The “key” representing the battle of Nineveh in Revelation nine was fulfilled with a history that produced a turning point, which, of course, is what a key does. My claim is that the battle of Nineveh was not only the historical key marking the rise of Islam, but that it is also a prophetic key. The prophetic dynamics of that battle bring all the lines of the kingdoms of Bible prophecy, as set forth in Daniel and Revelation, into alignment with the eleventh chapter of Daniel. In doing this, it allows those kingdoms to all testify to the last six verses of Daniel eleven, and more importantly—to unseal the external hidden history of verse forty.
Vəhy kitabının doqquzuncu fəslində Nineva döyüşünü təmsil edən “açar” dönüş nöqtəsi yaradan tarixi hadisələrin gedişində gerçəkləşdi; əlbəttə, açarın gördüyü iş də məhz budur. Mənim iddiam budur ki, Nineva döyüşü təkcə İslamın yüksəlişini göstərən tarixi açar deyil, həm də peyğəmbərlik açarıdır. Həmin döyüşün peyğəmbərlik dinamikası Daniel və Vəhy kitablarında təqdim olunan Müqəddəs Kitab peyğəmbərliklərindəki padşahlıqların bütün xətlərini Daniel kitabının on birinci fəsli ilə uyğunlaşdırır. Bununla da həmin padşahlıqların hamısının Daniel kitabının on birinci fəslinin son altı ayəsinə şahidlik etməsinə və daha da vacibi — qırxıncı ayənin gizli xarici tarixinin möhürünü açmasına imkan verir.
And I will give unto thee the keys of the kingdom of heaven: and whatsoever thou shalt bind on earth shall be bound in heaven: and whatsoever thou shalt loose on earth shall be loosed in heaven. Matthew 16:19.
Və Mən sənə Səmavi Padşahlığın açarlarını verəcəyəm; yer üzündə nəyi bağlasan, göylərdə bağlanmış olacaq; yer üzündə nəyi açsan, göylərdə açılmış olacaq. Matta 16:19.
The Release and Rise of the Kingdom of Mohammed
Məhəmmədin Padşahlığının Azad Edilməsi və Yüksəlişi
The battle of Nineveh in 627 marked the beginning of the last ten years of the Persian power that had been defeated through the stratagem of Rome, accompanied with God’s providential fog. It marked the turning point where Mohammed’s Islamic hordes began to rise. The battle removed a restraint that had existed, a restraint that in theory would have remained, had Rome and Persia both retained their strength. Neither did.
627-ci ildə baş vermiş Neynəva döyüşü Allahın inayəti ilə yaranmış dumanla müşayiət olunan Roma hərbi hiyləsi nəticəsində məğlub edilmiş İran dövlətinin son on ilinin başlanğıcını qoydu. Bu döyüş Məhəmmədin İslam güruhlarının yüksəlişə başladığı dönüş nöqtəsi oldu. Döyüş mövcud olan bir maneəni aradan qaldırdı; Roma və İranın hər ikisi öz gücünü qoruyub saxlasaydı, nəzəri olaraq, həmin maneə qalardı. Onların heç biri öz gücünü qoruyub saxlamadı.
Restraint and Release
Saxlanma və Buraxılma
In the prophetic representation of Islam, we find the restraint and release of Islam from the very first introduction of Scripture as Sarah convinced Abraham to restrain Hagar and Ishmael.
İslamın peyğəmbərlikdəki təmsilində, Müqəddəs Yazının ilk təqdimatından etibarən İslamın cilovlanmasını və azad buraxılmasını görürük; necə ki, Sara İbrahimi Həcər ilə İsmaili cilovlamağa inandırmışdı.
And Sarai said unto Abram, My wrong be upon thee: I have given my maid into thy bosom; and when she saw that she had conceived, I was despised in her eyes: the Lord judge between me and thee. But Abram said unto Sarai, Behold, thy maid is in thy hand; do to her as it pleaseth thee. And when Sarai dealt hardly with her, she fled from her face. Genesis 16:5, 6.
Saray Avrama dedi: “Mənə edilən haqsızlıq sənin üzərinə olsun; mən cariyəmi sənin qoynuna verdim; o isə hamilə olduğunu görəndə, gözündə mənə hörmət qalmadı. Rəbb mənimlə sənin aranda hökm versin.” Lakin Avram Saraya dedi: “Budur, cariyən sənin əlindədir; ona sənə yaxşı görünəni et.” Saray isə onunla sərt rəftar etdikdə, o, onun üzündən qaçdı. Yaradılış 16:5, 6.
Even before that incident, the reason Hagar is introduced into the prophetic narrative is that the Lord has “restrained” Sarah from having a child.
Hətta həmin hadisədən əvvəl belə, Həcərin peyğəmbərlik rəvayətinə daxil edilməsinin səbəbi Rəbbin Saranın uşaq sahibi olmasına “mane olmasıdır”.
Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose name was Hagar. And Sarai said unto Abram, Behold now, the Lord hath restrained me from bearing: I pray thee, go in unto my maid; it may be that I may obtain children by her. And Abram hearkened to the voice of Sarai. Genesis 16:1, 2.
İndi isə Abramın arvadı Saray ona heç bir övlad doğmamışdı; onun Həcər adlı bir misirli kənizi var idi. Saray Abrama dedi: “Bax, Rəbb məni doğmaqdan məhrum edib; rica edirəm, kənizimin yanına gir; bəlkə onun vasitəsilə övlad sahibi olum.” Abram da Sarayın sözünə qulaq asdı. Yaradılış 16:1, 2.
The “key” of Revelation nine that was given to Mohammed, and was thereafter fulfilled by the battle of Nineveh, represents the removal of the “restraint” upon Islam at any given point in prophetic history.
Məhəmmədə verilmiş Vəhyin doqquzuncu fəslindəki “açar” və bundan sonra Neynəva döyüşü ilə yerinə yetirilən həmin “açar”, peyğəmbərlik tarixinin istənilən məqamında İslam üzərindəki “məhdudiyyətin” götürülməsini təmsil edir.
“Angels are holding the four winds, represented as an angry horse seeking to break loose and rush over the face of the whole earth, bearing destruction and death in its path.” Manuscript Releases, volume 20, 217.
“Mələklər dörd küləyi saxlayırlar; bu küləklər qopub azad olmaq və bütün yer üzünün səthi boyunca şığımaq istəyən, öz yolunda dağıntı və ölüm gətirən qəzəbli bir at kimi təsvir olunur.” Manuscript Releases, cild 20, 217.
The “rise and fall” of the kingdom of Mohammed is represented, not so much as a rise and a fall, but as a ‘release’ and a ‘restraint’. When Islam is released prophetically, the release has been illustrated by the battle of Nineveh.
Məhəmmədin səltənətinin “yüksəlişi və süqutu” o qədər də yüksəliş və süqut kimi deyil, daha çox “buraxılma” və “məhdudlaşdırılma” kimi təsvir olunur. İslam peyğəmbərlik baxımından sərbəst buraxıldıqda, bu buraxılma Nineva döyüşü ilə təsvir edilmişdir.
Only the Woes
Yalnız Bəlalar
Of the seven trumpets, only the woe trumpets of Islam span history as a consistent power from when they were first introduced into prophetic history unto the close of probation. The first four trumpets brought upon western Rome were represented by Odoacer, Genseric, Attila the Hun and Alaric, thus typifying four providential judgment powers in the latter days, but their modern counterpart is not a direct descendant of those four ancient powers. Not so with the woe trumpets. Once Islam enters history, it continues a direct line of release and restraint until it is fully released at the close of probation. With the woe trumpets, the “key” of ‘release’ is marked by the battle of Nineveh.
Yeddi şeypurdan yalnız İslamın vay şeypurları peyğəmbərlik tarixinə ilk dəfə daxil olduqları vaxtdan sınaq müddətinin başa çatmasınadək tarix boyu davamlı bir qüvvə kimi mövcud olur. Qərbi Romanın üzərinə gətirilən ilk dörd şeypur Odoakr, Geyzerix, Hun Atilla və Alarixlə təmsil olunurdu və beləliklə, son günlərdə ilahi təqdirlə hökmü icra edən dörd qüvvəni rəmzləndirirdi; lakin onların müasir qarşılığı həmin dörd qədim qüvvənin birbaşa törəməsi deyil. Vay şeypurlarında isə belə deyil. İslam tarixə daxil olduğu andan sınaq müddətinin sonunda tamamilə azad buraxılanadək onun azad buraxılması və cilovlanması birbaşa bir xətt üzrə davam edir. Vay şeypurlarında ‘azad buraxılma’ “açar”ı Nineva döyüşü ilə işarələnir.
Nicomedia and July 27, 1299
Nikomediya və 27 iyul 1299
The pioneers correctly identified July 27, 1299, as the starting point of one hundred and fifty years that ended on July 27, 1449, which in turn began the three hundred and ninety-one years and fifteen days that concluded on August 11, 1840.
Öncüllər 1299-cu il iyulun 27-sini 1449-cu il iyulun 27-də başa çatan yüz əlli illik dövrün başlanğıcı kimi düzgün müəyyən etdilər; sonuncu tarix isə öz növbəsində 1840-cı il avqustun 11-də başa çatan üç yüz doxsan bir il on beş günlük dövrün başlanğıcı oldu.
In the previous article, we identified the siege of 1333 unto 1337 that was brought upon Nicomedia by Sultan Orhan Gazi (son of Osman I, the founder of the Ottoman Beylik), when he laid siege to the important Byzantine city of Nicomedia. The siege is the conclusion of the warfare against Nicomedia that had begun with his father Osman. The one hundred and fifty years of Revelation nine, verse ten began on July 27, 1299, and as the beginning of a prophecy, the history associated with that beginning date is to be noted. Osman I (founder of the Ottoman dynasty) was Sultan Orhan Gazi’s father, who on July 27, 1299, achieved the significant early victory against the Byzantine Empire at the Battle of Bapheus, which was in the region of Nicomedia, close to the city of Nicomedia, a very important capital city in Roman and early Byzantine history.
Əvvəlki məqalədə Sultan Orxan Qazinin (Osmanlı bəyliyinin banisi I Osmanın oğlu) mühüm Bizans şəhəri olan Nikomediyanı mühasirəyə aldığı zaman bu şəhərə qarşı həyata keçirdiyi, 1333-cü ildən 1337-ci ilədək davam edən mühasirəni müəyyən etmişdik. Bu mühasirə Nikomediyaya qarşı onun atası Osmanın başlatdığı müharibənin yekunudur. Vəhy kitabının doqquzuncu fəslinin onuncu ayəsindəki yüz əlli illik dövr 1299-cu il iyulun 27-də başlamışdır və bu tarix bir peyğəmbərliyin başlanğıcı olduğundan, həmin başlanğıc tarixi ilə bağlı tarixi hadisələrə diqqət yetirilməlidir. I Osman (Osmanlı sülaləsinin banisi) Sultan Orxan Qazinin atası idi və 1299-cu il iyulun 27-də Nikomediya bölgəsində, Roma və erkən Bizans tarixində çox mühüm paytaxt şəhəri olmuş Nikomediya şəhərinin yaxınlığında baş vermiş Bafeus döyüşündə Bizans imperiyası üzərində ilk mühüm qələbələrindən birini qazanmışdı.
Father and Son
Ata və Oğul
On July 27, 1299, Osman’s forces defeated a Byzantine army led by a local governor. The battle is considered one of the first major independent military successes of Osman after he had begun consolidating power in Bithynia (northwestern Anatolia). It marked an important step in the transition from a small Turkish beylik (tribal principality) to a rising power that would eventually challenge and conquer the Byzantine territories. That date marks the beginning of a period of growth for Islam that ultimately led to the establishment of the Ottoman Empire at the fall of Constantinople in 1453. Osman employed ghazi warriors (frontier raiders with Islamic motivation), and there began the formation of the ghazi frontier warriors into a more structured army that developed progressively from Osman and then on to his son, Orhan. Among other important elements of Osman’s legacy is that it allowed Islam to hold onto property, as opposed to the warfare of the ghazi warriors, whose disorganized hit-and-run tactics left them only the spoils of their victories, but never any territory.
1299-cu il iyulun 27-də Osmanın qoşunları yerli bir valinin başçılıq etdiyi Bizans ordusunu məğlub etdi. Bu döyüş Osmanın Bitiniyada (Anadolunun şimal-qərbində) öz hakimiyyətini möhkəmləndirməyə başlamasından sonra qazandığı ilk böyük müstəqil hərbi uğurlarından biri hesab olunur. Bu, kiçik bir türk bəyliyindən (tayfa knyazlığından) gələcəkdə Bizansa meydan oxuyacaq və onun ərazilərini fəth edəcək yüksələn bir gücə çevrilmə yolunda mühüm addım idi. Həmin tarix İslamın yüksəliş dövrünün başlanğıcını göstərir və bu dövr son nəticədə 1453-cü ildə Konstantinopolun süqutu ilə Osmanlı imperiyasının qurulmasına gətirib çıxardı. Osman qazi döyüşçülərindən (İslami motivlərlə hərəkət edən sərhəd basqınçılarından) istifadə edirdi və həmin vaxt qazi sərhəd döyüşçülərinin daha mütəşəkkil bir ordu şəklində formalaşması başlandı; bu ordu Osmanın dövründən başlayaraq, daha sonra isə onun oğlu Orxanın dövründə tədricən inkişaf etdi. Osmanın irsinin digər mühüm cəhətlərindən biri də onun İslama mülkləri əlində saxlamaq imkanı verməsidir; halbuki qazi döyüşçülərinin apardıqları müharibələrdə onların nizamsız vur-qaç taktikaları onlara qələbələrindən yalnız qənimət qazandırır, lakin heç vaxt heç bir ərazi qazandırmırdı.
On July 27, 1299, Osman began a campaign in the area of Nicomedia, and thirty-four years later his son began a four-year siege upon the capital city Nicomedia. The father at the beginning and the son at the ending. War begins against the area represented as Nicomedia and ends with the capturing of Nicomedia, the capital city of the area, Nicomedia. From 1299 unto 1337 is a thirty-eight-year period, and prophetically the number “thirty-eight” symbolizes a rising up.
1299-cu il iyulun 27-də Osman Nikomediya bölgəsində bir yürüşə başladı və otuz dörd il sonra onun oğlu paytaxt şəhər olan Nikomediyaya qarşı dördillik mühasirəyə başladı. Başlanğıcda ata, sonluqda isə oğul. Müharibə Nikomediya kimi təmsil olunan bölgəyə qarşı başlayır və həmin bölgənin paytaxt şəhəri olan Nikomediyanın ələ keçirilməsi ilə başa çatır. 1299-cu ildən 1337-ci ilədək otuz səkkiz illik bir dövrdür və peyğəmbərcəsinə “otuz səkkiz” rəqəmi ayağa qalxmanı simvolizə edir.
Now rise up, said I, and get you over the brook Zered. And we went over the brook Zered. And the space in which we came from Kadeshbarnea, until we were come over the brook Zered, was thirty and eight years; until all the generation of the men of war were wasted out from among the host, as the Lord sware unto them. Deuteronomy 2:13, 14.
“İndi qalxın”, — dedim, “və Zered vadisini keçin.” Beləcə biz Zered vadisini keçdik. Qadeş-Barneadan çıxıb Zered vadisini keçənədək keçən müddət otuz səkkiz il oldu; ta ki, Rəbbin onlara and içdiyi kimi, döyüşçü kişilərin bütün nəsli ordunun arasından məhv olub qurtarana qədər. Qanunun Təkrarı 2:13, 14.
The one hundred and fifty years from July 27, 1299 unto July 27, 1449 represents the period which led to the establishment of the Ottoman Empire of the second woe of Revelation chapter nine. The thirty-eight years of the progressive conquering of Nicomedia began with a father (Osman) and ended with his son (Orhan). The period portrays the first step of a progressive rise of a tribal principality unto an empire.
1299-cu il 27 iyuldan 1449-cu il 27 iyuladək olan yüz əlli il, Vəhy kitabının doqquzuncu fəslindəki ikinci vayın Osmanlı İmperiyasının qurulmasına gətirib çıxaran dövrü təmsil edir. Nikomediyanın tədrici fəth edilməsinin otuz səkkiz ili bir ata (Osman) ilə başladı və onun oğlu (Orxan) ilə başa çatdı. Bu dövr tayfa bəyləyindən imperiyaya doğru tədrici yüksəlişin ilk addımını təsvir edir.
The one hundred and fifty years from July 27, 1299, unto July 27, 1449, includes a four-year siege that marks the end of the thirty-eight years. The beginning of the conquering of Nicomedia was by the father Osman, and the end was accomplished by a four-year siege from 1333 unto 1337—a siege carried out by Osman’s son.
1299-cu il iyulun 27-dən 1449-cu il iyulun 27-dək olan yüz əlli illik dövr otuz səkkiz illik dövrün sonunu bildirən dördillik mühasirəni də əhatə edir. Nikomediyanın fəthinə ata Osman başlamış, fəth isə 1333-cü ildən 1337-ci ilədək davam edən dördillik mühasirə ilə başa çatdırılmışdır — bu mühasirəni Osmanın oğlu aparmışdır.
When the one hundred and fifty years ended on July 27, 1449, the Byzantine emperor Constantine the eleventh, or the last Constantine of eastern Rome, sought permission from the Turks to take the throne. From that date until the conquering of Constantinople was four years. Those four years ended with the siege of Constantinople, and Constantine the last died in the siege. The rise of Islam is represented by the first thirty-eight years of the one-hundred-and-fifty-year prophecy, that culminated in a four-year siege. When the one hundred and fifty years ended, Islam had risen to a point where eastern Rome was humiliated by the power that the Turks then possessed. From the humiliation of July 27, 1449, four years later in 1453, Constantinople was taken by a siege. The end of the first thirty-eight years is marked by a siege, and the establishment of the Ottoman Empire is marked by a siege.
1449-cu il iyulun 27-də yüz əlli il başa çatanda Bizans imperatoru XI Konstantin, yəni Şərqi Romanın sonuncu Konstantini taxta çıxmaq üçün türklərdən icazə istədi. Həmin tarixdən Konstantinopolun fəthinə qədər dörd il keçdi. Bu dörd il Konstantinopolun mühasirəsi ilə başa çatdı və sonuncu Konstantin həmin mühasirədə öldü. İslamın yüksəlişi dördillik mühasirə ilə nəticələnən yüz əlli illik peyğəmbərliyin ilk otuz səkkiz ili ilə təmsil olunur. Yüz əlli il başa çatanda İslam elə bir səviyyəyə yüksəlmişdi ki, Şərqi Roma türklərin o zaman malik olduqları qüdrət qarşısında alçaldılmışdı. 1449-cu il iyulun 27-dəki alçaldılmadan dörd il sonra, 1453-cü ildə Konstantinopol mühasirə nəticəsində ələ keçirildi. İlk otuz səkkiz ilin sonu bir mühasirə ilə əlamətdardır, Osmanlı imperiyasının qurulması da bir mühasirə ilə əlamətdardır.
38 and 40
38 və 40
The number thirty-eight as a symbol as set forth by Moses in Deuteronomy represents the last thirty-eight years of the judgment of forty years’ wandering in the wilderness. Therefore, the number thirty-eight, as a symbol, possesses a connection to the number forty. Osman took the territory of Nicomedia on July 27, 1299, and thirty-eight years later his son took the capital city of the territory. The territory and the capital city both were Nicomedia. Historians identify this battle as the first of ‘two’ steps that identify the very beginning of the rising up of the Ottoman Empire. The second step identified by history is the battle of Nicaea in 1301. There the father Osman took the territory called Nicaea, and in 1331, thirty years later, his son took the capital city, named Nicaea, a former Roman capital city.
Musanın Qanunun Təkrarı kitabında göstərdiyi kimi, otuz səkkiz ədədi bir simvol olaraq səhrada qırx il sərgərdan gəzmək hökmünün son otuz səkkiz ilini təmsil edir. Buna görə də otuz səkkiz ədədi bir simvol kimi qırx ədədi ilə əlaqəlidir. Osman 1299-cu il iyulun 27-də Nikomediya ərazisini ələ keçirdi və otuz səkkiz il sonra onun oğlu həmin ərazinin paytaxt şəhərini ələ keçirdi. Həm ərazinin, həm də paytaxt şəhərinin adı Nikomediya idi. Tarixçilər bu döyüşü Osmanlı imperiyasının yüksəlişinin məhz başlanğıcını müəyyən edən ‘iki’ addımdan birincisi kimi göstərirlər. Tarixdə göstərilən ikinci addım 1301-ci ildəki Nikeya döyüşüdür. Orada ata Osman Nikeya adlanan ərazini ələ keçirdi, 1331-ci ildə, otuz il sonra isə onun oğlu vaxtilə Roma paytaxtı olmuş Nikeya adlı paytaxt şəhərini ələ keçirdi.
In relation to 1299 and the battle of Nicomedia, as the first of two steps, the second step came two years later in 1301. 1299 is a symbol of thirty-eight, and two years later (forty), the territory of Nicaea is taken by the father. The thirty-eight and forty relationships of ancient Israel rising up to take the promised land are represented in July 27, 1299, and 1301. Those first two steps of Islam rising are marked by military campaigns that begin with the father conquering the territory and the son conquering the capital of the territory at the end. When the two capitals fell, they fell at a siege. Both capitals were at some point capitals of eastern Rome.
1299-cu il və Nikomediya döyüşü iki addımdan birincisi idi; ikinci addım isə iki il sonra, 1301-ci ildə atıldı. 1299-cu il otuz səkkizin rəmzidir və iki il sonra (qırx) Nikeya ərazisi ata tərəfindən ələ keçirilir. Otuz səkkiz və qırx ədədlərinin qədim İsrailin vəd olunmuş torpağı ələ keçirmək üçün ayağa qalxması ilə əlaqələri 1299-cu il iyulun 27-də və 1301-ci ildə öz əksini tapır. İslamın yüksəlişindəki həmin ilk iki addım atanın ərazini fəth etməsi ilə başlayan və sonda oğulun həmin ərazinin paytaxtını fəth etməsi ilə başa çatan hərbi yürüşlərlə səciyyələnir. İki paytaxt süqut edəndə, hər ikisi mühasirə nəticəsində süqut etdi. Bu paytaxtların hər ikisi vaxtilə Şərqi Romanın paytaxtı olmuşdu.
July 27, 1299, and 1301 reach their conclusion on August 11, 1840, representing the history of 1838, when Litch first published his view and prediction of the three-hundred-and-ninety-one-year-and-fifteen-day prophecy that would ultimately be fulfilled on August 11, 1840. The two steps of rising up for the Millerites were the years 1838 and 1840.
1299-cu il iyulun 27-si və 1301-ci il 1840-cı il avqustun 11-də öz yekununa çataraq, Litçin son nəticədə 1840-cı il avqustun 11-də yerinə yetəcək üç yüz doxsan bir il on beş günlük peyğəmbərliklə bağlı öz baxışını və proqnozunu ilk dəfə dərc etdiyi 1838-ci ilin tarixini əks etdirir. Millerçilər üçün ayağa qalxmanın iki mərhələsi 1838-ci və 1840-cı illər idi.
“In the year 1840 another remarkable fulfillment of prophecy excited widespread interest. Two years before, Josiah Litch, one of the leading ministers preaching the Second Advent, published an exposition of Revelation 9, predicting the fall of the Ottoman Empire. According to his calculations, this power was to be overthrown ‘in A.D. 1840, sometime in the month of August;’ and only a few days previous to its accomplishment he wrote: ‘Allowing the first period, 150 years, to have been exactly fulfilled before Deacozes ascended the throne by permission of the Turks, and that the 391 years, fifteen days, commenced at the close of the first period, it will end on the 11th of August, 1840, when the Ottoman power in Constantinople may be expected to be broken. And this, I believe, will be found to be the case.’—Josiah Litch, in Signs of the Times, and Expositor of Prophecy, August 1, 1840.
“1840-cı ildə peyğəmbərliyin digər diqqətəlayiq bir yerinə yetməsi geniş maraq doğurdu. İki il əvvəl, İkinci Gəlişi təbliğ edən aparıcı vaizlərdən biri olan Coşiya Liç, Vəhy 9-un izahını nəşr edərək Osmanlı İmperiyasının süqutunu əvvəlcədən bildirmişdi. Onun hesablamalarına görə, bu qüvvə ‘Miladdan sonra 1840-cı ildə, avqust ayı ərzində hansısa vaxtda’ devrilməli idi; və bu hadisənin baş verməsindən cəmi bir neçə gün əvvəl o yazmışdı: ‘Birinci dövrün, yəni 150 ilin, Dəakozes türklərin icazəsi ilə taxta çıxmazdan əvvəl tam dəqiqliklə yerinə yetdiyini və 391 il on beş günün birinci dövrün sonunda başladığını qəbul etsək, bu müddət 1840-cı il avqustun 11-də başa çatacaq; həmin vaxt Konstantinopoldakı Osmanlı hakimiyyətinin qırılması gözlənilə bilər. Və mən inanıram ki, məhz belə olduğu görünəcək.’—Josiah Litch, in Signs of the Times, and Expositor of Prophecy, August 1, 1840.
“At the very time specified, Turkey, through her ambassadors, accepted the protection of the allied powers of Europe, and thus placed herself under the control of Christian nations. The event exactly fulfilled the prediction. When it became known, multitudes were convinced of the correctness of the principles of prophetic interpretation adopted by Miller and his associates, and a wonderful impetus was given to the advent movement. Men of learning and position united with Miller, both in preaching and in publishing his views, and from 1840 to 1844 the work rapidly extended.” The Great Controversy, 334, 335.
“Məhz göstərilən vaxtda Türkiyə öz səfirləri vasitəsilə Avropanın müttəfiq dövlətlərinin himayəsini qəbul etdi və bununla özünü xristian millətlərinin nəzarəti altına qoydu. Hadisə qabaqcadan bildirilmiş xəbəri dəqiq şəkildə yerinə yetirdi. Bu məlum olduqda, çoxlu sayda insan Millerin və onun əməkdaşlarının qəbul etdiyi peyğəmbərlik təfsiri prinsiplərinin doğruluğuna əmin oldu və advent hərəkatına heyrətamiz bir təkan verildi. Elmli və mövqeli adamlar həm onun baxışlarını təbliğ etməkdə, həm də nəşr etdirməkdə Millerə qoşuldular və 1840-cı ildən 1844-cü ilədək bu iş sürətlə genişləndi.” The Great Controversy, 334, 335.
Litch’s '38 prediction and his corrected vision of '40 include his final statement, which he penned on August 1, ten days before the corrected prediction. It was the fulfillment of the prediction that convinced the world of the correct methodology of biblical prophecy. The thirty-eight years that marked the rising up of ancient Israel included the two years from the Red Sea crossing unto the first rebellion at Kadesh.
Litchin “38” proqnozu və onun “40”a dair düzəldilmiş baxışı, düzəldilmiş proqnozdan on gün əvvəl, avqustun 1-də qələmə aldığı son bəyanatını da ehtiva edir. Dünyanı Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin düzgün metodologiyasına inandıran, məhz həmin proqnozun yerinə yetməsi oldu. Qədim İsrailin ayağa qalxmasını səciyyələndirən otuz səkkiz il, Qırmızı dənizin keçilməsindən Kadeşdəki ilk üsyana qədər olan iki ili də əhatə edirdi.
Because all those men which have seen my glory, and my miracles, which I did in Egypt and in the wilderness, and have tempted me now these ten times, and have not hearkened to my voice; Surely they shall not see the land which I sware unto their fathers, neither shall any of them that provoked me see it. Numbers 14:22, 23.
Çünki izzətimi və Misirdə və çöldə etdiyim möcüzələrimi görmüş, indi isə məni on dəfə sınamış və səsimə qulaq asmamış olan o adamların hamısı, şübhəsiz, atalarına and içdiyim torpağı görməyəcəklər; məni qəzəbləndirənlərin heç biri də onu görməyəcək. Saylar 14:22, 23.
That rebellion is identified as the final of ten tests. A two-year testing period of ten tests added to thirty-eight years in the wilderness typified 1838 and 1840, and 1840 contained a period of ten days.
Həmin üsyan on sınağın sonuncusu kimi müəyyən edilir. On sınaqdan ibarət iki illik sınaq dövrü, səhrada keçən otuz səkkiz ilə əlavə olunaraq, 1838 və 1840-cı illəri əvvəlcədən təsvir edirdi və 1840-cı il on günlük bir dövrü ehtiva edirdi.
The starting point of the rise of Islam with Osman on July 27, 1299 begins a thirty-eight-year period that ends with a four-year siege in 1337. July 27, 1299 was the first of two steps historians identify as the starting point of the rise of the Ottoman Empire, and the second step was 1301. The two steps of the battles of Nicomedia and Nicaea in 1299 and 1301 typify 1838 and 1840. The beginning of the prophecy illustrates the end.
1299-cu il iyulun 27-də Osman ilə İslamın yüksəlişinin başlanğıcı, 1337-ci ildə dördillik mühasirə ilə sona çatan otuz səkkiz illik bir dövrü başladır. 1299-cu il iyulun 27-si tarixçilərin Osmanlı İmperiyasının yüksəlişinin başlanğıc nöqtəsi kimi müəyyən etdikləri iki mərhələdən birincisi idi, ikinci mərhələ isə 1301-ci il idi. 1299 və 1301-ci illərdə Nikomediya və Nikeya döyüşlərinin bu iki mərhələsi 1838 və 1840-cı illəri təmsil edir. Peyğəmbərliyin başlanğıcı sonu nümayiş etdirir.
Nicomedia and Nicaea both temporarily served as capitals of eastern Rome in their respective histories. Of course, Constantinople ultimately became the eastern capital in 330, remaining so until 1453. Nicomedia and Nicaea typify the fall of Constantinople; all fell from Islamic sieges that marked the conclusion of a campaign where Islam first took control of the territory and thereafter took the capital city.
Nikomediya və Nikeyanın hər biri öz tarixində müvəqqəti olaraq Şərqi Romanın paytaxtı olmuşdur. Əlbəttə, nəticə etibarilə Konstantinopol 330-cu ildə Şərqi Romanın paytaxtına çevrildi və 1453-cü ilədək bu statusunu saxladı. Nikomediya və Nikeya Konstantinopolun süqutunun rəmzi timsallarıdır; onların hamısı İslamın əvvəlcə ərazi üzərində nəzarəti ələ keçirdiyi, daha sonra isə paytaxt şəhərini fəth etdiyi hərbi yürüşün yekununu təşkil edən İslam qüvvələrinin mühasirələri nəticəsində süqut etmişdir.
The first siege of four years from 1333 unto 1337 represents the four years from 1449 to 1453 when the prophecy ended. Three hundred and ninety-one years and fifteen days later, Islam is restrained as the Millerites ‘rise’ under the prophetic power represented in the characteristics ‘thirty-eight and forty’ as represented in the alpha history of July 27, 1299, and July 27, 1449. The rising up of Islam and the rising up of God’s latter-day messengers are represented in a numerical symbol which is constructed by the numerical relationship of 38 and 40.
1333-cü ildən 1337-ci ilədək davam edən dördillik ilk mühasirə 1449-cu ildən peyğəmbərliyin sona çatdığı 1453-cü ilədək olan dörd ili təmsil edir. Üç yüz doxsan bir il on beş gün sonra, 1299-cu il iyulun 27-nə və 1449-cu il iyulun 27-nə aid alfa tarixində əks olunduğu kimi, ‘otuz səkkiz və qırx’ xüsusiyyətlərində təmsil olunan peyğəmbərlik gücünün təsiri altında millerçilər ‘yüksələrkən’, İslam cilovlanır. İslamın yüksəlişi və Allahın axır zaman elçilərinin yüksəlişi 38 və 40 ədədləri arasındakı ədədi əlaqə əsasında qurulan ədədi rəmzlə təmsil olunur.
In Ezekiel thirty-seven Islam is the message of the east wind that is breathed upon the dead dry bones that they might stand up as a mighty army. When Ezekiel’s message arrives the rising up begins, as it did in the Millerite history of 1838 and 1840. That message arrived on 9/11 and at the soon-coming Sunday law those bones stand up as a mighty army. The raising up of God’s army as the church triumphant in the latter days is typified by 1838 and 1840. 9/11 unto the Sunday law was typified by 1840 to 1844, but it also typifies the period from December 31, 2023 unto the fireballs of Nashville.
Yezekel otuz yeddidə İslam, ölülərin quru sümükləri üzərinə üfürülən şərq küləyinin ismarışıdır ki, onlar qüdrətli bir ordu kimi ayağa qalxsınlar. Yezekelin ismarışı yetişəndə, 1838 və 1840-cı illərin Millerit tarixində olduğu kimi, ayağa qalxma başlayır. Həmin ismarış 11 sentyabrda gəldi və tezliklə gələcək bazar qanunu zamanı o sümüklər qüdrətli bir ordu kimi ayağa qalxırlar. Allahın ordusunun axır günlərdə zəfər çalmış kilsə kimi qaldırılması 1838 və 1840-cı illərlə təmsil olunur. 11 sentyabrdan bazar qanununa qədər olan dövr 1840-dan 1844-ə qədər olan dövrlə təmsil olunurdu, lakin bu, həmçinin 31 dekabr 2023-cü ildən Naşvilin alov toplarınadək olan dövrü də təmsil edir.
Eastern Rome
Şərqi Roma
The period from the division of the empire by Constantine the first (the Great) unto the last Constantine represents the prophetic history of eastern Rome. The prophetic period is therefore marked by a prophetic or symbolic father and a son, as represented by their name, though there was no direct blood descent between Constantine the Great and Constantine the eleventh. The first and last Constantine are also represented prophetically as alpha and omega symbols, and the father (alpha) chose Constantinople as the capital, and the son (omega) died in the siege when Constantinople ceased to be the capital. The prophetic period of eastern Rome is marked by the first and last Constantine. The period of 150 years that began on July 27, 1299, includes a 38-year period and ends with a 4-year siege. That siege typified 1449 to 1453. The campaign of Nicomedia began with a territory being conquered and ended with the capital of the territory being conquered. As with the first and last Constantine, the conquering of Nicomedia began with a father (the first) and ended with a son (the last).
İmperiyanın I Konstantin (Böyük) tərəfindən bölünməsindən sonuncu Konstantinədək olan dövr Şərqi Romanın peyğəmbərliklərdə təsvir edilən tarixini əks etdirir. Buna görə də, Böyük Konstantinlə XI Konstantin arasında birbaşa nəsil bağı olmasa da, bu peyğəmbərlik dövrünün hüdudları onların daşıdığı adla təmsil olunan, peyğəmbərlik səciyyəli və ya rəmzi bir ata və bir oğulla müəyyən olunur. Birinci və sonuncu Konstantin peyğəmbərlik baxımından həm də alfa və omeqa rəmzləri kimi təmsil olunur və ata (alfa) Konstantinopolu paytaxt seçmiş, oğul (omeqa) isə Konstantinopolun paytaxt olmaqdan çıxdığı mühasirə zamanı ölmüşdür. Şərqi Romanın peyğəmbərlik dövrünün hüdudları birinci və sonuncu Konstantinlə müəyyən olunur. 1299-cu il iyulun 27-də başlayan 150 illik dövr 38 illik bir dövrü əhatə edir və 4 illik mühasirə ilə başa çatır. Həmin mühasirə 1449-cu ildən 1453-cü ilə qədərki dövrü rəmzi şəkildə təmsil edirdi. Nikomediya yürüşü bir ərazinin fəthi ilə başladı və həmin ərazinin paytaxtının fəthi ilə başa çatdı. Birinci və sonuncu Konstantinin timsalında olduğu kimi, Nikomediyanın fəthi də bir ata (birinci) ilə başladı və bir oğul (sonuncu) ilə başa çatdı.
Four years
Dörd il
A four-year siege in the opening period of the one hundred and fifty years that led to the four years from the humiliation of Constantine the last in 1449 unto 1453 when Constantinople was besieged and fell. The time prophecy of the second woe representing three hundred and ninety-one years and fifteen days began on July 27, 1449 and it ended on August 11, 1840. That date marks the beginning of a four-year period which Sister White called a glorious manifestation of the power of God.
Yüz əlli ilin başlanğıc dövründəki dördillik mühasirə, 1449-cu ildə sonuncu Konstantinin alçaldılmasından 1453-cü ilə, Konstantinopolun mühasirəyə alınıb süqut etdiyi vaxta qədər olan dörd ilə gətirib çıxardı. Üç yüz doxsan bir il və on beş günü ifadə edən ikinci vayın zaman peyğəmbərliyi 27 iyul 1449-cu ildə başladı və 11 avqust 1840-cı ildə başa çatdı. Həmin tarix Sister White-ın Allahın qüdrətinin izzətli təzahürü adlandırdığı dördillik dövrün başlanğıcını göstərir.
“The angel who unites in the proclamation of the third angel’s message is to lighten the whole earth with his glory. A work of world-wide extent and unwonted power is here foretold. The advent movement of 1840–44 was a glorious manifestation of the power of God; the first angel’s message was carried to every missionary station in the world, and in some countries there was the greatest religious interest which has been witnessed in any land since the Reformation of the sixteenth century; but these are to be exceeded by the mighty movement under the last warning of the third angel.” The Great Controversy, 611.
“Üçüncü mələyin xəbərinin bəyanında birləşən mələk bütün yer üzünü öz izzəti ilə işıqlandırmalıdır. Burada dünya miqyasında geniş əhatəli və görünməmiş qüdrətə malik bir iş əvvəlcədən xəbər verilir. 1840–44-cü illərin advent hərəkatı Allahın qüdrətinin möhtəşəm təzahürü idi; birinci mələyin xəbəri dünyadakı hər bir missioner məntəqəsinə çatdırıldı və bəzi ölkələrdə on altıncı əsrin Reformasiyasından bəri hər hansı bir ölkədə şahidi olunmuş ən böyük dini maraq yarandı; lakin bunlar üçüncü mələyin son xəbərdarlığı altında baş verəcək qüdrətli hərəkat tərəfindən geridə qoyulmalıdır.” The Great Controversy, 611.
Islam was restrained on August 11, 1840 and there was a four-year period which aligns with both the outpouring of the Holy Spirit at Pentecost, and the descent of the mighty angel of Revelation eighteen, when the “great buildings” of New York were struck by Islam of the third woe on 9/11. 9/11 marks the beginning of the sealing time of the one hundred and forty-four thousand. The sealing is a period of time, and the ending of the period of the sealing possesses the characteristics of the beginning of the period. When Christ descended at 9/11, he typified Michael descending to resurrect the two witnesses on December 31, 2023, when the final period of the sealing began.
İslam 11 avqust 1840-cı ildə cilovlandı və dördillik bir dövr baş verdi ki, bu da həm Pentikost günündə Müqəddəs Ruhun tökülməsi ilə, həm də Vəhy on səkkizinci fəsildəki qüdrətli mələyin enməsi ilə üst-üstə düşür; həmin vaxt üçüncü vayın İslamı 11 sentyabrda Nyu-Yorkun “böyük binalarını” vurdu. 11 sentyabr yüz qırx dörd min nəfərin möhürlənmə vaxtının başlanğıcını işarələyir. Möhürlənmə bir zaman dövrüdür və möhürlənmə dövrünün sonu həmin dövrün başlanğıcının xüsusiyyətlərini daşıyır. Məsih 11 sentyabrda endikdə, bu, yekun möhürlənmə dövrünün başladığı 31 dekabr 2023-cü ildə iki şahidi diriltmək üçün enən Mikayılı təmsil edirdi.
The key which is the battle of Nineveh represents the various releases of Islam, that would bring down eastern Rome by 1453. Within the one hundred and fifty years of verse ten’s “five months,” the beginning and also the ending contain a four-year period. Those two four-year periods connect with the conclusion of the three hundred and ninety-one years and fifteen days, that marked a four-year period from 1840 to 1844 when Christ would lighten “the whole earth with his glory.” In 1844, prophetic time ceased to be applied, for time would be, “no longer.”
Ninevanın döyüşü olan açar, 1453-cü ilə qədər şərqi Romanı süquta uğradacaq İslamın müxtəlif azad buraxılışlarını təmsil edir. Onuncu ayənin “beş ay” ifadəsi ilə göstərilən yüz əlli ilin daxilində, həm başlanğıc, həm də son dörd illik bir dövrü ehtiva edir. Bu iki dördillik dövr, Məsihin “bütün yeri Öz izzəti ilə nurlandıracağı” 1840-dan 1844-ə qədər olan dördillik bir dövrü işarələyən üç yüz doxsan bir il və on beş günün nəticəsi ilə əlaqələnir. 1844-cü ildə peyğəmbərlik vaxtının tətbiqi dayandırıldı, çünki vaxt artıq “olmayacaqdı”.
And sware by him that liveth for ever and ever, who created heaven, and the things that therein are, and the earth, and the things that therein are, and the sea, and the things which are therein, that there should be time no longer. Revelation 10:6.
Və əbədiyyətlər boyu yaşayan, göyü və onda olanları, yeri və onda olanları, dənizi və onda olanları yaradanın adı ilə and içdi ki, artıq vaxt olmayacaq. Vəhy 10:6.
1333 to 1337, 1449 to 1453, 1840 to 1844
1333-dən 1337-yə, 1449-dan 1453-ə, 1840-dan 1844-ə
Those three lines of four-year periods align with the sealing time from 9/11 unto the Sunday law, and they also align with the fractal of 9/11 unto the Sunday law that is represented from December 31, 2023 until Islam is again released to deliver the fireballs of Nashville.
Dörd illik dövrlərdən ibarət olan həmin üç xətt 11 Sentyabrdan Bazar günü qanununa qədər olan möhürlənmə vaxtına uyğun gəlir və onlar həmçinin 31 dekabr 2023-cü ildən İslamın yenidən sərbəst buraxılaraq Nashville-in alov toplarını gətirməsinə qədər təmsil olunan 11 Sentyabrdan Bazar günü qanununa qədər olan fraktala da uyğun gəlir.
The prophetic fractal of December 31, 2023, to the fireballs of Nashville has been typified by three four-year prophetic periods that all align with the sealing time from 9/11 to the Sunday law. Thus, four witnesses identify the history of December 31, 2023, until the Nashville attack, and it was the battle of Nineveh that is the “key” for each of these witnesses. 1333, 1449, 1840 and 9/11 were all turning points—“keys.”
2023-cü il dekabrın 31-dən Neşvilldəki alov kürələrinədək uzanan peyğəmbərlik fraktalı hər biri 9/11-dən bazar günü qanununadək olan möhürlənmə dövrü ilə uyğun gələn üç dördillik peyğəmbərlik dövründə öz tipoloji əksini tapmışdır. Beləliklə, dörd şahid 2023-cü il dekabrın 31-dən Neşvilldəki hücumadək olan tarixi müəyyənləşdirir və bu şahidlərin hər biri üçün “açar” məhz Nineva döyüşüdür. 1333, 1449, 1840 və 9/11 tarixlərinin hamısı dönüş nöqtələri — “açarlar” olmuşdur.
“There are lessons to be learned from the history of the past; and attention is called to these, that all may understand that God works on the same lines now that He ever has done. His hand is seen in His work and among the nations now, just the same as it has been ever since the gospel was first proclaimed to Adam in Eden.
Keçmişin tarixindən öyrənilməli dərslər vardır; və bunlara diqqət yönəldilir ki, hamı Allahın indi də həmişə necə işləmişdirsə, eyni xətlər üzrə işlədiyini anlasın. Onun əli Öz işində və millətlər arasında indi də, Müjdə Edendə əvvəlcə Adəmə bəyan olunduğu vaxtdan bəri həmişə olduğu kimi, eynilə görünür.
“There are periods which are turning points in the history of nations and of the church. In the providence of God, when these different crises arrive, the light for that time is given. If it is received, there is spiritual progress; if it is rejected, spiritual declension and shipwreck follow. The Lord in His word has opened up the aggressive work of the gospel as it has been carried on in the past, and will be in the future, even to the closing conflict, when Satanic agencies will make their last wonderful movement.” Bible Echo, August 26, 1895.
“Xalqların və kilsənin tarixində dönüş nöqtələri olan dövrlər vardır. Allahın ilahi idarəsində, bu müxtəlif böhranlı məqamlar yetişdiyi zaman, həmin vaxt üçün işıq verilir. Əgər o qəbul edilərsə, ruhani tərəqqi baş verir; əgər rədd edilərsə, bunun ardınca ruhani tənəzzül və gəmi qəzası gəlir. Rəbb Öz Kəlamında Müjdənin keçmişdə necə irəli aparıldığı və gələcəkdə, hətta Şeytani qüvvələrin öz son heyrətamiz hərəkətini edəcəyi son qarşıdurmayadək necə aparılacağı barədə həmləçi fəaliyyətini açıqlamışdır.” Bible Echo, 26 avqust 1895.
Nicomedia
Nikomediya
After becoming emperor in 284, in 293, Diocletian chose Nicomedia as the eastern capital of the Roman Empire when he legally divided the empire into East and West, establishing the Tetrarchy system. Nicomedia served as the main administrative and military capital in the East for several decades. Constantine the Great used it as a base before deciding to build the new capital at nearby Byzantium (which he renamed Constantinople in 330). Even after Constantinople became the main capital, Nicomedia remained a major regional center, strategically located on the eastern shore of the Sea of Marmara. So, while it was not the permanent capital like Rome or Constantinople, Nicomedia was officially designated as the eastern capital during a key transitional period in Roman history. At the beginning of the one hundred and fifty years, a capital of eastern Rome is conquered, and at the ending a capital of eastern Rome is conquered. Both conquerings included a siege.
284-cü ildə imperator olan Diokletian 293-cü ildə imperiyanı hüquqi baxımdan Şərq və Qərbə bölüb tetrarxiya sistemini qurarkən Nikomediyanı Roma imperiyasının şərq paytaxtı seçdi. Nikomediya bir neçə onillik ərzində Şərqdə əsas inzibati və hərbi paytaxt funksiyasını yerinə yetirdi. Böyük Konstantin yaxınlıqdakı Bizantionda (330-cu ildə adını Konstantinopol olaraq dəyişdirdiyi şəhərdə) yeni paytaxt salmağa qərar verməzdən əvvəl Nikomediyadan dayaq məntəqəsi kimi istifadə edirdi. Konstantinopol əsas paytaxta çevrildikdən sonra da Mərmərə dənizinin şərq sahilində strateji mövqedə yerləşən Nikomediya mühüm regional mərkəz olaraq qaldı. Beləliklə, Nikomediya Roma və ya Konstantinopol kimi daimi paytaxt olmasa da, Roma tarixinin mühüm bir keçid dövründə rəsmi olaraq şərq paytaxtı elan edilmişdi. Yüz əlli illik dövrün əvvəlində Şərqi Romanın bir paytaxtı fəth edilir, sonunda isə Şərqi Romanın bir paytaxtı fəth edilir. Hər iki fəth mühasirə ilə müşayiət olunmuşdu.
Diocletian
Diokletian
The emperor Diocletian officially made Nicomedia the eastern capital of the Roman Empire when he implemented the Tetrarchy system in 293. The Tetrarchy system was made up of a western and eastern division of the empire, both east and west having a senior emperor (Augustus) and a junior emperor (Caesar) to make up the number four that is represented by the word ‘tetrarchy’.
İmperator Diokletian 293-cü ildə tetrarxiya sistemini tətbiq edərkən Nikomediyanı rəsmi olaraq Roma imperiyasının şərq paytaxtı elan etdi. Tetrarxiya sistemi imperiyanın qərb və şərq hissələrinə bölünməsinə əsaslanırdı; hər iki hissədə bir baş imperator (Avqust) və bir kiçik imperator (Sezar) var idi və beləliklə, imperatorların ümumi sayı ‘tetrarxiya’ sözünün ifadə etdiyi kimi dörd idi.
Alpha and Omega
Alfa və Omega
Diocletian is the omega symbol of the church of Smyrna, and Nero is the alpha symbol. Constantine the Great is the alpha symbol of the church of Pergamos, and Justinian is the omega symbol.
Diokletian Smirna kilsəsinin omeqa rəmzidir, Neron isə alfa rəmzidir. Böyük Konstantin Perqam kilsəsinin alfa rəmzidir, Yustinian isə omeqa rəmzidir.
The ‘legal’ division of Rome into east and west (which did not last) was accomplished by Diocletian, and the prophetic division of Rome into east and west was accomplished by Constantine. During the history of the second symbolic church of persecution, represented by Smyrna, Rome was legally divided into east and west and in the history of the third symbolic church of compromise, represented by Pergamos, Rome was prophetically divided into east and west. 293 was the alpha and 330 was the omega and on May 11, 330, Constantine the Great dedicated Constantinople as the capital of the Empire.
Romanın şərqə və qərbə “hüquqi” bölünməsi (uzun sürməyən) Diokletian tərəfindən həyata keçirildi, Romanın şərqə və qərbə peyğəmbərlik baxımından bölünməsi isə Konstantin tərəfindən həyata keçirildi. Simvolik təqib kilsələrindən ikinci olan və Smirna ilə təmsil edilən kilsənin tarixi dövründə Roma hüquqi olaraq şərqə və qərbə bölündü; simvolik güzəşt kilsələrindən üçüncü olan və Perqamos ilə təmsil edilən kilsənin tarixi dövründə isə Roma peyğəmbərlik baxımından şərqə və qərbə bölündü. 293 alfa idi, 330 isə omeqa idi; və 11 may 330-cu ildə Böyük Konstantin Konstantinopolu İmperiyanın paytaxtı kimi təqdis etdi.
The legal division by Diocletian in 293 fell apart through civil war that followed until the Edict of Milan in the year 313. When the Edict of Milan was issued, legalizing Christianity and effectively ending the Tetrarchy, the system of four coordinated rulers collapsed into a struggle between two main powers (Constantine in the West and Licinius in the East). The legal division, which ushered in a collapse, represents a twenty-year period from division to division, and both divisions precipitated a collapse of the system.
Diokletianın 293-cü ildə həyata keçirdiyi hüquqi bölgü onun ardınca başlayan və 313-cü ildə Milan ediktinin verilməsinədək davam edən vətəndaş müharibəsi nəticəsində dağıldı. Xristianlığı qanuniləşdirən və Tetrarxiyaya faktiki olaraq son qoyan Milan edikti verildikdə, fəaliyyətlərini uzlaşdıran dörd hökmdardan ibarət sistem çökərək iki əsas qüvvə (Qərbdə Konstantin və Şərqdə Lisini) arasında mübarizəyə çevrildi. Çöküşə yol açan bu hüquqi bölgü bir bölgüdən digərinə qədər olan iyirmi illik dövrü təmsil edir və hər iki bölgü sistemin çökməsinə səbəb oldu.
The church of Smyrna began with Nero in 64 when the great fire of Rome was employed by Nero to persecute Christians, who Nero accused of starting the fire. Nero marks the beginning of persecution and typifies the final persecution of the latter days. That final persecution continues until the close of probation, when the papal power comes to its end with none to help. Thus the first period of persecution began with the burning of Rome and the last persecution ends with the burning of Rome.
Smirna kilsəsi 64-cü ildə Neronla başladı; həmin vaxt Romanın böyük yanğını Neron tərəfindən xristianları təqib etmək üçün istifadə olundu, çünki Neron odunu başlatmaqda xristianları ittiham edirdi. Neron təqibin başlanğıcını qeyd edir və son günlərin axırıncı təqibini təmsil edir. Həmin son təqib möhlət vaxtının bitməsinədək davam edir; o zaman papalıq hakimiyyəti ona kömək edən heç kəs olmadan öz sonuna çatır. Beləliklə, təqibin birinci dövrü Romanın yandırılması ilə başladı və son təqib Romanın yandırılması ilə başa çatır.
And the ten horns which thou sawest upon the beast, these shall hate the whore, and shall make her desolate and naked, and shall eat her flesh, and burn her with fire. Revelation 17:16.
Və gördüyün o on buynuz və vəhşi heyvan fahişəyə nifrət edəcək, onu viran və çılpaq qoyacaq, onun ətini yeyəcək və onu odda yandıracaq. Vəhy 17:16.
The church of Smyrna began with Nero in 64 when the great fire of Rome was employed by Nero to persecute Christians, whom Nero accused of starting the fire. Two hundred and fifty years later it ended in 313 with the Edict of Milan. The “edict” is the ending of a twenty-year period that began with Diocletian’s legal division, and it was also the end of the two hundred and fifty years of Smyrna that began with Nero. The two hundred and fifty years of persecution represented by the church of Smyrna and Nero included the ten years of the very worst persecution brought about by Diocletian. That ten years of persecution was the last half of twenty years of Diocletian that began with his legal division of the empire in 293. From the legal division into east and west by Diocletian in 293 began a twenty-year period that was made up of two ten-year periods.
Smirna kilsəsi 64-cü ildə Neronla başladı; həmin il Neron Romanın böyük yanğınından bu yanğını törətməkdə günahlandırdığı xristianları təqib etmək üçün istifadə etdi. O, iki yüz əlli il sonra, 313-cü ildə Milan edikti ilə sona çatdı. “Edikt” Diokletianın həyata keçirdiyi hüquqi bölgü ilə başlayan iyirmi illik dövrün sonudur və eyni zamanda Neronla başlayan iki yüz əlli illik Smirna dövrünün də sonu idi. Smirna kilsəsinin və Neronun təmsil etdiyi iki yüz əlli illik təqib dövrü Diokletianın törətdiyi ən amansız təqiblərin davam etdiyi on ili də əhatə edirdi. Həmin on illik təqib dövrü Diokletianın 293-cü ildə imperiyanı hüquqi baxımdan bölməsi ilə başlayan iyirmi illik dövrünün ikinci yarısı idi. Diokletianın 293-cü ildə imperiyanı hüquqi baxımdan şərq və qərb hissələrinə bölməsi ilə iki on illik dövrdən ibarət iyirmi illik bir dövr başladı.
Diocletian legally divided the empire into east and west, thus typifying the prophetic division accomplished by Constantine. Diocletian’s division was east and west, but it consisted of two rulers in the east and two rulers in the west. One primary and one secondary ruler for each area. On February 24, 303, Diocletian issued the first of several ‘edicts’ against Christians, marking the start of the Great Persecution (also called the Diocletianic Persecution), the most severe and widespread persecution of Christians in the Roman Empire.
Diokletian imperiyanı hüquqi baxımdan şərq və qərb hissələrinə böldü və bununla da Konstantinin həyata keçirdiyi, peyğəmbərlikdə nəzərdə tutulan bölünməni rəmzi şəkildə təcəssüm etdirdi. Diokletianın bölgüsü şərq və qərb üzrə aparılmışdı, lakin bu bölgüyə əsasən şərqdə iki, qərbdə isə iki hökmdar vardı. Hər bölgədə bir əsas və bir ikinci dərəcəli hökmdar var idi. 303-cü il fevralın 24-də Diokletian xristianlara qarşı bir neçə ‘fərman’dan birincisini verdi və bununla da Roma imperiyasında xristianlara qarşı ən amansız və ən genişmiqyaslı təqib olan Böyük təqibin (Diokletian təqibi də adlandırılır) başlanğıcını qoydu.
And unto the angel of the church in Smyrna write; These things saith the first and the last, which was dead, and is alive; I know thy works, and tribulation, and poverty, (but thou art rich) and I know the blasphemy of them which say they are Jews, and are not, but are the synagogue of Satan. Fear none of those things which thou shalt suffer: behold, the devil shall cast some of you into prison, that ye may be tried; and ye shall have tribulation ten days: be thou faithful unto death, and I will give thee a crown of life. He that hath an ear, let him hear what the Spirit saith unto the churches; He that overcometh shall not be hurt of the second death. Revelation 2:8–11.
Smirnadakı kilsənin mələyinə də yaz: Ölmüş və indi diri olan İlk və Son belə deyir: Sənin əməllərini, əziyyətini və yoxsulluğunu bilirəm (lakin sən zənginsən); özlərini yəhudi adlandıran, amma yəhudi olmayıb Şeytanın sinaqoqu olanların küfrünü də bilirəm. Çəkəcəyin əzabların heç birindən qorxma: bax, İblis sınanmağınız üçün sizdən bəzilərini zindana atacaq və siz on gün əziyyət çəkəcəksiniz. Ölümədək sadiq ol, mən də sənə həyat tacını verəcəyəm. Qulağı olan Ruhun kilsələrə nə dediyini eşitsin; qalib gələn ikinci ölümdən zərər görməyəcək. Vəhy 2:8–11.
The Great Persecution continued under Diocletian’s successors (especially Galerius) until 313, when it ended at the Edict of Milan. Nero is the alpha symbol of persecution that typified Diocletian as the omega persecution of the prophetic period represented by the church of Smyrna. The persecution concluded with a political marriage and a treaty between Constantine of the west and Licinius of the east. In February 313, Constantine and Licinius met in Milan and issued the Edict of Milan, which granted religious tolerance to Christians (and others) across the empire. To strengthen their political alliance, Licinius married Constantia (Constantine’s half-sister) during or around this meeting. This marriage was a classic Roman political alliance—sealing the agreement between the two emperors and helping stabilize the empire temporarily after years of civil war. The alliance did not last long. Constantine and Licinius later fought each other, and Constantine defeated Licinius in 324, becoming the sole ruler.
Böyük Təqib Diokletianın xələflərinin (xüsusilə Qalerinin) hakimiyyəti dövründə də davam etdi və 313-cü ildə Milan fərmanı ilə başa çatdı. Neron təqibin alfa rəmzidir; o, Smirna kilsəsi ilə təmsil olunan peyğəmbərlik dövrünün omeqa təqibini təcəssüm etdirən Diokletianın ilkin obrazı idi. Təqib Qərbi idarə edən Konstantinlə Şərqi idarə edən Lisini arasında siyasi nikah və müqavilə ilə yekunlaşdı. 313-cü ilin fevralında Konstantin və Lisini Milanda görüşərək bütün imperiya ərazisində xristianlara (və başqalarına) dini dözümlülük təmin edən Milan fərmanını verdilər. Siyasi ittifaqlarını möhkəmləndirmək üçün Lisini bu görüş zamanı və ya təxminən həmin vaxtlarda Konstansiya (Konstantinin ata bir, ana ayrı bacısı) ilə evləndi. Bu nikah klassik Roma siyasi ittifaqı idi — iki imperator arasındakı razılaşmanı möhkəmləndirir və illərlə davam edən vətəndaş müharibəsindən sonra imperiyanın müvəqqəti olaraq sabitləşməsinə kömək edirdi. İttifaq uzun sürmədi. Konstantin və Lisini sonralar bir-biri ilə müharibə etdilər və Konstantin 324-cü ildə Lisinini məğlub edərək yeganə hökmdar oldu.
From Nero to Constantine, the prophetic period of Smyrna of two hundred and fifty years was accomplished, and in 313 the church of Pergamos, the church of compromise, began, ending with the church of Thyatira in 538. The two hundred and fifty years of Smyrna represented a period of persecution, and in the ending of the overall period, Diocletian's persecution fulfilled Revelation’s “ten days” (ten years) where the worst period of persecution represents a fractal of the overall period. The ten years are a fractal of the two hundred and fifty years. Those ten years represent the omega of Nero’s persecution, and at their conclusion the omega division of the empire into east and west.
Nerondan Konstantinə qədər Smirnanın iki yüz əlli illik peyğəmbərlik dövrü tamamlandı və 313-cü ildə güzəştə gedən kilsə olan Perqam kilsəsinin dövrü başladı; bu dövr 538-ci ildə Tiatira kilsəsi ilə başa çatdı. Smirnanın iki yüz əlli ili təqib dövrünü təmsil edirdi və bütöv dövrün sonunda Vəhy kitabındakı “on gün” (on il) Diokletianın təqibləri ilə gerçəkləşdi; burada təqiblərin ən ağır dövrü bütöv dövrün fraktalını təmsil edir. On il iki yüz əlli ilin fraktalıdır. Həmin on il Neronun təqiblərinin omeqasını, bu illərin sonunda isə imperiyanın şərq və qərb hissələrinə omeqa bölünməsini təmsil edir.
Marriage and Divorce
Evlilik və Boşanma
Smyrna began at the burning of Rome in 64 and ended two hundred and fifty years later in 313 with the Edict of Milan and the political marriage of east and west. The ten-year fractal of persecution began in 303 and ended in 313 with the Edict of Milan and the political marriage of east and west. The twenty years that began with the legal division of east and west in 293 by Diocletian ended in 313 with the political marriage of east and west. The marriage treaty of 313 between east and west ended with the divorce of 324, when Constantine defeated Licinius of the east and became sole ruler of Rome. The prophetic divorce of 324 came three years after the first Sunday law in 321.
Smirna 64-cü ildə Romanın yandırılması ilə başladı və iki yüz əlli il sonra, 313-cü ildə Milan Fərmanı və şərqlə qərbin siyasi izdivacı ilə başa çatdı. Təqibin onillik fraktalı 303-cü ildə başladı və 313-cü ildə Milan Fərmanı və şərqlə qərbin siyasi izdivacı ilə başa çatdı. Diokletian tərəfindən 293-cü ildə şərqlə qərbin hüquqi bölünməsi ilə başlayan iyirmi il, 313-cü ildə şərqlə qərbin siyasi izdivacı ilə sona yetdi. 313-cü ildə şərqlə qərb arasında bağlanan izdivac müqaviləsi 324-cü ilin boşanması ilə başa çatdı; həmin vaxt Konstantin şərqin hökmdarı Lisini məğlub etdi və Romanın yeganə hökmdarı oldu. 324-cü ilin peyğəmbərlik boşanması 321-ci ildə qəbul edilən ilk bazar günü qanunundan üç il sonra baş verdi.
The seventeen years from 313 unto 330 identify a political marriage, and the end of the persecution represented by Smyrna and Nero, and the beginning of the church of compromise represented by Pergamos. The beginning of Pergamos in 313 at the marriage was followed by the beginning of the persecution that began at the first Sunday law in 321. That was followed by the prophetic divorce of 324, which brought east and west into one empire under Constantine. Six years later in 330, the division into east and west was prophetically repeated. The seventeen years represent the alpha period of the church of Pergamos that would continue until the church of Thyatira arrived in prophetic history in 538. That alpha period would represent an omega history at the end of the period from 330 unto 538. The omega history of Pergamos represents the period of 496, 508 and 533.
313-cü ildən 330-cu ilədək olan on yeddi il siyasi nikahı, Smirna və Neronun təmsil etdiyi təqiblərin sona çatmasını və Perqamın təmsil etdiyi güzəştə gedən kilsənin başlanğıcını göstərir. Perqamın 313-cü ildə nikah zamanı başlanmasının ardınca 321-ci ildə ilk bazar günü qanunu ilə təqiblər başladı. Bunun ardınca 324-cü ildə Şərqlə Qərbi Konstantinin hakimiyyəti altında vahid imperiyada birləşdirən peyğəmbərlik xarakterli boşanma baş verdi. Altı il sonra, 330-cu ildə Şərqə və Qərbə bölünmə peyğəmbərlik baxımından təkrarlandı. Bu on yeddi il 538-ci ildə Tiatira kilsəsi peyğəmbərlik tarixində meydana çıxanadək davam edəcək Perqam kilsəsinin alfa dövrünü təmsil edir. Həmin alfa dövrü 330-cu ildən 538-ci ilədək olan dövrün sonundakı omeqa tarixini təmsil edəcəkdi. Perqamın omeqa tarixi 496-cı, 508-ci və 533-cü illəri əhatə edən dövrü təmsil edir.
Seventeen Years
On yeddi il
Ptolemy of the battle of Raphia reigned “seventeen years,” and there were “seventeen years” between the battle of Raphia and the battle of Panium. Those seventeen years symbolically align with the seventeen years from 313 unto 330. Nero’s two hundred and fifty years of Smyrna led to the first seventeen years of the church of Pergamos, and connect with the two hundred and fifty years that began at the third decree in 457 BC, the starting point of the 2300 years of Daniel eight and verse fourteen, which is the foundation and central pillar of Adventism. The two witnesses of two hundred and fifty years align with the two hundred and fifty years of the sixth kingdom of Bible prophecy that began in 1776 and ends this year in 2026.
Rafiya döyüşünün Ptolemeyi “on yeddi il” padşahlıq etdi və Rafiya döyüşü ilə Paniyum döyüşü arasında “on yeddi il” var idi. Həmin on yeddi il simvolik olaraq 313-dən 330-a qədər olan on yeddi ilə uyğun gəlir. Neronun Smirnanın iki yüz əlli ili, Perqam kilsəsinin ilk on yeddi ilinə gətirib çıxardı və e.ə. 457-ci ildə üçüncü fərmanla başlayan iki yüz əlli illə əlaqələnir; bu, Daniel səkkiz, on dördüncü ayədəki 2300 ilin başlanğıc nöqtəsidir və Adventizmin təməli və mərkəzi sütunudur. İki yüz əlli illik iki şahid, 1776-cı ildə başlamış və bu il, 2026-cı ildə sona çatan Müqəddəs Kitab peyğəmbərliyinin altıncı padşahlığının iki yüz əlli ili ilə uyğunlaşır.
The pioneers of Adventism did not see or understand the seventeen years of 313 to 330, for in 1844 they did not yet even understand the issue of the seventh-day Sabbath or the day of the sun. They did however recognize the one hundred and fifty years of verse ten of Revelation nine, and it became the starting point of a period that led to the three hundred and ninety-one years and fifteen days that ended on August 11, 1840. That understanding produced a mighty “manifestation of the power of God.”
Adventizmin öncülləri 313-dən 330-a qədər olan on yeddi ili nə gördülər, nə də başa düşdülər; çünki 1844-cü ildə onlar hələ yeddinci günün şənbəsi və ya günəş günü məsələsini belə anlamırdılar. Bununla belə, onlar Vəhy 9-cu fəslin onuncu ayəsinin yüz əlli ilini tanıdılar və bu, 1840-cı il avqustun 11-də sona çatan üç yüz doxsan bir il və on beş günə aparan bir dövrün başlanğıc nöqtəsinə çevrildi. Bu anlayış “Allahın qüdrətinin” möhtəşəm bir “təzahürünü” doğurdu.
The pioneers did not recognize a second period of one hundred and fifty years in Revelation nine. Their foundational understanding represents the platform that the “new light” of Revelation nine is built upon. That light is opened by the “key” of the battle of Nineveh. That “key” allows a student of prophecy to recognize all the kingdoms of Bible prophecy represented in Daniel and Revelation: Babylon, Medo-Persia, Greece, the Seleucid and Ptolemaic empires, the kingdom of Mohammed; and more significantly, it magnifies the empire of Rome by identifying the rise and fall of not only Rome, but also the kingdoms of eastern and western Rome, as well as the United States (the false prophet), the papacy (the beast) and the United Nations (the dragon). All the rises and falls of these kingdoms testify to the movements of the dragon, the beast and false prophet that ultimately bring the world to Armageddon. That movement is represented within the last six verses of Daniel eleven, and the beginning of that movement is represented in the hidden history of verse forty.
Öncüllər Vəhy kitabının doqquzuncu fəslində yüz əlli illik ikinci bir dövrü müəyyən etməmişdilər. Onların təməl anlayışı Vəhy kitabının doqquzuncu fəslinə dair “yeni nur”un üzərində qurulduğu zəmini təşkil edir. Bu nur Nineva döyüşünün “açarı” ilə açılır. Bu “açar” peyğəmbərlikləri araşdıran şəxsə Müqəddəs Kitabın Daniel və Vəhy kitablarındakı peyğəmbərliklərdə təsvir olunan bütün padşahlıqları tanımağa imkan verir: Babil, Midiya-Fars, Yunanıstan, Selevkilər və Ptolemeylər imperiyaları, Məhəmmədin padşahlığı; daha əhəmiyyətlisi isə, təkcə Romanın deyil, həm də Şərqi və Qərbi Roma padşahlıqlarının, eləcə də Amerika Birləşmiş Ştatlarının (yalançı peyğəmbər), papalığın (vəhşi heyvan) və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (əjdaha) yüksəlişini və süqutunu müəyyən etməklə Roma imperiyasını daha qabarıq şəkildə göstərir. Bu padşahlıqların bütün yüksəliş və süqutları sonda dünyanı Armageddona aparan əjdahanın, vəhşi heyvanın və yalançı peyğəmbərin hərəkətlərinə şəhadət edir. Bu hərəkət Daniel kitabının on birinci fəslinin son altı ayəsində təsvir olunur, həmin hərəkətin başlanğıcı isə qırxıncı ayənin gizli tarixində əks olunur.
The battle of Nineveh provides the prophetic point of reference to align the testimonies of the empire of Rome, the kingdoms of eastern and western Rome and papal Rome in the sequence of end-time events. Thus, the battle of Nineveh is the key that fully illustrates the various prophetic testimonies of Rome, and according to verse fourteen of Daniel eleven, it is Rome that establishes the vision. The key that brings those lines together is the battle of Nineveh.
Nineva döyüşü, axırzaman hadisələrinin ardıcıllığında Roma imperiyasının, Şərqi və Qərbi Romanın krallıqlarının və papalıq Romanın şəhadətlərini bir-biri ilə uyğunlaşdırmaq üçün peyğəmbərlik baxımından istinad nöqtəsini təmin edir. Beləliklə, Nineva döyüşü Romanın müxtəlif peyğəmbərlik şəhadətlərini tam şəkildə nümayiş etdirən açardır və Daniel on birin on dördüncü ayəsinə görə, görüntünü təsbit edən Romadır. Bu xətləri bir araya gətirən açar Nineva döyüşüdür.
We will begin to bring together the previous five articles addressing the woes of Revelation nine in our next article.
Növbəti məqaləmizdə Vəhy kitabının doqquzuncu fəslindəki vaylara dair əvvəlki beş məqaləni bir araya gətirməyə başlayacağıq.