Pe ñe’ẽmarandu ñe’ẽmondoha Ezequiel kuatiápe ha’e pe “ñemongora ñe’ẽtechaukaha”. Oñepyrũvo pe ñemongora, Ezequiel rembireko omano, ha Ezequiel oñemanda chupe ani hag̃ua oñembyasy hemano rehe. Imano, ha péva oñemoirũvo ndajajepy’apy’ỹi rehe hemano rehe, ohechauka’ekue pe ñemongora ha Jerusalén ñehundikatu oúmava. Ijepokokue ha imano ohechauka peteĩ ñe’ẽtechaukaha ñe’ẽmondoha, ohechaukáva peteĩ ñe’ẽtechaukaha oútava tenonderãme, Jesús omoĩva’ekue “pe ñehundi vaiete oporombo’ykeha” ramo.
Upévare peẽ pehecháta vove pe ñehundi ñanembojeguarúva, oñeñeʼẽ hague rehe Daniél marangatupy rupi, oñemboʼýva pe tenda marangatupe, (oimeraẽ omoñeʼẽva, toikũmby). Mateo 24:15.
Umi estandarte romano-kuéra oñemoĩ rire pe témplo korapy ryepýpe, umi kristiáno Jerusalénpe oĩva oheja vaʼerãkuri pe távape ha okañy. Mokõi testígo pe señal Jerusalén ñehundiháre omombaʼe guasu mbaʼe tuichaitépa pe oñeikuaavaʼerã “señal” pe ñorairõ ñemongora mboyve, ha pe inspiración ohechauka avei porã umi mokõi testígo orekoha hikuái i“aplikasión más directa” umi ára pahápe. Oñeʼẽvo Cristo ñemomarandúre Jerusalén ñehundi rehegua, oñembojoajúva Ezequiel ha Juan oĩ haguére peteĩ visiónpe témplogua, la Hermana White ohai vaʼekue:
“Koʼã profesía oguereko jepe peteĩ cumplimiento parcial Jerusalén ñehundípe, iaplikasión oñembojoja hag̃uave hag̃ua umi ára pahápe.”
“Ñande ñaiméma tuicha ha solemne mba’e oikótavape oike hag̃uáicha pe okẽme. Profesía pya’e oñekumplíma. Ñandejára oĩma pe okẽme. Pya’eterei oñepe’áta ñane renondépe peteĩ ára pegua tiémpo ipyahúva, tuicha ha pohýi etéva opa oikovévape guarã. Umi ñorairõ ha disputa ymaguaréva oñemoingove jeýta; umi pyahu katu osẽta avei. Umi escena ojejapótava ñande yvy ape ári ndaha’éi gueteri jepe mba’e ojehecháva térã oñeñandúva ñandéve apytépe.” Testimonies, volúmen 5, 753.
Pe kapítulo irundyhápe, Ezequiel ojehekombo'e hag̃ua ohechauka hag̃ua peteĩ parábola omomba'éva pe “señal del sitio”. Ezequiel ohechauka peteĩ parábola ipópe po vése iñe'ẽpotýpe, ha umi ijoyke'ykuéra ndohechaséi. Ezequiel oñe'ẽ po vése umi ijoyke'ykuérape ha ha'ekuéra ndohenduséi. Umi parábola ojapo va'ekue ha umi marandu ohechauka peteĩ aty poapýva kuñataĩ tarováva ndopyhyiséiva pe jehupi “arandu” rehegua ojoajúva umi iparábola ha iñe'ẽnguéra rehe. Umi ñe'ẽ ha parábola ojoaju hag̃uaite Jerusalén ñehundi rehe, ha upéva oreko “jeporu hag̃uavéva umi ára pahápe”.
Nde avei, che yvypóra ra’y, ejapyhy peteĩ ladríllo, emoĩ ne renondépe, ha eha’ãnga hi’ári pe táva, Jerusalén jepe. Ha emongora’y hese, ejapo hi’ári peteĩ táva ñorairõme ojepurúva, ha embopu hi’ári peteĩ yvyty ojejupi hag̃ua; emoĩ avei pe ñorairõhára aty hese, ha emoĩ aríete kuéra ijerére. Upéi ejapyhy ndeve peteĩ sartén hierro guigua, ha emoĩ peve peteĩ murálla hierro guáicha nde ha pe táva apytépe; ha emboja nde rova hese, ha oĩta oñemongoraýva, ha nde remongoraýta hese. Kóva ha’éta peteĩ techaukaha Israel róga pegua hag̃ua.
Eñeno avei nde akatúape, ha emoĩ hi’ári Israel róga rembiapovai; mboy ára repytáta hi’ári, upe mboy ára aja regueraháta hikuái rembiapovai. Che niko amoĩ nde ári iñangaipa ára, he’iséva hi’angaipa arykue, umi ára papaha rupive, mbohapy ciento noventa ára: upéicha regueraháta Israel róga rembiapovai. Ha remohu’ã rire umíva, eñeno jey nde akatúa ári, ha regueraháta Judá róga rembiapovai cuarenta ára aja: peteĩ ára ame’ẽ ndéve peteĩ ary-rã. Upévare emoĩ nde rova Jerusalén jejoko rehe, ha nde jyva toñemboi opívo, ha eprofetisa hese. Ha, péina ápe, che amoĩta nde ári ñapytĩha, ha ndaikatumo’ãi rejerova peteĩ ykére guive ambue ykére peve, remohu’ã meve nde jejoko ára. Ezequiel 4:1–8.
Ta’ãnga’ẽ hag̃ua hag̃ua hag̃uáicha
Pe ñe’ẽ “techaukaha” ojejuhu porundy jevy kuatiañe’ẽ Ezequielpe. Ñembyaty irundyhápe, Jerusalén jejoko ha’e pe “techaukaha” Israel róga-pe g̃uarã. Ñembyaty pakõiha-pe, Ezequiel jey ha’e peteĩ “techaukaha” ohechauka hag̃ua Jerusalén jejoko ha ñehundi.
Yvypóra, nde reiko peteĩ óga pu’akápe mbytépe, orekóva tesa ohecha hag̃ua, ha ndohechái; orekóva apysa ohendu hag̃ua, ha nohendúi; mba’érehe piko ha’e kuéra peteĩ óga pu’akáva. Upévare, nde yvypóra ra’y, embosako’i nde mba’e jeguerova hag̃ua, ha eñembohasáke ára pukukue ijesa renondépe; ha reñembohasáta nde rendágui ambue hendápe ijesa renondépe: ikatu hag̃uáicha ohechakuaa, jepe ha’e kuéra peteĩ óga pu’akáva. Upéi reguenohẽta nde mba’e ára pukukue ijesa renondépe, mba’e jeguerova hag̃uáicha; ha reho jeýta ka’aru hag̃uáicha ijesa renondépe, umi osẽva hag̃ua tembiguáiramo. Eikuaa hag̃ua, ejapo peteĩ kuápe pe pirérape ijesa renondépe, ha upe rupi eguenohẽ. Ijesa renondépe eraháta nde ati’y ári, ha regueraháta pytũmbyte jave; emo’ãta nde rova ani hag̃uáicha rehecha yvy, mba’érehe che romoĩ nde hag̃ua peteĩ techaukaha ramo Israel róga peguarã. Ezequiel 12:2–6.
Upe óga oñembotavyva ohechávo pe ñemoha’anga guive oñembotýva mba’evéichapa he’ise, ndoikuaái mba’épa he’ise, upévare ojerure Ezequielpe omyesakã hag̃ua chupekuéra.
Taʼýra yvypóra, ndéve piko noñeʼẽi Israel róga, pe óga opuʼãva, heʼívo: “Mbaʼe rejapo?” Ejeʼe chupekuéra: Péicha heʼi Ñandejára Tupã: Ko ñeʼẽ pohýi oñeʼẽ Jerusalén pe mburuvicháre, ha opaite Israel róga rehe oĩva ijapytepekuéra. Ejeʼe: Che hína pene techaukaha; che ajapo haguéicha, péicha avei ojejapóta chupekuéra: oñemonguʼéta ha oho hag̃ua tembiguáipe. Ezequiel 12:9–11.
Jerusalén ñemongoraha ha’e peteĩ techaukaha Tupã tavayguárape g̃uarã umi ára pahápe.
“Káda peteĩva umi proféta yma guare oñe’ẽve ndaha’éi iñarandupykuéra ára rehe, síno ñande ára rehe; upévare iprofesía oreko mbarete ñandéve g̃uarã. ‘Koʼã mbaʼe pavẽ oiko chupekuéra techapyrãramo: ha ojehai ñaneñemoñeʼẽrã, ñandéve g̃uarã, umi ára paha oguahẽmava ári.’ 1 Corintios 10:11. ‘Ndahaʼéi hag̃ua ijeheguikuérape guarã, síno ñandéve guarã, haʼekuéra ombaʼapo vaʼekue umi mbaʼépe, koʼág̃a ojeikuaaukáva peẽme umi opredikáva peẽme evangelio Espíritu Santo yvágagui oñemondóva rupive; koʼã mbaʼe rehe umi ánhel kuéra voi ohechaseterei.’ 1 Pedro 1:12....”
“La Biblia ombyaty ha oñeñapytĩ oñondivepa hepykue ko ñemoñare pahápe g̃uarã. Opa umi mbaʼe guasu oikovaʼekue ha umi tembiapo marangatu kakuaa Antiguo Testamento rembiasakuepe ojejapo jey vaʼekue, ha ojejapo jey hína tupãópe koʼã ára pahápe.” Selected Messages, libro 3, 338, 339.
Ko Ára Mboývepe hag̃uarã Áraite Peve
Ezequiel, pe parábola oñembosaráivape “Jerusalén ñemongorapy ha ñehundiháre”, ha’e peteĩ techaukaha Ñandejára tavayguakuérape ára pahápe.
Ha upéi, pe ary pahápe, jasy pahápe, ha pe jasýpe ára pahápe, Ñandejára ñe’ẽ ou chéve, he’ívo: Yvypóra ra’y, ehai ndéve ko ára réra, ko ára voi rehegua; Babilonia ruvicha guasu oñemoĩ Jerusalén rehe ko ára voi.
Ha emombe’u peteĩ ñe’ẽnga’u pe óga rebelde-pe, ha ere chupekuéra: Péicha he’i Ñandejára Tupã; Emoĩ peteĩ mba’yru, emoĩ porã, ha avei eñohẽ y ipype. Embyaty ipype umi pehẽngue, opaite pehẽngue porãva, ku’á ha ati’y; emyenyhẽ chupe kangue iporãvévagui. Egueru ovecha aty iporãvéva, ha ehapypa avei umi kangue hýpyguápe, ha embopupu porãiterei, ha tojekutu umi kangue ipype. Upévare péicha he’i Ñandejára Tupã; Ái pe táva huguy rehevegua, pe mba’yru huguái ky’a oĩháme, ha huguái ky’a nosẽiva gueteri ipypegui! Eguenohẽ pehẽngue ha pehẽngue; ani to’a hi’ári suerte. Pórke huguýva oĩ mbytépe; omoĩ va’ekue itá guasu ári; ndoñohẽi va’ekue yvy ári, oñeñotỹ hag̃uáicha yvyku’ípe; Ikatu hag̃uáicha omopu’ã pochy hag̃ua, ojepy’apy hag̃uáicha hekojojáva jehupytyrã; che amoĩ iñuguy itá guasu ári, ani hag̃uáicha oñeñotỹ.
Upévare péicha he'i Ñandejára Tupã: ¡Aikóne pe táva tuguy rehegua! Che voi ambotuicháta tata renda. Emoĩ yvyra hetave, emboguejy tata, embopupu so’o, emongaru porã ichupe, ha tojehapy kanguekuéra. Upéi emoĩ pe mba’yru nandi hapykuéri tatapỹi ári, ikatu hag̃uáicha haku, ha okañy, ha iky’a oñemongu’e ipype, ha ijuype’a hag̃ua opaite. Ha’e ikane’õ ijapu reheve, ha ijuype’a tuicha nosẽi chugui: ijuype’a opytáta tata ryepýpe. Nde ky’ápe oĩ teko ky’a: che romopotĩ haguére, ha nde ndereñemopotĩri, ndereñemopotĩmo’ãi véima nde ky’águi, peve ambopytu’u hag̃ua che pochy nde ári. Che, Ñandejára, ha’e upéva; oikóta, ha che ajapóta; ndajevymo’ãi tapykuépe, noroporiahuramo’ãi, ha ndarrepentimo’ãi; nde rape kuéra ha nde rembiapo kuéra he’iháicha, upéicha nderovajáta, he’i Ñandejára Tupã.
Upéi avei Ñandejára ñe'ẽ ou chéve he'ívo: Yvypóra ra'y, ema'ẽ, che aipe'áta ndehegui peteĩ sapy'ami rupive nde resa rembipota; upéicharõ jepe, ani reñembyasy, ani rejahe'o, ha ani tosyrýi nde resay. Ejejoko rejahe'ógui, ani rejapo omanóva rehe ñembyasy; eñapytĩ nde akã jeguaka nde ári, ha emoĩ nde py rehe nde sapatú, ani rejaho'i nde tembe, ha ani re'u avakuéra mbujape. Upémarõ aime'ẽ ñe'ẽ tavayguakuérape pyhareve; ha ka'aruete che rembireko omanóma; ha pyhareve ajapo che rembiapoukapyháicha. Ha tavayguakuéra he'i chéve: Nde ndere'éi oréve mba'épa ko'ã mba'e oreheguáva, nde rejapo hag̃uáicha péicha?
Upéi ambohovái chupekuéra: Ñandejára ñeʼẽ ou chéve, heʼívo: Eñeʼẽ Israel róga-pe: Péicha heʼi Ñandejára Yára; Péina ápe, che amongyʼaʼỹta che tupaópe, pende mbarete jeguaka porãitéva, pene resa rembipota, ha upe pende ánga poriahuverekóva; ha pene raʼykuéra ha pene rajykuéra peheja vaʼekue hoʼáta kysepuku rupi. Ha peẽ pejapóta che ajapo haguéicha: ndapejahoʼimoʼãi pene tembe, ni peʼumoʼãi kuimbaʼekuéra mbujape. Ha pene akãjegua oĩta pene akã ári, ha pene sapatukuéra pene py rehe: ndapesẽmoʼãi pembyasy, ni ndapesejamoʼãi; síno peikovekangýta pene rembiapo vaikuére, ha pembyasy hag̃ua peteĩ ojuehe. Péicha Ezequiel oĩ peẽme hag̃ua techaukaha: opa mbaʼe haʼe ojapo haguéicha, péicha pejapóta; ha koʼã mbaʼe oikóramo, peikuaáta chehaha Ñandejára Yára. Ezequiel 24:1–24.
Ezequiel ha'e peteĩ techaukaha ohechaukáva Jerusalén ñemongora ñepyrũ ha ipahápe iñehundi, ha upe rire, Laodiceagua Ára Pokõiha Adventista tupãopeguakuéra ojererahaha tembiguáiramo.
“Olivoty yvýpe guive Cristo oma’ẽrõ guare yvýre, Haʼe ohecha ko estado de cosas oikóva opaite tupaope. Umi ñe’ẽmondo ñemomarandu oguahẽ opa umi osegívape Jerusalén retãygua rape pypukupe, umi oguerekovaʼekuépe tuicha tesape. Ko tavaygua oñemoĩ ñande renondépe peteĩ ñe’ẽmondorãramo. Oñemboykéramo Tupã ñemomarandu ñane ára koʼãvape, yvyporakuéra ojevyjey hína Jerusalén angaipa rehe. Ñandejára ohecha pe tembiapo pe yvypóra rembiapokue ndohecháiva ha ndohesechase moʼãiha—opa mbaʼe osẽtava opaite yvypóra ñemoheñói gui Battle Creek-pe. Haʼe ojapo opa mbaʼe peteĩ Tupã ikatúva ojapo. Omimbiuka tesape tavaygua resa renondépe, ikatu hag̃uáicha iñangaipakuéra ani oguahẽ pe límite pe arrepentimiento ndaikatúi hag̃ua oñeñandu. Péro peteĩ puku jave ojeipeʼa hag̃ua umi principio justo ha hekojojáva-gui, yvyporakuéra oñemoĩma hikuái pe tenda tesape ha añetegua, tekojoja ha poriahuvereko noñemoakãrapuʼãihápe. Ko tape oiko hína chuguikuéra peteĩ parte voi iñande rekogui.” Testimonies, volumen 8, 68.
Mokõi Testígo Alfa ha Omega rehegua
Ezequiel oñemoñeʼẽngu vaʼekue peteĩ milágro rupive, ha ojeʼe chupe Jerusalén hoʼa vove ikatutaha oñeʼẽ jey, ha upérõ haʼetaha peteĩ ‘techaukaha’. Ezequiel ndohechaukái hague ñembyasy hembireko ñemano rehe haʼe vaʼekue pe techaukaha alfa pe ñemongora ñepyrũme, ha Ezequiel juru ojepeʼa hague Jerusalén hoʼárõ guare haʼe vaʼekue pe techaukaha omega. Pe ñemongora, ojepysóva pe ñehundi peve, oreko peteĩ techaukaha iñepyrũme ha peteĩ ipahápe. Upe ñemohaʼangaite ryepýpe, peteĩ testígo mokõiha peteĩ techaukaha alfa ha peteĩ omega rehegua oñemohaʼanga pe “Ezequiel resa rembipota” ñemano rupive alfa ramo ha pe tetãygua “resa rembipota” ñemano rupive upe arapaʼũ techaukaha omega ramo. Pe arapaʼũ, ipukúva peteĩ áño ha mbyte, oreko mokõi testígo peteĩ alfa ha peteĩ omega rehegua. Ezequiel rembireko ñemano rupive oñemohaʼanga vaʼekue pe ehérsito ñeñapytĩ ha hese jepyrũ, ha Jerusalén ñemano omega rupive oñemohaʼanga vaʼekue pe santuário rehe jepyrũ.
Upéicha Ezequiel oĩ pene renonderã peteĩ techaukaharamo: opa mba’e ha’e ojapohaguéicha, péicha pejapóta peẽ; ha péva oikóvo, peikuaáta cheha hína Ñandejára Tupã. Avei, nde, yvypóra ra’y, ndaha’éimo pe ára ame’ẽvo chuguikuéra ijyvatekue, igloría vy’a, hesakuéra rembipota, ha upéva hese omoĩhápe ikorasõ, ita’ýra ha itajýra, upe ára pe osẽ va’ekue ndajúi piko ne rendápe, rehendu hag̃ua nde apysápe? Upe árape ne jurúta ojepe’áta upe osẽ va’ekuépe g̃uarã, ha reñe’ẽta, ha ndereikovéi hag̃ua kirirĩme; ha nde reikóta chupekuéra g̃uarã peteĩ techaukaharamo; ha ha’ekuéra oikuaáta cheha hína Ñandejára. Ezequiel 24:24–27.
Seis Manoi hag̃ua
Ezequiel rembireko ñemano ohechauka pe ñemongora ñepyrũ, ha Jerusalén ñemano katu ohechauka iñemohuʼã. Jerusalén, profesíape haʼéva Cristo rembirekorã ha ohechaukáva pe arateĩ rehegua léi oú potaitémava, mboyve oĩ peteĩ arapaʼũ oñehechaukáva peteĩ ñemongora rupive. Pe ñemongora arapaʼũ ha pe ñehundi haʼe mokõi tape rechaukaha ojoavýva, ojoajúramo jepe ojuehe voi. Pe ñemongora haʼe peteĩ arapaʼũ, ha pe ñehundi katu peteĩ sapyʼaite. Pe ñehundi haʼe pe arateĩ rehegua léi, ha upe léi mboyve oĩ pe arapaʼũ oñemoheñói aja pe mymba ñarõ raʼanga. Pe mymba ñarõ raʼanga rehegua arapaʼũ oñemohuʼã pe mymba ñarõ rechaukaha reheve. Jesús ohechaukárõ guare Jerusalén ñehundi rechaukaha Mateo mokõipa irundýpe, Haʼe imanduʼa avei Noé arakuéra rehe.
Ha oiko vaʼekue Noé ára-pe, upéicha avei oikóta Yvypóra Raʼy ou jave. Y ojahéi mboyve, umi ára-pe, haʼekuéra okaru ha hoʼu, omenda ha ombojoaja imembykuña kuéra ñemendápe, pe ára Noé oike hague pe árka-pe peve, ha ndoikuaái mbaʼeve y ojahéi ou peve ha ogueraha opaitevépe; upéicha avei oikóta Yvypóra Raʼy ou jave. Mateo 24:37–39.
Noé árape, oñemboty pe grásia arapa'ũ rokẽ, ha upéicha oñemoha'ãnga pe arateĩ rehegua léi og̃uahẽmbotáva, ha upe léi avei oñemoha'ãnga pe okẽ ñemboty rupive 1844 jasypa 22-pe. Pe arapa'ũ oñepyrũva pe aty guasu kampaméntope, ojejapo va'ekue Exeter-pe 1844 jasypoapy 12–17-pe, omoha'ãnga peteĩ arapa'ũ profétiko ogueraháva peteĩ okẽ oñembotýmavape.
Noé árape, Noé orrepresentákuri pe mbohapyha ánhelpe, ha pe mbohapyha ánhel oguahẽ pe okẽ oñembotývape 22 jasypa 1844-pe. Noé árape, upéva Jesús he’iháicha oikótava “yvypóra Ra’y ouhaicha”, pe mbohapy ánhel Apocalipsis irundypa irundyguágui ogueraha pe okẽ oñembotývape. William Miller orrepresentákuri pe peteĩha ánhel marandu, ha oñeta’ãngákuri Enoc rupive Noé árape. Judas omombe’u Enoc maranduha peteĩ joja Miller marandúndi.
Ha Enoc avei, pe séptimo Adángui, oñeprofetisa hesekuéra, he’ívo: Péina, Ñandejára ou hetaiterei imarangatúva ndive, ohusga hag̃ua opa mba’e, ha ohechauka hag̃ua opavavépe, umi hekoañáva apytépe, opa umi hekoañame ojapóva hikuái hekoañápe, ha opa umi ñe’ẽ hatã umi angaipa apoha hekoañáva he’íva hese. Judas 1:14, 15.
Pe primer mensáhe angél rehegua Miller omombe’u vaʼekue pe “juicio” ojehechauka hag̃uáicha Enoc mensáhepe. Enoc ñepyrũ ojehechauka hag̃ua haʼeha “mokõiha sieteha Adángui”. Miller mensáhe oñepyrũ ha opa pe “siete tiempo” og̃uahẽvo pe reino yvateguáre, ha irundypa poteĩ seis áño rire pe mbohapyha ánhel og̃uahẽ 22 de octubre de 1844-pe, pe “siete tiempo” pe reino yvýpeguáre oñekumpli ramo. Mokõivéva, Enoc ha Miller, oikóva juicio aravo mensaherohára ramo, oñepyrũkuri pe papapy siete jehechauka reheve. Pe ára pukukue oñepyrũvaʼekue Enoc ndive, pe sieteha ndive, opa siete ára reheve umi mymba oike hague pe árkape pe okẽ oñemboty mbarete yvagapegua rupi peve. Jesús akóinte ohechauka pe paha pe ñepyrũ rupive.
Enoch raʼy vaʼekue Methuselah, ha Methuselah raʼy katu Lamech. Lamech ha Methuselah omohaʼanga pe ánhel mokõiha marandu ha avei pe pyharepyte sapukái marandu. Pe pyharepyte sapukái oñemotenonde pe okẽ oñemboty peve, ha upévare Methuselah, omano vaʼekue pe dilúvio oiko hague arýpe, omohaʼanga ko sapukái. Lamech omohaʼanga vaʼekue pe ánhel mokõiha marandu, ha Lamech omano vaʼekue po ary pe dilúvio mboyve. Umi po ary ohasa vaʼekue Lamech ñemano guive Methuselah ñemano peve, oñembotýrõ guare pe okẽ, omohaʼanga vaʼekue Ezekiel rembirekorã ñemano; upe ñemano ohechauka vaʼekue oñepyrũha pe arapaʼũ ogueraha vaʼekue Cristo rembirekorã ñemano peve, ha Methuselah omohaʼanga vaʼekue ko tembirekorãme.
Enoc omohaʼanga vaʼekue pe ánhel peteĩha og̃uahẽ vaʼekue 1798-pe; Lamec omohaʼanga vaʼekue pe ánhel mokõiha og̃uahẽ vaʼekue 1844 jasyrundy ára 19-pe; ha Matusalén omohaʼanga vaʼekue pe pyharepyte sapukái Exeter guive pe okẽ Noé omohaʼanga vaʼekue ha oñemboty vaʼekue 1844 jasypa ára 22-pe peve. Umi po ary Lamec omano hague guive Matusalén omano hague peve omohaʼanga vaʼekue pe ary ha mbyte Cristo mboyve 587 guive 586 peve. Umi po ary Lamec guive Matusalén peve omohaʼanga umi po ary 1448 guive 1453 peve.
Ary 1448 jasypa 31-pe omano John Palaiologos, ha ityvýra, Constantine pateĩha (Constantine paha), ojerure pe turko pu'aka islámikope oñemoneĩ hag̃ua chupe ojupi hag̃ua Roma kuarahyresẽgua apykaguasúpe. Iñemoĩ ipoguýpe ary 1299 jasypokõi 27-pe omoañete pe sa popa ary pukukue mokõiha oñemombe'úva Apocalipsis kapítulo porundy versíkulo pápe. John Palaiologos ñemano rire po ary, ityvýra Constantine pateĩha omano Constantinopla tápia ári, Mehmed II oipyhývo Roma kuarahyresẽgua mburuvi bizantino. Mehmed ha'e Mohammed réra ñemoambue turko ñe'ẽme; upéicha, Mohammed peteĩha ñemano ary 632-pe omoñepyrũ pe Apocalipsis kapítulo porundy profesía peteĩha, sa popa ary pukukue rehegua (oĩva versíkulo pópe), ha upéva opa Constantine paha omanóvo ‘Mohammed mokõiha’ pópe, poapysa mokõipa peteĩ ary rire. Po ary omano mboyve, Mohammed omombe'úma va'ekue Roma oñehunditaha, ha upéva omoañete pe turko hérava Mohammed mokõiha.
Constantino pahague, pe onceha, omano Constantinopla ñorairõ guare, upéicha ohechauka hag̃ua po ary iñermáno Juan omanóhague guive haʼe omanó peve. Umi po ary ojehechauka hag̃ua umi po ary Lamec, taʼýra, omanóhague guive Matusalén, túva, omanó peve, po ary rire okẽ oñembotypárõ guare pe árka ári. Upéicha, Ezequiel rembireko mano ojehechauka hag̃ua Lamec mano rupive, ha mokõivéva oñondive omeʼẽ testimónio Juan Palaiologos mano rehe 1448-pe. Upéi Matusalén mano ojoaju Cristo rembireko mano ndive ha Jerusalén ñehundi rehe 586 a.C.-pe, ha mokõivéva oñondive ojoaju Constantino onceha mano rehe.
Umi mbohapy testígo peteĩ arapa'ũ profétiko oñepyrũ ha opáva peteĩ ñemanópe rehegua ohechauka pe mymba ñarõ ra'anga ñemoheñói arapa'ũ, opáva mymba ñarõ rechaukahápe, ha upéva ojokupyty pe pyharepyte sapukái ñemoherakuã ndive umi milleríta rembiasápe ha mymba ñarõ ra'anga ñemoheñói ndive, opáva mymba ñarõ rechaukahápe ñane rembiasa ko'ag̃aguápe. Mymba ñarõ rechaukaha oñekumpli vove pe arateĩ rehegua léi ko'ẽrõite oútava jave, og̃uahẽ pe “ñe'ẽ” profétiko, ojokupytývo Ezequiel ikatu hague “oñe'ẽ” hembipota tee rupi Jerusalén oñehundírõ guare ndive.
Oñeʼẽvo
Pe léi dominicalpe, ojehechauka hag̃ua Jerusalén ñehundípe, Estados Unidos ñe'ẽ profétika ojehechauka proféta japu ramo, oñe'ẽgui mbói guasuicha.
Ha ahecha ótro mbói guasu osẽva yvýgui; ha oreko mokõi hatĩ ovecha ra’yicha, ha oñe’ẽ dragónicha. Apocalipsis 13:11.
Pe léi dominicalpe, Balaam oinupã mbohapyha jey hymba vúrrope, ha upéi pe vúrro oñe’ẽ.
Ha Ñandejára oipe’a pe mburika jurúpe, ha ha’e he’i Balaámpe: Mba’e piko ajapo ndéve, che nupã haguére ko’ã mbohapy jey? Upéi Balaam he’i pe mburikápe: Nde rejapo ñembohory cherehe; arekóramo peteĩ kyse che pópe, ko’ág̃aite rojukáta. Ha pe mburika he’i Balaámpe: Ndaha’éi piko che nde mburika, che ári reikóramo reñembo’y guive che ne mba’e ramo ko ára peve? Piko araka’eve ajepokuaa ajapo haguã péicha ndéve? Ha ha’e he’i: Nahániri. Números 22:28–30.
Pe proféta japu oñe’ẽ arateĩ rehegua léi jave, ha pe islam avei oñe’ẽ arateĩ rehegua léi jave. Profesía ñe’ẽme, mokõivéva ha’e proféta japu. Arateĩ rehegua léi jave, oñe’ẽ Habakkuk ‘visión’ oñemboare va’ekue.
Pe visión niko gueteri peteĩ ára oñemohendapývape guarã; ha ipahápe oñe’ẽta, ha ndijapumo’ãi: jepe imbegue ramo, eha’arõ chupe; hag̃uaete ou hag̃uáicha, katuete oúta, ndahi’aremo’ãi. Habacuc 2:3.
Habacuc ha’e pe proféta añetegua oñe’ẽva umi proféta japu rehegua rovái. Habacuc “visión” oñe’ẽ Ezequiel yma iñe’ẽ’ỹva juru rupi, ha upéi ijejurú oñepe’a. Jeremías-pe oñeme’ẽ kuri pe ñe’ẽme’ẽ oiko hag̃ua Tupã juru hag̃ua.
Mba'ére piko che rasy opa'ỹva, ha che jaga ndojekueraséi, ndaikatúiva oñemonguera? Nde piko reiko cheve peteĩ ijapu hag̃uáicha, ha y hag̃ua opa hag̃uávaicha? Upévare péicha he'i Ñandejára: Rejevýramo, upéicharõ rogueru jeýta, ha reñembo'ýta che renondépe; ha reipe'áramo pe iporãva pe ivaívagui, nde reiko che juru hag̃uáicha; tojevy hikuái nde rendápe, ha nde ani hag̃uái rejevývo hendapekuéra. Jeremías 15:18, 19.
Arateĩ rehegua léi jave, opa umi porundy jasy Zacarías ndaikatúi haguépe oñeʼẽ, haʼe oñeʼẽ ha omoneĩrõ guare itaʼýra réra haʼevaʼerãha Juan. Zacarías orrepresenta vaʼekue umi tendota ndogueroviáivape ánhel mbohapyha ñeʼẽ, ha Juan katu orrepresenta vaʼekue Elías ñemonguʼe, upe tupão omoguahẽtava Cristo Jeju Mokõiha.
Upéi Zacarías he’i pe ánhelpe: Mba’éicha rupípa aikuaáta kóva? Che ningo tuja, ha che rembireko avei ijedáma. Upéi pe ánhel ombohovái ha he’i chupe: Che ha’e Gabriel, aĩva Ñandejára renondépe; ha añemondo hag̃ua añe’ẽ ndéve, ha amombe’u hag̃ua ndéve ko’ã marandu porã. Ha péina ápe, reikóta nereñe’ẽkuaái ha ndaikatumo’ãi reñe’ẽ pe ára ko’ã mba’e ojehu hag̃uáme, nderejeroviái haguére che ñe’ẽre, umíva oñembotýta hag̃ua hi’araitépe.
Ha umi tapicha oha’arõ Zacaríaspe, ha oñemondýi ohechávo areiterei ojepy’apýha pe témplope. Ha osẽvo, ndaikatúi oñe’ẽ chupekuéra; ha oikuaa hikuái ha’e ohechahague peteĩ visión pe témplope; ha’e niko ojapo señas chupekuéra, ha opyta ñe’ẽ’ỹre. Lucas 1:18–22.
Zacarías oĩva pe sacerdótekuéra apytépe, pe ára poapyha aty rehegua.
Oĩ vaʼekue mburuvicha guasu Herodes, Judea ruvicha, ára-pe peteĩ paʼi hérava Zacarías, Abías atyguágui; ha hembireko Aaron rajykuéra apytégua, ha héra Isabel. Mokõivéva hekojoja vaʼekue Tupã renondépe, oguatáva opa tembiapoukapy ha Ñandejára rembiapoukapy rupi, mbaʼeve hag̃ua hekopete hag̃ua. Ha ndorekói vaʼekue mitã, Isabel imembyʼỹgui, ha mokõivéva itujáma eterei. Ojehu ramo guare haʼe ombaʼapoha paʼi rembiapópe Tupã renondépe, ijaty renda pe orden orekoháicha, paʼi rembiapo jepokuaa heʼiháicha, osẽ chupe poʼa hag̃ua ohapy hag̃ua insiénso oike vove Ñandejára tupaópe. Ha opa umi heta tavaygua oñemboʼe okápe umi insiénso ára jave. Lucas 1:5–10.
Opa umi proféta omoha'ãnga umi ára paha, ha Zacarías oike pe témplope, Ezequiel oike haguéicha avei. Ha'e oĩ va'ekue pa'ikuéra aty poapyhápe, ha upéva omoha'ãnga umi poapy ánga oĩ va'ekue Noé árkape ha ohasa va'ekue múndo tujágui múndo pyahúpe. Ha'e ha hembireko mokõive heko marã'ỹ va'ekue, ha katu Zacarías ipy'amokõita kuri Gabriel ñe'ẽnguéra rehe. Pe ñemongu'e milleríta oñepyrũ Filadelfiagua rekópe (heko marã'ỹva), ha katu ary 1856-pe ohasa Laodiceagua rekópe. Umi ára pahápe, pe ángel marandu ha'e pe ángel mbohapyha marandu, ha pe marandu Gabriel ome'ẽva Zacarías-pe omoha'ãnga pe ángel mbohapyha marandu ha avei Elías marandu, oñehechaukáva Juan Mongaraihára rupive.
Ha ojechauka chupe peteĩ ángel Ñandejáragui, oĩva pe altar insiénso rehegua akatúa gotyo. Ha Zacarías ohechávo chupe, ojepy’apy, ha kyhyje ho’a hi’ári. Upe rire pe ángel he’i chupe: Ani rekyhyje, Zacarías; nde ñembo’e niko oñehendu; ha nde rembireko Elisabet ome’ẽta ndéve peteĩ ta’ýra, ha remoĩta héra Juan. Ha reguerekóta vy’a ha tory; ha heta ovy’áta heñóirõ guare. Péva guive ha’éta tuicha Ñandejára renondépe, ha ndo’umo’ãi víno térã mba’yru mbarete; ha henyhẽta Espíritu Santo-gui, ipy’a ryepýpe guive itúvagui. Ha heta Israel ra’ykuérape ombojevýta Ñandejára, ha’e kuéra Tupãme. Ha ha’e oho hag̃ua henondépe Elías espíritu ha pokatu reheve, ombojevývo túvakuéra korasõ ta’yrakuérape, ha umi naiñe’ẽrendúivape hekojojáva arandukápe; ombosako’i hag̃ua peteĩ tetã oñembosako’íva Ñandejárape g̃uarã. Ha Zacarías he’i pe ángelpe: Mba’éicha aikuaáta ko mba’e? Che niko chetuja, ha che rembireko ohasáma aryeterei. Ha pe ángel ombohováivo he’i chupe: Che hína Gabriel, aĩva Tupã renondépe; ha añemondo añe’ẽ hag̃ua ndéve, ha aikuaauka hag̃ua ndéve ko’ã marandu porã. Lucas 1:11–19.
Zacarías ndogueroviái pe marandu oúva Elías rehegua oñekumplitaha.
Péina, che amondóta peẽme Elías maranduhára pe ára guasu ha ñemongyhyjéva Ñandejára pegua ou mboyve: ha’e omoambue jeýta túvakuéra korasõ ta’ýra kuérape, ha ta’ýra kuéra korasõ túvakuéra rehe, ani hag̃uáicha aju ha ainupã yvy peteĩ maldición reheve. Malaquías 4:5, 6.
Hermana White, en el contexto del sellamiento de Ezequiel del capítulo nueve, identifica por qué el liderazgo de la iglesia Adventista del Séptimo Día laodicense fue tipificado por la incredulidad de Zacarías.
“Umi oñandu’ỹva ñembyasy ijehegui heko espirituál oñemboguejy haguére, ni ndojahe’óiva ambuekuéra angaipa rehe, opytáta Tupã sello’ỹre. Ñandejára omondo hemimboukuérape, umi kuimba’e orekóvape ipópe tembiporu jejukaha: ‘Tapeho hapykuéri pe táva rupi, ha pejuka; ani pene resa poriahuvereko, ha ani peporiahuvereko: pejukaite ituja ha imitãva, kuñataĩnguéra, mitã michĩnguéra ha kuñanguéra; ha ani peñemboja avavére orekóvare pe marca; ha peñepyrũ che santuario-gui. Upérõ oñepyrũ hikuái umi karai itujávagui oĩva’ekue óga renondépe.’
“Ko’ápe jahecha tupao — Ñandejára ryrupavẽ — ha’eha pe tenonderã ohupyty va’ekue Tupã pochy ñembyepoti. Umi kuimba’e yma guare, umi Tupã ome’ẽ va’ekue hesekuéra mba’ekuaa guasu ha oñembo’y va’ekue tavayguakuéra interés espiritual ñangarekorã, ombotavy hikuái ijeroviajerure. Omoĩ hikuái pe ñemoĩmby: ndajajeroviaiva’erãi milagrokuérare térã Tupã pokatu jehechauka porãitépe yma guaréicha. Ára kuéra iñambue. Ko’ã ñe’ẽ omombarete ijerovia’ỹ, ha he’i hikuái: Ñandejára ndajajapói mba’e porã, ni ndaipochymo’ãi. Ha’e niko hetaiterei ipy’a porã hag̃uáicha ou hag̃ua ojehusga hag̃ua hetãgua. Péicha “Py’aguapy ha tekorosã” ha’e pe sapukái umi kuimba’égui araka’eve noñemoñe’ẽmo’ãvéimava trompétaicha ohechauka hag̃ua Tupã retãme hembiapo vaiha, ha Jacob rógape iñangaipakuéra. Ko’ã jagua okirirĩva ndohavymo’ãiva ha’e umi ohupytýva Tupã oñembopochy va’ekue ñembyepoti joja. Kuimba’e, kuñataĩ, ha mitã’íkuéra opavave oñehundi oñondive.” Testimonies, volúmen 5, 211.
Zacarías ndogueroviaky pe ánhel mbohapyha marandu rehe, ha’éva pe Elías marandu ombojevyjeyva Juan el Bautista rembiasakue avei William Miller rembiasakue.
Cinco Meses
Elisabet oñomi imembyryrã po jasy aja.
Ha upéi umi ára rire, hembireko Elisabet hyeguasu, ha oñemokañy ijehegui po jasy aja, he’ívo: Péicha ojapo che rehe Ñandejára umi ára ha’e omañávo che rehe, oipe’a hag̃ua che ñemotĩ yvyporakuéra apytépe. Ha pe sexto jasy aja, Tupãgui oñembou pe ánhel Gabriel peteĩ táva Galiléape ojeheróva Nazaretpe. Lucas 1:24–26.
Zacarías oĩkuri paʼi aty poapyha apytépe, ojehekombohévo ijoajuha itaʼýra Juan ñembohovái rehe ára poapyhápe, upérõ Zacarías oñeʼẽ jeýta. Haʼe ha itaʼýra Juan ohechauka umi ocho ánga oĩvaʼekue Noé arca-pe, okañymívaʼekue ñemanógui oguerúva yvypóra ári y oporojahoʼíva po jasy aja, térã cien cincuenta ára. Umi cien cincuenta ára mitã ryepýpe guare ha y oporojahoʼíva rehegua ojoja mokõi periodo po jasy reheve Apocalipsis nueve-pe.
Zacarías ha itaʼýra Juan orrepresenta avei pe arapaʼũ Laodicea-pegua kongregasión pokõiha ohasahápe Filadelfia-pegua kongregasión poapyhápe. Pe arapaʼũ oñepyrũva Zacarías oservírõ guare pe aty poapyha túrnope ha opáva itaʼýra Juan oñesirkunsidárõ guare pe ára poapyhápe orrepresenta peteĩ arapaʼũ profétiko, papapy poapy ohechaukahápe iñepyrũ ha ipaha. Upe arapaʼũ profétiko ryepýpe oĩ peteĩ arapaʼũ ipukúva jasy po ha orrepresentáva peteĩ arapaʼũ oñeimeha ñemiháme.
Pe profecía “ñe’ẽva” ohechauka pe ley dominical og̃uahẽmbaitétavape; upévare Zacarías oñe’ẽ pe ley dominical jave, imemby ojesella ramo, oñerrepresentaháicha pe ñekytĩ reheve. Upe tembiasakuepe, mboyve pe ley dominical guive, Zacarías oñe’ẽ mboyve, po jasýpa opa rire, poteĩha jasy pukukue María oho ovisita Elisabet-pe ha Espíritu Santo ohesa’o Elisabet-pe, ha’e kuña ramo orrepresentáva Tupã iglésia ñehesa’o irundy jasy tenondete pe ley dominical og̃uahẽmbaitétava mboyve.
Ha María katu opu'ã umi ára-pe, ha pya'etépe oho yvyty rehegua tetãme, peteĩ táva Judá-pe; ha oike Zacarías róga-pe, ha omomaitei Elisabet-pe. Ha oiko, Elisabet ohendúvo María ñemomaitei, mitã'i opopo hyepýpe; ha Elisabet henyhẽ Espíritu Santo-gui. Ha ñe'ẽ hatãme he'i: “Jevy'a hag̃ua nde kuñanguéra apytépe, ha jehovasa hag̃ua ne memby ryru’a yva. Mba'éicha piko chéve ko mba'e, che Ruvicha sy ou hag̃ua che rendápe? Péina, ne ñemomaitei ñe'ẽ osõ mboyve che apysápe, mitã'i opopo che rye ryepýpe vy'águi. Ha ovy'a va'erã pe ogueroviáva; ojejapóta niko opa umi mba'e he'íva'ekue chupe Ñandejáragui.” Lucas 1:39–45.
Po jasy ohasapávo, Elisabeth oñeʼẽ Mary-pe “ñeʼẽpu hatãme”, oguerohorývo Mary ojerovia hague Gabriel marandúre, haʼéva ára pahápe pe ánhel mbohapyha marandu. Elisabeth ména, Zacharias, ndogueroviái kuri, Mary katu oguerovia kuri. Mary ohendu Gabriel marandu po jasy Zacharias ohendu rire; upévare ojehechauka ijerovia ánhel mbohapyháre og̃uahẽ hague pe po jasy rehegua marandu ñemimby ojekuaauka rire. Ára pahápe, pe po jasy rehegua marandu ñemimby haʼe umi po jasy ñepyrũgua oĩva Apocalipsis porundy, versíkulo pópe. Mary haʼe pe ára pahápe oĩva ha ánhel mbohapyha marandu oguerohorýva iglésia raʼanga; ko marandúpe oike peteĩ séllo jepeʼa espesiál po jasy rehegua, oikóva pe arateĩ rehegua léi og̃uahẽ potaitéva oñeʼẽ mboyvemi, ha upe ñeʼẽ og̃uahẽta irundy jasy rupi upe rire.
María oporovisita hague rehegua tape rechaukahakuérape, ánhel peteĩha ha mokõiha ñemongu'e, Zacarías ha Elisabet omoha'angáva, ojoaju ánhel mbohapyha ñemongu'e María ha José omoha'angáva ndive. Zacarías omoha'anga peteĩ tupao ruvichápe, upe tupao ndogueroviái va'ekue ánhel mbohapyha marandu; ha José, yvyráre omba'apóva, omoha'anga peteĩ ñemongu'e oñemoha'angáva tembiapo oñemantenéva ijeheguiete rupive. Adventísmo opa oñepyrũ haguéicha, ha oñepyrũ peteĩ ñemongu'éramo, ndaha'éi peteĩ tupao ñemohenda oñembosako'ipyrévaramo. Umi sa irundypa irundy su ñemongu'e, José, María ha Cristo omoha'angáva, ha'e ñemongu'e milleríta Zacarías, Elisabet ha Juan omoha'angáva pehẽngue tee, ha 1863 arýpe guare jerovia'ỹ oñemoha'anga Zacarías rupive. 1863 omoha'anga ánhel peteĩha ha mokõiha marandukuéra rehe jerovia'ỹ, ha ánhel mbohapyha ñemongu'e omoha'anga María jerovia.
“Umi ánhel oñemondo oipytyvõ hag̃ua pe ánhel mbarete yvágagui, ha ahendu ñe’ẽnguéra ha’etéva osẽva opa hendárupi: ‘Pesẽ chugui, Che retayguakuéra, ani hag̃ua peike pehupyty hag̃ua iñangaipakuéra, ha ani hag̃uáicha pehupyty umi mba’asy vai oguerekóva. Pórke iñangaipakuéra oguahẽ yvágape, ha Tupã imandu’a hese hekojoja’ỹrekuérare.’ Ko mensáhe ha’eteva’ekue peteĩ ñembojoapy pe mbohapyha mensáhepe, ojoajúvo hese, hag̃uaicha pe sapukái pyhare mbytegua ojoajúkuri pe mokõiha ánhel mensáhere ary 1844-pe. Tupã gloria opytu’u umi marangatúre ipasiénsia ha oñeha’arõvape ári, ha ha’ekuéra kyhyje’ỹ rehe ome’ẽ pe ñe’ẽmondo paháva ipohýi ha marangatu, omombe’úvo Babilonia ho’aha ha ohenóivo Tupã retayguakuérape osẽ hag̃ua chugui ikatu hag̃uáicha okañy chugui pe ivaíva ha kyhyje mondýiva destino-gui.” Early Writings, 277.
Mokõi marandu oñembojoajúva ojehechauka María oho jehechávo Elisabet-pe, ha upe punto og̃uahẽ umi po jasy kañymby ojehechauka jave. Upe punto-pe mokõi profecía oñembojoaju ha oñemomarandu oñondive. Peteĩva omomarandu vaʼekue Elisabet ha ambuéva María. Mokõi marandu ñembojoaju ohechauka arakaʼe pe pyhare mbyte sapukái oñembojoaju pe ánhel mokõiha marandúre, ha upéva oiko vaʼekue pe historia Millerita-pe, Exeter camp meeting-pe.
Elisabet ha upéi María omoherakuã rire imarandukuéra, “María opyta hendive mbohapy jasy rupi, ha ojevy hógape.” Lucas 1:56. Pe poteĩpa poteĩ ára pukukue Exeter guive 1844 ary jasypa 22 peve ojehechauka umi irundy jasy rupive; ko'ã jasy opa va'ekue pe arateĩ rehegua léi ou potaitéva og̃uahẽvo, Zacarías oñe'ẽrõ guare. Umi irundy jasy ohechauka pe arapa'ũ oñemoherakuãhápe pe pyharepyte sapukái rehegua marandu, og̃uahẽva umi po jasy oñeñomíva rehegua marandu rire.
Mokõi marandu oĩva historia Millerita-pe ha’e va’ekue pe peteĩha ha mokõiha ánhel marandu, ha pe peteĩha ánhel marandu oñemombarete va’ekue oñekumpli rupi peteĩ profesía ára rehegua oñepyrũva peteĩ período cinco jasy reheve, oĩva’ekue sapy’ami kañymbyme umi diez ára mboyve iñekumplimiento ára 11 de agosto de 1840-pe, he’iháicha Josiah Litch. Pe mokõiha ánhel marandu ñemombarete ha’e va’ekue pe jehechakuaa porã jey pe predicción vai 1843-gua rehegua, oikóva’ekue pe aty kampamento Exeter-pe, he’iháicha Samuel Snow.
Pe pyharepyte sapukái marandu kõi ñemoherakuã ojehechauka peteĩ arapa'ũ mbykýramo okẽ oñemboty mboyve, ha upe okẽ ñemboty, Noah rembiasápe, omoñepyrũ peteĩ arapa'ũ po jasy pukúva, oñemohu'ãva pe árka opytávo Ararat yvyty ru'ãme. Pe pyharepyte sapukái ñemoherakuã arapa'ũ ou ojepe'a rire umi po jasy kañymby séllo, ha upe séllo jepe'a oiko pa ára 1840 jasypoapy 11 mboyve; pe arapa'ũ ou avei Ñandejára oipe'a rire Ipo umi papapy Ha'e ojaho'iva'ekuégui pe 1843-peguare kuádrope. Umi pa ára jasypoapy 1 guive 11 pevegua ojokupyty umi poteĩpa poteĩ ára Exeter guive 1844 jasypa 22 pevegua ndive, ha pe testimónio kõi ohechauka ojepe'aha peteĩ arapa'ũ kañymby po jasy pukúva séllo, oñemyatyrõvo avei pe ñemoherakuã hekope'ỹva omoheñóiva'ekue pe ñeha'arõ rei peteĩha, Mary ojotopávo Elisabeth ndive ha omomaiteívo chupe pe jasy poteĩhápe.
Pe léi dominicalpe, Estados Unidos oñe’ẽ peteĩ dragónicha, Islam rykue oñe’ẽ, ha Habacuc visión oñe’ẽ Jeremías, Zacarías ha Ezequiel jurúre. Pe léi dominicalpe Ezequiel ha’e peteĩ techaukaha, upévare ohechauka pe poyvi oñembo’yva’ekue pe léi dominicalpe. Mokõi umi porundy porundy ñe’ẽrã “techaukaha” rehegua Ezequielpe ohechauka umi “sábados”ha techaukaha pe ñembosanto rehegua, ohechaukáva Tupãrekove oñembojoajuha yvypóra rekovéndi.
Ha che katu che réra rehehápe, ani hag̃ua oñemongyʼa umi tetã ambue rovake, ijapytépe oĩ hague, haʼekuéra renondépe aikuaauka hag̃ua chejupekuéra, aguenohẽvo chupekuéra Egipto retãgui. Upévare aguenohẽ chupekuéra Egipto retãgui ha araha chupekuéra pe desiértope. Ha ameʼẽ chupekuéra che léi ha ahechauka chupekuéra che huísio, ha umi mbaʼe ojapóramo peteĩ kuimbaʼe, oikovéta hesekuéra.
Ha avei ame'ẽ chupekuéra che sábado-kuéra, hag̃ua techaukaha che ha ha'ekuéra apytépe, oikuaa hag̃ua hikuái che ha'eha Ñandejára omomarangatúva chupekuéra. Ha Israel róga opu'ã che rehe pe desiértope: ndoikói che tembiapoukapýpe, ha omboyke che huísio-kuéra, umi ha'e kuéra ojapóramo peteĩ kuimba'e, oikovéta hesekuéra; ha che sábado-kuéra omongy'a eterei hikuái. Upévare ha'e va'ekue ahyta hag̃ua che pochy hendapekuéra pe desiértope, hag̃ua amomba hag̃ua chupekuéra. Péro ajapo che réra rehehápe, ani hag̃ua oñemongy'a umi tetã ambue rovake, umíva renondépe aguenohẽ va'ekue chupekuéra. Upéicha avei ahupi che po hendekuéra pe desiértope, ndarerahamo'ãi hag̃ua chupekuéra pe yvýpe ame'ẽ va'ekue chupekuéra, osyry kamby ha eíra reheve, ha'éva opa yvykuéra mborayhuha; oguerovia'ỹgui hikuái che huísio-kuéra, ndoikói che tembiapoukapýpe, ha omongy'a che sábado-kuéra; pórke ikorasõ oho hógape ta'anga kuéra rapykuéri. Upéicharamo jepe, che resa oiporiahuvereko chupekuéra ani hag̃ua ahundi chupekuéra, ha namohu'ãi gueteri chupekuéra pe desiértope. Ha ha'e umi ita'ýrape pe desiértope: Ani peiko pende ru-kuéra tembiapoukapýpe, ani pejapo he'íva ijuísio-kuéra, ni pendejehe'a pemongy'a hag̃ua pendejupekuéra ita'anga-kuéra rehe; che hína Ñandejára pende Jára. Peiko che tembiapoukapýpe, pejoko che huísio-kuéra, ha pejapo umíva; ha pemboyke hag̃ua che sábado-kuéra marangatu ramo; ha umíva ha'éta techaukaha che ha pende apytépe, peikuaa hag̃uáicha che hína Ñandejára pende Jára. Ezequiel 20:9–20.
Ezequiel omohaʼanga umi sa irundypa irundy su poyvi, ha Tupã reko oñembojoajúva yvypóra rekóre rechaukaha haʼe Ñandejára “pytuʼuha arakuéra”. Ezequiel haʼe pe techaukaha oñepyrũvo pe ñemongora, ha haʼe pe techaukaha Jerusalén oñehundívo, oñemopuʼãvo chupe poyvíramo. Pe ñemongora oñepyrũvo, umi ndohechaséi ha nohenduséiva, omomarãva umi “pytuʼuha ára” Ñandejára mbaʼéva, haʼe avei peteĩ techaukaha.
Upéi oúvo umi kuimba’e Israel myakãhára ou che rendápe ha oguapy che renondépe. Upémarõ Ñandejára ñe’ẽ ou che rendápe, he’ívo: Yvypóra ra’y, ko’ã kuimba’e omopu’ã hekoha’ãnga ikorasõme, ha omoĩ hembiapo vai py’aguasúva guive omoñepysangáva hova renondépe; ajeporandukáta piko añetehápe chupekuéra? Upévare eñe’ẽ chupekuéra ha ere chupekuéra: Péicha he’i Ñandejára Tupã; Oimeraẽva Israel róga pegua omopu’ãva hekoha’ãnga ikorasõme, ha omoĩva hembiapo vai py’aguasúva guive omoñepysangáva hova renondépe, ha ouva proféta rendápe; che, Ñandejára, ambohováita pe ouvape hekoha’ãnga heta haguére; ikatu hag̃uáicha ajapyhy Israel róga iñakãrapu’ãme, opavave niko ojeipe’a chehegui hekoha’ãnga rupi.
Upévare ere hag̃ua Israél róga-pe: Péicha he'i Ñandejára Tupã; Peñembyasy pene angaipa rehe, ha pejevy pene ta'ãnga rei-gui; ha peipe'a pende rova opa pene mba'epoxykuégui. Oimeraẽva Israél rógagua, térã pytagua oikóva Israél-pe, oñemomombyrýva chehegui, ha omoĩva ikorasõme ita'ãnga rei, ha omoĩva hova renondépe hembiapo vai ñepysangaha, ha ouva peteĩ maranduhára rendápe oporandu hag̃ua chupe che rehe; che, Ñandejára, ambohováita chupe chejehegui voi: Ha ambojere che rova upe kuimba'ére, ha ajapóta chugui peteĩ techaukaha ha peteĩ ñe'ẽngatu, ha aipe'áta chupe che retãygua apytégui; ha peikuaáta che ha'eha Ñandejára. Ha pe maranduhára oñembotavýramo oñe'ẽ rire peteĩ mba'e, che, Ñandejára, ambotavy upe maranduhárape, ha aipysóta che po hese, ha ahundíta chupe che retã Israelgua apytégui. Ha ogueraháta hikuái heko vai ñemyengovia: pe maranduhára ñemyengovia ojoguáta upe oporandúva chupe ñemyengoviápe; ani hag̃ua Israél róga ojehekýi véima chehegui, ni oñemongy'a véima opa hembiapo vaikuére; síno hag̃ua ha'ekuéra che retãyguakuéra, ha che hag̃ua Ijarakuéra Tupã, he'i Ñandejára Tupã. Ezequiel 14:1–11.
Nashville-pe, umi Laodiceagua Ára Pokõiha Adventísta tupãogua ojeroviaʼỹ vaʼekue Zacarías ojeroviaʼỹ haguéicha, ha “ojepytaso vaʼekue heʼívo nañaikotevẽiha ñahaʼarõ milágro ni Tupã pokatu jehechauka hesakã porãva yma guaréicha”, umi áño 1840 guive 1844 peve ohechaukaháicha, umívape ombohováita umi adventísmo okapegua, oporandúvo chupekuéra mbaʼérepa nomomarandúi vaʼekue. Oiko chuguikuéra pe marandu japu pyʼaguapy ha jeiko kyhyjeʼỹ rehegua “techaukaha”, ohechaukáva umi iñarandúva ha umi itavýva ñembojaʼo, umi mokõi kárpa oñemoĩva ojuehe Exeter-pe oiko vaʼekue kampaménto ñembyatýpe ohechaukaháicha. Ogueraha hikuái peteĩ “techaukaha” taʼãnga ñemombaʼeguasu ha ñepuʼã rehegua, Ezequiel katu ogueraha pe ñemomarandu profétiko añetegua. Pe ñemongora opávo, Jerusalén oñehundi vove —upéva orrepresenta pe arateĩ rehegua léi—, pe ñepuʼã rechaukaha haʼe pe mymba ñarõ márka ha pe ñeʼẽrendu rechaukaha haʼe Tupã séllo.
Upe prueba oñemboty porãite Adventismo-pe pe léi dominikal-pe, ha upépe oĩ peteĩ techaukaha umi ijoja ha umi iñañáva rehe, ojehechaukáva chupekuéra oñemarkaha haguére. Pe ñemboty upe pruéva rehegua pe léi dominikal oúvape pya’e typifika pe ñemboty pruéva rehegua Michael opu’ãvo, ha upépe umi heta tavayguakuéra ñemano rehegua techaukaha ojehechauka Gog ha Magog rupive.
Ha umi viajante ohasáva pe tetã rupi, oiméramo peteĩ ohechávo peteĩ kuimbaʼe kangue, upéicharõ omoĩta hi’ykére peteĩ techaukaha, pe oñotỹvakuéra oñotỹ peve chupe Hamongog ñuime. Ha avei pe távape héra vaʼerã Hamonah. Péicha omopotĩta hikuái pe tetã. Ezequiel 39:15, 16.
Pe ñe’ẽme’ẽ rechaukaha ojehechakuaa Ezequiel kapítulo mbohapypa pokõime, oñemoingovehápe pe yvyty pa’ũ oĩháme kangue omanombyre ha oñembojoajuhápe umi mokõi yvyra pehẽngue. Umi kangue oñemoingove peteĩ Islam marandu rupive, ojehechaukáva umi irundy yvytu ra’angápe, ha péicha ohechauka ta’anga rupive jasypoapy 11 ára, 1840 arýpe. Umi mokõi yvyra pehẽngue oñembojoaju oiko hag̃ua chuguikuéra peteĩnte, ha péicha ohechauka ta’anga rupive pe ánhel mokõiha marandu ñembojoaju pe pyharepyte sapukái marandu ndive. Umi kangue ha’e pe ánhel peteĩha ñemombarete, ha umi mokõi yvyra pehẽngue ha’e pe ánhel mokõiha ñemombarete. Upe guive, Tupã retãygua ha’e Itavayguakuéra Ha’e oiporavova’ekue ára paha peguarã ha oĩva Iñe’ẽme’ẽme, Juan rupive ojehechaukáva sa irundypa irundy su ramo.
Avei che voi peteĩ ñe'ẽme'ẽ py'aguapýva hendivekuéra; ha'éta peteĩ ñe'ẽme'ẽ opa'ỹva hendivekuéra. Ha amoĩta chupekuéra, ha ambohetavéta chupekuéra, ha amoĩta che tupaópe ijapytepekuéra opa ára g̃uarã. Che róga karpa avei oĩta hendivekuéra; heẽ, che ha'éta Ijára, ha ha'ekuéra ha'éta che retãgua. Ha umi tetã ambue oikuaáta che, Ñandejára, amopotĩha Israel-pe, che tupaóramo oĩ ijapytepekuéra opa ára g̃uarã. Ezequiel 37:26–28.
Tupã rekoha ha yvypóra reko joaju ojehechauka heta hendáicha Tupã Ñe’ẽme, ha peteĩ ta’ãnga upévare ha’e jave “ánga táva guasu mbaretéva” oĩva yvypóra reko yvatetévape oñembojoaju Tupã pegua tenda marangatu táva guasu mbaretévandi. Pe guapyha guasu yvagagua, ohechaukáva Tupã táva guasu mbaretéva, oñembojoajúramo yvypóra reko yvatetépe oĩva táva guasu mbaretévandi, Tupã tavayguakuéra “oñemomarangatu”, ha Ha’e oiko “ijapytepekuéra opa ára g̃uarã”.
Pe kapítulo treinta y siete rire Ezequiel omoĩ porã umi kapítulo treinta y ocho ha treinta y nueve, upépe oñeʼẽhápe Gog ha Magog rehe peteĩ símbolo ramo pe joaju guasu yvyporakuéra rehegua, oĩva Tupã ojeporavo vaʼekue conveniopegua tavayguakuéra okápe. Pe kapítulo cuarenta-pe, umi conveniopegua tavayguakuéra pe kapítulo treinta y siete-gua ojehechauka peteĩ témplo ramo omyenyhẽva opa yvy. Umi kapítulo treinta y ocho guive cuarenta peve ohechauka Tupã conveniopegua tavayguakuéra ñembopuʼã ára pahápe, ojehechaukaháicha umi papapy 38 ha 40 rupive.
Ñambojoayvéta ko'ã mba'e pe artíkulo oúva-pe.