The Book of Daniel - Number Three | English and Cebuano Stacked

We are currently addressing the “seven times” of Leviticus twenty-six in the book of Daniel. It is hidden to those who have chosen to close their eyes, but it is there for those who wish to see. We will begin in Daniel chapter eight, and verse thirteen.

Atong ginahisgutan karon ang “pito ka mga panahon” sa Levitico 26 diha sa basahon ni Daniel. Natago kini gikan sa mga nagpili sa pagpiyong sa ilang mga mata, apan atua kini alang niadtong buot makakita. Magsugod kita sa Daniel kapitulo 8, ug bersikulo 13.

Then I heard one saint speaking, and another saint said unto that certain saint which spake, How long shall be the vision concerning the daily sacrifice, and the transgression of desolation, to give both the sanctuary and the host to be trodden under foot? Daniel 8:13.

Unya nadungog ko ang usa ka balaan nga nagsulti, ug laing balaan miingon niadtong maong balaan nga nagsulti, Hangtod anus-a ba ang panan-awon mahitungod sa adlaw-adlaw nga halad-nga-sinunog, ug sa kalapasan sa pagkalaglag, aron itugyan ang balaang puloy-anan ug ang panon ngadto sa pagayatak-ilalom sa tiil? Daniel 8:13.

The verse begins with the word “then,” and is making a distinction between the vision of prophetic history Daniel has just seen in the previous ten verses. Verse one and two of the chapter, identify the year when Daniel received the vision and also that he received it by the Ulai river. From verse three to verse twelve, he “sees” the vision of prophetic history. “Then” he “hears” a heavenly dialogue consisting of a question and an answer. In verse fifteen, he begins to seek what the vision of prophetic history that he had just “seen” represented. It is essential to recognize the distinction between the vision that Daniel “saw” in verses three through twelve, and the heavenly dialogue, which he “heard”—for they are two different visions.

Ang bersikulo nagsugod sa pulong nga “unya,” ug naghimog kalainan tali sa panan-awon sa propetikong kasaysayan nga bag-o pa nakita ni Daniel diha sa miaging napulo ka mga bersikulo. Ang bersikulo uno ug dos sa kapitulo nag-ila sa tuig sa dihang nadawat ni Daniel ang panan-awon ug usab nga nadawat niya kini daplin sa suba sa Ulai. Gikan sa bersikulo tres ngadto sa bersikulo dose, iyang “nakita” ang panan-awon sa propetikong kasaysayan. “Unya” iyang “nadungog” ang usa ka langitnong panagsulti nga naglangkob sa usa ka pangutana ug usa ka tubag. Sa bersikulo kinse, nagsugod siya sa pagpangita kon unsay girepresentahan sa panan-awon sa propetikong kasaysayan nga iyang bag-o lang “nakita.” Kinahanglanon gayud ang pag-ila sa kalainan tali sa panan-awon nga “nakita” ni Daniel sa mga bersikulo tres hangtod dose, ug sa langitnong panagsulti nga iyang “nadungog”—kay kini duha ka nagkalainlaing mga panan-awon.

But blessed are your eyes, for they see: and your ears, for they hear. Matthew 13:16.

Apan bulahan ang inyong mga mata, kay sila makakita; ug ang inyong mga dalunggan, kay sila makadungog. Mateo 13:16.

The question in verse thirteen is, “How long shall be the vision,” and the word translated as “vision” is a different Hebrew word than the word translated as “vision” in verse sixteen.

Ang pangutana sa bersikulo trese mao, “Unsa kadugay ang panan-awon,” ug ang pulong nga gihubad nga “panan-awon” lahi nga Hebreohanong pulong kay sa pulong nga gihubad usab nga “panan-awon” sa bersikulo dieciséis.

And I heard a man’s voice between the banks of Ulai, which called, and said, Gabriel, make this man to understand the vision. Daniel 8:16.

Ug nadungog ko ang tingog sa usa ka tawo taliwala sa mga tampi sa Ulai, nga mitawag ug miingon, Gabriel, pasabta kining tawhana sa panan-awon. Daniel 8:16.

By translating two different Hebrew words into the English word “vision,” the “seven times” of Leviticus twenty-six, became “hidden in plain sight”. Biblical students who are satisfied to simply skim the surface consider these two different Hebrew words as the same word, but they do so at their own peril.

Pinaagi sa paghubad sa duha ka nagkalainlaing Hebreohanong pulong ngadto sa Iningles nga pulong nga “vision,” ang “seven times” sa Leviticus 26 nahimong “natago apan dayag kaayo.” Ang mga estudyante sa Biblia nga kontento na sa paglatagaw lamang sa ibabawng bahin nag-isip niining duha ka nagkalainlaing Hebreohanong pulong nga usa ra ka pulong, apan gibuhat nila kini sa ilang kaugalingong katalagman.

“To skim over the surface will do little good. Thoughtful investigation and earnest, taxing study are required to comprehend it. There are truths in the word which are like veins of precious ore concealed beneath the surface. By digging for them, as the man digs for gold and silver, the hidden treasures are discovered. Be sure that the evidence of truth is in the Scripture itself. One scripture is the key to unlock other scriptures. The rich and hidden meaning is unfolded by the Holy Spirit of God, making plain the word to our understanding: ‘The entrance of Thy words giveth light; it giveth understanding unto the simple.’” Fundamentals of Christian Education, 390.

“Ang paglatag lamang sa ibabaw sa hilisgutan diyutay ra ang kapuslanan. Ang mapamalandongong pagsusi ug ang mainiton, hago nga pagtuon gikinahanglan aron masabtan kini. Anaa sa Pulong ang mga kamatuoran nga sama sa mga ugat sa bililhong mineral nga natago ilalom sa nawong. Pinaagi sa pagkalot alang niini, maingon sa tawo nga nagkalot alang sa bulawan ug plata, ang mga tinagong bahandi madiskobrehan. Siguroha nga ang pamatuod sa kamatuoran anaa sa Kasulatan gayud. Ang usa ka kasulatan mao ang yawi sa pag-abli sa ubang mga kasulatan. Ang dato ug tinagong kahulogan gipadayag sa Balaang Espiritu sa Dios, nga naghimo sa pulong nga tin-aw sa atong pagsabot: ‘Ang pagsulod sa Imong mga pulong nagahatag ug kahayag; nagahatag kini ug salabutan ngadto sa mga walay kahanas.’” Fundamentals of Christian Education, 390.

We are informed that “every fact has its bearing” in the Word of God, and if we choose to ignore the fact there are two different Hebrew words translated as “vision” in chapter eight, we are responsible for inflicting Laodicean blindness upon ourselves. The old adage is, “there are none so blind as those who will not see.”

Gipahibalo kita nga “ang matag kamatuoran adunay kalabotan niini” diha sa Pulong sa Dios, ug kon pilion nato ang pagpasagad sa kamatuoran nga adunay duha ka nagkalainlaing Hebreohanon nga pulong nga gihubad nga “panan-awon” sa kapitulo otso, kita maoy responsable sa pagpahamtang sa atong kaugalingon sa pagkabuta nga Laodiceanon. Ang karaang sanglitanan nagaingon, “wala nay labi pang buta kay sa mga dili buot makakita.”

“The Bible contains all the principles that men need to understand in order to be fitted either for this life or for the life to come. And these principles may be understood by all. No one with a spirit to appreciate its teaching can read a single passage from the Bible without gaining from it some helpful thought. But the most valuable teaching of the Bible is not to be gained by occasional or disconnected study. Its great system of truth is not so presented as to be discerned by the hasty or careless reader. Many of its treasures lie far beneath the surface, and can be obtained only by diligent research and continuous effort. The truths that go to make up the great whole must be searched out and gathered up, ‘here a little, and there a little.’ Isaiah 28:10.

“Ang Biblia naglangkob sa tanang mga prinsipyo nga gikinahanglan sa mga tawo nga sabton aron mahimo silang andam alang niining kinabuhia o alang sa kinabuhing umalabot. Ug kining mga prinsipyo masabtan sa tanan. Walay bisan kinsa nga adunay espiritu sa pagpabili sa mga pagtulon-an niini nga makabasa ug usa ka pahayag gikan sa Biblia nga dili makabaton gikan niini ug usa ka mapuslanong hunahuna. Apan ang labing bililhon nga pagtulon-an sa Biblia dili makab-ot pinaagi sa panagsa ra o nagkatag nga pagtuon. Ang daku niyang sistema sa kamatuoran wala ipahimutang sa paagi nga maila dayon sa nagdali o sa walay pagtagad nga magbabasa. Daghan sa iyang mga bahandi anaa sa halalum kaayo ilalom sa nawong, ug makuha lamang pinaagi sa masukihong pagsusi ug padayon nga paningkamot. Ang mga kamatuoran nga naglangkob sa maong dakung kinatibuk-an kinahanglan pangitaon ug tigumon, ‘dinhi diyutay, ug didto diyutay.’ Isaias 28:10.”

“When thus searched out and brought together, they will be found to be perfectly fitted to one another. Each Gospel is a supplement to the others, every prophecy an explanation of another, every truth a development of some other truth. The types of the Jewish economy are made plain by the gospel. Every principle in the word of God has its place, every fact its bearing. And the complete structure, in design and execution, bears testimony to its Author. Such a structure no mind but that of the Infinite could conceive or fashion.” Education, 123.

“Sa diha nga kini sa ingon niana pagasusi-on ug pagatigumon, hingkaplagan sila nga hingpit gayod nga nagakatakdo sa usa’g usa. Ang matag Ebanghelyo usa ka dugang sa uban, ang matag tagna usa ka pagpasabot sa lain, ang matag kamatuoran usa ka pagpalambo sa laing kamatuoran. Ang mga tipo sa ekonomiya sa mga Judio ginapahimutang nga dayag pinaagi sa ebanghelyo. Ang matag prinsipyo sa pulong sa Dios adunay iyang dapit, ang matag kamatuoran adunay iyang kahulogan. Ug ang hingpit nga kalangkuban, sa laraw ug sa pagbuhat, nagapamatuod bahin sa iyang Awtor. Ingon nianang usa ka kalangkuban walay hunahuna gawas sa hunahuna sa Walay-Kataposan ang makahimo sa paglaraw o pagporma.” Education, 123.

The word “vision” occurs ten times in Daniel chapter eight, but those ten times consist of two different Hebrew words, and the meanings of those words are not the same. If they meant the same thing, Daniel would have only used one of those words in each of the ten occurrences. Daniel wrote two words, for each of those two words possess their own meanings, and one represents a vision Daniel “saw”, and the other a vision he “heard”. In verse thirteen, the word translated as “vision” is châzôn, and it means “a sight”, or “a vision”, “a dream” or “an oracle”. I call it the “vision of prophetic history” based upon its definition and on how Daniel employs it.

Ang pulong nga “panan-awon” makita napulo ka higayon diha sa Daniel kapitulo otso, apan kining napulo ka higayon naglangkob sa duha ka nagkalainlaing Hebreohanong pulong, ug ang mga kahulogan niadtong mga pulonga dili managsama. Kon pareho pa silag kahulogan, usa lamang unta niadtong mga pulonga ang gigamit ni Daniel sa matag usa sa napulo ka paglitok. Duha ka pulong ang gisulat ni Daniel, kay ang matag usa nianang duha ka pulong adunay kaugalingon nga kahulogan, ug ang usa nagrepresentar sa usa ka panan-awon nga “nakita” ni Daniel, samtang ang usa mao ang panan-awon nga iyang “nadungog”. Sa bersikulo trese, ang pulong nga gihubad nga “panan-awon” mao ang châzôn, ug ang kahulogan niini mao ang “usa ka makita”, o “usa ka panan-awon”, “usa ka damgo” o “usa ka pahayag”. Gitawag ko kini nga “panan-awon sa propetikong kasaysayan” pinasikad sa iyang kahulogan ug sa paagi sa paggamit niini ni Daniel.

In verse one, of Daniel chapter eight, Daniel says “a vision appeared unto me,” and in verse two he twice states that he “saw in a vision.” Then in verse thirteen, the question is raised of “how long shall be the vision.” All of those usages are the Hebrew word “châzôn.” Then in verse fifteen, we come to perhaps the most important time Daniel used that very same word, for he says, “when I”…“had seen the vision and sought for the meaning.” After Daniel had seen the châzôn vision, he wanted to understand what it meant. This is a fact that has great bearing on the hiding of the “seven times” of Leviticus twenty-six in the chapter.

Sa bersikulo uno sa Daniel kapitulo otso, miingon si Daniel, “usa ka panan-awon mipakita kanako,” ug sa bersikulo dos makaduha niyang gipahayag nga siya “nakakita diha sa usa ka panan-awon.” Unya sa bersikulo trese, gipangutana, “Hangtod kanus-a man ang panan-awon?” Ang tanan niyang paggamit niini mao ang Hebreohanon nga pulong nga “châzôn.” Unya sa bersikulo kinse, moabut kita tingali sa labing mahinungdanong higayon nga gigamit ni Daniel kining maong pulonga, kay miingon siya, “sa dihang ako”…“nakakita sa panan-awon ug nangita sa kahulogan.” Human makita ni Daniel ang panan-awon nga châzôn, buot niyang masabtan kon unsa ang kahulogan niini. Kini usa ka kamatuoran nga adunay dakong kalabutan sa pagtago sa “pito ka mga panahon” sa Levitico baynte-sais sulod sa maong kapitulo.

He also uses the word châzôn in verses seventeen and twenty-six. The word “vision” appears ten times in Daniel chapter eight, and the word châzôn represents seven of those occurrences. Daniel uses the other Hebrew word that is translated as “vision” four times. The other Hebrew word is mar’eh, and means “appearance”.

Gigamit usab niya ang pulong nga châzôn sa mga bersikulo disisiyete ug baynte-sais. Ang pulong nga “panan-awon” makita sa napulo ka higayon sa Daniel kapitulo otso, ug ang pulong nga châzôn nagrepresentar sa pito niadtong mga paglitaw. Gigamit ni Daniel ang laing Hebreohanon nga pulong nga gihubad nga “panan-awon” upat ka higayon. Ang laing Hebreohanon nga pulong mao ang mar’eh, ug nagkahulogan ug “dagway”.

Châzôn is found seven times in Daniel chapter eight, and mar’eh is found four times, and together they represent the ten times the English word “vision” occurs in Daniel chapter eight. Seven plus four is eleven, for one of the times Daniel employed the word mar’eh, it was translated just as it is defined, for in verse fifteen, when Daniel “sought for the meaning” of the châzôn vision of prophetic history, there “stood before” him “as the appearance of a man.” The word “appearance” is mar’eh. Therefore, mar’eh is used by Daniel four times in Daniel eight, and it is translated once in agreement with its primary definition of “appearance,” and the other three times it is translated as “vision.”

Ang châzôn makita sa pito ka higayon diha sa ikawalong kapitulo sa Daniel, ug ang mar’eh makita sa upat ka higayon, ug sa tingub sila nagrepresentar sa napulo ka higayon nga ang Iningles nga pulong nga “vision” makita sa ikawalong kapitulo sa Daniel. Ang pito ug upat kay napulo ug usa, kay sa usa sa mga higayon nga gigamit ni Daniel ang pulong nga mar’eh, kini gihubad sumala gayod sa kahulogan niini; kay sa bersikulo kinse, sa dihang si Daniel “nangita sa kahulogan” sa panan-awon nga châzôn sa matagnaong kasaysayan, didto “mitindog sa iyang atubangan” ang “sama sa dagway sa usa ka tawo.” Ang pulong nga “dagway” mao ang mar’eh. Busa, ang mar’eh gigamit ni Daniel sa upat ka higayon sa Daniel 8, ug kini gihubad sa makausa subay sa pangunang kahulogan niini nga “dagway,” ug sa laing tulo ka higayon kini gihubad ingon nga “panan-awon.”

I am not suggesting any criticism of the men who translated the King James Bible. It needs to be noted though, that in verse thirteen, is found the only added word in the King James Bible (sacrifice), that inspiration states definitively, “does not belong to the text.” Inspiration further states that the added word had been “added by human wisdom.” In the very same chapter, two different Hebrew words are both translated as the same English word. The reason it is essential to recognize the distinction between these two words is profoundly important.

Wala ako nagpasabot ug bisan unsang pagsaway batok sa mga tawo nga mihubad sa King James Bible. Apan kinahanglan nga hinumdoman nga sa bersikulo trese makita ang bugtong pulong nga gidugang sa King James Bible (sacrifice), nga ang inspirasyon sa tino nga paagi nag-ingon, “does not belong to the text.” Ang inspirasyon dugang pa nga nag-ingon nga ang maong gidugang nga pulong “added by human wisdom.” Sa mao gihapong kapitulo, duha ka lainlaing Hebreohanong mga pulong gihubad nga pareho ngadto sa usa ka Ingles nga pulong. Ang hinungdan nganong mahinungdanon kaayo ang pag-ila sa kalainan tali niining duha ka mga pulong hilabihan ka importante.

And it came to pass, when I, even I Daniel, had seen the vision, and sought for the meaning, then, behold, there stood before me as the appearance of a man. And I heard a man’s voice between the banks of Ulai, which called, and said, Gabriel, make this man to understand the vision. Daniel 8:15, 16.

Ug nahitabo, sa diha nga ako, si Daniel gayud, nakakita sa panan-awon ug nangita sa kahulogan niini, unya, tan-awa, may mitindog sa atubangan ko nga sama sa dagway sa usa ka tawo. Ug nadungog ko ang tingog sa usa ka tawo sa taliwala sa mga tampi sa Ulai, nga mitawag ug miingon, Gabriel, pasabta kining tawhana sa panan-awon. Daniel 8:15, 16.

As Daniel “sought for the meaning” of the “châzôn vision” which he had just “seen,” Christ informs Gabriel to “make” Daniel to understand the “mar’eh vision” which he had just “heard”. Daniel wanted to understand the vision of prophetic history, but Christ, who had been identified in verse thirteen as Palmoni (that certain saint which spake), instructed Gabriel to make Daniel understand the “mar’eh vision”, not the “châzôn vision”. In verses fifteen and sixteen, the stated purpose for Gabriel is that he is to make Daniel understand the “mar’eh vision”, which is the word translated as “vision” which means “appearance,” not the vision of prophetic history which Daniel wanted to understand. Without recognizing Gabriel’s job assignment, the “seven times” of Leviticus twenty-six is hidden in plain sight.

Samtang si Daniel “nangita sa kahulogan” sa “panan-awon nga châzôn” nga iya pa lamang “nakita,” si Cristo nagpahibalo kang Gabriel nga “pasabton” si Daniel sa “panan-awon nga mar’eh” nga iya pa lamang “nadungog”. Gusto ni Daniel nga masabtan ang panan-awon sa propetikong kasaysayan, apan si Cristo, nga giila sa bersikulo trese ingon nga Palmoni (kadtong usa ka balaan nga nagsulti), nagsugo kang Gabriel nga pasabton si Daniel sa “panan-awon nga mar’eh”, dili sa “panan-awon nga châzôn”. Sa mga bersikulo kinse ug dise-sais, ang giklarong katuyoan alang kang Gabriel mao nga iyang pasabton si Daniel sa “panan-awon nga mar’eh”, nga mao ang pulong nga gihubad nga “panan-awon” nga nagkahulogan og “dagway,” dili ang panan-awon sa propetikong kasaysayan nga gustong sabton ni Daniel. Kon walay pag-ila sa tahas nga gitugyan kang Gabriel, ang “pito ka mga panahon” sa Levitico beinte-sais natago sa dayag nga pagtan-aw.

In verse twenty-six both Hebrew words that are translated as “vision” are located in the same verse, and the verse becomes one of the primary keys to opening the truth of Daniel’s testimony of the “seven times.”

Sa bersikulo baynte-sais, ang duha ka Hebreohanon nga mga pulong nga gihubad ingong “panan-awon” anaa sa maong bersikulo, ug ang maong bersikulo nahimong usa sa pangunang mga yawi sa pag-abli sa kamatuoran sa pagpamatuod ni Daniel mahitungod sa “pito ka mga panahon.”

And the vision of the evening and the morning which was told is true: wherefore shut thou up the vision; for it shall be for many days. Daniel 8:26.

Ug ang panan-awon mahitungod sa gabii ug sa buntag nga gisugilon maoy tinuod: busa tak-oma ang panan-awon; kay kini alang pa sa daghang mga adlaw. Daniel 8:26.

In verse twenty-six, the “vision of the evening and mornings” is the mar’eh vision, meaning “appearance”, but the vision that was to be “shut up,” is the châzôn vision of prophetic history. The expression “evening and mornings” is what isolates and identifies the distinction between the two visions. It does so with another illustration of the human factor in producing the Bible. The human factor consisted of both the prophets that recorded the words of the Bible, but also of those that translated the Bible. The Bible, as with Christ, represents a combination of divinity and humanity. That humanity descended down through history, from Adam after he sinned to those who recorded and translated the Bible. Christ and the Bible are both the Word of God, and the Word of God’s is pure, for the divinity of the combination always overruled any limitations that existed in the flesh.

Sa bersikulo baynte-sais, ang “panan-awon sa mga kahaponon ug kabuntagon” mao ang panan-awon nga mar’eh, nga nagpasabot og “panagway”; apan ang panan-awon nga pagatimbongan “gitak-om,” mao ang panan-awon nga châzôn sa propetikong kasaysayan. Ang pahayag nga “kahaponon ug kabuntagon” mao ang nagpalain ug nag-ila sa kalainan tali sa duha ka mga panan-awon. Gibuhat kini pinaagi sa laing ilustrasyon sa tawhanong bahin sa paghimo sa Biblia. Ang tawhanong bahin naglangkob dili lamang sa mga manalagna nga nagrekord sa mga pulong sa Biblia, kondili usab sa mga naghubad sa Biblia. Ang Biblia, maingon kang Cristo, nagrepresentar sa usa ka panaghiusa sa pagka-Dios ug pagka-tawo. Kana nga pagkatawo mikunsad subay sa kasaysayan, sukad kang Adan human siya makasala hangtod sa mga nagrekord ug naghubad sa Biblia. Si Cristo ug ang Biblia mao silang duha ang Pulong sa Dios, ug ang Pulong sa Dios putli, kay ang pagka-Dios sa maong panaghiusa kanunayng nagmando ibabaw sa bisan unsang mga limitasyon nga anaa sa unod.

Paul, a servant of Jesus Christ, called to be an apostle, separated unto the gospel of God, (Which he had promised afore by his prophets in the holy scriptures,) Concerning his Son Jesus Christ our Lord, which was made of the seed of David according to the flesh. Romans 1:1–3.

Si Pablo, ulipon ni Jesu-Cristo, tinawag aron mahimong apostol, gibulag alang sa Maayong Balita sa Dios, (Nga iyang gisaad nang daan pinaagi sa iyang mga propeta diha sa balaang kasulatan,) Mahitungod sa iyang Anak, si Jesu-Cristo nga atong Ginoo, nga natawo gikan sa kaliwat ni David sumala sa unod. Roma 1:1–3.

The expression “evening and morning” is found repeatedly in God’s Word, and it is always translated as “evening and morning,” as it is in verse twenty-six, and as it is so often translated in the creation story in Genesis that repeatedly states, “and the evening and the morning were….” In fact, and every fact has its bearing (and this fact is essential to understand), the only place in the Bible that the expression “evening and morning” is not translated as “evening and morning” (as it is in verse twenty-six), is in verse fourteen of Daniel eight. There, and only there in God’s Word the phrase “evening and morning” is translated as simply “days.”

Ang pulong nga “hapon ug buntag” makita sa makadaghang higayon diha sa Pulong sa Dios, ug kini kanunay hubaron nga “hapon ug buntag,” ingon sa naa sa bersikulo baynte-sais, ug ingon usab sa kanunay kaayo nga paghubad niini sa sugilanon sa paglalang diha sa Genesis nga nagbalikbalik sa pag-ingon, “ug ang hapon ug ang buntag mao ang….” Sa pagkatinuod, ug ang matag kamatuoran may kalabutan niini (ug kining kamatuorana mahinungdanon aron masabtan), ang bugtong dapit sa Biblia diin ang pulong nga “hapon ug buntag” wala hubara nga “hapon ug buntag” (ingon sa naa sa bersikulo baynte-sais), mao ang bersikulo katorse sa Daniel otso. Didto, ug didto lamang diha sa Pulong sa Dios, ang hugpong sa pulong nga “hapon ug buntag” gihubad nga yano lamang “mga adlaw.”

And he said unto me, Unto two thousand and three hundred days; then shall the sanctuary be cleansed. Daniel 8:14.

Ug miingon siya kanako, Sulod sa duruha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw; unya pagahinloan ang santuwaryo. Daniel 8:14.

Twelve verses later, in the same chapter of Daniel, the Hebrew phrase “evening and morning” is translated as it always is; but in the verse that is the central pillar and foundation of Adventism, the phrase is simply translated as “days.” What influence led the translators of the King James Bible to make such a glaring contradiction? They had translated the phrase in verse twenty-six in agreement with every other occurrence of the phrase in the rest of the Bible. But twelve verses before verse twenty-six, in verse fourteen, their humanity placed a special distinction upon the answer to the question of verse thirteen. And the question of verse thirteen, included the one word (sacrifice), that was not to be added to the Bible. God wanted verse fourteen, to stand out in a very profound and distinctive way. In doing so, he also identified what Gabriel was instructed to make Daniel understand.

Napulog-duha ka mga bersikulo sa ulahi, sa mao gihapong kapitulo sa Daniel, ang Hebreohanon nga hugpong nga pulong nga “evening and morning” gihubad sumala sa kanunay nga paagi niini; apan sa bersikulo nga mao ang sentral nga haligi ug pundasyon sa Adventismo, ang maong hugpong sa pulong gihubad lamang nga “days.” Unsang impluwensiya ang mitultol sa mga maghuhubad sa King James Bible sa paghimo sa ingon ka dayag nga panagsumpaki? Gihubad nila ang maong hugpong sa pulong sa bersikulo baynte-sais uyon sa matag laing pagpakita sa maong hugpong sa tibuok nga nahibiling bahin sa Biblia. Apan napulog-duha ka mga bersikulo sa wala pa ang bersikulo baynte-sais, diha sa bersikulo katorse, ang ilang pagkatawo mipahimutang ug pinasahi nga kalainan ibabaw sa tubag sa pangutana sa bersikulo trese. Ug ang pangutana sa bersikulo trese naglakip sa usa ka pulong (sacrifice), nga dili angay idugang ngadto sa Biblia. Gusto sa Dios nga ang bersikulo katorse motindog nga hayag sa usa ka hilabihan ka lalom ug lahi nga paagi. Sa pagbuhat niana, iyang giila usab kon unsa ang gisugo kang Gabriel nga ipasabot kang Daniel.

In verse sixteen, Jesus commanded Gabriel to make Daniel understand the mar’eh vision, in spite of the fact that Daniel was seeking to understand the châzôn vision of prophetic history. Verse twenty-six says the “vision of the evenings and mornings which was told” was “true.” The châzôn vision had been a prophetic “sight”, but the mar’eh vision was “told,” for it had been spoken. It had been spoken in verse fourteen when Palmoni said “unto two thousand and three hundred evenings and mornings; then shall the sanctuary be cleansed.” Verse twenty-six, employs the expression “evening and mornings,” as it identifies it as the vision that had been “spoken” to identify the distinction between the two visions in Daniel chapter eight. The vision of prophetic history that Daniel had “seen”, and that Daniel wished to understand, was different from the vision that was “spoken” which Daniel had “heard”. More importantly, the vision that Daniel “heard” was the vision that Gabriel was to give Daniel understanding of.

Sa bersikulo sais, gisugo ni Jesus si Gabriel nga pasabton si Daniel sa panan-awon nga mar’eh, bisan pa sa kamatuoran nga si Daniel nangita og pagsabot sa panan-awon nga châzôn sa propetikong kasaysayan. Ang bersikulo baynte-sais nagaingon nga ang “panan-awon sa mga kagabhion ug kabuntagon nga gisulti” maoy “matuod.” Ang panan-awon nga châzôn maoy usa ka propetikong “talan-awon,” apan ang panan-awon nga mar’eh “gisulti,” kay kini gipamulong man. Kini gipamulong sa bersikulo katorse sa dihang si Palmoni miingon, “hangtod sa duruha ka libo ug tulo ka gatus ka mga kagabhion ug kabuntagon; unya pagahinloan ang balaang puloy-anan.” Ang bersikulo baynte-sais naggamit sa pahayag nga “kagabhion ug kabuntagon,” sa dihang kini nag-ila niini ingon nga ang panan-awon nga “gisulti,” aron ipaila ang kalainan tali sa duha ka mga panan-awon diha sa Daniel kapitulo otso. Ang panan-awon sa propetikong kasaysayan nga “nakita” ni Daniel, ug nga gustong sabton ni Daniel, lahi sa panan-awon nga “gisulti” nga iyang “nadungog.” Labing mahinungdanon pa, ang panan-awon nga “nadungog” ni Daniel mao ang panan-awon nga kinahanglan pasabton ni Gabriel kang Daniel.

The humanity that participated in creating the Holy Bible recorded the word “vision” ten times in Daniel chapter eight, and in so doing it hid the distinction of a vision that was “seen” and another vision that was “heard”. In doing so, it obscured the emphasis that identifies that Christ’s intent was for Daniel to understand the vision he had “heard”, above understanding the vision he had “seen”. We can now consider what Gabriel does in order to fulfill his job assignment.

Ang katawhan nga miapil sa paghimo sa Balaang Bibliya nagtala sa pulong nga “panan-awon” napulo ka higayon diha sa ikawalong kapitulo sa Daniel, ug sa pagbuhat niana gitabonan nila ang kalainan tali sa usa ka panan-awon nga “nakita” ug sa laing panan-awon nga “nadungog”. Sa pagbuhat niana, gitabon nila ang paghatag og gibug-aton nga nag-ila nga ang tuyo ni Cristo mao nga sabton ni Daniel ang panan-awon nga iyang “nadungog”, labaw sa pagsabot sa panan-awon nga iyang “nakita”. Karon atong hisgotan kon unsay gibuhat ni Gabriel aron matuman ang buluhaton nga gitugyan kaniya.

So he came near where I stood: and when he came, I was afraid, and fell upon my face: but he said unto me, Understand, O son of man: for at the time of the end shall be the vision. Now as he was speaking with me, I was in a deep sleep on my face toward the ground: but he touched me, and set me upright. And he said, Behold, I will make thee know what shall be in the last end of the indignation: for at the time appointed the end shall be. Daniel 8:17–19.

Busa miduol siya sa dapit diin ako nagatindog; ug sa iyang pag-abot, ako nahadlok, ug mihapa nga ang akong nawong atua sa yuta; apan siya miingon kanako, Sabta, O anak sa tawo; kay ang panan-awon alang sa panahon sa katapusan. Ug samtang siya nagsulti kanako, ako nahilum sa halalum nga pagkatulog, nga ang akong nawong atua sa yuta; apan gihikap niya ako, ug gitindog ako sa matul-id. Ug siya miingon, Ania karon, ipahibalo ko kanimo ang mahitabo sa ulahing katapusan sa kapungot; kay sa panahon nga gitagal na daan ang katapusan moabot. Daniel 8:17–19.

Gabriel now begins his work of making Daniel to understand the vision of the twenty-three hundred evenings and mornings, which is true. He first informs him that the vision of prophetic history, the châzôn vision, would be at the “time of the end.” Then, while Daniel was in a prophetic sleep, Gabriel touched Daniel and set him upright. He informs him “I will make thee know.”

Karon gisugdan ni Gabriel ang iyang buluhaton sa pagpahimo kang Daniel nga makasabut sa panan-awon mahitungod sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka mga gabii ug mga buntag, nga matuod. Una, gipahibalo niya kaniya nga ang panan-awon sa propetikong kasaysayan, ang panan-awon nga châzôn, mahitabo sa “panahon sa katapusan.” Unya, samtang si Daniel atua sa usa ka propetikong pagkatulog, gihikap ni Gabriel si Daniel ug gipatindog siya nga matul-id. Gipahibalo niya siya, “Ipahibalo ko kanimo.”

That is what Palmoni (Christ), had told Gabriel to do, when he said, “Gabriel, make this man to understand the mar’eh vision” of the evening and mornings. Gabriel says that he will make Daniel “know what shall be in the last end of the indignation.” There it is! There is the “seven times” of Leviticus twenty-six! It is hidden by the very prophetic technique which Gabriel had led the prophets repeatedly to testify to and employ in their writings! That technique is “line upon line, here a little and there a little”.

Mao kana ang gisugo ni Palmoni (si Cristo) kang Gabriel nga buhaton, sa dihang siya miingon, “Gabriel, pasabta kining tawhana sa panan-awon sa mar’eh” mahitungod sa mga gabii ug kabuntagon. Miingon si Gabriel nga iyang pahibaloon si Daniel “kon unsa ang mahitabo sa kataposang bahin sa kapungot.” Anaa na kini! Anaa dinha ang “pito ka mga panahon” sa Levitico 26! Natago kini pinaagi gayud sa maong pamaagi sa pagpanagna nga si Gabriel maoy nangulo sa mga manalagna sa makadaghan sa pagpamatuod niini ug sa paggamit niini sa ilang mga sinulat! Kana nga pamaagi mao ang “linya ibabaw sa linya, dinhi diyutay ug didto diyutay”.

In the book “Thoughts on Daniel and the Revelation”, by Uriah Smith (which all Adventists, and even their neighbors, should be familiar with), Smith comments on verses seventeen to nineteen of Daniel chapter eight:

Sa basahon nga “Thoughts on Daniel and the Revelation,” ni Uriah Smith (nga ang tanang mga Adventista, ug bisan pa ang ilang mga silingan, angay nga pamilyar niini), si Smith nagkomento sa mga bersikulo disisiete hangtod disinuebe sa ikawalong kapitulo sa Daniel:

“With a general statement that at the time appointed the end shall be, and that he will make him to know what shall be in the last end of the indignation, he enters upon an interpretation of the vision. The indignation must be understood to cover a period of time. What time? God told his people Israel that he would pour upon them his indignation for their wickedness; and thus he gave directions concerning the ‘profane wicked prince of Israel:’ ‘Remove the diadem, and take off the crown. . . . I will overturn, overturn, overturn it: and it shall be no more, until he come whose right it is; and I will give it him.’ Ezekiel 21:25–27, 31.

“Pinaagi sa usa ka kinatibuk-ang pamahayag nga sa tinudlong panahon moabut ang katapusan, ug nga iyang ipahibalo kaniya kon unsa ang mahitabo sa ulahing tumoy sa kapungot, siya misulod sa paghubad sa panan-awon. Ang kapungot kinahanglan sabton nga naglangkob sa usa ka yugto sa panahon. Unsa nga panahon? Gisuginlan sa Dios ang iyang katawohan nga Israel nga iyang ibubo sa ibabaw nila ang iyang kapungot tungod sa ilang pagkadautan; ug sa ingon mihatag siya ug mga sugo mahitungod sa ‘mahugaw nga dautang principe sa Israel:’ ‘Kuhaa ang purongpurong sa ulo, ug tangtanga ang corona.... Akong pukanon, pukanon, pukanon kini: ug kini dili na mahisubli, hangtud nga moanhi siya nga kaniya kini sa matarung; ug ihatag ko kini kaniya.’ Ezekiel 21:25–27, 31.

“Here is the period of God’s indignation against his covenant people; the period during which the sanctuary and host are to be trodden under foot. The diadem was removed, and the crown taken off, when Israel was subjected to the kingdom of Babylon. It was overturned again by the Medes and Persians, again by the Grecians, again by the Romans, corresponding to the three times the word is repeated by the prophet. The Jews then, having rejected Christ, were soon scattered abroad over the face of the earth; and spiritual Israel has taken the place of the literal seed; but they are in subjection to earthly powers, and will be till the throne of David is again set up,—till He who is its rightful heir, the Messiah, the Prince of peace, shall come, and then it will be given him. Then the indignation will have ceased. What shall take place in the last end of this period, the angel is now to make known to Daniel.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 201, 202.

“Ania ang yugto sa kasuko sa Dios batok sa iyang katawhan sa tugon; ang yugto diin ang balaang puloy-anan ug ang panon pagatamakan ilalom sa tiil. Ang purongpurong sa ulo gikuha, ug ang korona gitangtang, sa dihang ang Israel gipailalom sa gingharian sa Babilonia. Kini gilumpag pag-usab sa mga Medo ug Persiano, pag-usab sa mga Grego, pag-usab sa mga Romano, nga nagakatugbang sa makatulo nga pagbalik sa pulong sumala sa gisulti sa manalagna. Ang mga Judio unya, sanglit ilang gisalikway si Cristo, wala madugay nangatibulaag sa tibuok nawong sa yuta; ug ang espirituhanong Israel mipuli sa dapit sa literal nga kaliwat; apan sila nailalom sa yutan-ong mga gahum, ug maingon niana hangtod nga ang trono ni David igatukod pag-usab,—hangtod nga Siya nga mao ang matarung nga manununod niini, ang Mesias, ang Prinsipe sa pakigdait, moabut, ug unya kini igahatag kaniya. Unya ang kasuko mahunong na. Unsay mahitabo sa kaulahiang tumoy niining yugtoa, ipahibalo karon sa manulonda kang Daniel.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 201, 202.

The “indignation” that Smith is identifying, began when Manasseh was carried to Babylon by the Assyrians in 677 BC. Unfortunately, Smith takes Zedekiah’s overthrow in 586 BC and assigns that as the starting point of the period of the “indignation” of verse nineteen. Smith simply does not address what it means that the verse states “the last end of the indignation.” He treats it as simply “indignation,” though if there is a “last end” of the indignation, grammar and logic demand that there is also at minimum a “first end” of the indignation. Smith knew the seventy years of captivity began with the first attack of Nebuchadnezzar against Jehoiakim in 606 BC, but determined the starting for the period of the indignation was the third of Nebuchadnezzar’s attacks, which was carried out against Zedekiah, the last Judean king.

Ang “kasuko” nga giila ni Smith nagsugod sa dihang si Manases gidala ngadto sa Babilonya sa mga Asiryano niadtong 677 BC. Ikasubo, gikuha ni Smith ang pagkapukan ni Sedequias niadtong 586 BC ug gitakda kana ingon nga sinugdanan sa yugto sa “kasuko” sa bersikulo disi-nuwebe. Sa yano, wala gayod hisgoti ni Smith kon unsay buot ipasabot sa kamatuoran nga ang bersikulo nagaingon, “ang katapusang tumoy sa kasuko.” Gitratar niya kini nga yano lamang nga “kasuko,” bisan pa kon adunay “katapusang tumoy” sa kasuko, ang gramatika ug lohika nagkinahanglan nga adunay usab, sa labing ubos, usa ka “unang tumoy” sa kasuko. Nahibalo si Smith nga ang kapitoan ka tuig sa pagkabinihag nagsugod sa unang pag-atake ni Nabucodonosor batok kang Jehoiakim niadtong 606 BC, apan iyang gitino nga ang sinugdanan sa yugto sa kasuko mao ang ikatulong pag-atake ni Nabucodonosor, nga gihimo batok kang Sedequias, ang katapusang hari sa Juda.

“Though we have a more minute account of his [Daniel’s] early life than is recorded of that of any other prophet, yet his birth and lineage are left in complete obscurity, except that he was of the royal line, probably of the house of David, which had at this time become very numerous. He first appears as one of the noble captives of Judah, in the first year of Nebuchadnezzar, king of Babylon, at the commencement of the seventy years’ captivity, BC 606. Jeremiah and Habakkuk were yet uttering their prophecies. Ezekiel commenced soon after, and a little later, Obadiah; but both these finished their work years before the close of the long and brilliant career of Daniel. Three prophets only succeeded him, Haggai and Zechariah, who exercised the prophetic office for a brief period contemporaneously, BC 520–518, and Malachi, the last of the Old Testament prophets, who flourished a little season about BC 397.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 19.

“Bisan pa nga kita adunay mas detalyado nga asoy mahitungod sa iyang [kang Daniel] unang kinabuhi kay sa natala mahitungod sa kang bisan kinsang laing manalagna, apan ang iyang pagkatawo ug kaliwatan gibiyaan diha sa hingpit nga kangitngit, gawas lamang nga siya gikan sa harianong linya, lagmit sa banay ni David, nga niining panahona nahimong daghan na kaayo. Siya unang makita ingon nga usa sa mga halangdong binihag sa Juda, sa unang tuig ni Nabucodonosor, hari sa Babilonia, sa pagsugod sa kapitoan ka tuig nga pagkabinihag, BC 606. Si Jeremias ug si Habakuk nagpadayon pa sa pagmantala sa ilang mga tagna. Si Ezekiel misugod sa wala madugay pagkahuman, ug sa diyutay pang ulahi, si Obadias; apan silang duruha nahuman sa ilang buluhaton mga katuigan sa wala pa ang pagtapos sa taas ug masanagon nga panaw sa paglakat ni Daniel. Tulo lamang ka manalagna ang misunod kaniya, si Hageo ug si Zacarias, nga nagbuhat sa katungdanan sa pagpanagna sa mubo nga panahon nga dungan, BC 520–518, ug si Malakias, ang ulahi sa mga manalagna sa Daang Tugon, nga milambo sulod sa hamubo nga panahon mga BC 397.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 19.

Smith correctly identified the “indignation” of verse nineteen as a period of time. He correctly identified the period as the treading down of the sanctuary and host in agreement with Daniel chapter eight verse thirteen, and he correctly identified the ending point as October 22, 1844.

Husto nga giila ni Smith ang “kasuko” sa bersikulo 19 ingon nga usa ka yugto sa panahon. Husto niyang giila ang maong yugto ingon nga ang pagyatak sa balaang puloy-anan ug sa panon, subay sa Daniel kapitulo 8 bersikulo 13, ug husto usab niyang giila ang katapusang punto niini ingon nga Oktubre 22, 1844.

Smith was partially correct, but missed the truth by doing what was the characteristic of his prophetic applications. He allowed history to guide his interpretation of the prophetic word, instead of allowing the prophetic word to guide his understanding of history. If we allow the Bible to define prophetic history, we then have the correct information to approach history.

Si Smith may bahin nga husto, apan nasipyat siya sa kamatuoran pinaagi sa pagbuhat sa usa ka kinaiyang timailhan sa iyang mga paggamit sa tagna. Gitugotan niya ang kasaysayan sa paggiya sa iyang paghubad sa pulong sa tagna, imbis nga tugotan ang pulong sa tagna sa paggiya sa iyang pagsabot sa kasaysayan. Kon tugotan nato ang Biblia sa paghubit sa matagnong kasaysayan, nan aduna kita sa hustong kasayoran aron sa pagduol sa kasaysayan.

The Bible teaches that by whom a man is overcome, he is that man’s servant.

Ang Biblia nagtudlo nga kang kinsa ang usa ka tawo napildi, ulipon siya niadtong tawhana.

While they promise them liberty, they themselves are the servants of corruption: for of whom a man is overcome, of the same is he brought in bondage. 2 Peter 2:19.

Samtang nagsaad sila kanila ug kagawasan, sila mismo mga ulipon sa pagkadunot; kay ang bisan kinsa nga gidaog sa usa ka tawo, sa mao usab nga butang siya nahimong inulipon. 2 Pedro 2:19.

Manasseh was taken captive to Babylon in 677 BC. It is there that Judah was overcome and brought into bondage. This is the starting point that is represented on both the 1843 and the 1850 charts, which Sister White endorses as correct. Smith starts the treading down of Daniel chapter eight, and verse thirteen with Zedekiah, the last of Judah’s kings. Zedekiah was the end of a progressive judgment and not the beginning. Sister White identifies that Manasseh’s captivity in Babylon was an “earnest” of what was to come. An “earnest” is a down payment, and marks the beginning of a purchase that has other payments to follow.

Si Manases gidala nga bihag ngadto sa Babilonya niadtong 677 BC. Didto gipanaugdaug ang Juda ug gidala ngadto sa pagkaulipon. Mao kini ang sinugdanan nga girepresentahan sa mga tsart sa 1843 ug sa 1850, nga giuyonan ni Sister White ingon nga husto. Gisugdan ni Smith ang pagyatak sa Daniel kapitulo walo, ug bersikulo trese, uban kang Sedechias, ang katapusan sa mga hari sa Juda. Si Sedechias mao ang katapusan sa usa ka nagpadayon nga paghukom ug dili ang sinugdanan. Gipaila ni Sister White nga ang pagkabihag ni Manases sa Babilonya usa ka “earnest” sa umaabot pa. Ang “earnest” maoy unang bayad, ug nagtimaan sa pagsugod sa usa ka pagpalit nga adunay uban pang mga bayad nga mosunod.

“Faithfully the prophets continued their warnings and their exhortations; fearlessly they spoke to Manasseh and to his people; but the messages were scorned; backsliding Judah would not heed. As an earnest of what would befall the people should they continue impenitent, the Lord permitted their king to be captured by a band of Assyrian soldiers, who ‘bound him with fetters, and carried him to Babylon,’ their temporary capital. This affliction brought the king to his senses; ‘he besought the Lord his God, and humbled himself greatly before the God of his fathers, and prayed unto Him: and He was entreated of him, and heard his supplication, and brought him again to Jerusalem into his kingdom. Then Manasseh knew that the Lord He was God.’ 2 Chronicles 33:11–13. But this repentance, remarkable though it was, came too late to save the kingdom from the corrupting influence of years of idolatrous practices. Many had stumbled and fallen, never again to rise.” Prophets and Kings, 382.

“Sa matinud-anon ang mga propeta nagpadayon sa ilang mga pasidaan ug sa ilang mga pagdasig; sa walay kahadlok sila misulti kang Manases ug sa iyang katawhan; apan ang mga mensahe gitamay; ang masinupakon nga Juda wala mamati. Isip usa ka garantiya sa mahitabo sa katawhan kon sila magpadayon nga dili maghinulsol, gitugotan sa Ginoo nga ang ilang hari mabihag sa usa ka panon sa mga sundalong Asirianhon, nga ‘gigapos siya sa mga talikala, ug gidala siya ngadto sa Babilonia,’ ang ilang temporaryong kapital. Kini nga kasakit nakapaamgo sa hari; ‘nangamuyo siya sa Ginoo nga iyang Dios, ug nagpaubos siya pag-ayo sa atubangan sa Dios sa iyang mga amahan, ug nag-ampo ngadto Kaniya: ug Siya nagpatambag kaniya, ug gipatalinghugan ang iyang pagpangaliyupo, ug gidala siya pag-usab ngadto sa Jerusalem sa sulod sa iyang gingharian. Unya si Manases nasayod nga ang Ginoo Siya mao ang Dios.’ 2 Cronicas 33:11–13. Apan kini nga paghinulsol, talagsaon man kini, nahiabot nga ulahi na kaayo aron maluwas ang gingharian gikan sa makadaot nga impluwensya sa daghang katuigan sa mga buhat nga idolatronhon. Daghan ang nanghipangdol ug nangapukan, nga dili na gayud makabangon pag-usab.” Prophets and Kings, 382.

Manasseh marked the “down payment” that began the “curse” of the “seven times,” which was the last “indignation,” for the “first indignation,” had already begun when the northern kingdom was taken into captivity in 723 BC. Then at Jehoiakim’s overthrow, when Daniel was carried into captivity, the seventy years of captivity that Jeremiah identified began in 606 BC. Two kings after Jehoiakim, Jerusalem was destroyed and the last Judean king, Zedekiah, watched as his sons were slain before him, then he had his eyes gouged out and was carried captive into Babylon.

Si Manases mao ang nagpaila sa “unang bayad” nga nagsugod sa “tunglo” sa “pito ka panahon,” nga mao ang ulahing “kapungot,” kay ang “unang kapungot” nagsugod na diha sa pagdala sa gingharian sa amihanan ngadto sa pagkabinihag niadtong 723 BC. Unya sa pagpukan kang Jehoiakim, sa dihang si Daniel gidala ngadto sa pagkabinihag, misugod ang kapitoan ka tuig sa pagkabinihag nga giila ni Jeremias niadtong 606 BC. Duha ka hari human kang Jehoiakim, gilaglag ang Jerusalem ug ang ulahing hari sa Juda, si Zedekias, mitan-aw samtang gipatay ang iyang mga anak sa iyang atubangan; unya gitangtang ang iyang mga mata ug gidala siya nga binihag ngadto sa Babilonia.

Smith assigned the entire progressive judgment to Zedekiah and employed the judgment of Zedekiah as the proof text for his supposition. The judgment of Zedekiah, who was the “wicked and profane prince,” did identify that the crown of Judah was to be removed until Christ came to set up a kingdom. Smith said, “they are in subjection to earthly powers, and will be till the throne of David is again set up,—till He who is its rightful heir, the Messiah, the Prince of peace, shall come, and then it will be given him.” On October 22, 1844, in fulfillment of Daniel chapter seven, and verses thirteen and fourteen, Christ, represented as the Son of man, came before the Father to receive a kingdom.

Gipahinungod ni Smith ang tibuok progresibong paghukom kang Zedekias ug gigamit ang paghukom ni Zedekias ingon nga patunayng teksto alang sa iyang pagtuo. Ang paghukom ni Zedekias, nga mao ang “dautan ug mahugaw nga principe,” sa pagkatinuod nagpaila nga ang purongpurong sa Juda pagakuhaon hangtod nga moanhi si Cristo aron magatukod ug gingharian. Miingon si Smith, “sila anaa sa pagpasakop sa yutan-ong mga gahum, ug magapabilin niana hangtod nga ang trono ni David igapahimutang pag-usab,—hangtod nga Siya nga mao ang matarong nga manununod niini, ang Mesiyas, ang Prinsipe sa pakigdait, moanhi, ug unya igahatag kini kaniya.” Niadtong Oktubre 22, 1844, sa katumanan sa Daniel kapitulo 7, ug sa mga bersikulo 13 ug 14, si Cristo, nga gihulagway ingon nga Anak sa tawo, miadto sa atubangan sa Amahan aron modawat ug gingharian.

I saw in the night visions, and, behold, one like the Son of man came with the clouds of heaven, and came to the Ancient of days, and they brought him near before him. And there was given him dominion, and glory, and a kingdom, that all people, nations, and languages, should serve him: his dominion is an everlasting dominion, which shall not pass away, and his kingdom that which shall not be destroyed. Daniel 7:13, 14.

Nakita ko sa mga panan-awon sa kagabhion, ug ania karon, usa nga sama sa Anak sa tawo miabut uban sa mga panganod sa langit, ug miadto ngadto sa Tigulang sa mga adlaw, ug gidala nila siya sa duol sa iyang atubangan. Ug gihatag kaniya ang kagamhanan, ug ang himaya, ug ang gingharian, aron ang tanang mga katawohan, mga nasod, ug mga pinulongan mag-alagad kaniya: ang iyang kagamhanan usa ka walay-kataposang kagamhanan, nga dili mahanaw, ug ang iyang gingharian mao ang dili malaglag. Daniel 7:13, 14.

Sister White confirms that Daniel chapter seven, and verses thirteen and fourteen were fulfilled on October 22, 1844.

Gipamatud-an ni Igsoong White nga ang Daniel kapitulo 7, ug ang mga bersikulo 13 ug 14, natuman niadtong Oktubre 22, 1844.

“The coming of Christ as our high priest to the most holy place, for the cleansing of the sanctuary, brought to view in Daniel 8:14; the coming of the Son of man to the Ancient of Days, as presented in Daniel 7:13; and the coming of the Lord to His temple, foretold by Malachi, are descriptions of the same event; and this is also represented by the coming of the bridegroom to the marriage, described by Christ in the parable of the ten virgins, of Matthew 25.” The Great Controversy, 426.

“Ang pag-abot ni Cristo ingon nga atong Labing Halangdong Pari ngadto sa labing balaan nga dapit, alang sa paghinlo sa santuwaryo, nga gipadayag diha sa Daniel 8:14; ang pag-abot sa Anak sa tawo ngadto sa Tigulang sa mga Adlaw, ingon sa gipresentar diha sa Daniel 7:13; ug ang pag-abot sa Ginoo ngadto sa Iyang templo, nga gitagna ni Malakias, mga paghulagway sa mao rang hitabo; ug kini girepresentahan usab pinaagi sa pag-abot sa pamanhonon ngadto sa kasal, nga gihulagway ni Cristo diha sa sambingay sa napulo ka mga ulay, sa Mateo 25.” The Great Controversy, 426.

Smith did not address the key element of the “last end of the indignation.” He avoided the biblical principle that identified that Judah was overcome in the time of Manasseh, and that the captivity which began two kings before Zedekiah, also represented that Judah was already in subjection to Babylon, before Zedekiah met his fate. With these blatant omissions, he still stated, “here is the period of God’s indignation against his covenant people; the period during which the sanctuary and host are to be trodden under foot.” He therefore, directly associates “the period of God’s indignation” with Daniel chapter eight, and verse thirteen’s question of “how long.” The answer in verse fourteen, was until October 22, 1844.

Wala hisguti ni Smith ang mahinungdanong bahin sa “kataposang tumong sa kaligutgut.” Gilikayan niya ang biblikanhong prinsipyo nga nag-ila nga ang Juda nadaug sa panahon ni Manases, ug nga ang pagkabinihag nga nagsugod duha ka hari sa wala pa si Zedekias, naghulagway usab nga ang Juda nailalom na sa Babilonia sa wala pa moabot si Zedekias sa iyang gitagalang kapalaran. Bisan pa niining dayag nga mga pagpasagad, mipahayag gihapon siya, “ania ang yugto sa kaligutgut sa Dios batok sa iyang katawhang may tugon; ang yugto diin ang balaang puloy-anan ug ang panon pagatumban ilalom sa tiil.” Busa, iyang tuwiran nga gilangkit “ang yugto sa kaligutgut sa Dios” sa Daniel kapitulo otso, ug sa pangutana sa bersikulo trese nga “hangtod anus-a.” Ang tubag sa bersikulo katorse mao ang hangtod sa Oktubre 22, 1844.

The scattering into Babylonian slavery was a progressive history beginning in 677 BC, and continuing until 1844. That period equates to twenty-five hundred and twenty years, which is of course the “seven times” of Leviticus twenty-six. The end of that period of time on October 22, 1844 provided Daniel with a second witness to the “mar’eh vision” of the twenty-three hundred evening and mornings.

Ang pagkatibulaag ngadto sa pagkaulipon sa Babilonia maoy usa ka progresibong kasaysayan nga nagsugod niadtong 677 BC, ug nagpadayon hangtod sa 1844. Kana nga yugto katumbas sa duha ka libo ug lima ka gatus ug kaluhaan ka tuig, nga sa pagkatinuod mao ang “pito ka panahon” sa Levitico 26. Ang katapusan niana nga yugto sa panahon niadtong Oktubre 22, 1844 naghatag kang Daniel ug ikaduhang saksi ngadto sa “mar’eh vision” sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka mga kagabhion ug mga kabuntagon.

Gabriel was told to make Daniel understand that vision, and what Gabriel did was provide a second witness to the termination date of October 22, 1844. Not only did he provide a second witness to establish the date of the fulfillments of both time prophecies, but as Smith correctly pointed out, the period of time associated with the second witness to 1844, had been identified in verse thirteen, as the period that the sanctuary and host were to be trodden under foot. The question in verse thirteen is, “How long shall be the vision concerning the daily sacrifice, and the transgression of desolation, to give both the sanctuary and the host to be trodden under foot?” That period of time was the “seven times” of Leviticus twenty-six.

Gisugo si Gabriel nga pasabton si Daniel niadtong panan-awon, ug ang gibuhat ni Gabriel mao ang paghatag ug ikaduhang saksi sa petsa sa pagtapos nga Oktubre 22, 1844. Dili lamang siya mihatag ug ikaduhang saksi aron mapalig-on ang petsa sa katumanan sa duha ka mga tagna sa panahon, kondili, sumala sa hustong gipunting ni Smith, ang yugto sa panahon nga nalangkit sa ikaduhang saksi sa 1844, giila na sa bersikulo trese ingon nga mao ang yugto nga ang balaang puloy-anan ug ang panon pagatumban sa ilawom sa tiil. Ang pangutana sa bersikulo trese mao kini: “Unsa ka dugay ang panan-awon mahitungod sa adlaw-adlaw nga halad, ug sa kalapasan sa kalaglagan, aron itugyan ang balaang puloy-anan ug ang panon sa pagkatumban sa ilawom sa tiil?” Kana nga yugto sa panahon mao ang “pito ka panahon” sa Levitico 26.

What Smith did not see, or avoided identifying, was that the “indignation” of verse nineteen, was the “last end” of that indignation. If there is a “last” then there is also a “first”, and Daniel identifies when the “first indignation” ended, in chapter eleven. He is identifying the papacy reigning during the Dark Ages, and he states that the papacy would prosper until the indignation was accomplished, or ended.

Ang wala makita ni Smith, o gilikayan niyang maila, mao nga ang “kasuko” sa bersikulo disi-nuwebe mao ang “kataposang panahon” nianang kasuko. Kon adunay “kataposan,” nan adunay usab “sinugdanan,” ug giila ni Daniel kon kanus-a natapos ang “unang kasuko,” diha sa kapitulo onse. Iyang giila ang kapapahan nga naghari sa panahon sa Mangitngit nga Kapanahonan, ug iyang giingon nga ang kapapahan molampos hangtod nga ang kasuko matuman, o matapos.

And the king shall do according to his will; and he shall exalt himself, and magnify himself above every god, and shall speak marvellous things against the God of gods, and shall prosper till the indignation be accomplished: for that that is determined shall be done. Daniel 11:36.

Ug ang hari magabuhat sumala sa iyang kabubut-on; ug siya magabayaw sa iyang kaugalingon, ug magapadaku sa iyang kaugalingon labaw sa tagsatagsa ka dios, ug magasulti ug kahibulongang mga butang batok sa Dios sa mga dios, ug siya mouswag hangtod nga matuman ang kapungot: kay ang gitinguha nga nahukman pagabuhaton. Daniel 11:36.

Verse thirty-six is widely understood to be the verse the apostle Paul paraphrases in his second letter to the Thessalonians.

Ang bersikulo traynta y sais kaylap nga nasabtan nga mao ang bersikulo nga giparaprase sa apostol nga si Pablo sa iyang ikaduhang sulat ngadto sa mga Taga-Tesalonica.

Let no man deceive you by any means: for that day shall not come, except there come a falling away first, and that man of sin be revealed, the son of perdition; Who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshipped; so that he as God sitteth in the temple of God, showing himself that he is God. 2 Thessalonians 2:3, 4.

Ayaw tugoti nga may bisan kinsa nga maglimbong kaninyo sa bisan unsang paagi: kay kana nga adlaw dili moabot, gawas kon moabot una ang pagkahulog sa pagtuo, ug ikapadayag ang tawo sa sala, ang anak sa pagkalaglag; Siya nga mosupak ug magabayaw sa iyang kaugalingon labaw sa tanan nga ginatawag nga Dios, o nga ginasimba; sa pagkaagi nga siya ingon nga Dios molingkod sa templo sa Dios, nga nagapakita sa iyang kaugalingon nga siya mao ang Dios. 2 Tesalonica 2:3, 4.

Paul’s “man of sin” who is also “the son of perdition,” who “opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshipped,” is also the “king” who “shall do according to his will; and he shall exalt himself, and magnify himself above every god.” Both passages refer to the pope of Rome. Daniel writes that the pope would prosper, which means push forward, until the “indignation be accomplished.” The indignation in verse thirty-six had been “determined.” The word “determined” means “to wound”.

Ang “tawo sa sala” ni Pablo nga mao usab ang “anak sa pagkalaglag,” nga “mosupak ug mopataas sa iyang kaugalingon labaw sa tanan nga ginganlang Dios, o nga ginasimba,” mao usab ang “hari” nga “magabuhat sumala sa iyang kabubut-on; ug siya magapadaku sa iyang kaugalingon, ug magapabantog sa iyang kaugalingon labaw sa tagsatagsa ka dios.” Ang duha ka mga pahayag nagtumong sa papa sa Roma. Si Daniel nagsulat nga ang papa mouswag, nga nagkahulogan sa pagpadayon sa pag-abante, hangtod nga ang “kapungot matuman.” Ang kapungot sa bersikulo traynta y sais “gikatakda na.” Ang pulong nga “gikatakda” nagkahulogan og “pagpasamad.”

The papacy received its “deadly wound” in 1798, and at that point the “first indignation” was accomplished or terminated. The word “accomplish” means to end or cease. The end of “the indignation” in chapter eight, and verse nineteen identified the end of the period that the sanctuary and host were to be trampled down. It ended in 1844, but the “first” indignation ended in 1798.

Ang pagka-papa nakadawat sa iyang “makamatay nga samad” niadtong 1798, ug nianang tungora ang “unang kasuko” natuman o natapos. Ang pulong nga “tumanon” nagkahulogan sa pagtapos o paghunong. Ang katapusan sa “kasuko” diha sa kapitulo otso, ug bersikulo disinuebe, nagpaila sa katapusan sa yugto nga ang balaang puloy-anan ug ang panon pagalatasan ug pagayatakan. Kini natapos niadtong 1844, apan ang “unang” kasuko natapos niadtong 1798.

The “last indignation” ended in 1844, twenty-five hundred and twenty years after king Manasseh was carried to Babylon by the Assyrians in 677 BC. The “first” indignation ended in 1798, twenty-five hundred and twenty years after the northern kingdom of Israel was carried into slavery by the Assyrians in 723 BC.

Ang “katapusang kasuko” natapos niadtong 1844, duha ka libo lima ka gatos ug baynte ka tuig human si Haring Manases gidala ngadto sa Babilonia sa mga Asirianhon niadtong 677 BC. Ang “nahauna” nga kasuko natapos niadtong 1798, duha ka libo lima ka gatos ug baynte ka tuig human ang amihanang gingharian sa Israel gidala ngadto sa pagkaulipon sa mga Asirianhon niadtong 723 BC.

There is more to say about the hidden “seven times” in the book of Daniel and we will address that in our next article.

Aduna pa kitay ikasulti mahitungod sa tinagong “pito ka panahon” diha sa basahon ni Daniel, ug atong hisgutan kana sa atong sunod nga artikulo.

“‘And unto the angel of the church of the Laodiceans write: These things saith the Amen, the faithful and true Witness, the beginning of the creation of God; I know thy works, that thou art neither cold nor hot: I would thou wert cold or hot. So then because thou art lukewarm, and neither cold nor hot, I will spew thee out of My mouth. Because thou sayest, I am rich, and increased with goods, and have need of nothing; and knowest not that thou art wretched, and miserable, and poor, and blind, and naked.’

“‘Ug ngadto sa manulonda sa iglesia sa mga taga-Laodicea isulat: Kini nga mga butang nagaingon ang Amen, ang matinumanon ug tinuod nga Saksi, ang sinugdanan sa paglalang sa Dios; Nahibalo Ako sa imong mga buhat, nga ikaw dili bugnaw ni mainit: buot Ko unta nga ikaw bugnaw o mainit. Busa tungod kay ikaw dagaang, ug dili bugnaw ni mainit, isuka Ko ikaw gikan sa Akong baba. Tungod kay nagaingon ikaw, Ako dato, ug nadagaya sa mga kabtangan, ug walay ako’y kinahanglan; ug wala ka masayod nga ikaw alaut, ug makalolooy, ug kabus, ug buta, ug hubo.’”

“The Lord here shows us that the message to be borne to His people by ministers whom He has called to warn the people is not a peace-and-safety message. It is not merely theoretical, but practical in every particular. The people of God are represented in the message to the Laodiceans as in a position of carnal security. They are at ease, believing themselves to be in an exalted condition of spiritual attainments. ‘Because thou sayest, I am rich, and increased with goods, and have need of nothing; and knowest not that thou art wretched, and miserable, and poor, and blind, and naked.’

“Dinhi gipakita sa Ginoo kanato nga ang mensahe nga igadala ngadto sa Iyang katawhan pinaagi sa mga ministro nga Iyang gitawag sa pagpasidaan sa katawhan dili usa ka mensahe sa pakigdait ug kaluwasan. Dili kini kay teoriya lamang, kondili praktikal sa matag bahin. Ang katawhan sa Dios gilarawan diha sa mensahe ngadto sa mga taga-Laodicea nga anaa sa kahimtang sa lawasnong kasigurohan. Sila anaa sa kahapsay, nagatoo sa ilang kaugalingon nga anaa sa halangdong kahimtang sa espirituhanong mga kalamposan. ‘Kay nagaingon ikaw, Ako dato, ug midagaya sa mga bahandi, ug walay kinahanglan sa bisan unsa; ug wala ka mahibalo nga ikaw alaut, ug makalolooy, ug kabus, ug buta, ug hubo.’”

“What greater deception can come upon human minds than a confidence that they are right when they are all wrong! The message of the True Witness finds the people of God in a sad deception, yet honest in that deception. They know not that their condition is deplorable in the sight of God. While those addressed are flattering themselves that they are in an exalted spiritual condition, the message of the True Witness breaks their security by the startling denunciation of their true condition of spiritual blindness, poverty, and wretchedness. The testimony, so cutting and severe, cannot be a mistake, for it is the True Witness who speaks, and His testimony must be correct.” Testimonies, volume 3, 252.

“Unsa pang mas dako nga limbong ang mahimong modangat sa mga hunahuna sa mga tawo kay sa usa ka pagsalig nga sila husto samtang sila hingpit nga sayop! Ang mensahe sa Tinuod nga Saksi nakakaplag sa katawohan sa Dios diha sa usa ka masulub-ong pagkalimbongan, apan matinud-anon sulod niana nga pagkalimbongan. Wala sila mahibalo nga ang ilang kahimtang makalolooy diha sa pagtan-aw sa Dios. Samtang kadtong gipasidan-an nagadayeg sa ilang kaugalingon nga anaa sila sa usa ka halangdong espirituwal nga kahimtang, ang mensahe sa Tinuod nga Saksi nagbungkag sa ilang pagbati sa kasigurohan pinaagi sa makapakurat nga pagsaway sa ilang tinuod nga kahimtang sa espirituwal nga pagkabuta, kakabos, ug pagkakaluluoy. Ang pagpamatuod, nga mahait ug mabug-at kaayo, dili mahimong sayop, kay ang Tinuod nga Saksi mao ang namulong, ug ang Iyang pagpamatuod kinahanglan nga husto.” Testimonies, volume 3, 252.