Littafin Daniyel ya bayyana cewa Roma ce take tabbatar da wahayin, kuma Furotestoci na tarihin Millerite sun yi hamayya da wannan fahimta sa’ad da William Miller ya gano wannan gaskiya. A kwanaki na ƙarshe ma, Roma ce har yanzu take tabbatar da wahayin, kuma a yau Adventism na Laodicea yana ɗaukar ra’ayin Furotestoci da suka fāɗi cewa ’yan fashin mutanenka su ne Antiochus Epiphanes. Mutanen alkawari waɗanda ake wucewa a tarihin Millerite sun yi tsayayya da wannan gaskiya ɗaya tak, wadda a yanzu mutanen alkawari na kwanaki na ƙarshe, waɗanda yanzu ake wucewa, suke yi wa tsayayya. Sulemanu ya faɗa da kyau:
Abin da ya kasance, shi ne abin da zai kasance; abin da kuwa aka yi, shi ne abin da za a yi: kuma babu wani sabon abu a ƙarƙashin rana. Akwai wani abu ne da za a iya cewa game da shi, Duba, wannan sabon abu ne? Ya riga ya kasance tun zamanin da, kafin mu. Mai-Wa’azi 1:9, 10.
A annabce akwai bayyanannu uku na Roma, kuma bayyanannu biyu na farko suna bayyana siffofin na uku, domin ana tabbatar da gaskiya bisa ga shaidar biyu.
Amma idan bai saurare ka ba, sai ka tafi tare da mutum ɗaya ko biyu kuma, domin a bakin shaidu biyu ko uku a tabbatar da kowace magana. Matiyu 18:16.
Addinin Roma ta arna shi ne bautar gumaka, kuma bautar gumaka ƙirƙirarren kwaikwayon addini na gaskiya ne. Ba ƙirƙirarren kwaikwayo ba ne sosai a ma’anar da ake fahimtar kuɗin bogi, domin a zahiri bautar gumaka ba ta yi kama da addini na gaskiya kwata-kwata. Amma a fannin annabci tana da siffofin ƙirƙirarren kwaikwayo. Birnin Roma ƙirƙirarren kwaikwayon Urushalima ne, kuma yana da haikali (Pantheon) wanda ya kasance ƙirƙirarren kwaikwayon haikalin da ke Urushalima. Ayyukan addini na bautar gumaka ba su da tsarki kuma na shaidanu ne, amma suna wakiltar ayyukan addini na ƙirƙirarren kwaikwayon Shaidan. Shugaban addinin Roma ta arna ana ba shi lakabin Pontifex Maximus. “Pontifex Maximus” a asali yana nufin babban firist na addinin ƙasa na Roma a tsohuwar Roma, kuma asalinsa ya koma zuwa farkon Jamhuriyar Roma. Da tafiyar lokaci, ya zama yana da alaƙa da ikon siyasa da na addini, kuma daga bisani ya bunƙasa ya zama lakabin da Paparoma ke amfani da shi a Cocin Katolika ta Roma a yau.
Lakabin babban firist na Roma ta arna shi ne Pontifex Maximus, kuma wannan ma shi ne lakabin babban firist na Roma ta Paparoma, kuma kalma ce ta Latin wadda take nufin “Mafi Girma cikin Babban Pontiff.” Shi ne babban firist na addinin gwamnatin Roma, musamman bautar allahn Jupiter. Pontifex Maximus yana da gagarumar iko da alhaki na addini, ciki har da kula da ibadu iri-iri na addini da kuma tabbatar da gudanar da kalandar addinin Roma yadda ya kamata. Pontifex Maximus shi ne shugaban Majalisar Pontiffs (Collegium Pontificum), wata ƙungiyar firistoci da ke da alhakin fassara da kiyaye tsare-tsaren ibadun addinin Roma.
Babban firist na duka Roma ta arna da ta Paparoma shi ne Pontifex Maximus; saboda haka, taken shugaban Roma ta zamani ma a zahiri zai kasance Pontifex Maximus. Addinin Roma ta arna shi ne arna, kuma addinin Roma ta Paparoma ya kasance, har yanzu kuma shi ne, arna, amma a lulluɓe da ikirarin Kiristanci; haka kuma addinin Roma ta zamani a kwanaki na ƙarshe zai kasance arna, a lulluɓe da ikirarin Kiristanci.
Dukansu, Roma ta arna da kuma Roma ta papanci, kowannensu yana da takamaiman tsawon lokaci da zai yi mulki da cikakken iko. Roma ta arna za ta yi mulki da cikakken iko har na shekara ɗari uku da sittin, a cikar annabcin lokaci na Daniyel sura ta goma sha ɗaya, aya ta ashirin da huɗu.
Zai shiga cikin salama har ma zuwa wuraren lardin da suka fi yalwa; zai kuma aikata abin da ubanninsa ba su yi ba, ko kakanninsa ma; zai rarraba a tsakaninsu ganima, da kwace, da dukiya: hakika, zai tsara dabarunsa a kan kagarai masu ƙarfi, har na ɗan lokaci. Daniyel 11:24.
Batun aya ta ashirin da huɗu shi ne Roma arna, gama su ne suka zama batun magana a aya ta sha shida, kuma suna ci gaba da kasancewa batun har zuwa aya ta talatin da ɗaya. Za mu yi magana a kan waɗannan ayoyi dalla-dalla a rubuce-rubuce masu zuwa, amma a nan muna nuni ne kawai cewa annabci ya bayyana cewa Roma arna za ta yi mulki mafi girma na tsawon shekara ɗari uku da sittin, kamar yadda aka wakilta ta wurin Roma tana “shirya” “makircinta a kan katangar ƙarfi, har na wani lokaci.” Kalmar da aka fassara da “a kan” a zahiri tana nufin “daga,” kuma ayar tana cewa Roma za ta jagoranci duniya “daga” “katangar ƙarfi,” wato Birnin Roma, kuma za ta yi haka na wani “lokaci”, wanda shi ne shekara ɗari uku da sittin.
Roma ta Maguzawa ta fara yin sarauta mafi girma a Yaƙin Actium, a shekara ta 31 kafin haihuwar Almasihu, kuma ta ci gaba da yin wannan sarauta mafi girma har zuwa shekara ta 330 bayan haihuwar Almasihu, sa’ad da Constantine ya mayar da babban birnin daular daga kagarar Birnin Roma zuwa Birnin Constantinople. Sa’an nan daular ta fara shahararriyar koma-bayanta. Birnin Roma shi ne “kagara” ta annabci ga Roma ta Maguzawa, kuma sa’ad da take mulki daga wannan birni ba a iya cin ta da yaƙi. A cikin yaƙe-yaƙen da suka biyo bayan sauya ikon da Constantine ya yi, Birnin Roma ya zama makasudin hari ga Genseric da kabilun barbarawa masu mamaya, waɗanda aka wakilta da Kakaki huɗu na farko na Ru’ya ta Yohanna sura ta takwas.
Saboda wannan dalili, a cikin Daniyel sura ta goma sha ɗaya, aya ta talatin da ɗaya, “hannuwa” (Roma ta arna) waɗanda suka tashi domin tallafa wa papanci, da fari sun ƙazantar da “Wuri Mai Tsarki na ƙarfi.” Birnin Roma shi ne “Wuri Mai Tsarki na ƙarfi” na annabci ga Roma ta arna da kuma Roma ta papanci, domin a shekara ta 330, sa’ad da aka canja ikon arna zuwa Konstantinoful, aka bar Birnin Roma ga Roma ta papanci wadda take tasowa. Saboda wannan dalili, Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha uku, aya ta biyu tana cewa macijin (Roma ta arna), ya ba Roma ta papanci “mazauninta.” “Mazauni” wuri ne da iko yake mulki daga gare shi, kuma daga shekara ta 538 har zuwa 1798, Roma ta papanci ta yi mulki mafi girma kamar yadda Roma ta arna ta yi mulki mafi girma na “wani lokaci”.
Annabci ya ayyana takamaiman zamani wanda a cikinsa duka Roma ta arna da kuma Roma ta papacy za su yi mulki mafi girma, kuma sa’ad da suka yi haka, zai kasance daga mazaunin ikonsu, wato Birnin Roma. Rashin yi wa Roma ta arna nasara ya ƙare ne lokacin da suka bar Birnin Roma, alamar ƙarshen shekaru ɗari uku da sittin, waɗanda aka wakilta a matsayin “lokaci” a aya ta ashirin da huɗu; kuma sa’ad da shekaru dubu ɗaya da ɗari biyu da sittin na mulkin papacy suka ƙare a shekara ta 1798, Napoleon ya sa aka fitar da fafaroma daga Birnin Roma, kuma ya mutu a gudun hijira.
Romawa ta arna da Romawa ta Paparoma sun tabbatar da cewa Romawa ta zamani za ta yi mulki da cikakken iko na wani ƙayyadadden lokaci na annabci a kwanakin ƙarshe. “Lokaci ya ƙare”, amma lokacin tsanantawar paparoma na kwanakin ƙarshe wani ƙayyadadden lokaci ne da ya fara da dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba a Amurka kuma ya ci gaba har sai jarrabawar ɗan adam ta rufe, lokacin da Mika’ilu ya tashi ya furta, “Mai rashin adalci, bari ya ci gaba da zama mai rashin adalci har yanzu; kuma mai ƙazanta, bari ya ci gaba da zama mai ƙazanta har yanzu: kuma mai adalci, bari ya ci gaba da zama mai adalci har yanzu: kuma mai tsarki, bari ya ci gaba da zama mai tsarki har yanzu.”
Roma ta arna ta tsananta wa Kiristoci a cikin Kolosiyam da ke Birnin Roma a cikin tarihinta mai jini, kuma masana tarihi na Kirista sun ƙiyasta cewa a lokacin Zamanin Duhu na mulkin papanci an kashe shahidai miliyan ɗari ta hannun papanci, amma papancin ya musanta wannan da’awa, ya kuma ƙiyasta adadin a wajen miliyan hamsin. Roma ta arna da kuma Roma ta papanci dukansu sun tsananta wa amintattun mutanen Allah, kuma Roma ta zamani ma za ta tsananta wa amintattun mutanen Allah a kwanakin ƙarshe.
“Da yawa za a jefa su a kurkuku, da yawa za su gudu domin ceton rayukansu daga birane da garuruwa, kuma da yawa za su zama shahidai saboda Almasihu sa’ad da suke tsayawa wajen kāre gaskiya.” Selected Messages, littafi na 3, 397.
Roma ta arna ta rinjayi shingaye na ƙasa guda uku yayin da take karɓar ikon duniya. Roma ta Fafaroma ta rinjayi shingaye na ƙasa guda uku yayin da take karɓar ikon duniya. Roma ta zamani ta yi nasara a kan Sarkin Kudu (Tarayyar Soviet mai rashin yarda da Allah) a shekara ta 1989, kuma a gaba za ta kifar da ƙasa mai ɗaukaka (Amurka) a dokar Lahadi mai gabatowa nan ba da daɗewa ba. Sa’an nan kuma za ta rinjayi Masar (dukan duniya).
“Dukan al’umma tana kasu zuwa manyan rukuni biyu, masu biyayya da marasa biyayya. A cikin wane rukuni ne za a same mu?”
“Waɗanda suke kiyaye dokokin Allah, waɗanda ba su rayu da gurasa kaɗai ba, sai dai da kowace magana da take fitowa daga bakin Allah, su ne suka ƙunshi ikkilisiyar Allah mai rai. Waɗanda suka zaɓi su bi magabcin Almasihu, su ne talakawan wannan babban mai ridda. A jere a ƙarƙashin tutar Shaiɗan, suna karya dokar Allah, kuma suna sa waɗansu su karya ta. Suna ƙoƙari su tsara dokokin al’ummai ta yadda mutane za su nuna amincinsu ga gwamnatocin duniya ta wajen tattake dokokin mulkin Allah.”
“Shaiɗan yana karkatar da tunani da tambayoyi marasa muhimmanci, domin kada su ga al’amura masu girman muhimmanci da hangen nesa bayyananne kuma sarai. Maƙiyi yana shirya ya kama duniya cikin tarko.
“Abin da ake kira duniyar Kirista zai zama filin manyan ayyuka masu yanke hukunci. Mutanen da ke cikin iko za su kafa dokoki masu mallake lamiri, bisa ga misalin Paparoma. Babila za ta sa dukan al’ummai su sha ruwan inabin fushin fasikancinta. Kowace al’umma za ta kasance a ciki.” Manuscript Releases, juzu’i na 1, 296.
Domin kare gaskiyar da ke bayyana “ƙasa mai ɗaukaka” ta cikin Daniyel sura ta goma sha ɗaya aya ta arba’in da ɗaya a matsayin alamar Amurka, Zakin kabilar Yahuza ya buɗe wa ɗaliban annabcin kwanaki na ƙarshe ƙa’idar aikace-aikacen annabci sau uku. Hasken da yake fitowa daga waɗannan ayoyi shida na ƙarshe an kafa shi ta wajen ɗora tarihin da “hadaya ta yau da kullum” ke wakilta a cikin littafin Daniyel, kamar yadda aka bayyana a aya ta talatin da ɗaya ta Daniyel sura ta goma sha ɗaya, zuwa ga ayoyi shida na ƙarshe na surar. Ita ce wannan tabbatacciyar gaskiya ta tushe (“hadaya ta yau da kullum”), wadda ta zama mabuɗin tsarin annabcin Miller, ita ce kuma ta samar da tsarin annabcin kwanaki na ƙarshe. Tsarin Miller ya ginu ne a kan ƙarfafan hallaka guda biyu, wato arna da kuma papanci, waɗanda suka tsananta wa mutanen Allah; tsarin kwanaki na ƙarshe kuwa ya ginu ne a kan ƙarfafan hallaka guda uku waɗanda suke tsananta wa mutanen Allah a kwanaki na ƙarshe.
Ƙaruwar ilimi da aka wakilta a cikin ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel goma sha ɗaya, waɗanda suke wakiltar ƙaruwar ilimin da ya zo a shekara ta 1989, kuma waɗanda Kogin Hiddekel yake wakilta, maƙiyan gaskiya sun yi tsayayya da ita. Wannan tsayayya ta kai ga fahimtar ƙa’idar aikace-aikacen annabci sau uku, wadda da farko aka gane ta a matsayin aikace-aikacen Roma sau uku, wato batun da yake kafa wahayin tarihin annabci.
Inda babu wahayi, mutane sukan lalace; amma wanda yake kiyaye shari’a, mai albarka ne shi. Karin Magana 29:18.
Aiwatarwar sau uku ta bayyana ta bayyana sassa uku na bayyanuwar Roma tana nuna cewa addinin Roma ta arna da ta papacy arna ne, kuma mutum mai ɗauke da taken Pontifex Maximus ne ke tafiyar da addininsu. Waɗannan bayyanuwa biyu na Roma suna nuna cewa an kawar da iko uku na ƙasa tun kafin su yi mulki mafi girma na wani ƙayyadadden lokaci, kuma za su yi mulki daga birnin Roma mai tuddai bakwai, wanda shi ne haikalin ƙarfinsu. Dukansu biyun sun ba da shaida ga gaskiyar cewa sun tsananta wa amintattun mutanen Allah. Saboda haka, bisa ga waɗannan shaidu biyu mun sani cewa addinin Roma ta zamani zai kasance arna ne, kuma shugaban cocin Roma, mai taken Pontifex Maximus, shi ne zai jagorance ta.
Kafin babbar karuwa ta karɓi iko ta yi mulki gaba ɗaya, dole ne Roma ta zamani ta shawo kan cikas uku, kuma cikas na farko shi ne tarihin da ya shuɗe, tare da rugujewar Tarayyar Soviet a shekara ta 1989, maƙiyin Roma mai bin rashin yarda da Allah wanda ya yi tsayayya da ikon Roma a Turai. Cikas na gaba kuwa za a kifar da shi a dokar Lahadi da ke gab da zuwa a Amurka, sa’an nan Majalisar Ɗinkin Duniya za ta ba da ikonta ga Roma ta zamani na ɗan gajeren lokaci. Da zarar an naɗa ta sarauta gaba ɗaya, tsanantawar kwanakin ƙarshe za ta auku.
Littafin Daniyel, kuma musamman Ru’ya ta Yohanna sura ta takwas, suna ba da siffofin annabci na Roma, waɗanda suke taimakawa wajen samun sahihin fahimtar Roma ta zamani. Ɗaya daga cikin waɗannan siffofi shi ne rabuwar Daular Roma zuwa Gabas da Yamma kamar yadda Constantine ya aiwatar a shekara ta 330. Roma ta arna da kuma Roma ta papacy, idan aka yi la’akari da su tare, su ma suna magana game da yanayi biyu na Roma. Rabuwar da Constantine ya yi, wadda ta haifar da Roma ta yamma da ta gabas, shaida ce ta biyu ga Roma ta arna da Roma ta papacy. Constantine ya kafa ikon farar hula a gabas, ya kuma bar ikon coci a yamma. Roma ta arna tana wakiltar mulkin ƙasa, kuma Roma ta papacy tana wakiltar mulkin coci. Gabas mulkin ƙasa ce, yamma kuma mulkin coci ne, kamar yadda ƙarfe da lãka na Daniyel biyu suka misalta, ko ƙahon namiji da ƙahon mace na Daniyel takwas, ko dabbobin farauta na Daniyel bakwai, da dabbobin Wuri Mai Tsarki na Daniyel takwas.
Roma ta zamani kuma za ta kasance mai yanayi biyu, tana ƙunshe da haɗin ikkilisiya da ƙasa, na baƙin ƙarfe da yumɓu, da na mulkin ikkilisiya da mulkin ƙasa; amma Roma ta zamani kuma za ta kasance mai yanayi uku. A cikin Wahayi sura ta takwas, an raba Roma ta yamma da ta gabas, a zahiri da kuma a alama, gida uku. Konstantin, yana mulki daga Roma ta gabas, ya raba mulkinsa a zahiri ga ’ya’yansa maza uku, kuma an wakilci Roma ta yamma a alama ta wurin rana da wata da taurari waɗanda suka wakilci tsarin mulki mai sassa uku da Daular Roma ta yi amfani da shi. Saboda haka, Roma ta zamani, ko da yake tana da yanayi biyu na mulkin ikkilisiya da mulkin ƙasa, za ta kuma wakilci haɗin kai mai sassa uku, wanda macijin, dabbar, da annabìn ƙarya suke wakilta.
Bayyanar Roma ta arna da kuma Roma ta paparoma suna bayyana hadadden tsarin annabcin Roma ta Ƙarshe ta Zamani. Ita ce haɗin kai mai ninki uku da zai faru a dokar Lahadi mai zuwa ba da daɗewa ba, wadda take kai duniya zuwa Armageddon. Ita ce “Siffar Dabbar” ta dukan duniya, wadda alama ce ta haɗuwar Ikilisiya da Jiha. Shugabanta shi ne Pontifex Maximus, wanda yake mulki daga Birnin Roma, wanda shi ne mazaunin ikonsa. Hukumar farar hular mutumin zunubi za ta sami tanadi daga Majalisar Ɗinkin Duniya, kuma za a tilasta wa duniya ta karɓi tsarin maƙiyin Almasihu mai ninki uku, amma kuma mai fuska biyu, ta wurin ikon tilastawa na Amurka. Saboda haka, kamar yadda Roma ta arna (macijin) a Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha uku, aya ta biyu, ta ba papanci “ikonsa, da kursiyinsa, da babban iko”, haka ma Amurka, kamar yadda Roma ta arna ta riga ta wakilta, tana cika waɗannan ayyuka uku guda ɗaya ga Roma ta zamani. Mazaunin ikon kuwa shi ne Birnin Vatican a cikin birnin Roma mai tuddai bakwai, hukuma kuma ita ce Majalisar Ɗinkin Duniya, ikon kuma shi ne Amurka. Tare suke kai duniya zuwa wurin da papanci “zai kai ga ƙarshensa, ba kuwa wanda zai taimake shi”.
Za mu ci gaba da wannan nazari a talifi na gaba.
Sai mala’ika na shida ya zuba kwalarsa a kan babban kogin Yufiretis; sai ruwansa ya ƙafe, domin a shirya hanya ga sarakunan gabas. Sai na ga ruhohi marasa tsarki uku kamar kwaɗi suna fitowa daga bakin macijin nan, da kuma daga bakin dabbar nan, da kuma daga bakin annabin ƙarya. Gama su ne ruhohin aljanu, masu yin mu’ujizai, waɗanda suke fita zuwa ga sarakunan duniya da na dukan duniya, domin su tattara su zuwa yaƙin wannan babbar rana ta Allah Maɗaukaki. Ga shi, ina zuwa kamar ɓarawo. Mai albarka ne wanda yake tsaro, yana kuma kiyaye tufafinsa, kada ya yi tafiya tsirara, su ga kunyarsa. Sai ya tattara su wuri ɗaya da ake kira da harshen Ibrananci Armageddon. Sai mala’ika na bakwai ya zuba kwalarsa cikin iska; sai wata babbar murya ta fito daga haikalin sama, daga kursiyin, tana cewa, An gama. Ru’ya ta Yohanna 16:12–17.