiritual declension and shipwreck follow. The Lord in His word has opened up the aggressive work of the gospel as it has been carried on in the past, and will be in the future, even to the closing conflict, when Satanic agencies will make their last wonderful movement.” Bible Echo, August 26, 1895.

“Xalqların və kilsənin tarixində dönüş nöqtələri olan dövrlər vardır. Allahın ilahi idarəsində, bu müxtəlif böhranlı məqamlar yetişdiyi zaman, həmin vaxt üçün işıq verilir. Əgər o qəbul edilərsə, ruhani tərəqqi baş verir; əgər rədd edilərsə, bunun ardınca ruhani tənəzzül və gəmi qəzası gəlir. Rəbb Öz Kəlamında Müjdənin keçmişdə necə irəli aparıldığı və gələcəkdə, hətta Şeytani qüvvələrin öz son heyrətamiz hərəkətini edəcəyi son qarşıdurmayadək necə aparılacağı barədə həmləçi fəaliyyətini açıqlamışdır.” Bible Echo, 26 avqust 1895.

Nicomedia

Nikomediya

After becoming emperor in 284, in 293, Diocletian chose Nicomedia as the eastern capital of the Roman Empire when he legally divided the empire into East and West, establishing the Tetrarchy system. Nicomedia served as the main administrative and military capital in the East for several decades. Constantine the Great used it as a base before deciding to build the new capital at nearby Byzantium (which he renamed Constantinople in 330). Even after Constantinople became the main capital, Nicomedia remained a major regional center, strategically located on the eastern shore of the Sea of Marmara. So, while it was not the permanent capital like Rome or Constantinople, Nicomedia was officially designated as the eastern capital during a key transitional period in Roman history. At the beginning of the one hundred and fifty years a capital of eastern Rome is conquered, and at the ending a capital of eastern Rome is conquered. Both conquering’s included a siege.

284-cü ildə imperator olduqdan sonra, 293-cü ildə Diokletian imperiyanı hüquqi cəhətdən Şərq və Qərbə bölüb Tetrarxiya sistemini qurarkən, Nikomediyanı Roma imperiyasının şərq paytaxtı seçdi. Nikomediya bir neçə onillik ərzində Şərqdə əsas inzibati və hərbi paytaxt kimi xidmət etdi. Böyük Konstantin yaxınlıqdakı Bizantionda yeni paytaxt tikməyə qərar verməzdən əvvəl ondan dayaq məntəqəsi kimi istifadə etdi (330-cu ildə onun adını Konstantinopol qoydu). Konstantinopol əsas paytaxta çevrildikdən sonra da, Nikomediya Mərmərə dənizinin şərq sahilində strateji mövqedə yerləşən mühüm regional mərkəz olaraq qaldı. Beləliklə, Roma və ya Konstantinopol kimi daimi paytaxt olmasa da, Nikomediya Roma tarixinin mühüm keçid dövründə rəsmi olaraq şərq paytaxtı təyin edilmişdi. Yüz əlli ilin əvvəlində şərqi Romanın bir paytaxtı fəth olunur, sonunda isə şərqi Romanın bir paytaxtı fəth olunur. Hər iki fəth mühasirəni ehtiva edirdi.

Diocletian

Diokletian

The emperor Diocletian officially made Nicomedia the eastern capital of the Roman empire when he implemented the Tetrarchy system in 293. The Tetrarchy system was made up of a western and eastern division of the empire; both east and west having a senior emperor (Augusti) and a junior emperor (Caesar) to make up the number four that is represented by the word ‘tetrarchy’.

İmperator Diokletian 293-cü ildə Tetrarxiya sistemini tətbiq etdikdə Nikomediyanı rəsmi olaraq Roma imperiyasının şərq paytaxtı etdi. Tetrarxiya sistemi imperiyanın qərb və şərq bölgülərindən ibarət idi; həm şərqdə, həm də qərbdə “tetrarxiya” sözü ilə ifadə olunan dörd sayını tamamlamaq üçün bir böyük imperator (Augusti) və bir kiçik imperator (Caesar) var idi.

Alpha and Omega

Alfa və Omega

Diocletian is the omega symbol of the church of Smyrna, and Nero is the alpha symbol. Constantine the Great is the alpha symbol of the church of Pergamos, and Justinian is the omega symbol.

Diokletian Smirna kilsəsinin omeqa rəmzidir, Neron isə alfa rəmzidir. Böyük Konstantin Perqam kilsəsinin alfa rəmzidir, Yustinian isə omeqa rəmzidir.

The ‘legal’ division of Rome into east and west (which did not last) was accomplished by Diocletian, and the prophetic division of Rome into east and west was accomplished by Constantine. During the history of the second symbolic church of persecution, represented by Smyrna, Rome was legally divided into east and west and in the history of the third symbolic church of compromise, represented by Pergamos, Rome was prophetically divided into east and west. 293 was the alpha and 330 was the omega and on May 11, 330, Constantine the Great dedicated Constantinople as the capital of the Empire.

Romanın şərqə və qərbə “hüquqi” bölünməsi (uzun sürməyən) Diokletian tərəfindən həyata keçirildi, Romanın şərqə və qərbə peyğəmbərlik baxımından bölünməsi isə Konstantin tərəfindən həyata keçirildi. Simvolik təqib kilsələrindən ikinci olan və Smirna ilə təmsil edilən kilsənin tarixi dövründə Roma hüquqi olaraq şərqə və qərbə bölündü; simvolik güzəşt kilsələrindən üçüncü olan və Perqamos ilə təmsil edilən kilsənin tarixi dövründə isə Roma peyğəmbərlik baxımından şərqə və qərbə bölündü. 293 alfa idi, 330 isə omeqa idi; və 11 may 330-cu ildə Böyük Konstantin Konstantinopolu İmperiyanın paytaxtı kimi təqdis etdi.

The legal division by Diocletian in 293 fell apart through civil war that followed until the Edict of Milan in the year 313, when Constantine of the east and Licinius of the west issued the Edict of Milan, legalizing Christianity, and effectively ending the Tetrarchy—the system of four coordinated rulers that collapsed into a struggle between two main powers (Constantine in the West and Licinius in the East). The legal division, which ushered in a collapse, represents a twenty-year period from division to division, and both divisions precipitated a collapse of the system.

Diokletianın 293-cü ildə həyata keçirdiyi hüquqi bölünmə, 313-cü ildə Milan Fərmanına qədər davam edən və onun ardınca gələn vətəndaş müharibəsi nəticəsində dağıldı; həmin ildə şərqin hakimi Konstantin və qərbin hakimi Litsiniy Milan Fərmanını elan edərək xristianlığı leqallaşdırdılar və bununla da Tetrarxiyaya—iki əsas qüvvə (Qərbdə Konstantin və Şərqdə Litsiniy) arasında mübarizəyə çevrilərək çökmüş dörd uzlaşdırılmış hökmdar sisteminə—faktiki olaraq son qoydular. Çöküşə yol açan həmin hüquqi bölünmə, bölünmədən bölünməyə qədər uzanan iyirmi illik bir dövrü təmsil edir və hər iki bölünmə də sistemin çökməsini sürətləndirdi.

The church of Smyrna began with Nero in 64 when the great fire of Rome was employed by Nero to persecute Christians, who Nero accused of starting the fire. Nero marks the beginning of persecution and typifies the final persecution of the latter days. That final persecution continues until the close of probation, when the papal power comes to its end with none to help. Thus the first period of persecution began with the burning of Rome and it ends with the burning of Rome.

Smirna kilsəsi 64-cü ildə Neronla başladı; həmin vaxt Romanın böyük yanğını Neron tərəfindən xristianları təqib etmək üçün istifadə olundu, çünki Neron yanğını başlatmaqda xristianları günahlandırmışdı. Neron təqibin başlanğıcını qeyd edir və axır günlərin son təqibini təmsil edir. Həmin son təqib, papa hakimiyyətinin ona kömək edəcək heç kəs olmadan sonuna çatdığı, möhlətin bağlandığı vaxta qədər davam edir. Beləliklə, təqibin birinci dövrü Romanın yandırılması ilə başladı və Romanın yandırılması ilə sona çatır.

And the ten horns which thou sawest upon the beast, these shall hate the whore, and shall make her desolate and naked, and shall eat her flesh, and burn her with fire. Revelation 17:16.

Və gördüyün o on buynuz və vəhşi heyvan fahişəyə nifrət edəcək, onu viran və çılpaq qoyacaq, onun ətini yeyəcək və onu odda yandıracaq. Vəhy 17:16.

The church of Smyrna began with Nero in 64 when the great fire of Rome was employed by Nero to persecute Christians, who Nero accused of starting the fire. Two hundred and fifty years later it ended in 313 with the Edict of Milan. The “edict” is the ending of a twenty-year period that began with Diocletian’s legal division, and it was also the end of the two hundred and fifty years of Smyrna that began with Nero. The two hundred and fifty years of persecution represented by the church of Smyrna and Nero included the ten years of the very worst persecution brought about by Diocletian. That ten years of persecution was the last half of twenty years of Diocletian that began with his legal division of the empire in 293. From the legal division into east and west by Diocletian in 293 began a twenty year period that was made up of two ten-year periods.

Smirna kilsəsi 64-cü ildə Neronla başladı; o zaman Romanın böyük yanğını xristianları təqib etmək üçün Neron tərəfindən istifadə olundu, çünki Neron yanğını başlatmaqda xristianları ittiham edirdi. İki yüz əlli il sonra bu dövr 313-cü ildə Milan Fərmanı ilə sona çatdı. “Fərman” Diokletianın imperiyanı hüquqi cəhətdən bölməsi ilə başlamış iyirmi illik bir dövrün sonudur, həmçinin Neronla başlamış Smirnanın iki yüz əlli ilinin də sonu idi. Smirna kilsəsi və Neronla təmsil olunan iki yüz əlli illik təqib dövrünə Diokletianın səbəb olduğu ən ağır təqibin on ili də daxil idi. Bu on illik təqib, 293-cü ildə onun imperiyanı hüquqi cəhətdən bölməsi ilə başlamış Diokletianın iyirmi ilinin son yarısı idi. Diokletian tərəfindən 293-cü ildə imperiyanın şərqə və qərbə hüquqi bölünməsi ilə iki onillik dövrdən ibarət olan iyirmi illik bir dövr başladı.

Diocletian legally divided the empire into east and west, thus typifying the prophetic division accomplished by Constantine. Diocletian’s division was east and west, but it consisted of two rulers in the east and two rulers in the west. One primary and one secondary ruler for each area. On February 23, 303, Diocletian issued the first of several ‘edicts’ against Christians, marking the start of the Great Persecution, (also called the Diocletianic Persecution), the most severe and widespread persecution of Christians in the Roman Empire.

Diokletian imperiyanı hüquqi baxımdan şərq və qərbə bölərək, beləliklə, Konstantinin həyata keçirdiyi peyğəmbərlik xarakterli bölünmənin timsalını göstərdi. Diokletianın bölgüsü şərq və qərb üzrə idi, lakin bu bölgü şərqdə iki hökmdardan və qərbdə iki hökmdardan ibarət idi. Hər bir bölgə üçün bir əsas və bir ikinci dərəcəli hökmdar var idi. 23 fevral 303-cü ildə Diokletian xristianlara qarşı bir neçə “fərman”ın birincisini nəşr etdi və bununla da Böyük Təqibin (həmçinin Diokletian Təqibi adlandırılır) başlanğıcını qeyd etdi; bu, Roma imperiyasında xristianlara qarşı ən şiddətli və ən geniş yayılmış təqib idi.

And unto the angel of the church in Smyrna write; These things saith the first and the last, which was dead, and is alive; I know thy works, and tribulation, and poverty, (but thou art rich) and I know the blasphemy of them which say they are Jews, and are not, but are the synagogue of Satan. Fear none of those things which thou shalt suffer: behold, the devil shall cast some of you into prison, that ye may be tried; and ye shall have tribulation ten days: be thou faithful unto death, and I will give thee a crown of life. He that hath an ear, let him hear what the Spirit saith unto the churches; He that overcometh shall not be hurt of the second death. Revelation 2:8–10.

Və Smirnadakı kilsənin mələyinə yaz: Ölən və yenidən dirilən, ilk və son Olan belə deyir: Mən sənin əməllərini, müsibətini və yoxsulluğunu bilirəm (lakin sən varlısan); həm də özlərini Yəhudi adlandırıb belə olmayanların, əksinə Şeytanın sinaqoqu olanların küfrünü bilirəm. Çəkəcəyin əzablardan heç birindən qorxma: bax, iblis sizi sınamaq üçün bəzilərinizi zindana atacaq; və on gün müsibət çəkəcəksiniz. Ölümədək sədaqətli ol, Mən də sənə həyat tacını verəcəyəm. Qulağı olan, Ruhun kilsələrə nə dediyini eşitsin; qalib gələn ikinci ölümdən zərər görməyəcək. Vəhy 2:8–10.

The Great Persecution continued under Diocletian successors (especially Galerius) until 313, when it ended at the Edict of Milan. Nero is the alpha symbol of persecution that typified Diocletian as the omega persecution of the prophetic period represented by the church of Smyrna. The persecution concluded with a political marriage and a treaty between Constantine of the east and Licinius of the west. In February 313, Constantine and Licinius met in Milan and issued the Edict of Milan, which granted religious tolerance to Christians (and others) across the empire. To strengthen their political alliance, Licinius married Constantia (Constantine’s half-sister) during or around this meeting. This marriage was a classic Roman political alliance—sealing the agreement between the two emperors and helped stabilize the empire temporarily after years of civil war. The alliance did not last long. Constantine and Licinius later fought each other, and Constantine defeated Licinius in 324, becoming the sole ruler.

Böyük Təqib Diokletianın xələfləri (xüsusilə Qaleri) dövründə 313-cü ilə qədər davam etdi və Milan Fərmanı ilə sona çatdı. Nero, Smirna kilsəsi ilə təmsil olunan peyğəmbərlik dövrünün omeqa təqibi kimi Diokletiana xas olan təqibin alfa rəmzidir. Təqib şərqin Konstantini ilə qərbin Lisinisi arasında siyasi bir evlilik və müqavilə ilə başa çatdı. 313-cü ilin fevralında Konstantin və Lisini Milan şəhərində görüşdülər və imperiya boyunca xristianlara (və başqalarına) dini dözümlülük verən Milan Fərmanını nəşr etdilər. Siyasi ittifaqlarını möhkəmləndirmək üçün Lisini bu görüş zamanı və ya onun ətrafında Konstantiyanı (Konstantinin ögey bacısını) aldı. Bu evlilik klassik Roma siyasi ittifaqı idi — iki imperator arasındakı razılaşmanı möhürləyir və illərlə davam edən vətəndaş müharibəsindən sonra imperiyanın müvəqqəti olaraq sabitləşməsinə kömək edirdi. Bu ittifaq uzun sürmədi. Konstantinlə Lisini sonradan bir-biri ilə vuruşdular və Konstantin 324-cü ildə Lisinini məğlub edərək yeganə hökmdar oldu.

From Nero to Constantine the prophetic period of Smyrna of two hundred and fifty years was accomplished, and in 313 the church of Pergamos, the church of compromise began, ending with the church of Thyatira in 538. The two hundred and fifty years of Smyrna represented a period of persecution, and in the ending of the over-all period Diocletian persecution fulfilled Revelations “ten days” (ten years) where the worst period of persecution represents a fractal of the overall period. The ten years are a fractal of the two hundred and fifty years. Those ten years represent the omega of Nero’s persecution, and at their conclusion the omega division of the empire into east and west.

Nerondan Konstantinə qədər Smirnanın iki yüz əlli illik peyğəmbərlik dövrü tamamlandı və 313-cü ildə uzlaşma kilsəsi olan Perqamos kilsəsi başlandı, bu dövr 538-ci ildə Tiatira kilsəsi ilə sona çatdı. Smirnanın iki yüz əlli ili təqib dövrünü təmsil edirdi və ümumi dövrün sonunda Diokletianın təqibi Vəhy kitabındakı “on gün”ü (on il) yerinə yetirdi; burada ən ağır təqib dövrü ümumi dövrün bir fraktalını təmsil edir. On il iki yüz əlli ilin bir fraktalıdır. Həmin on il Neronun təqibinin omeqasını təmsil edir və onların sonunda imperiyanın şərq və qərb olaraq omeqa bölgüsü baş verdi.

Marriage and Divorce

Evlilik və Boşanma

Smyrna began at the burning of Rome in 64 and ended two hundred and fifty years later in 313 with the Edict of Milan and the political marriage of east and west. The ten-year fractal of persecution began in 303 and ended in 313 with the Edict of Milan and the political marriage of east and west. The twenty years that began with the legal division of east and west in 293 by Diocletian ended in 313 with the political marriage of east and west. The marriage treaty of 313 between east and west ended with the divorce of 324, when Constantine defeated Licinius of the west and became sole ruler of Rome. The prophetic divorce of 324 came three years after the first Sunday law in 321.

Smirna 64-cü ildə Romanın yandırılması ilə başladı və iki yüz əlli il sonra, 313-cü ildə Milan Fərmanı və şərqlə qərbin siyasi nikahı ilə sona çatdı. Təqibin onillik fraktalı 303-cü ildə başladı və 313-cü ildə Milan Fərmanı və şərqlə qərbin siyasi nikahı ilə sona çatdı. Diokletian tərəfindən 293-cü ildə şərqlə qərbin hüquqi bölünməsi ilə başlayan iyirmi il, 313-cü ildə şərqlə qərbin siyasi nikahı ilə sona çatdı. 313-cü ildə şərqlə qərb arasında bağlanan nikah müqaviləsi 324-cü ilin boşanması ilə sona çatdı; həmin vaxt Konstantin qərbin Liciniusunu məğlub etdi və Romanın yeganə hökmdarı oldu. 324-cü ilin peyğəmbərlikdəki boşanması 321-ci ildə ilk bazar qanunundan üç il sonra baş verdi.

The seventeen years from 313 unto 330 identifies a political marriage, and the end of the persecution represented by Smyrna and Nero, and the beginning of the church of compromise represented by Pergamos. The beginning of Pergamos in 313 at the marriage, was followed by the beginning of the persecution that began at the first Sunday law in 321. That was followed by the prophetic divorce of 324, which brought east and west into one empire under Constantine. Six years later in 330 the division into east and west was prophetically repeated. The seventeen years represent the alpha period of the church of Pergamos that would continue until the church of Thyatira arrived in prophetic history in 538. That alpha period would represent an omega history at the end of the period from 330 unto 538. The omega history of Pergamos represents the period of 496, 508 and 533.

313-dən 330-a qədər olan on yeddi il siyasi bir nikahı, Smirna və Neronun təmsil etdiyi təqibin sonunu və Perqamın təmsil etdiyi güzəşt kilsəsinin başlanğıcını müəyyən edir. 313-cü ildə, nikah zamanı, Perqamın başlanğıcından sonra 321-ci ildə ilk bazar qanunu ilə başlayan təqibin başlanğıcı gəldi. Bunun ardınca 324-cü ilin peyğəmbərlik boşanması baş verdi ki, bu da şərq və qərbi Konstantinin hakimiyyəti altında bir imperiyada birləşdirdi. Altı il sonra, 330-cu ildə şərq və qərbə bölünmə peyğəmbərlik baxımından yenidən təkrar olundu. On yeddi il, Perqam kilsəsinin 538-ci ildə Tiatira kilsəsi peyğəmbərlik tarixində meydana çıxana qədər davam edəcək alfa dövrünü təmsil edir. Həmin alfa dövrü 330-dan 538-ə qədər olan dövrün sonunda bir omeqa tarixini təmsil edəcəkdi. Perqamın omeqa tarixi 496, 508 və 533-cü illər dövrünü təmsil edir.

Seventeen Years

On yeddi il

Ptolemy of the battle of Raphia reigned “seventeen years,” and there were “seventeen years” between the battle of Raphia and the battle of Panium. Those seventeen years symbolically align with the seventeen years from 313 unto 330. Nero’s two hundred and fifty years of Smyrna led to the first seventeen years of the church of Pergamos, and connect with the two hundred and fifty years that began at the third decree in 457BC, the starting point of the 2300 years of Daniel eight and verse fourteen, and is the foundation and central pillar of Adventism. The two witnesses of two hundred and fifty years align with the two hundred and fifty years of the sixth kingdom of Bible prophecy that began in 1776 and ends this year in 2026.

Rafiya döyüşünün Ptolemeyi “on yeddi il” padşahlıq etdi və Rafiya döyüşü ilə Paniyum döyüşü arasında “on yeddi il” var idi. Həmin on yeddi il simvolik olaraq 313-dən 330-a qədər olan on yeddi ilə uyğun gəlir. Neronun Smirnanın iki yüz əlli ili Kilsənin Perqam dövrünün ilk on yeddi ilinə gətirib çıxardı və e.ə. 457-ci ildə üçüncü fərmanla başlamış, Daniel səkkiz və on dördün 2300 ilinin başlanğıc nöqtəsi olan və Adventizmin təməli və mərkəzi sütunu sayılan iki yüz əlli illə əlaqələnir. İki yüz əlli illik iki şahid Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin 1776-cı ildə başlamış və bu il, 2026-cı ildə başa çatan altıncı padşahlığının iki yüz əlli ili ilə uyğunlaşır.

The pioneers of Adventism did not see or understand the seventeen years of 313 to 330, for in 1844 they did not yet even understand the issue of the seventh-day Sabbath or the day of the sun. They did however recognize the one hundred and fifty years of verse ten of Revelation nine, and it became the starting point of a period that led to the three hundred and ninety-one years and fifteen days that ended on August 11, 1840. That understanding produced a mighty “manifestation of the power of God.”

Adventizmin öncülləri 313-dən 330-a qədər olan on yeddi ili nə gördülər, nə də başa düşdülər; çünki 1844-cü ildə onlar hələ yeddinci günün şənbəsi və ya günəş günü məsələsini belə anlamırdılar. Bununla belə, onlar Vəhy 9-cu fəslin onuncu ayəsinin yüz əlli ilini tanıdılar və bu, 1840-cı il avqustun 11-də sona çatan üç yüz doxsan bir il və on beş günə aparan bir dövrün başlanğıc nöqtəsinə çevrildi. Bu anlayış “Allahın qüdrətinin” möhtəşəm bir “təzahürünü” doğurdu.

The pioneers did not recognize a second period of one hundred and fifty years in Revelation nine. Their foundational understanding represents the platform that the “new light” of Revelation nine is built upon. That light is opened by the “key” of the battle of Nineveh. That “key” allows a student of prophecy to recognize all the kingdoms of Bible prophecy represented in Daniel and Revelation. Babylon, Medo-Persia, Greece, the Seleucid and Ptolemaic empires, the kingdom of Mohammed, and more significantly it magnifies the empire of Rome by identifying the rise and fall of not only Rome, but also the kingdoms of eastern and western Rome, as well as the United States (the false prophet), the papacy (the beast) and the United Nations (the dragon). All the rises and falls of these kingdoms testify to the movements of the dragon, the beast and false prophet that ultimately bring the world to Armageddon. That movement is represented within the last six verses of Daniel eleven, and the beginning of that movement is represented in the hidden history of verse forty.

Pionerlər Vəhyin doqquzuncu fəslində yüz əlli ildən ibarət ikinci bir dövrü tanımadılar. Onların təməl anlayışı, Vəhyin doqquzuncu fəslinə dair “yeni işığın” üzərində qurulduğu platformanı təşkil edir. Həmin işıq Nineva döyüşünün “açarı” ilə açılır. Bu “açar” peyğəmbərlik tələbəsinə Daniel və Vəhydə təmsil olunan Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin bütün padşahlıqlarını tanımağa imkan verir. Babil, Midiya-Fars, Yunanıstan, Selevki və Ptolemey imperiyaları, Məhəmmədin padşahlığı və daha da əhəmiyyətlisi, o, Romanın imperiyasını yalnız Romanın deyil, həm də şərqi və qərbi Romanın padşahlıqlarının, habelə Amerika Birləşmiş Ştatlarının (yalançı peyğəmbər), papalığın (vəhşi heyvan) və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (əjdaha) yüksəliş və süqutunu müəyyən etməklə böyüdüb ön plana çıxarır. Bu padşahlıqların bütün yüksəliş və süqutları, nəticədə dünyanı Armageddona gətirən əjdahanın, vəhşi heyvanın və yalançı peyğəmbərin hərəkətlərinə şəhadət edir. Həmin hərəkət Danielin on birinci fəslinin son altı ayəsi daxilində təmsil olunur və bu hərəkətin başlanğıcı qırxıncı ayənin gizli tarixində təmsil olunur.

The battle of Nineveh provides the prophetic point of reference to align the testimonies of the empire of Rome, the kingdoms of eastern and western Rome and papal Rome in the sequence of end-time events. Thus, the battle of Nineveh is the key that fully illustrates the various prophetic testimonies of Rome, and according to verse fourteen of Daniel eleven, it is Rome that establishes the vision. The key that brings those lines together is the battle of Nineveh.

Nineva döyüşü, axırzaman hadisələrinin ardıcıllığında Roma imperiyasının, Şərqi və Qərbi Romanın krallıqlarının və papalıq Romanın şəhadətlərini bir-biri ilə uyğunlaşdırmaq üçün peyğəmbərlik baxımından istinad nöqtəsini təmin edir. Beləliklə, Nineva döyüşü Romanın müxtəlif peyğəmbərlik şəhadətlərini tam şəkildə nümayiş etdirən açardır və Daniel on birin on dördüncü ayəsinə görə, görüntünü təsbit edən Romadır. Bu xətləri bir araya gətirən açar Nineva döyüşüdür.

We will begin to bring together the previous five articles addressing the woes of Revelation nine in our next article.

Növbəti məqaləmizdə Vəhy kitabının doqquzuncu fəslindəki vaylara dair əvvəlki beş məqaləni bir araya gətirməyə başlayacağıq.