દાનિયેલનું પુસ્તક - એકસો અઠ્ઠાવનમું

પર્ષિયાના રાજા કુરુશના ત્રીજા વર્ષે, દાનિયેલને—જેનું નામ બેલ્તશઝ્ઝર કહેવાતું હતું—એક વાત પ્રગટ કરવામાં આવી; અને તે વાત સત્ય હતી, પરંતુ નિર્ધારિત સમય લાંબો હતો; અને તેણે તે વાત સમજી, તથા દર્શનની સમજ પ્રાપ્ત કરી. તે દિવસોમાં હું દાનિયેલ ત્રણ પૂરાં અઠવાડિયા સુધી શોક કરતો હતો. મેં કોઈ રુચિકર રોટલી ખાધી નહિ, ન તો માંસ કે દ્રાક્ષારસ મારા મોઢામાં આવ્યો, અને ત્રણ પૂરાં અઠવાડિયા પૂર્ણ ન થયા ત્યાં સુધી મેં પોતાને બિલકુલ અભ્યંગ કર્યું નહિ. અને પ્રથમ મહિનાના ચોવીસમા દિવસે, જ્યારે હું હિદ્દેકેલ નામની મહાન નદીના કિનારે હતો. દાનિયેલ 10:1–4.

હા, જ્યારે હું પ્રાર્થનામાં બોલતો હતો, ત્યારે ગેબ્રિયલ તે પુરુષ, જેને મેં શરૂઆતની દર્શનમાં જોયો હતો, વેગથી ઊડીને આવ્યો અને સાંજના અર્પણના સમયે મને સ્પર્શ્યો. અને તેણે મને જાણ કરી, અને મારી સાથે વાત કરી, અને કહ્યું, હે દાનિયેલ, હું હવે તને કુશળતા અને સમજ આપવાને માટે આવ્યો છું. તારી વિનંતિઓની શરૂઆતમાં જ આજ્ઞા નીકળી હતી, અને હું તને બતાવવા આવ્યો છું; કેમ કે તું અત્યંત પ્રિય છે; તેથી આ વાતને સમજી લે, અને આ દર્શન પર વિચાર કર. દાનિયેલ 9:21–23.

અને પ્રથમ મહિનાના ચોવીસમા દિવસે, જ્યારે હું મહાન નદી હિદ્દેકેલના કિનારે હતો; ત્યારે મેં મારી આંખો ઊંચી કરીને જોયું, અને જુઓ, એક પુરુષ શણના વસ્ત્રો પહેરેલો હતો, જેના કમરના આજુબાજુ ઊફાઝના સુવર્ણથી પટ્ટો બાંધેલો હતો: તેનું શરીર પણ બેરિલ જેવું હતું, અને તેનું મુખ વીજળીના દર્શન સમાન, અને તેની આંખો અગ્નિના દીવટા જેવી, અને તેની ભુજાઓ તથા તેના પગ ચમકાવેલા પિત્તળના રંગ જેવા, અને તેના વચનોનો સ્વર લોકોની ભીડના સ્વર જેવો હતો. અને હું દાનિયેલ એકલો જ તે દર્શન જોયું: કેમ કે જે પુરુષો મારી સાથે હતા તેમણે તે દર્શન જોયું નહીં; તોય તેમના ઉપર મહાન કંપારી આવી પડી, એટલા માટે તેઓ છુપાઈ જવા ભાગી ગયા. તેથી હું એકલો જ રહી ગયો, અને આ મહાન દર્શન જોયું, અને મારામાં કોઈ બળ રહ્યું નહીં: કેમ કે મારું સૌંદર્ય મારામાં વિકૃતિમાં ફેરવાઈ ગયું, અને મેં કોઈ બળ ધારણ કર્યું નહીં. દાનિયેલ 10:4–8.

અને જોયું કે મનુષ્યપુત્રોની સમાનતા જેવો એક મારા હોઠોને સ્પર્શ્યો; ત્યાર પછી મેં મારું મુખ ખોલ્યું અને બોલ્યો, અને જે મારા સમક્ષ ઊભો હતો તેને કહ્યું, હે મારા પ્રભુ, આ દર્શનના કારણે મારા દુઃખો મારા પર આવી પડ્યા છે, અને મારામાં બિલ્કુલ બળ રહ્યું નથી. Daniel 10:16.

“ભૂતકાળના ઇતિહાસમાંથી શીખવા જેવી પાઠો છે; અને આ બાબતો તરફ ધ્યાન દોરવામાં આવે છે, જેથી સર્વે સમજી શકે કે દેવ હવે પણ એ જ માર્ગરેખાઓ પર કાર્ય કરે છે, જેમ તેઓ સદાકાળથી કરતાં આવ્યા છે. તેમના કાર્યમાં અને રાષ્ટ્રો વચ્ચે તેમનો હાથ હવે પણ એટલો જ પ્રગટ દેખાય છે, જેટલો એદેનમાં આદમને પ્રથમવાર સુસમાચાર જાહેર કરવામાં આવ્યો ત્યારથી સદૈવ દેખાતો આવ્યો છે.

“રાષ્ટ્રોના અને કલીસિયાના ઇતિહાસમાં એવા સમયખંડો આવે છે જે વળાંકબિંદુઓ હોય છે. ઈશ્વરની પ્રભુવ્યવસ્થામાં, જ્યારે આ વિવિધ સંકટસમયો આવે છે, ત્યારે તે સમય માટેનું પ્રકાશ આપવામાં આવે છે. જો તેને સ્વીકારવામાં આવે, તો આધ્યાત્મિક પ્રગતિ થાય છે; અને જો તેને નકારવામાં આવે, તો આધ્યાત્મિક અધોગતિ અને વિશ્વાસભંગ તેનું અનુસરણ કરે છે. પ્રભુએ પોતાના વચનમાં સુસમાચારના આક્રમક કાર્યને પ્રગટ કર્યું છે, જેમ તે ભૂતકાળમાં આગળ ધપાવવામાં આવ્યું છે અને ભવિષ્યમાં પણ આગળ ધપાવવામાં આવશે, અંતિમ સંઘર્ષ સુધી, જ્યારે શૈતાની શક્તિઓ તેમની છેલ્લી અદ્ભુત ચેષ્ટા કરશે.” Bible Echo, August 26, 1895.

અને જુઓ, માનવપુત્રોની સમાન આકૃતિ જેવો એક મારા હોઠોને સ્પર્શ્યો; ત્યારે મેં મારું મુખ ખોલ્યું અને બોલ્યો, અને જે મારા સમક્ષ ઊભો હતો તેને કહ્યું, હે મારા પ્રભુ, આ દર્શનથી મારી પીડાઓ મારા પર ફરી વળી છે, અને મારામાં કોઈ બળ રહ્યું નથી. દાનિયલ 10:16.

પછી એક, જે મનુષ્યના દર્શન જેવો હતો, તે ફરી આવ્યો અને મને સ્પર્શ કર્યો, અને તેણે મને બળ આપ્યું. દાનિયેલ 10:18.

પછી મેં મારી આંખો ઊંચી કરીને જોયું, અને જુઓ, સૂક્ષ્મ મલમલના વસ્ત્રોમાં પરિધાન કરેલો એક પુરુષ હતો, જેના કમરને ઊફાઝના શુદ્ધ સોનાથી બાંધવામાં આવી હતી. તેનું દેહ પણ બેરિલ સમાન હતું, અને તેનું મુખ વીજળીના દર્શન જેવું, અને તેની આંખો અગ્નિના દીવટાં સમાન, અને તેની ભુજાઓ તથા તેના પગ ઘસેલા પિત્તળના રંગ જેવા, અને તેના વચનોનો સ્વર બહુજનના સ્વર જેવો હતો. અને હું, દાનિયેલ, એકલો જ આ દર્શન જોયું; કારણ કે જે પુરુષો મારી સાથે હતા તેમણે તે દર્શન જોયું નહીં; પરંતુ તેમના ઉપર મહાન કંપારી આવી પડી, એટલા માટે તેઓ પોતાને છુપાવવા ભાગી ગયા. તેથી હું એકલો જ રહી ગયો, અને આ મહાન દર્શન જોયું, અને મારામાં કોઈ શક્તિ રહી નહીં; કારણ કે મારું સૌંદર્ય મારામાં વિકૃતિમાં ફેરવાઈ ગયું, અને મેં કોઈ શક્તિ જાળવી રાખી નહીં.

તોય હું તેના શબ્દોના સ્વર સાંભળ્યો; અને જ્યારે મેં તેના શબ્દોના સ્વર સાંભળ્યા, ત્યારે હું મોઢા નીચે કરીને ધરતી તરફ મારો મુખ રાખી ગાઢ નિદ્રામાં પડી ગયો. અને જુઓ, એક હાથે મને સ્પર્શ કર્યો, અને મને મારા ઘૂંટણો પર અને મારા હાથની હથેળીઓ પર ટેકો આપીને ઊભો કર્યો. અને તેણે મને કહ્યું, હે દાનિયેલ, અતિ પ્રિય પુરુષ, જે શબ્દો હું તને કહું છું તે સમજ, અને સીધો ઊભો રહેજે; કેમ કે હવે હું તારી પાસે મોકલવામાં આવ્યો છું. અને જ્યારે તેણે આ વચન મને કહ્યું, ત્યારે હું કાંપતો ઊભો રહ્યો. ત્યાર પછી તેણે મને કહ્યું, હે દાનિયેલ, ભય ન કર; કેમ કે જે પ્રથમ દિવસથી તું સમજ મેળવવા માટે તારા હૃદયને લગાડ્યું અને તારા દેવ સમક્ષ પોતાને નમ્ર કર્યો, તે દિવસથી જ તારા શબ્દો સાંભળવામાં આવ્યા હતા, અને હું તારા શબ્દોના કારણે આવ્યો છું. પરંતુ પર્શિયાના રાજ્યના રાજકુમારે એકવીસ દિવસ સુધી મારો વિરોધ કર્યો; પરંતુ જુઓ, મુખ્ય રાજકુમારોમાંના એક મીખાયેલ મારી સહાય કરવા આવ્યો; અને હું ત્યાં પર્શિયાના રાજાઓ સાથે રહ્યો. હવે હું તને સમજાવવા આવ્યો છું કે અંતના દિવસોમાં તારી પ્રજાને શું બનવાનું છે; કારણ કે આ દર્શન હજી અનેક દિવસો માટે છે. દાનિયેલ 10:5–14.

અને જ્યારે તેણે મને આવા શબ્દો કહ્યા, ત્યારે મેં મારું મુખ ભૂમિ તરફ ઝુકાવ્યું, અને હું મૂક થઈ ગયો. અને જુઓ, મનુષ્યપુત્રોની સમાનતા જેવો એક મારા હોઠોને સ્પર્શ્યો; ત્યાર પછી મેં મારું મુખ ખોલ્યું, અને બોલ્યો, અને જે મારા સમક્ષ ઊભો હતો તેને કહ્યું, હે મારા સ્વામી, આ દર્શનથી મારા શોકો મારા પર ફરી વળ્યા છે, અને મારામાં કોઈ બળ રહ્યું નથી. કેમ કે આ મારા સ્વામીનો દાસ આ મારા સ્વામી સાથે કેવી રીતે વાત કરી શકે? કારણ કે મારા વિષે તો તરત જ મારામાં કોઈ બળ રહ્યું નથી, અને મારામાં શ્વાસ પણ બાકી રહ્યો નથી. દાનિયેલ 10:15–17.

પછી એક મનુષ્યના સ્વરૂપ જેવો ફરી આવ્યો અને મને સ્પર્શ કર્યો, અને તેણે મને બળ આપ્યું, અને કહ્યું, હે અતિપ્રિય મનુષ્ય, ભય ન રાખ; તને શાંતિ હોય; દૃઢ થા, હા, દૃઢ થા. અને જ્યારે તેણે મને કહ્યું, ત્યારે હું બળવાન થયો, અને મેં કહ્યું, મારા પ્રભુ બોલે; કારણ કે તમે મને બળ આપ્યું છે. પછી તેણે કહ્યું, શું તું જાણે છે કે હું શા માટે તારી પાસે આવ્યો છું? હવે હું પર્શિયાના રાજકુમાર સાથે યુદ્ધ કરવા ફરી જઈશ; અને જ્યારે હું જઇશ, ત્યારે જો, ગ્રીસનો રાજકુમાર આવશે. પણ હું તને તે બતાવીશ જે સત્યના શાસ્ત્રમાં લખાયેલું છે; અને આ બાબતોમાં મારા પક્ષે દૃઢ રહેતો કોઈ નથી, માત્ર મીખાયેલ, તમારો રાજકુમાર. દાનિયેલ 10:18–21.

“પરંતુ પિતર હવે ન તો હોડીઓનું ધ્યાન રાખતો હતો અને ન તો ભરાયેલા માલનું. આ ચમત્કાર, તેણે કદી જોયેલા બીજા કોઈપણ ચમત્કાર કરતાં વધુ, તેને દૈવી શક્તિનું પ્રગટ પ્રદર્શન લાગ્યો. ઈસુમાં તેણે એવા એકને જોયા, જેમના વશમાં સમગ્ર પ્રકૃતિ હતી. દેવત્વની ઉપસ્થિતિએ તેની પોતાની અશુદ્ધતા તેના સમક્ષ પ્રગટ કરી. પોતાના ગુરુ પ્રત્યેનો પ્રેમ, પોતાની અવિશ્વાસિતા માટેની લાજ, ખ્રિસ્તની કૃપાપૂર્વકની નમ્રતાના માટેની કૃતજ્ઞતા, અને સર્વોપરી, અનંત પવિત્રતાની ઉપસ્થિતિમાં પોતાની અશુદ્ધતાની અનુભૂતિ—આ બધાએ તેને અભિભૂત કરી દીધો. જ્યારે તેના સાથીઓ જાળની અંદરની વસ્તુઓ સુરક્ષિત કરી રહ્યા હતા, ત્યારે પિતર તારણહારના ચરણોમાં પડી ગયો અને બૂમ પાડી, ‘મારાથી દૂર જાઓ; કેમ કે, હે પ્રભુ, હું પાપી માણસ છું.’”

“તે જ દૈવી પવિત્રતાની હાજરી હતી જેના કારણે ભવિષ્યવક્તા દાનિયેલ દેવના દૂત સમક્ષ મરેલા જેવો પડી ગયો હતો. તેણે કહ્યું, ‘મારું સૌંદર્ય મારામાં ભ્રષ્ટતામાં ફેરવાઈ ગયું, અને મારામાં કોઈ બળ રહ્યું નહીં.’ તેથી જ્યારે યશાયાહે પ્રભુનો મહિમા નિહાળ્યો, ત્યારે તેણે ઉદ્ગાર કર્યો, ‘હાય મને! કારણ કે હું નાશ પામ્યો છું; કારણ કે હું અશુદ્ધ હોઠોવાળો માણસ છું, અને હું અશુદ્ધ હોઠોવાળા લોકોની વચ્ચે વસું છું: કારણ કે મારી આંખોએ રાજાને, સેનાઓના યહોવાને, જોયા છે.’ દાનિયેલ 10:8; યશાયાહ 6:5. માનવતા, તેની નિર્બળતા અને પાપ સહિત, દૈવત્વની પરિપૂર્ણતા સામે તુલનામાં લાવવામાં આવી, અને તેણે પોતાને સર્વથા અપૂરતો અને અપવિત્ર અનુભવ્યો. આમ જ તે સર્વના અનુભવમાં આવ્યું છે જેઓને દેવની મહાનતા અને મહિમાનો દર્શન આપવામાં આવ્યો છે.”

“પીતરે ઉદ્ગાર કર્યો, ‘મારી પાસેથી દૂર જાઓ; કારણ કે હું પાપી માણસ છું;’ તેમ છતાં તેણે યેશુના પગ પકડી રાખ્યા, એવું અનુભવીને કે તે તેમની પાસેથી અલગ પડી શકતો નહોતો. ત્રાણકર્તાએ ઉત્તર આપ્યો, ‘ભય ન કર; હવેથી તું મનુષ્યોને પકડનાર થશી.’ યશાયાહે દેવની પવિત્રતા અને પોતાની અયોગ્યતા નિહાળી હતી ત્યાર પછી જ તેને દૈવી સંદેશ સોંપવામાં આવ્યો હતો. પીતરને આત્મત્યાગ અને દૈવી શક્તિ પર નિર્ભરતા તરફ દોરી જવામાં આવ્યો ત્યાર પછી જ તેને ખ્રિસ્ત માટેના તેના કાર્યની બોલાહટ પ્રાપ્ત થઈ.” The Desire of Ages, 246.

“જ્યારે યશાયાએ પોતાના પ્રભુના મહિમા અને મહત્તાની આ પ્રકટતા નિહાળી, ત્યારે દેવની પવિત્રતા અને પાવનતાની અનુભૂતિથી તે સંપૂર્ણપણે અભિભૂત થઈ ગયો. પોતાના સર્જનહારની અદ્વિતીય પરિપૂર્ણતા અને તેઓના પાપમય માર્ગ વચ્ચેનો વિરોધ કેટલો તીક્ષ્ણ હતો—તે લોકો, જેઓ પોતાની સાથે જ લાંબા સમયથી ઇઝરાયેલ અને યહૂદાના પસંદ કરાયેલા પ્રજાજનોમાં ગણાતા હતા! ‘હાય મને!’ તેણે પોકારી ઉઠ્યો; ‘કારણ કે હું નષ્ટ થયો છું; કેમ કે હું અશુદ્ધ હોઠોનો મનુષ્ય છું, અને હું અશુદ્ધ હોઠો ધરાવતી પ્રજાના મધ્યે વસું છું; કારણ કે મારી આંખોએ રાજાને, સેનાઓના યહોવાને, જોયા છે.’ પદ 5. જાણે આંતરિક પવિત્રસ્થાનમાં દૈવી ઉપસ્થિતિના પૂર્ણ પ્રકાશમાં ઊભેલો હોય તેમ, તેને સમજાયું કે જો તે પોતાની જ અપરિપૂર્ણતા અને અસમર્થતામાં છોડી દેવાય, તો જેને માટે તેને બોલાવવામાં આવ્યો હતો તે કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં તે સર્વથા અસમર્થ રહેશે. પરંતુ તેની વ્યથા દૂર કરવા અને તેને તેની મહાન ફરજ માટે યોગ્ય બનાવા એક સેરાફ મોકલવામાં આવ્યો. વેદીમાંથી લેવામાં આવેલો જીવંત અંગારો તેના હોઠો પર મૂકવામાં આવ્યો, અને શબ્દો કહેવામાં આવ્યા, ‘જો, આએ તારા હોઠોને સ્પર્શ કર્યો છે; અને તારો અપરાધ દૂર કરવામાં આવ્યો છે, અને તારો પાપ શુદ્ધ કરવામાં આવ્યો છે.’ ત્યાર પછી દેવનો અવાજ સાંભળવામાં આવ્યો, જે કહેતો હતો, ‘હું કોને મોકલું, અને અમારે માટે કોણ જશે?’ અને યશાયાએ જવાબ આપ્યો, ‘હું અહીં છું; મને મોકલો.’ પદ 7, 8.”

“સ્વર્ગીય મુલાકાતીએ રાહ જોતાં દૂતને આજ્ઞા કરી, ‘જા, અને આ પ્રજાને કહેજે, તમે નિશ્ચયે સાંભળો, પરંતુ સમજો નહિ; અને નિશ્ચયે જુઓ, પરંતુ ગ્રહણ કરો નહિ. આ પ્રજાનું હૃદય જાડું કર, અને તેમના કાન ભારેલા કર, અને તેમની આંખો બંધ કર; નહિ તો તેઓ પોતાની આંખોથી જોશે, અને પોતાના કાનોથી સાંભળશે, અને પોતાના હૃદયથી સમજશે, અને ફેરવાશે, અને સ્વસ્થ થશે.’ પદ 9, 10.”

ભવિષ્યવક્તાનું કર્તવ્ય સ્પષ્ટ હતું; પ્રવર્તમાન દુષ્ટતાઓના વિરોધમાં તેને પોતાનો સ્વર ઊંચો કરવો હતો. પરંતુ આશાની કોઈક ખાતરી વિના તે આ કાર્ય હાથ ધરતાં ભય પામતો હતો. “‘પ્રભુ, કેટલો સમય સુધી?’” તેણે પૂછ્યું. પદ ૧૧. શું તમારા પસંદ કરાયેલા લોકમાંથી કોઈ પણ ક્યારેય સમજીને પસ્તાવો કરશે અને સ્વસ્થ થશે નહિ?

“ભૂલ કરનાર યહૂદાની તરફથી તેની આત્માની વ્યથા વ્યર્થ જવાની નહોતી. તેનું મિશન સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ થવાનું નહોતું. તો પણ અનેક પેઢીઓથી વધતી આવતી દુષ્ટતાઓ તેના દિવસોમાં દૂર કરી શકાતી નહોતી. પોતાના સમગ્ર જીવન દરમ્યાન તેને ધીરજવાળો અને સાહસિક શિક્ષક—વિનાશનો જ નહીં, પણ આશાનો પણ પ્રભુવક્તા—રહેવું હતું. દૈવી હેતુ અંતે સિદ્ધ થયા પછી, તેના પ્રયત્નોનું અને દેવના સર્વ વિશ્વાસુ દૂતોના પરિશ્રમનું પરિપૂર્ણ ફળ પ્રગટ થવાનું હતું. એક અવશેષ ઉદ્ધાર પામવાનો હતો. આ ઘટે તે માટે બળવાખોર રાષ્ટ્રને ચેતવણી અને વિનંતિના સંદેશાઓ પહોંચાડવાના હતા, એવું પ્રભુએ જાહેર કર્યું: ‘જ્યાં સુધી શહેરો નિવાસી વિનાના ઉઝરડા ન થઈ જાય, અને ઘરો મનુષ્ય વિનાના ન થઈ જાય, અને દેશ સંપૂર્ણ રીતે ઉજ્જડ ન થઈ જાય, અને યહોવાહ મનુષ્યોને બહુ દૂર ન હટાવી દે, અને દેશના મધ્યમાં મહાન ત્યાગ ન થઈ જાય.’ શ્લોક 11, 12.”

“અનુતાપ ન કરનારાઓ પર આવનારા ભયંકર દંડો,—યુદ્ધ, નિર્વાસન, અત્યાચાર, રાષ્ટ્રો વચ્ચે સત્તા અને પ્રતિષ્ઠાનો નાશ,—આ બધું એ માટે આવવાનું હતું કે જેઓ તેમાં અપમાનિત થયેલા ઈશ્વરના હાથને ઓળખે તેઓને પશ્ચાત્તાપ કરવા દોરવામાં આવે. ઉત્તર રાજ્યની દસ જાતિઓ જલદી જ રાષ્ટ્રોમાં વિખેરાઈ જવાની હતી અને તેમની નગરો ઉજાડ છોડી દેવામાં આવવાની હતી; શત્રુ રાષ્ટ્રોની વિનાશક સેનાઓ તેમના દેશમાં વારંવાર ફરી વળવાની હતી; અંતે યેરૂશાલેમ પણ પડવાનું હતું, અને યહૂદાને બંધક બનાવી લઈ જવાનું હતું; છતાં વચનભૂમિ સદાકાળ સંપૂર્ણપણે ત્યજાયેલી રહેવાની નહોતી. સ્વર્ગીય દર્શનદાતાએ યશાયાહને આપેલી ખાતરી આ હતી: ‘પરંતુ તેમાં દસમો ભાગ રહેશે, અને તે ફરી આવશે, અને ભક્ષણ કરવામાં આવશે: જેમ ટીલ વૃક્ષ અને જેમ બલૂત, જેમનાં પાન પડી જાય ત્યારે પણ તેમનું મૂળ તત્વ તેઓમાં રહે છે: તેમ પવિત્ર વંશ જ તેનું મૂળ તત્વ રહેશે.’ પદ 13.”

“ઈશ્વરના હેતુની અંતિમ પૂર્ણતાની આ ખાતરીએ યશાયાહના હૃદયમાં ધૈર્ય જગાવ્યું. ભલે પૃથ્વીના સત્તાધીશો યહૂદા વિરુદ્ધ કતારમાં ઊભા થાય, તો શું? ભલે પ્રભુના દૂતને વિરોધ અને પ્રતિકારનો સામનો કરવો પડે, તો શું? યશાયાહે રાજાને, સેનાઓના યહોવાને, જોયા હતા; તેણે સેરાફીમનું ગીત સાંભળ્યું હતું, ‘સમગ્ર પૃથ્વી તેમની મહિમાથી પરિપૂર્ણ છે;’ તેની પાસે આ વચન હતું કે ભટકેલા યહૂદા માટે યહોવાના સંદેશાઓ પવિત્ર આત્માની દોષપ્રતીતિ કરાવનાર શક્તિ સાથે રહેશે; અને ભવિષ્યવક્તા પોતાના સમક્ષ રહેલા કાર્ય માટે સશક્ત બન્યો. પદ 3. પોતાની દીર્ઘ અને કઠિન સેવા દરમ્યાન તેણે આ દર્શનની સ્મૃતિ પોતાની સાથે જાળવી રાખી. સાઠ વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી તે આશાના ભવિષ્યવક્તા તરીકે યહૂદાના સંતાનોની સમક્ષ ઊભો રહ્યો, અને ચર્ચના ભાવિ વિજય અંગેની પોતાની ભવિષ્યવાણીઓમાં વધુ ને વધુ નિર્ભય બનતો ગયો.” Prophets and Kings, 307–310.