We are now on sacred ground, in terms of the book of Daniel, for we have arrived at the verses which represent the Midnight Cry for the one hundred and forty-four thousand. The verses also identify the sealing of the ensign who are lifted up. These are the verses that are the portion from the book of Daniel that relates to the last days that is unsealed, and represent Daniel’s expression of the Revelation of Jesus Christ that is unsealed when the “time is at hand,” just before probation closes in verse sixteen.

Ania kita karon sa balaang yuta, sumala sa basahon ni Daniel, kay miabut na kita sa mga bersikulo nga nagrepresentar sa Pagtuaw sa Tunga‑tungang Gabi-i alang sa usa ka gatus ug kap-atan ug upat ka libo. Kining mga bersikulo nag-ila usab sa pagpatik sa bandila niadtong mga ginabayaw. Mao kini ang mga bersikulo nga mao ang bahin gikan sa basahon ni Daniel nga may kalabutan sa kaulahiang mga adlaw nga giablihan, ug nagrepresentar sa pagpamulong ni Daniel sa Pinadayag ni Jesu-Cristo nga giablihan sa dihang ang “panahon haduol na,” sa dili pa matapos ang panahon sa pagsulay diha sa bersikulo disisais.

It is Rome that establishes the vision, as represented in verse fourteen of chapter eleven, and it is therefore important to look closely at Rome as we navigate through verses eleven through fifteen, for where there is “no vision, the people perish,” and if you will not believe Isaiah chapter seven, verses eight and nine, “surely you will not be established.”

Ang Roma mao ang nagtukod sa panan-awon, sumala sa gihulagway diha sa bersikulo katorse sa kapitulo onse, ug busa importante nga tan-awon pag-ayo ang Roma samtang atong subayon ang mga bersikulo onse hangtod kinse, kay diin walay “panan-awon, ang katawohan mangahanaw,” ug kon dili kamo motuo sa Isaias kapitulo pito, mga bersikulo otso ug nuwebe, “sa pagkatinuod dili kamo mapalig-on.”

Uriah Smith references a prophetic rule at least four times in his book, Daniel and the Revelation. That rule identifies that a prophetic power is not identified in prophecy until it becomes “connected” with the people of God. The first reference he addresses it is in connection with the introduction of Babylon into the prophetic testimony.

Si Uriah Smith naghisgot ug usa ka lagda sa pagtagna sa labing menos upat ka higayon diha sa iyang basahon, Daniel and the Revelation. Kining maong lagda nagpaila nga ang usa ka gahum nga gitagna dili mailhan diha sa pagtagna hangtod nga kini mahimong “nakadugtong” sa katawhan sa Dios. Ang unang higayon nga iyang gihisgutan kini mao ang may kalabutan sa pagpaila sa Babilonia sulod sa testimonya sa pagtagna.

“It is a manifest rule of interpretation that we may look for nations to be noticed in prophecy when they become so far connected with the people of God that mention of them becomes necessary to make the records of sacred history complete.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 46.

“Usa kini ka dayag nga lagda sa paghubad nga kita mahimong magpaabut nga ang mga nasod hisgutan diha sa tagna sa dihang sila mahimong ingon niana ka nalangkit sa katawhan sa Dios nga ang paghisgot kanila mahimong gikinahanglan aron ang mga kasulatan sa balaang kasaysayan mahimong hingpit.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 46.

At least three other times, Smith addresses the rule, and he points to the “league” of the Jews in each of the three, but in one reference he identifies the league as being fulfilled in 162 BC, but the other two references are in agreement with the modern historians, who identify the fulfillment of the “league” of the Jews and Rome as 161 BC.

Sa labing menos tulo pa ka ubang higayon, gihisgutan ni Smith ang pagmando, ug sa matag usa sa tulo iyang gipunting ang “alyansa” sa mga Judio, apan sa usa ka reperensiya iyang giila nga ang alyansa natuman niadtong 162 BC, samtang ang laing duha ka reperensiya nagkahiuyon sa mga modernong historyador, nga nag-ila nga ang katumanan sa “alyansa” sa mga Judio ug sa Roma mao ang 161 BC.

“It is unnecessary to remind the reader that earthly governments are not introduced into prophecy till they become in some way connected with the people of God. Rome became connected with the Jews, the people of God at that time, by the famous Jewish League, BC 161. 1 Maccabees 8; Josephus’s Antiquities, book 12, chapter 10, section 6; Prideaux, Vol. II, page 166. But seven years before this, that is, in BC 168, Rome had conquered Macedonia, and made that country a part of its empire. Rome is therefore introduced into prophecy just as, from the conquered Macedonian horn of the goat, it is going forth to new conquests in other directions. It therefore appeared to the prophet, or may be properly spoken of in this prophecy, as coming forth from one of the horns of the goat.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 175.

“Dili na kinahanglan pahinumdoman pa ang magbabasa nga ang mga yutan-ong kagamhanan wala ipaila sa tagna hangtod nga sila, sa usa ka paagi, mahilambigit na sa katawohan sa Dios. Ang Roma nahilambigit sa mga Judio, nga mao ang katawohan sa Dios niadtong panahona, pinaagi sa bantugang Jewish League, BC 161. 1 Maccabees 8; Josephus’s Antiquities, book 12, chapter 10, section 6; Prideaux, Vol. II, page 166. Apan pito ka tuig sa wala pa kini, nga mao ang BC 168, gidaog sa Roma ang Macedonia, ug gihimo kana nga nasod nga kabahin sa iyang imperyo. Busa, ang Roma gipaila sa tagna sa tukmang higayon nga kini, gikan sa nadaog nga sungay sa kanding nga Macedonian, nagpadayon ngadto sa bag-ong mga pagpangdaog sa ubang mga dapit. Busa, kini mitungha sa panan-aw sa manalagna, o mahimong husto nga hisgutan niining tagnaa, ingon nga nagagikan sa usa sa mga sungay sa kanding.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 175.

But Smith also states that it was 162 BC.

Apan si Smith usab nag-ingon nga kini mao ang 162 BC.

“The same power was also to stand in the Holy Land, and consume it. Rome became connected with the people of God, the Jews, by alliance, BC 162, from which date it holds a prominent place in the prophetic calendar. It did not, however, acquire jurisdiction over Judea by actual conquest till BC 63; and then in the following manner.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 259.

“Ang mao gihapong gahum kinahanglan usab nga motindog sa Yutang Balaan, ug maglaglag niini. Ang Roma nahimong nalambigit sa katawhan sa Dios, ang mga Judio, pinaagi sa pakigsaad, niadtong 162 BC, sukad sa maong petsa kini nagkupot ug halangdong dapit sa kalendaryong matagnaon. Bisan pa niana, wala kini makabaton ug hurisdiksiyon ibabaw sa Judea pinaagi sa tinuod nga pagpanaug pinaagi sa pagsakop hangtod sa 63 BC; ug unya sa mosunod nga paagi.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 259.

And then the third time he references the event, he again says 161 BC.

Ug sa ikatulong higayon nga iyang gihisgotan ang maong panghitabo, miingon na usab siya nga 161 BC.

“Having taken us down through the secular events of the empire to the end of the seventy weeks, the prophet, in verse 23, takes us back to the time when the Romans became directly connected with the people of God by the Jewish league, BC 161: from which point we are then taken down in a direct line of events to the final triumph of the church, and the setting up of God’s everlasting kingdom. The Jews, being grievously oppressed by the Syrian kings, sent an embassy to Rome, to solicit the aid of the Romans, and to join themselves in ‘a league of amity and confederacy with them.’ 1 Maccabees 8; Prideaux, II, 234; Josephus’s Antiquities, book 12, chapter 10, section 6. The Romans listened to the request of the Jews, and granted them a decree, couched in these words:—

“Human sa paghatod kanato paubos agi sa sekular nga mga hitabo sa imperyo hangtod sa katapusan sa kapitoan ka mga semana, ang manalagna, sa bersikulo 23, mobalik kanato sa panahon nga ang mga Romano nahimong tuwirang nalambigit sa katawhan sa Dios pinaagi sa pakigsaad sa mga Judio, BC 161: gikan niana nga punto gidala dayon kita paubos sa usa ka diretso nga linya sa mga hitabo ngadto sa katapusang kadaugan sa iglesia, ug sa pagpatukod sa walay-kataposang gingharian sa Dios. Ang mga Judio, nga hilabihang gidaugdaug sa mga hari sa Siria, nagpadala ug usa ka embahada ngadto sa Roma, aron sa paghangyo sa tabang sa mga Romano, ug sa paghiusa sa ilang kaugalingon diha sa ‘usa ka pakigsaad sa panaghigalaay ug kompedarasyon uban kanila.’ 1 Maccabees 8; Prideaux, II, 234; Josephus’s Antiquities, book 12, chapter 10, section 6. Ang mga Romano namati sa hangyo sa mga Judio, ug gihatagan sila ug usa ka dekreto, nga gipahayag niining mga pulonga:—”

“‘The decree of the senate concerning a league of assistance and friendship with the nation of the Jews. It shall not be lawful for any that are subject to the Romans, to make war with the nation of the Jews, nor to assist those that do so, either by sending them corn, or ships, or money; and if any attack be made upon the Jews, the Romans shall assist them as far as they are able; and again, if any attack be made upon the Romans, the Jews shall assist them. And if the Jews have a mind to add to, or to take from, this league of assistance, that shall be done with the common consent of the Romans. And whatever addition shall thus be made, it shall be of force.’ ‘This decree,’ says Josephus, ‘was written by Eupolemus, the son of John, and by Jason, the son of Eleazer, when Judas was high priest of the nation, and Simon, his brother, was general of the army. And this was the first league that the Romans made with the Jews, and was managed after this manner.’” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 271.

“‘Ang sugo sa senado mahitungod sa usa ka pakigsaad sa panabang ug panaghigalaay uban sa nasod sa mga Judio. Dili subay sa balaod alang sa bisan kinsa nga sakop sa mga Romano nga makiggubat batok sa nasod sa mga Judio, ni motabang niadtong nagabuhat niana, pinaagi man sa pagpadala kanila ug trigo, o mga sakayan, o salapi; ug kon adunay pag-atake nga himuon batok sa mga Judio, ang mga Romano motabang kanila kutob sa ilang mahimo; ug usab, kon adunay pag-atake nga himuon batok sa mga Romano, ang mga Judio motabang kanila. Ug kon ang mga Judio buot modugang ngadto, o magwagtang gikan, niining pakigsaad sa panabang, kana pagabuhaton uban sa komon nga pag-uyon sa mga Romano. Ug bisan unsang pagdugang nga sa ingon niana mahimoon, kini mamahimong may gahum.’ ‘Kining sugoha,’ matod ni Josephus, ‘gisulat ni Eupolemus, ang anak ni Juan, ug ni Jason, ang anak ni Eleazar, sa dihang si Judas mao ang labawng saserdote sa nasod, ug si Simon, ang iyang igsoon, mao ang heneral sa kasundalohan. Ug kini mao ang unang pakigsaad nga gihimo sa mga Romano uban sa mga Judio, ug gidumala kini sa ingon niini nga paagi.’” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 271.

It is not my burden to explain why Smith cited 162 BC, other than my assumption it was a typo. My point is in referencing the emphasis he places upon what he identifies as “a manifest rule of interpretation that we may look for nations to be noticed in prophecy when they become so far connected with the people of God that mention of them becomes necessary to make the records of sacred history complete.” When Smith emphasizes that rule, he identifies that Rome became connected with the people of God at the “league,” of verse twenty-three in 161 BC, but Smith identifies that Rome is first introduced into the prophetic narrative in 200 BC, thirty-nine years before 161 BC.

Dili nako katungdanan ang pagpasabot nganong gikutlo ni Smith ang 162 BC, gawas lamang sa akong pagtuo nga kini usa ka sayop sa pagkatipa. Ang akong punto anaa sa paghisgot sa paghatag niya og gibug-aton sa iyang giila nga “usa ka dayag nga lagda sa paghubad nga kita makapaabot nga ang mga nasod pagahisgutan sa tagna sa dihang sila mahimong ingon niana ka nalambigit sa katawhan sa Dios nga ang paghisgot kanila mahimong gikinahanglan aron mapuno ang mga talaan sa balaang kasaysayan.” Sa dihang gipasiugda ni Smith kana nga lagda, iyang giila nga ang Roma nahimong nalambigit sa katawhan sa Dios sa “liga,” sa bersikulo baynte-tres sa 161 BC, apan giila ni Smith nga ang Roma unang gipaila ngadto sa asoy nga matagnaon sa 200 BC, katloan ug siyam ka tuig sa wala pa ang 161 BC.

“A new power is now introduced,—‘the robbers of thy people;’ literally, says Bishop Newton, ‘the breakers of thy people.’ Far away on the banks of the Tiber, a kingdom had been nourishing itself with ambitious projects and dark designs. Small and weak at first, it grew with marvelous rapidity in strength and vigor, reaching out cautiously here and there to try its prowess, and test the vigor of its warlike arm, till, conscious of its power, it boldly reared its head among the nations of the earth, and seized with invincible hand the helm of their affairs. Henceforth the name of Rome stands upon the historic page, destined for long ages to control the affairs of the world, and exert a mighty influence among the nations even to the end of time.

“Usa ka bag-ong gahum karon ang gipaila,—‘ang mga tulisan sa imong katawhan;’ sa literal, nagaingon si Obispo Newton, ‘ang mga mabungkag sa imong katawhan.’ Halayo sa mga tampi sa Tiber, may usa ka gingharian nga nagpatambok sa iyang kaugalingon pinaagi sa mapangandoyong mga laraw ug mangitngit nga mga plano. Gamay ug mahuyang sa sinugdan, mitubo kini uban sa kahibulongang kapaspas sa kusog ug kabaskog, nga matinagdanong nag-ukab dinhi ug didto aron sulayan ang iyang kagahum, ug tistingan ang kusog sa iyang mapanggubaton nga bukton, hangtod nga, nga nakamatngon sa iyang gahum, maisugon kining mipataas sa iyang ulo taliwala sa mga nasod sa yuta, ug pinaagi sa dili mabuntog nga kamot giilog ang timon sa ilang mga kalihokan. Gikan niining panahona, ang ngalan sa Roma makita sa panid sa kasaysayan, nga gitakda sa hatag-as nga mga kapanahonan sa pagpugong sa mga kalihokan sa kalibotan, ug sa pagpatuman ug daku nga impluwensiya taliwala sa mga nasod bisan hangtod sa katapusan sa panahon.

“Rome spoke; and Syria and Macedonia soon found a change coming over the aspect of their dream. The Romans interfered in behalf of the young king of Egypt, determined that he should be protected from the ruin devised by Antiochus and Philip. This was BC 200, and was one of the first important interferences of the Romans in the affairs of Syria and Egypt.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 256.

“Misulti ang Roma; ug ang Siria ug Macedonia sa dili madugay nakamatikod sa usa ka kausaban nga miabot sa dagway sa ilang damgo. Ang mga Romano nanghilabot pabor sa batan-ong hari sa Ehipto, nga determinado nga siya kinahanglan mapanalipdan gikan sa pagkalaglag nga gihimo ni Antiochus ug Felipe. Kini mao ang 200 BK, ug usa kini sa unang mahinungdanong mga pagpanghilabot sa mga Romano sa mga kalihokan sa Siria ug Ehipto.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 256.

Rome is first introduced into the prophetic narrative in the year 200 BC, and that introduction in verse fourteen, is the most significant reference of Rome in all of Daniel, for it is the very verse that defines Rome as the symbol that establishes the vision. Why Smith could emphasize such a rule of prophecy, then cite 161 BC, while also identifying the year 200 BC, as the point where the power of Rome was “introduced,” is not a problem I wish to resolve. If I have a question that needs to be resolved, it would be whether the rule as defined by Smith is valid or not. If it is valid, then I would argue that verse fourteen, must have a connection with the Jews, that occurred before the league of 161 BC.

Ang Roma unang gipaila sa propetikong asoy sa tuig 200 BC, ug kana nga pagpaila diha sa bersikulo katorse mao ang labing mahinungdanong pakisayran sa Roma sa tibuok basahon ni Daniel, kay mao gayod kana ang bersikulo nga naghubit sa Roma ingon nga simbolo nga nagpatindog sa panan-awon. Ngano nga si Smith nakapasiugda sa maong lagda sa tagna, unya mikutlo sa 161 BC, samtang ila usab nga giila ang tuig 200 BC ingon nga punto diin ang gahum sa Roma “gipaila,” dili maoy suliran nga buot kong sulbaron. Kon aduna akoy pangutana nga angay sulbaron, kini mao ang kon ang lagda sumala sa paghubit ni Smith balido ba o dili. Kon kini balido, nan ako mangatarongan nga ang bersikulo katorse kinahanglan adunay kalabutan sa mga Judio, nga nahitabo sa wala pa ang pakigsaad sa 161 BC.

I understand that the history of verses thirteen to fifteen, are identifying a history in the last days when papal Rome intrudes herself into prophetic history, and she does so in connection with the United States, who are God’s people in that history. Because Jesus always illustrates the end with the beginning, the year 200 BC, when pagan Rome came into history, must have a connection with people of God in that history. Therefore, I agree with Smith’s rule, even if he found no direct connection between Rome and the Jews in the year 200 BC.

Nasabtan ko nga ang kasaysayan sa bersikulo trese hangtod kinse nagailhan sa usa ka kasaysayan sa kataposang mga adlaw diin ang papa nga Roma mosulod sa kasaysayang matagnaon, ug gibuhat niya kini diha sa kalambigitan sa Tinipong Bansa sa Amerika, nga mao ang katawhan sa Dios nianang maong kasaysayan. Tungod kay si Jesus sa kanunay nagalarawan sa katapusan pinaagi sa sinugdanan, ang tuig 200 BC, sa dihang ang pagano nga Roma misulod sa kasaysayan, kinahanglan adunay kalambigitan sa katawhan sa Dios nianang maong kasaysayan. Busa, mouyon ako sa lagda ni Smith, bisan pa kon wala siyay nakitang tuwirang kalambigitan tali sa Roma ug sa mga Judio sa tuig 200 BC.

Verses eleven and twelve, identify the victory and aftermath of the Battle of Raphia, which occurred in 217 BC, between the Seleucid Empire, led by Antiochus III Magnus, or “The Great”, and the Ptolemaic Kingdom of Egypt, led by King Ptolemy IV Philopator. This battle occurred during the struggle for control over Coele-Syria (southern Syria) and southern Palestine, territories contested between the Ptolemaic and Seleucid kingdoms. Ptolemy IV Philopator’s victory at Raphia allowed him to maintain control over Coele-Syria and southern Palestine for a time.

Ang mga bersikulo onse ug dose nag-ila sa kadaugan ug sa sinunod nga mga hitabo sa Gubat sa Raphia, nga nahitabo niadtong 217 BC, tali sa Imperyong Seleucid, nga gipangulohan ni Antiochus III Magnus, o “Ang Bantugan,” ug sa Ptolemaic nga Gingharian sa Ehipto, nga gipangulohan ni Haring Ptolemy IV Philopator. Kini nga gubat nahitabo sulod sa panagbangi alang sa pagpugong sa Coele-Syria (habagatang Siria) ug sa habagatang Palestina, mga teritoryo nga gilalisan sa taliwala sa Ptolemaic ug Seleucid nga mga gingharian. Ang kadaugan ni Ptolemy IV Philopator sa Raphia nagtugot kaniya sa pagpadayon sa pagpugong sa Coele-Syria ug sa habagatang Palestina sulod sa usa ka panahon.

The Battle of Panium, which occurred seventeen years later in 200 BC, also known as the Battle of Mount Panium or the Battle of Paneas, was between the Seleucid Empire, led by King Antiochus III, and the Ptolemaic Kingdom of Egypt, led by King Ptolemy V.

Ang Gubat sa Panium, nga nahitabo napulog pito ka tuig sa ulahi niadtong 200 BC, nga nailhan usab ingong Gubat sa Bukid sa Panium o Gubat sa Paneas, nahitabo tali sa Imperyong Seleucid, nga gipangulohan ni Haring Antiochus III, ug sa Ptolemaic nga Gingharian sa Ehipto, nga gipangulohan ni Haring Ptolemy V.

Thirty-one years later, in 167 BC, the Maccabean Revolt, a Jewish rebellion against the Seleucid Empire’s attempts to suppress Jewish religious practices and impose Hellenistic culture, began in the town of Modein, a small town located in the region of Judea, in what is now modern-day Israel.

Katloan ug usa ka tuig sa ulahi, niadtong 167 BC, ang Rebelyong Maccabean, usa ka Hudiyong pag-alsa batok sa mga pagsulay sa Imperyong Seleucid sa pagsumpo sa mga batasan sa relihiyong Judio ug sa pagpahamtang sa kulturang Helenistiko, nagsugod sa lungsod sa Modein, usa ka gamayng lungsod nga nahimutang sa rehiyon sa Judea, sa karon nga modernong Israel.

The event in question involved the infamous Greek Seleucid ruler, Antiochus IV Epiphanes, who had imposed strict Hellenistic practices on the Jewish population, including the prohibition of Jewish religious observances and the desecration of the Temple in Jerusalem. In an effort to enforce his decrees, Antiochus sent representatives to various towns and villages to compel the Jewish inhabitants to comply with his orders.

Ang maong hitabo nalangkit kang Antiochus IV Epiphanes, ang bantugang daotang Griyegong magmamando sa Seleucid, nga nagpahamtang ug higpit nga mga batasan nga Helenistiko sa populasyong Judio, lakip ang pagdili sa Judiohong mga pagsaulog ug tulumanon sa relihiyon ug ang pagpasipala sa Templo sa Jerusalem. Sa paningkamot sa pagpatuman sa iyang mga sugo, si Antiochus nagpadala ug mga representante ngadto sa nagkalainlaing mga lungsod ug baryo aron pugson ang mga lumolupyo nga Judio sa pagtuman sa iyang mga mando.

In Modein, one of the Seleucid officials arrived to enforce the king’s decree by commanding the Jewish inhabitants to participate in pagan rituals and make offerings to Greek gods. An elderly Jewish priest named Mattathias refused to comply with the order and killed both a Jew who stepped forward to offer the sacrifice and the Seleucid official. This act of defiance by Mattathias and his family marked the beginning of the Maccabean Revolt against Seleucid rule.

Sa Modein, miabot ang usa sa mga opisyal sa Seleucid aron ipatuman ang sugo sa hari pinaagi sa pagmando sa mga Judio nga molupyo didto nga moapil sa mga pagano nga ritwal ug maghalad ngadto sa mga dios sa mga Grego. Usa ka tigulang nga Judio nga pari nga ginganlan si Mattathias midumili sa pagtuman sa maong sugo ug gipatay niya ang usa ka Judio nga miuna sa paghalad sa sakripisyo ug usab ang opisyal sa Seleucid. Kining buhata sa pagsukol ni Mattathias ug sa iyang pamilya maoy timaan sa sinugdanan sa Maccabean nga Pag-alsa batok sa paghari sa Seleucid.

Mattathias and his five sons, including Judas Maccabee, fled to the hills and began a guerrilla war against the Seleucid forces. The revolt eventually grew in strength and support, leading to a series of military victories against the Seleucids.

Si Mattathias ug ang iyang lima ka anak nga lalaki, lakip si Judas Maccabee, mikalagiw ngadto sa kabungtoran ug misugod ug usa ka gerilyang gubat batok sa mga pwersa sa Seleucid. Sa ulahi ang pag-alsa mitubo sa kusog ug suporta, nga miresulta sa usa ka sunod-sunod nga mga kadaugan sa militar batok sa mga Seleucid.

The events at Modein in 167 BC, were a pivotal moment in Jewish history, marking the beginning of the Maccabean Revolt and the struggle for religious freedom and independence against foreign rule. The rededication of the second temple in Jerusalem, which marks the historical event celebrated during Hanukkah, occurred in 164 BC, three years before the “league” of verse twenty-three.

Ang mga panghitabo sa Modein niadtong 167 BC maoy usa ka mahukmanong gutlo sa kasaysayan sa mga Judio, nga nagtimaan sa sinugdanan sa Maccabean Revolt ug sa pakigbisog alang sa kagawasan sa relihiyon ug sa pagkadili-masalig sa langyawng pagmando. Ang pagpahinungod pag-usab sa ikaduhang templo sa Jerusalem, nga nagtimaan sa pangkasaysayanong hitabo nga gisaulog panahon sa Hanukkah, nahitabo niadtong 164 BC, tulo ka tuig sa wala pa ang “liga” sa bersikulo baynte-tres.

After reclaiming Jerusalem and the Temple, the Maccabees cleansed the Temple of the pagan defilements and restored it to its proper religious use. According to tradition, they found only a single cruse of consecrated oil, enough to light the menorah for only one day. Actually, no contemporary historical witness of that event exists, and it was not until the sixth century that the Jewish fable is found in literature. Sister White compares the apostate Jewish church with the Catholic church, especially emphasizing that both churches base the religion upon human customs and traditions. As with the many various fabricated miracles within the history of the papal Church, the fable of the one days oil lasting for eight days has no historical witness.

Human sa mabawi ang Jerusalem ug ang Templo, gilimpyohan sa mga Maccabeo ang Templo gikan sa mga paghugaw sa paganismo ug gipahiuli kini sa husto niyang relihiyosong paggamit. Sumala sa tradisyon, ilang nakita ang usa lamang ka sudlanan sa balaang lana, igo ra aron mapasiga ang menorah sulod sa usa lamang ka adlaw. Sa pagkatinuod, walay bisan usa ka kapanahonang historikal nga saksi niana nga hitabo, ug hangtod sa ikaunom nga siglo pa nga ang Judiyong sugilanon makita sa sinulatang panitikan. Gitandi ni Sister White ang mitalikod nga Judiyong iglesia sa Iglesia Catolica, ilabina sa pagpasiugda nga ang duha ka iglesia nagtukod sa relihiyon ibabaw sa tawhanong mga kostumbre ug mga tradisyon. Sama sa daghang nagkalainlaing hinimohimong mga milagro sulod sa kasaysayan sa papadong Iglesia, ang sugilanon sa lana nga igo ra unta sa usa ka adlaw apan milungtad og walo ka adlaw walay historikal nga saksi.

Verse ten, of Daniel chapter eleven, identifies the first battle of the three battles of verse forty, which I have previously identified as three battles of a cold war, as well as, three proxy wars. A sister questioned my defining the Ukrainian War, which is the second of these three wars as cold wars, for as she correctly pointed out there has been abundant death and destruction. What I have been defining in previous articles as the three battles of the “cold war”, was defined in those terms to draw a distinction between these three battles and the three World Wars that occur during the history of the earth beast of Revelation thirteen. These three wars are proxy wars and have also been defined that way.

Ang ikanapulong bersikulo sa Daniel kapitulo onse nagtimaan sa nahaunang gubat sa tulo ka gubat sa bersikulo kuwarenta, nga akong gikilala kaniadto ingon nga tulo ka mga gubat sa usa ka cold war, ingon man usab, tulo ka mga proxy war. Usa ka igsoong babaye nangutana sa akong paghubad sa Gubat sa Ukraine, nga mao ang ikaduha niining tulo ka mga gubat, ingon nga mga cold war, kay sama sa iyang husto nga gipunting adunay daghang kamatayon ug kalaglagan. Ang akong gihubit sa nangaging mga artikulo ingon nga tulo ka mga gubat sa “cold war,” gihubit sa maong mga pulong aron ipakita ang kalainan tali niining tulo ka mga gubat ug sa tulo ka mga Gubat sa Kalibutan nga mahitabo sulod sa kasaysayan sa mananap sa yuta sa Pinadayag trese. Kining tulo ka mga gubat mga proxy war ug gihubit usab sa maong paagi.

I intend to identify those three battles as “the three battles of verse forty” or proxy wars, from this point onward in these articles, to remove the discrepancy of identifying a hot war as a cold war. By my definition, the three battles of verse forty, do not include the battle of 1798, which is part of verse forty, but only the three battles from the time of the end in 1989 unto the Sunday law of verse forty-one. The three battles are more correctly identified as proxy wars, that are accomplished within the context of the warfare between the king of the north and the king of the south, which in the history of verse forty, represent the warfare between Catholicism (the king of the north) and Communism (the king of the south).

Gitinguha ko nga ilhon kining tulo ka mga gubat ingon nga “ang tulo ka mga gubat sa bersikulo kwarenta” o mga proxy war, gikan niining puntoha padayon sa maong mga artikulo, aron mawagtang ang dili pagkatakdo sa pag-ila sa usa ka mainit nga gubat ingon nga usa ka bugnaw nga gubat. Sumala sa akong depinisyon, ang tulo ka mga gubat sa bersikulo kwarenta dili maglakip sa gubat sa 1798, nga kabahin sa bersikulo kwarenta, kondili lamang sa tulo ka mga gubat gikan sa panahon sa katapusan sa 1989 hangtod sa balaod sa Domingo sa bersikulo kwarenta-uno. Ang tulo ka mga gubat mas husto nga maila ingon nga mga proxy war, nga ginatuman sulod sa konteksto sa pakiggubat tali sa hari sa amihanan ug sa hari sa habagatan, nga sa kasaysayan sa bersikulo kwarenta nagrepresentar sa pakiggubat tali sa Katolisismo (ang hari sa amihanan) ug Komunismo (ang hari sa habagatan).

The first of those three battles identifies the victory of Catholicism over Communism in 1989, as the papacy joined with its proxy army, represented by the United States, in sweeping away the Soviet Union in 1989, though Russia, the head (or “fortress”), was left standing. The current Ukrainian War is once again a battle between Catholicism and Communism, with the papacy employing the Ukrainian government as its proxy against Russia, along with the support of the papacy’s previous proxy power, the United States, including the rest of the globalist western world. That war is represented in verses eleven and twelve, and identifies that Communism (Russia), will prevail over Catholicism.

Ang nahauna niadtong tulo ka mga gubat nagpaila sa kadaugan sa Katolisismo batok sa Komunismo niadtong 1989, sa dihang ang pagka-papa naghiusa uban sa iyang kasaligan nga kasundalohan, nga girepresentahan sa Tinipong Bansa sa Amerika, sa pagwalis ug pagpanglaglag sa Unyong Sobyet niadtong 1989, bisan pa nga ang Rusya, ang ulo (o “kuta”), nagpabiling nagatindog. Ang kasamtangang Gubat sa Ukraine mao na usab ang usa ka gubat tali sa Katolisismo ug Komunismo, diin gigamit sa pagka-papa ang panggamhanan sa Ukraine ingon nga iyang kasaligan batok sa Rusya, uban sa suporta sa nahauna nang kasaligan nga gahum sa pagka-papa, ang Tinipong Bansa sa Amerika, apil ang nahibiling globalistang kasadpang kalibotan. Kana nga gubat girepresentahan sa bersikulo onse ug dose, ug nagpaila nga ang Komunismo (Rusya) modaug batok sa Katolisismo.

The third of those three proxy battles is represented in verse fifteen, as the Battle of Panium. The battle was between the Ptolemaic kingdom (the king of the south) and the Seleucid kingdom (the king of the north). In that battle the proxy army of Catholicism is once again the United States.

Ang ikatulo niadtong tulo ka gubat nga puli-puli ra ug pwersa gihulagway diha sa bersikulo kinse, ingon nga ang Gubat sa Panium. Ang maong gubat nahitabo tali sa gingharian sa Ptolemaic (ang hari sa habagatan) ug sa gingharian sa Seleucid (ang hari sa amihanan). Niana nga gubat, ang puli-puli nga kasundalohan sa Katolisismo mao na usab ang Tinipong Bansa sa Amerika.

In the first battle in 1989, the proxy army of the Republican horn of the United States was employed by the papacy to bring down the political structure of the Soviet Union, while leaving intact, its head (Russia). In the second battle, which is the Ukrainian war, the proxy army of the Nazi’s is defeated by Russia. In the third battle the United States, the proxy army of the papacy again defeats the king of the south.

Sa unang gubat niadtong 1989, ang puli nga kasundalohan sa republikano nga sungay sa Tinipong Bansa gigamit sa kapapahan aron paubson ang politikal nga estruktura sa Unyong Sobyet, samtang gibiyaan nga buhi ang ulo niini (Rusya). Sa ikaduhang gubat, nga mao ang gubat sa Ukraina, ang puli nga kasundalohan sa mga Nazi napildi sa Rusya. Sa ikatulong gubat ang Tinipong Bansa, ang puli na usab nga kasundalohan sa kapapahan, mopildi pag-usab sa hari sa habagatan.

The three battles bear the signature of “Truth”, with the first and last battles being carried out by the victorious proxy army of the United States. In the first battle the head of the king of the south was left intact, and in the third battle the proxy army of the United States, becomes the head of the king of the south. The second proxy army was also the proxy army of the papacy in the Second World War. In both instances the proxy army of Nazism was and will be defeated. The papacy fully subdues all her enemies before verse sixteen, when the threefold union is accomplished.

Ang tulo ka mga gubat nagdala sa timaan sa “Kamatuoran”, diin ang una ug ang katapusang mga gubat gipatuman sa madaugong proxy nga kasundalohan sa Estados Unidos. Sa unang gubat ang ulo sa hari sa habagatan gibiyaan nga wala madaut, ug sa ikatulong gubat ang proxy nga kasundalohan sa Estados Unidos nahimong ulo sa hari sa habagatan. Ang ikaduhang proxy nga kasundalohan mao usab ang proxy nga kasundalohan sa kapapahan sa Ikaduhang Gubat sa Kalibotan. Sa duha ka kahimtang ang proxy nga kasundalohan sa Nazismo napildi ug mapildi. Ang kapapahan sa hingpit nagpasakop sa tanan niyang mga kaaway sa dili pa ang bersikulo sais mahitabo, sa dihang matuman na ang tulo-ka-pilo nga panaghiusa.

“Ptolemy [Putin] lacked the prudence to make a good use of his victory. Had he followed up his success, he would probably have become master of the whole kingdom of Antiochus; but content with making only a few menaces and a few threats, he made peace that he might be able to give himself up to the uninterrupted and uncontrolled indulgence of his brutish passions. Thus, having conquered his enemies, he was overcome by his vices, and, forgetful of the great name which he might have established, he spent his time in feasting and lewdness.

“Si Ptolemy [Putin] walay kahinuklogan sa paggamit sa iyang kadaugan sa maayong paagi. Kon iyang gipadayon ang iyang kalampusan, lagmit unta nga nahimo siyang agalon sa tibuok gingharian ni Antiochus; apan, kay nakontento lamang siya sa paghimo ug pipila ka mga hulga ug pipila ka mga pagpanghadlok, naghimo siyag pakigdait aron ikahatag niya ang iyang kaugalingon ngadto sa walay hunong ug walay pagpugong nga pagpatuyang sa iyang mananapon nga mga kailibgon. Busa, sa nakadaug na siya sa iyang mga kaaway, napildi siya sa iyang mga bisyo, ug, nga nahikalimot sa bantugang ngalan nga mahimo unta niyang mapahamutang, gigugol niya ang iyang panahon diha sa mga kombira ug kahilayan.

“His heart was lifted up by his success, but he was far from being strengthened by it; for the inglorious use he made of it caused his own subjects to rebel against him.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 254.

“Ang iyang kasingkasing gibayaw tungod sa iyang kalamposan, apan halayo siya sa pagkalig-on pinaagi niini; kay ang walay himaya nga paggamit nga iyang gihimo niini maoy hinungdan nga ang iyang kaugalingong mga sakop misukol batok kaniya.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 254.

A second witness that the victory of Putin marks his end, is with the southern kingdom of Judah’s king Uzziah, whose heart was also lifted up by his military victories, and thereafter, as with Ptolemy, sought to perform the work of the priests in the sanctuary, and was struck with leprosy and immediately removed from power. Putin’s victory in the Ukrainian war marks the beginning of his end as the king of the south (the king of atheism). His end was typified with the beginning of verse forty’s prophetic king of the south (France), which identified a revolution that overthrew the leadership, as happened with Ptolemy. Putin’s end was also represented with the end of the Soviet Union, where the leader (Gorbachev), dissolved the Soviet Union, and immediately took a job with the United Nations, the last-day globalist symbol of atheism, the king of the south. After Putin’s victory in the Ukraine, he is also typified by Napoleon at Waterloo, and the exile that followed; and also, king Uzziah, with his leprosy, and the exile that followed, as well as Ptolemy’s drunken end and the end of the Soviet Union in 1989.

Ang ikaduhang saksi nga ang kadaugan ni Putin nagtimaan sa iyang katapusan makita diha sa hari sa habagatang gingharian sa Juda nga si Uzziah, kansang kasingkasing usab napahitas-on tungod sa iyang mga kadaugang militar, ug human niana, sama kang Ptolemy, naninguha sa pagbuhat sa buluhaton sa mga saserdote sulod sa santuwaryo, ug gihampak sa sanla ug dihadiha gitangtang gikan sa gahum. Ang kadaugan ni Putin sa gubat sa Ukraine nagtimaan sa sinugdanan sa iyang katapusan ingon nga hari sa habagatan (ang hari sa ateismo). Ang iyang katapusan gitipoan pinaagi sa sinugdanan sa hari sa habagatan nga pinadayag sa bersikulo kuwarenta (Pransiya), nga nagpaila sa usa ka rebolusyon nga naglaglag sa pagpangulo, sama sa nahitabo kang Ptolemy. Ang katapusan ni Putin girepresentahan usab pinaagi sa katapusan sa Unyong Sobyet, diin ang lider (Gorbachev) mibungkag sa Unyong Sobyet, ug dihadiha midawat ug katungdanan sa United Nations, ang katapusang-panahon nga globalistang simbolo sa ateismo, ang hari sa habagatan. Human sa kadaugan ni Putin sa Ukraine, gitipoan usab siya ni Napoleon sa Waterloo, ug sa pagkabihag nga misunod; ug usab, ni Haring Uzziah, uban sa iyang sanla, ug sa pagkabihag nga misunod, ingon man sa mahubogong katapusan ni Ptolemy ug sa katapusan sa Unyong Sobyet niadtong 1989.

The Battle of Panium occurred in 200 BC, and in that very year Rome openly intercedes into history. Their insertion into the prophetic narrative precedes the conquering of Jerusalem represented in verse sixteen, and fulfilled in 63 BC. at the time she proclaimed that she was the defender of the child king in Egypt. In the third battle of verse forty, involving the kings of the north and south, the papacy will insert itself into history again, pretending to be the protector of Russia. At that same time Seleucus, in the type, defeated Ptolemy in the battle of Panium, thus identifying that the United States, the proxy army of the papacy in the first and last battles of verse forty, defeats “Egypt” (the king of the south).

Ang Gubat sa Panium nahitabo niadtong 200 BC, ug nianang maong tuiga gayod ang Roma dayag nga misulod sa kasaysayan. Ang ilang pagsal-ot sa asoy nga propetiko nag-una sa pagbuntog sa Jerusalem nga gihulagway sa bersikulo sais, ug natuman sa 63 BC, sa panahon nga iyang gipahayag nga siya maoy tigpanalipod sa batang hari sa Ehipto. Sa ikatulong gubat sa bersikulo kwarenta, nga naglakip sa mga hari sa amihanan ug habagatan, ang kapapahan mosulod pag-usab sa kasaysayan, nga nagpakaaron-ingnon nga mao ang tigpanalipod sa Rusya. Nianang maong panahona si Seleucus, sa tipo, mipildi kang Ptolemy sa Gubat sa Panium, sa ingon nagtimaan nga ang Tinipong Bansa, ang puli nga kasundalohan sa kapapahan sa nahauna ug ulahing mga gubat sa bersikulo kwarenta, mopildi sa “Ehipto” (ang hari sa habagatan).

In the year 200 BC, we symbolically find the papacy, as the whore of Tyre begins to sing her songs of fornication in advance of the threefold union at the Sunday law of verse sixteen. At the same time the United States prevails over the United Nations, thus securing its position as the premier king of the ten kings. All the dynamics of the threefold union that are accomplished at the Sunday law, are settled before verse sixteen.

Sa tuig 200 BC, atong makita sa simbolikong paagi ang papado, samtang ang bigaon sa Tiro nagsugod sa pag-awit sa iyang mga awit sa pakighilawas nga daan sa dili pa ang tulo-ka-bahin nga panaghiusa sa balaod sa Domingo sa bersikulo dieciséis. Sa maong panahon ang Tinipong Bansa sa Amerika nagmadaugon batok sa United Nations, sa ingon nagpalig-on sa iyang kahimtang ingon nga pangunang hari sa napulo ka mga hari. Ang tanang mga dagan sa tulo-ka-bahin nga panaghiusa nga matuman sa balaod sa Domingo, nahusay na sa dili pa ang bersikulo dieciséis.

The dragon power’s political structure, as represented by the United Nations, agrees, in verse sixteen, to give its political structure to the beast, but before it does so the papacy conquers the religion of the dragon. Paganism must once again, be taken away. Protestantism was removed in the Reagan years, in the first battle of verse forty, and in the time of the last Republican president the religion of the dragon will also be placed into subjection to the religion of Catholicism, as it was in the year 508. The process of removing any religious resistance to the papacy being placed upon the throne began in the Reagan years, and it ends in the Trump years. The resistance of apostate Protestantism against Catholicism was removed in the first battle of verse forty, and the resistance of spiritualism will be removed in the last battle of verse forty.

Ang politikanhong gambalay sa gahum sa dragon, nga girepresentahan sa United Nations, miuyon, sa bersikulo sais, sa paghatag sa iyang politikanhong gambalay ngadto sa mananap, apan sa dili pa kini buhaton ang kapapahan modaug sa relihiyon sa dragon. Ang paganismo kinahanglan pagakuhaon na usab. Ang Protestanismo gikuha sa mga tuig ni Reagan, sa unang gubat sa bersikulo kwarenta, ug sa panahon sa kataposang Republikano nga presidente ang relihiyon sa dragon ipailalom usab sa relihiyon sa Katolisismo, maingon sa nahitabo sa tuig 508. Ang proseso sa pagtangtang sa bisan unsang relihiyosong pagsukol batok sa kapapahan nga ibutang sa trono nagsugod sa mga tuig ni Reagan, ug natapos kini sa mga tuig ni Trump. Ang pagsukol sa apostatang Protestanismo batok sa Katolisismo gikuha sa unang gubat sa bersikulo kwarenta, ug ang pagsukol sa espiritwalismo pagakuhaon sa kataposang gubat sa bersikulo kwarenta.

In the same complicated interplay of human events, apostate Protestantism must establish itself as the religious and political authority over the ten kings of Revelation chapter seventeen. Thus, the Battle of Panium is identifying when the United States prevails over the United Nations, just before the Sunday law of verse sixteen.

Sa mao gihapong masalimuot nga pagtakdoay sa mga panghitabo sa tawo, ang apostatang Protestante kinahanglan magpahimutang sa iyang kaugalingon ingon nga relihiyoso ug politikanhong awtoridad ibabaw sa napulo ka mga hari sa Pinadayag kapitulo disyete. Busa, ang Gubat sa Panium nagaila sa takna nga ang Tinipong Bansa sa Amerika modaug batok sa Nagkahiusang mga Nasod, sa dili pa ang balaod sa Dominggo sa bersikulo sais.

It is an established rule of prophecy that the dragon, the beast and the false prophet each have their own peculiar prophetic characteristics. One of those prophetic characteristics is that the beast (Catholicism), is always prophetically located in the city of Rome. The False Prophet is always prophetically located in the United States. But with the dragon, the characteristic of where the dragon is prophetically located is that it always moves. The dragon began in heaven, then came to the Garden of Eden, and eventually the dragon is located in Egypt.

Usa ka malig-on nang natukod nga lagda sa tagna nga ang dragon, ang mananap, ug ang mini nga propeta matag-usa adunay ilang kaugalingong talagsaong mga kinaiyang tagnaanon. Usa niana nga mga kinaiyang tagnaanon mao nga ang mananap (Katolisismo) sa kanunay sa siyudad sa Roma mahimutang sa paagi sa tagna. Ang Mini nga Propeta sa kanunay sa Tinipong Bansa sa Amerika mahimutang sa paagi sa tagna. Apan mahitungod sa dragon, ang kinaiya kon diin ang dragon mahimutang sa paagi sa tagna mao nga kini sa kanunay naglihok. Ang dragon nagsugod sa langit, dayon miadto sa Tanaman sa Eden, ug sa katapusan ang dragon nahimutang sa Ehipto.

Speak, and say, Thus saith the Lord God; Behold, I am against thee, Pharaoh king of Egypt, the great dragon that lieth in the midst of his rivers, which hath said, My river is mine own, and I have made it for myself. Ezekiel 29:3.

Isulti, ug umingon, Mao kini ang giingon sa Ginoong Dios: Ania karon, batok ako kanimo, Faraon nga hari sa Egipto, ang dakong dragon nga naghigda sa taliwala sa iyang mga suba, nga nagaingon, Ang akong suba ako man gayud, ug ako mao ang naghimo niini alang sa akong kaugalingon. Ezekiel 29:3.

The prophetic location of the dragon moves. In the time of John, the seat of the dragon, which represents its throne, was identified as being in Pergamos.

Ang mahimatikong nahimutangan sa dragon mobalhin. Sa panahon ni Juan, ang lingkoranan sa dragon, nga nagrepresentar sa iyang trono, giila nga atua sa Pergamos.

And to the angel of the church in Pergamos write; These things saith he which hath the sharp sword with two edges; I know thy works and where thou dwellest, even where Satan’s seat is: and thou holdest fast my name, and hast not denied my faith, even in those days wherein Antipas was my faithful martyr, who was slain among you, where Satan dwelleth. Revelation 2:12, 13.

Ug sa manulonda sa iglesia sa Pergamo isulat mo: Kini nga mga butang nagaingon siya nga adunay mahait nga espada nga adunay duha ka sulab: Nahibalo ako sa imong mga buhat, ug sa dapit diin ka nagpuyo, bisan diin anaa ang trono ni Satanas; ug gikuptan mo pag-ayo ang akong ngalan, ug wala mo ilimod ang akong pagtoo, bisan niadtong mga adlawa diin si Antipas mao ang akong matinumanong martir, nga gipatay sa taliwala ninyo, diin nagpuyo si Satanas. Pinadayag 2:12, 13.

The practice of pagan Rome was to bring all the pagan deities they became associated with back to the city of Rome, and represent them in the Pantheon Temple. This is why Daniel records that the “place of his sanctuary was cast down.” The place of pagan Rome’s sanctuary was the city of Rome, which was cast down by Constantine in the year 330, but the sanctuary that was “in” Rome was the Pantheon Temple, Pan-Theon meaning, “the temple of all the gods”. The Romans moved the location of Satan’s seat to the Pantheon Temple from Pergamos. Sister White informs us that pagan Rome is the dragon.

Ang binuhatan sa pagano nga Roma mao ang pagdala sa tanang pagano nga mga diyos-diyos nga ilang nalambigit pagbalik ngadto sa siyudad sa Roma, ug pagrepresentar kanila diha sa Templo sa Pantheon. Mao kini ang hinungdan nganong girekord ni Daniel nga ang “dapit sa iyang balaang puloy-anan gilumpag.” Ang dapit sa santuwaryo sa pagano nga Roma mao ang siyudad sa Roma, nga gilumpag ni Constantino sa tuig 330, apan ang santuwaryo nga “anaa sa” Roma mao ang Templo sa Pantheon, ang Pan-Theon nagkahulogan, “ang templo sa tanang mga dios.” Gibalhin sa mga Romano ang nahimutangan sa lingkoranan ni Satanas ngadto sa Templo sa Pantheon gikan sa Pergamos. Gipahibalo kanato ni Sister White nga ang pagano nga Roma mao ang dragon.

“Thus while the dragon, primarily, represents Satan, it is, in a secondary sense, a symbol of pagan Rome.” The Great Controversy, 439.

“Busa samtang ang dragon, una sa tanan, nagrepresentar kang Satanas, kini usab, sa ikaduhang kahulogan, usa ka simbolo sa paganong Roma.” The Great Controversy, 439.

Pagan Rome divided into ten nations, and France became the king of the south when it introduced the atheism of Egypt during the French Revolution. By 1917, the dragon had moved from France to Russia. Verse ten represents 1989, and verses eleven and twelve, represent the battles of “the borderline” (Raphia and Ukraine), and the battle of Panium represents the third step the papacy accomplishes as she secures the threefold union in verse sixteen. It represents the hidden history of verse forty.

Ang Paganong Roma nabahin ngadto sa napulo ka nasod, ug ang Pransiya nahimong hari sa habagatan sa dihang gipaila niini ang ateyismo sa Ehipto panahon sa Rebolusyong Pranses. Pag-abot sa 1917, ang dragon mibalhin gikan sa Pransiya ngadto sa Rusya. Ang bersikulo 10 naghulagway sa 1989, ug ang mga bersikulo 11 ug 12 naghulagway sa mga gubat sa “utlanan” (Raphia ug Ukraine), ug ang gubat sa Panium naghulagway sa ikatulong lakang nga matuman sa kapapahan samtang iyang ginaseguro ang tulo ka pilo nga panaghiusa diha sa bersikulo 16. Kini naghulagway sa tinagong kasaysayan sa bersikulo 40.

We will continue this study in the next article.

Padayonon nato kining pagtuon sa sunod nga artikulo.

When Jesus came into the coasts of Caesarea Philippi [Panium], he asked his disciples, saying, Whom do men say that I the Son of man am? And they said, Some say that thou art John the Baptist: some, Elias; and others, Jeremias, or one of the prophets. He saith unto them, But whom say ye that I am? And Simon Peter answered and said, Thou art the Christ, the Son of the living God. And Jesus answered and said unto him, Blessed art thou, Simon Barjona: for flesh and blood hath not revealed it unto thee, but my Father which is in heaven. And I say also unto thee, That thou art Peter, and upon this rock I will build my church; and the gates of hell shall not prevail against it. And I will give unto thee the keys of the kingdom of heaven: and whatsoever thou shalt bind on earth shall be bound in heaven: and whatsoever thou shalt loose on earth shall be loosed in heaven. Then charged he his disciples that they should tell no man that he was Jesus the Christ. From that time forth began Jesus to show unto his disciples, how that he must go unto Jerusalem, and suffer many things of the elders and chief priests and scribes, and be killed, and be raised again the third day. Matthew 16:13–21.

Sa diha nga si Jesus miabot sa mga utlanan sa Cesarea Filipos [Panium], nangutana siya sa iyang mga tinun-an, nga nagaingon: Kinsa man, sumala sa giingon sa mga tawo, ako nga Anak sa Tawo? Ug sila miingon: Ang uban nagaingon nga ikaw si Juan Bautista; ang uban, si Elias; ug ang uban pa, si Jeremias, o usa sa mga propeta. Siya miingon kanila: Apan kamo, kinsa man ang inyong giingon nga ako? Ug si Simon Pedro mitubag ug miingon: Ikaw mao ang Cristo, ang Anak sa buhing Dios. Ug si Jesus mitubag ug miingon kaniya: Bulahan ikaw, Simon Barjona; kay dili unod ug dugo ang nagpadayag niini kanimo, kondili ang akong Amahan nga anaa sa langit. Ug ako usab nagaingon kanimo, nga ikaw si Pedro, ug ibabaw niining batoa pagatukoron ko ang akong iglesia; ug ang mga ganghaan sa impiyerno dili makadaug batok niini. Ug igahatag ko kanimo ang mga yawi sa gingharian sa langit; ug bisan unsa ang imong gapuson dinhi sa yuta pagagapuson sa langit; ug bisan unsa ang imong buhian dinhi sa yuta pagabuhian sa langit. Unya iyang gisugo ang iyang mga tinun-an nga dili nila isugilon kang bisan kinsa nga siya mao si Jesus nga Cristo. Sukad niadtong panahona nagsugod si Jesus sa pagpaila sa iyang mga tinun-an kon giunsa nga kinahanglan siyang moadto sa Jerusalem, ug magaantus sa daghang mga butang gikan sa mga anciano ug mga pangulong saserdote ug mga escriba, ug pagapatyon, ug pagabanhawon pag-usab sa ikatulong adlaw. Mateo 16:13–21.