Littafin Daniyel — Lamba Tamanin da Shida

Muna hulɗa da daidaituwar da ke tsakanin motsin mala’ika na farko da na uku, domin mu fi gane abin da ƙaruwa ta ilimi ke wakilta a matsayin alama sa’ad da aka buɗe ta a lokacin ƙarshe. Muna ƙoƙarin nuna cewa tana wakiltar ƙaruwa a cikin gaskiya wadda a ƙarshe take kaiwa ga kololuwa a matsayin ruwan sama na ƙarshe, wato saƙon Kukan Tsakar Dare. A matsayin alama, “ƙaruwa ta ilimi” an samo ta daga littafin Daniyel, kuma a can an bayyana ta a matsayin ilimin annabci wanda yake gwadawa kuma yake fitar da rukuni biyu na masu sujada.

A shekarar 1989 an buɗe wani “ƙaruwar sani” wanda a ƙarshe zai bayyana rukuni biyu na masu sujada. An kwatanta waɗannan rukunan biyu ne cikin mahallin yadda suke dangantaka da saƙon ruwan sama na ƙarshen zamani. Mugaye ba su gane ko karɓar ruwan sama na ƙarshen zamani, amma masu hikima suna yi. Saboda haka mugaye ba sa ganin lokacin da ruwan sama na ƙarshen zamani ya fara sauka, kuma ya fara sauka ne sa’ad da al’ummai suka yi fushi a ranar 11 ga Satumba, 2001. Mun kasance muna magana ne ga shugabancin Adventism na Laodikiya kamar yadda aka wakilta a Ezekiyel surori takwas da tara, haka kuma a Ishaya sura ta ashirin da takwas. A cikin Ishaya, “masu ba’a” sun mai da “ƙarya” “mafakarsu” kuma suka “ɓoye” kansu “a ƙarƙashin ƙarya.”

Tsofaffin mutanen Urushalima na zamanin ƙarshe sun fāɗi jarabawar “hutawa da wartsakewa” wadda ake wakilta ta hanyar “layi bisa layi,” wadda ke bai wa masu hikima damar gane ruwan sama na ƙarshe na zamanin ƙarshe, ta wurin kwatancin tarihi na ruwan sama na ƙarshe a tarihin Millerite. Siffar annabci ta “mutane masu reni” wadda Ishaya ya jaddada a cikin nassin, ita ce ƙarya da yaudara da suka ɓoye kansu a ƙarƙashinta kuma suka mai da ita mafakarsu. Saboda haka, dangane da jarabawar saƙon ruwan sama na ƙarshe (hutawa da wartsakewar da ba su yarda su saurara ba), tsofaffin mutanen Urushalima sun karɓi ƙarya.

Saƙon ruwan sama na ƙarshe yana zuwa tare da gardama, kamar yadda aka wakilta a cikin Habakkuk sura ta biyu, sa’ad da mai tsaro a can ya tambayi Allah abin da zai amsa a cikin “gardamar” tarihinsa, gama kalmar “reproved” a aya ta ɗaya ta sura ta biyu tana nufin “argued with”.

Masu hikima a lokacin muhawarar ruwan sama na ƙarshe, suna gabatar da gaskiya-gaskiyar da aka wakilta a matsayin jauharorin Miller, waɗanda kuma su ne ainihin gaskiya-gaskiya na tushe da Mabiyan Miller suka gane, suka tabbatar, kuma suka gabatar. Waɗannan gaskiya-gaskiya an wakilta su a matsayin Almasihu, Dutsen Madawwami.

Tsofaffin mutanen dā suna gabatar da saƙon ruwan sama na ƙarshen ƙarya, wanda Ishaya ya wakilta a matsayin “ƙarya” da yaudara. A cikin Ezekiel sura ta takwas, tarihin yana nuna lokacin da tsofaffin mutanen Urushalima suke rusuna wa rana, kuma an kwatanta su da waɗanda suke karɓar hatimin Allah a sura ta gaba. Abin ƙyama na uku (tsara), yana wakiltar saƙon ruwan sama na ƙarshen ƙarya, kamar yadda “makokin Tammuz” ya wakilta. A cikin tsara ta uku ta Adventism, wadda ta fara a 1919, an shigar da “ƙarya” dangane da bisharar ƙarya da W. W. Prescott ya gabatar a bainar jama’a a Taron Littafi Mai Tsarki na 1919. Wannan “ƙarya” wani takamaiman batu ne na tsara ta uku, kuma “ƙaryar” ita ce tubalin ƙarya na saƙon ruwan sama na ƙarshen ƙarya, wanda “makokin Tammuz” ya wakilta.

Yana da muhimmanci a ɓata lokaci wajen tantance “ƙaryar” da ke cikin annabci, domin “ƙaryar” ita ce babban dalilin da ya sa Adventisancin Laodiceya ba zai iya ganin ƙaruwar sani a 1989 ba. “Ƙaryar” ita ce cewa “na kullum” a cikin littafin Daniyel yana wakiltar hidimar Almasihu a haikalinsa. Yin amfani da “na kullum” a annabce a matsayin hidimar Almasihu a haikalinsa amfani ne na annabci na ƙarya kuma marar daidai, amma “ƙaryar” ba kawai tantance wannan kuskuren ne na ɗaukar “na kullum” a matsayin alamar annabci ba; tana kuma wakiltar wata “ƙarya” da ke iƙirarin cewa Sister White ta yarda da wannan amfani na ƙarya, sannan a yi amfani da wannan ƙaryar wajen kafa wannan amfani marar daidai a matsayin tabbatacciyar gaskiya.

Fahimtar daidai ta ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel goma sha ɗaya an yi mata misali ta ayoyi talatin zuwa talatin da shida, kuma sa’ad da Sister White ta bayyana cikakkiyar cikar sura ta goma sha ɗaya ta Daniyel, ta ce “al’amura masu kama da waɗanda aka bayyana” a cikin ayoyi talatin zuwa talatin da shida “za a maimaita su.”

Yin amfani da ma’anar ƙarya ta “na yau da kullum,” yana haifar da ginin tarihi na ƙarya. Tarihin da aka wakilta a cikin Daniyel sura ta goma sha ɗaya, ayoyi talatin zuwa talatin da shida, ya ƙunshi kawar da “na yau da kullum.” “Na yau da kullum” ko dai shi ne fassarar Millerite, ko kuwa fassarar Prescott da Daniells. Dangane da wace fassara aka zaɓa, za a samar da ginin tarihi guda biyu mabambanta.

Bisa ga wahayi, tarihin annabci da aka wakilta a cikin wannan aya, tare da haɗa aya ta talatin, da ayoyi talatin da biyu zuwa talatin da shida, za a maimaita shi a ayoyi arba’in zuwa arba’in da biyar na Daniel goma sha ɗaya.

Aya inda muka sami “na kullum,” ita ce aya ta talatin da ɗaya.

“Makaman” da ke cikin ayar suna tashi “a gefensa.” “Makaman” nan iko ne, kamar yadda wanda suke “tashi” dominsa shi ma iko ne. “Makaman” ne a cikin ayar suke “tsayawa a gefensa,” kuma “makaman” ne suke “ƙazantar da Wuri Mai Tsarki na ƙarfi,” kuma “makaman” ne suke “kawar da hadaya ta kullum,” haka kuma “makaman” ne suke “kafa abin ƙyama mai kawo kufai.” A littafin Ru’ya ta Yohanna, sura ta goma sha uku, macijin, wato Roma ta arna, yana ba papanci abubuwa uku.

An bayyana dabbar mai kama da damisa a matsayin Paparoma ta bakin ’Yar’uwa White, kuma a babi na goma sha biyu ’Yar’uwa White ta bayyana cewa macijin nan shi ne duka Shaiɗan, haka kuma Roma ta arna.

A aya ta biyu, na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha uku, Roma arna ta ba wa papanci ikonta na soja, “makamanta”, tun daga Clovis, sarkin Farankawa (Faransa), a shekara ta 496. Roma arna ta ba wa Roma ta papanci mazaunin mulkinta a shekara ta 330, sa’ad da sarki Constantine ya bar birnin Roma ya kuma mayar da babban birnin Roma ta daula zuwa birnin Constantinople. Roma arna ta ba wa papanci ikon farar hula a shekara ta 533, sa’ad da Justinian ya fitar da doka yana ayyana papanci a matsayin shugaban dukan ikkilisiyoyi, kuma mai gyaran ’yan bidi’a.

A aya ta talatin da ɗaya, “makaman” da suka tashi tsaye su ne rundunonin sojin Roma ta arna, waɗanda suka tashi tsaye domin papanci tun daga Clovis a shekara ta 496. Saboda wannan aiki, papancin yana kiran Faransa “ɗan fari na cocin Katolika,” kuma wani lokaci “babbar ’ya ta cocin Katolika.” A aya ta talatin da ɗaya, bayan Constantine ya kafa dokar Lahadi a shekara ta 321, sa’an nan kuma ya mayar da babban birni daga birnin Roma zuwa birnin Constantinople a shekara ta 330, daular da a dā ba a iya rinjaya ta ta fara rushewa, yayin da ƙarfafan Kaho huɗu na farko na Ƙaho a Ru’ya ta Yohanna sura ta takwas suka fara yaƙi mai ɗorewa da daular Roma. Maƙasudin hare-haren da Barebari da Genseric suka kai ya karkata ne ga birnin Roma, wanda kafin shekara ta 330 ya kasance “Wuri Mai Tsarki na ƙarfi” ga daular Roma. Daga shekara ta 330 zuwa gaba, yaƙe-yaƙen mamayar Barebari za su “ƙazantar da Wuri Mai Tsarki na ƙarfi,” har sai da “makaman” Roma ta arna suka tashi tsaye domin papanci, tun daga shekara ta 496.

Ba Roma ta arna kaɗai ta ba ikon Paparoma abubuwa uku ba—ta wurin ba shi ikon soja, ikon mulki na farar hula, da kujerar birnin Roma—amma ta kuma cire ƙahoni uku domin Roma ta Paparoma.

Kaho uku waɗanda za a “tumɓuke” a sura ta bakwai ta Daniyel, sun wakilci manyan iko uku da suke tsayayya da ɗaukakar papanci zuwa mulki. An kawar da na ƙarshe daga cikin waɗannan ƙaho uku sa’ad da aka kori Goths daga birnin Roma a shekara ta 538. An kore su daga birnin ta wurin “makamai” na arna Roma, gama waɗannan “makamai” ne za su ɗora papanci (abin ƙyama mai kawo kufai) a kan kursiyin duniyar da aka sani a wancan lokaci a shekara ta 538.

Aya ta talatin da ɗaya ta Daniyel goma sha ɗaya ta bayyana abubuwa huɗu da “hannuwa” (Roma arna) za su yi. Za su “tashi tsaye” domin tallafa wa papacy, kamar yadda suka yi a shekara ta 496. Za su ƙazantar da “Wuri Mai Tsarki na ƙarfi” kamar yadda aka wakilta ta wurin gwagwarmayar soja da aka yi a kan birnin Roma na kusan ƙarni biyu. Za su “sanya” papacy a kan kursiyin duniya a shekara ta 538, kuma za su kuma “kawar da kullum.”

Kalmar Ibrananci da aka fassara da “kawar” a cikin ayar (sur), tana nufin “cirewa”. Zuwa shekara ta 508, juriya daga arna wadda take cikin Daular Roma, wadda ta kasance tana aiki don hana tasowar papanci zuwa mulki, an riga an kawar da ita gaba ɗaya ko kuma an rinjaye ta ta shiga ƙarƙashin biyayya.

A bayyana “na yau da kullum” a matsayin hidimar Almasihu a haikalinsa, irin wannan aiki ne na amfani na ƙarya; amma ainihin aikin da aka aikata a tarihin Adventist na Laodicea, wanda ya bayyana wannan amfani na ƙarya a matsayin gaskiya, ya ginu ne a kan wata takamaimiyar “ƙarya” da aka aiwatar a cikin ƙarni na uku na Adventism. Jagorancin Sister White cewa tarihin ayoyi talatin zuwa talatin da shida za a maimaita shi a cikin cikar ƙarshe ta Daniyel goma sha ɗaya, ya sa ya zama ba zai yiwu ba ga “mazan masu reni” da suke mulkin Urushalima su ɗora wani fassara a kan aya ta talatin da ɗaya ba tare da a lokaci guda suna ƙin Ruhun Annabci ba.

“Masu ba’a” suna koyar da cewa fafaroma ta kawar da sahihin fahimtar aikin hidimar haikalin Almasihu, ta wurin shigar da taron missa na fafaroma, wanda kwaikwayo ne na aikin Almasihu a cikin haikalin samaniya. In da wannan ne ainihin ma’anar “na kullum,” to, “rundunonin” da suka tashi a aya ta talatin da ɗaya za su zama fafaroma, gama tsarin nahawu na ayar yana bukatar cewa “rundunonin” su ne ikon da yake kawar da “na kullum.”

Domin tabbatar da tarkacensu na tatsuniyoyi, suna jayayya cewa fafaroma (makamai) ya ƙazantar da Wuri Mai Tsarki na samaniya na Almasihu. Kalmar Ibrananci da aka fassara da “Wuri Mai Tsarki (miqdash) na ƙarfi” ko dai tana nufin wurin tsarki na arna ne ko kuma Wuri Mai Tsarki na Allah. Da a ce Daniyel yana nufin ya bayyana cewa Wuri Mai Tsarki na Allah za a ƙazantar da shi ta wurin fafaroma, da ya yi amfani da kalmar Ibrananci “qodesh”, wadda za ta iya wakiltar Wuri Mai Tsarki na Allah kaɗai. To ina aka rubuta a cikin Littafi Mai Tsarki ko cikin Ruhun Annabci cewa Wuri Mai Tsarki na samaniya ta taɓa kasancewa ko kuwa za ta taɓa kasancewa, an ƙazantar da ita ta wurin fafaroma?

Hakika, zunuban Kiristoci an rubuta su a cikin littattafan Wuri Mai Tsarki na sama, amma wannan wakilci ba yana nufin cewa Wuri Mai Tsarki na Allah ya ƙazantu ba. Tsarkakewar Wuri Mai Tsarki tana wakiltar tsarkakewar littattafan tarihin da suke a cikin Wuri Mai Tsarkin. Bugu da ƙari, ikon Paparoma bai taɓa zama na Kirista ba, saboda haka ba a taɓa shigar da shi cikin littattafan shari’ar bincike ba. Shari’a guda ɗaya kaɗai da aka ayyana domin Paparoma ita ce shari’ar zartarwa ta fushin Allah.

“Hannaye” kuma za su “kafa ƙazantar nan da ke sa hallaka,” wadda za ta kasance wace iko ce? Wace iko ce papanci ya kafa? Kuma wace iko ce a farkon buɗewar aya ta talatin da ɗaya da papanci ya tsaya a madadinta?

Marasa ilimi a cikin Adventism ɗin Laodicea, waɗanda suka ɗora rai na har abada a hannun mutane waɗanda aka gane cewa ba za su iya karanta littafin da aka hatimce ba, wataƙila suna jin daɗin a lallashe kunnuwansu masu ƙaiƙayi da irin wannan gurɓatacciyar fahimtar Littafi Mai Tsarki; amma abin da ya fi zama abin raini shi ne a yi ƙoƙarin ɗaukar tarihin da dole ne su tantance domin su kafa kuskurensu, sannan a daidaita shi da ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel sura ta goma sha ɗaya.

A cikin tarihin da ya kai ga rushewar Tarayyar Soviet, wadda za a iya nuna cewa an wakilta ta a matsayin Sarkin Kudu a aya ta arba’in ta Daniyel goma sha ɗaya, ƙarfin sojan Amurka ya tsaya wa fafaroma baya, sa’ad da Ronald Reagan ya ƙulla wata ɓoyayyiyar ƙawance da maƙiyin Almasihu na annabcin Littafi Mai Tsarki. Ta yin haka, an nuna cewa duk wata adawar Furotesta ga tashin fafaroma an murƙushe ta a cikin Amurka, kamar yadda aka kwatanta ta wurin kawar da adawar arna a shekara ta 508. Sarkin Arewa (fafaroma) a cikin wannan nassi ya fara share Tarayyar Soviet a shekarar 1989, kuma ya yi haka cikin haɗin gwiwa da “karusai” da “mahayan dawakai,” waɗanda suke wakiltar ƙarfin sojan Amurka, haka kuma tare da ƙarfin tattalin arzikin Amurka kamar yadda “jiragen ruwa” suke wakilta.

Amurka ita ce “makamai” da suka tsaya domin kare papanci. An kawar da Furotesta, kamar yadda aka murƙushe juriyar arna zuwa shekara ta 508. A aya ta arba’in da ɗaya, papanci zai ci Amurka da yaƙi, kuma Kundin Tsarin Mulkin Amurka, wanda shi ne “haikalin ƙarfi” na Amurka, za a rushe shi sa’ad da Amurka ta ɗora Sarkin Arewa (papanci) a kan kursiyin duniya, kamar yadda Roma ta arna ta yi a shekara ta 538. Idan kana karanta maƙalu a wannan shafin yanar gizo, to za ka iya sauke mujallar The Time of the End, ka kuma karanta cikakkiyar gabatarwa game da ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel sha ɗaya; amma a yanzu muna dai nuna ne cewa fassarar “na kullum” a matsayin hidimar Kristi a cikin haikali amfani ne na ƙarya ga wannan alama. Muna yin haka ne domin mu nuna cewa an ɗora wannan fassarar ta ƙarya a kan Adventism na Laodicea ta wurin ƙarya da aka shirya da gangan.

Za mu ci gaba da nazarin ƙaryar annabci a maƙala ta gaba.