Panyòm — Nimewo Twa

M ap kanpe sou pòs veye mwen, m ap mete tèt mwen sou fò won an; m ap veye pou m wè sa l ap di m, ak sa m va reponn lè yo korije m. Epi Seyè a reponn mwen, li di: Ekri vizyon an, fè l klè sou tablèt yo, pou moun k ap li l la ka kouri. Paske vizyon an se toujou pou yon tan fikse; men nan fen an li va pale, li p ap bay manti. Menmsi li pran reta, tann li; paske san manke li va vini, li p ap pran reta. Gade, nanm moun ki gonfle ak lògèy la pa dwat anndan li; men moun jis la va viv pa lafwa li. Abakouk 2:1–4.

Kè toude wa sa yo ap chache fè mechanste, epi y ap pale manti bò menm tab la; men sa p ap reyisi, paske fen an ap toujou vini nan tan ki fikse a. Daniel 11:27.

Seyè, ou konnen: sonje m, vizite m, epi tire revanj pou mwen sou moun k ap pèsekite m yo; pa retire m nan pasyans ou: konnen se poutèt ou mwen sibi repwòch. Pawòl ou yo te jwenn, epi mwen te manje yo; e pawòl ou te vin pou mwen lajwa ak kè kontan kè mwen: paske yo rele m pa non ou, O Seyè, Bondye dèzame yo. Mwen pa t chita nan asanble moun k ap pase nan betiz yo, ni mwen pa t rejwi; mwen te chita pou kont mwen poutèt men ou: paske ou te ranpli m ak endiyasyon. Poukisa doulè mwen p ap janm fini, e blesi mwen an pa ka geri, li menm ki refize geri? Èske ou ta vin pou mwen tankou yon mantè nèt, tankou dlo ki manke? Se poutèt sa, men sa Seyè a di: Si ou retounen, lè sa a m ap fè ou tounen ankò, epi w ap kanpe devan mwen: e si ou rale sa ki gen valè soti nan sa ki pa vo anyen, ou va tankou bouch mwen: se pou yo retounen vin jwenn ou; men pa retounen ou menm jwenn yo. E m ap fè ou pou pèp sa a tankou yon miray bwonz byen ranfòse: y ap goumen kont ou, men yo p ap genyen sou ou: paske mwen avèk ou pou sove ou epi pou delivre ou, se sa Seyè a di. E m ap delivre ou anba men mechan yo, e m ap rachte ou anba men moun terib yo. Jeremi 15:15–21.

Epi sa, nan wityèm jou a, yo vini pou sikonsi timoun nan; epi yo te rele l Zakari, dapre non papa l. Men manman l reponn, li di: Non; men yo va rele l Jan. Epi yo di li: Pa gen pèsonn nan fanmi ou ki pote non sa a. Epi yo fè siy bay papa l, pou konnen ki jan li ta vle yo rele l. Epi li mande yon ti tablo pou ekri, li ekri, li di: Non li se Jan. Epi yo tout te sezi anpil. Menm lè a, bouch li louvri, lang li delye, epi li pale, li fè lwanj Bondye. Lik 1:59–64.

Epi nan tan sa yo, anpil moun pral leve kont wa sid la; moun ki vyolan pami pèp ou a pral leve tèt yo pou akonpli vizyon an; men yo pral tonbe. Danyèl 11:14.

Depi lè sa a, Jezi kòmanse fè disip li yo konnen kijan li te dwe ale Jerizalèm, soufri anpil bagay nan men ansyen yo, chèf prèt yo ak dirèktè lalwa yo, yo touye li, epi li leve ankò sou twazyèm jou a. Matye 16:21.

“Pwotestans yo kounye a konsidere Romanis avèk anpil plis favè pase nan ane ki te pase yo. Nan peyi sa yo kote Katolis la pa sou dominasyon, epi kote papis yo ap suiv yon chemen konsilyan pou yo ka genyen enfliyans, gen yon endiferans k ap ogmante konsènan doktrin ki separe legliz refòme yo ak yerachi papal la; opinyon an ap pran fòs ke, apre tout, nou pa diferan tèlman anpil sou pwen esansyèl yo jan yo te sipoze sa, e ke yon ti konsesyon sou bò pa nou ap mennen nou nan yon pi bon antant ak Wòm. Te gen yon tan lè Pwotestans yo te bay yon gwo valè a libète konsyans lan ki te achte a yon pri tèlman chè. Yo te anseye pitit yo pou yo gen laterè pou papis la, epi yo te konsidere ke chèche amoni ak Wòm ta vle di enfidelite anvè Bondye. Men, konbyen santiman yo eksprime kounye a diferan anpil!”

“Defansè papisite yo deklare ke yo te kalomnye legliz la, e mond pwotestan an gen tandans aksepte deklarasyon sa a. Anpil moun ensiste ke li enjis pou jije legliz jodi a dapre abominasyon ak foli ki te make rèy li pandan syèk inyorans ak fènwa yo. Yo eskize mechanste terib li a kòm rezilta barbaris epòk la, e yo plede ke enfliyans sivilizasyon modèn nan chanje santiman li yo.

“Èske moun sa yo bliye reklamasyon enfayibilite pouvwa ògeye sa a te fè pandan uit san ane? Olye pou reklamasyon sa a te abandone, yo te afime li nan diznevyèm syèk la avèk plis fòs ak plis detèminasyon pase tout tan anvan. Piske Wòm deklare ke ‘legliz la pa t janm fè erè; ni, dapre Ekriti yo, li p ap janm fè erè’ (John L. von Mosheim, Institutes of Ecclesiastical History, book 3, century II, part 2, chapter 2, section 9, note 17), kijan li ta ka renonse ak prensip ki te gide konduit li nan syèk pase yo?”

“Legliz papal la p ap janm renonse ak reklamasyon li fè sou enfayibilite li. Tout sa li te fè nan pèsekisyon li kont moun ki rejte dogm li yo, li konsidere sa kòm bagay ki dwat; e èske li pa t ap repete menm zak sa yo, si okazyon an ta prezante? Se pou yo retire kontrent gouvènman sekilè yo enpoze kounye a, epi yo retabli Wòm nan ansyen pouvwa li, e byen vit ta gen yon renesans nan tirani ak pèsekisyon li.”

“Yon ekriven ki byen koni pale konsa konsènan atitid yerachi papal la anvè libète konsyans, ak sou danje ki menase Etazini an patikilyèman akoz siksè politik pa li a: ‘Gen anpil moun ki gen tandans konsidere nenpòt laperèz devan Katolik Women Ozetazini kòm fanatism oswa timounaj. Moun sa yo pa wè anyen nan karaktè ak atitid Romanis la ki ostil anvè enstitisyon lib nou yo, ni yo pa jwenn anyen ki menasan nan kwasans li. Annou, kidonk, anvan tout bagay, konpare kèk nan prensip fondamantal gouvènman nou an ak sa yo nan Legliz Katolik la.’”

“Konstitisyon Etazini an garanti libète konsyans. Pa gen anyen ki pi chè ni ki pi fondamantal pase sa. Pap Pius IX, nan Lèt Ansiklik li ki dat 15 out 1854 la, te di: ‘Doktrin oswa divagasyon absid ak erone yo pou defann libète konsyans se yon erè ki pi pestilansyèl — yon kalamite ki, pami tout lòt yo, se sa yo dwe plis pè nan yon leta.’ Menm pap la, nan Lèt Ansiklik li ki dat 8 desanm 1864 la, te anatematize ‘moun ki deklare libète konsyans ak libète adorasyon relijye a,’ ansanm ak ‘tout sila yo ki soutni legliz la pa ka sèvi ak fòs.’”

“‘Ton patikilye Wòm nan Ozetazini pa vle di li chanje kè. Li toleran kote li san fòs. Evèk O’Connor di konsa: “Libète relijye se sèlman yon bagay yo andire jiskaske opoze a kapab mete an aplikasyon san danje pou mond katolik la.” … Achèvèk St. Louis la te di yon fwa: “Erezi ak enkredilite se krim; e nan peyi kretyen yo, tankou ann Itali ak ann Espay, pa egzanp, kote tout pèp la se katolik, e kote relijyon katolik la se yon pati esansyèl nan lwa peyi a, yo pini yo menm jan ak lòt krim yo.” …’”

« Tout cardinal, archevêque et évêque de l’Église catholique prête un serment d’allégeance au pape, dans lequel se trouvent les paroles suivantes : “Les hérétiques, les schismatiques et les rebelles à notre dit seigneur (le pape), ou à ses susdits successeurs, je les persécuterai et combattrai de toutes mes forces.” —Josiah Strong, Our Country, ch. 5, pars. 2–4. »

“Se vre ke gen vrè kretyen nan kominyon Legliz Katolik Women an. Dè milye moun nan legliz sa a ap sèvi Bondye selon pi bon limyè yo genyen. Yo pa gen dwa jwenn aksè ak Pawòl Li a, e poutèt sa yo pa rive disène verite a. Yo pa janm wè diferans ki genyen ant yon sèvis kè vivan ak yon seri senp fòm ak seremoni. Bondye gade sou nanm sa yo avèk yon tandrès konpatisan, menm jan yo resevwa fòmasyon nan yon lafwa ki twonpe e ki pa bay satisfaksyon. L ap fè reyon limyè travèse fènwa epè ki antoure yo a. L ap revele yo verite a jan li ye nan Jezi, e anpil ladan yo ap toujou pran pozisyon yo ansanm ak pèp Li a.”

“Men sistèm romanis la, kòm yon sistèm, pa plis ann amoni ak levanjil Kris la kounye a pase nan nenpòt lòt epòk anvan nan istwa pa li. Legliz pwotestan yo nan yon gwo fènwa; sinon yo ta disène siy tan yo. Legliz Wòm nan gen plan li yo ki rive lwen, ansanm ak mòd operasyon li yo. Li ap sèvi ak tout mwayen pou l elaji enfliyans li epi ogmante pouvwa li, an preparasyon pou yon konfli sevè e detèmine pou reprann kontwòl mond lan, pou retabli pèsekisyon, epi pou defèt tout sa pwotestantis te fè. Katolis la ap pran teren sou tout bò. Gade kantite legliz ak chapèl pa li yo k ap ogmante nan peyi pwotestan yo. Gade popilarite kolèj ak seminè pa li yo ann Amerik, ke pwotestan yo ap frekante anpil konsa. Gade kwasans ritualis la ann Angletè ak defeksyon souvan yo nan ran katolik yo. Bagay sa yo ta dwe leve enkyetid lakay tout moun ki bay valè prensip pi yo nan levanjil la.”

“Pwotestan yo te manipile epi ankouraje papis la; yo fè konpwomi ak konsesyon ke menm papis yo sezi wè e yo pa rive konprann. Moun ap fèmen je yo devan vrè karaktè romanis la ak danje ki dwe redoute anba sipremasi li. Pèp la bezwen leve pou reziste avansman lènmi sa a, ki pi danjere pou libète sivil ak relijyez.”

“Anpil Pwotestan sipoze ke relijyon Katolik la pa atiran e ke adorasyon li se yon wonn seremoni ki raz e san sans. La a yo twonpe tèt yo. Pandan Romanis la chita sou twonpri, li pa yon enposti brital ni maladwat. Sèvis relijye Legliz Wòm nan se yon seremoni ki trè enpresyonan. Ekspozisyon bèlte li ak rit solanèl li yo kaptive sans pèp la epi fè vwa rezon ak konsyans rete an silans. Je a jwenn plezi ladan. Legliz mayifik, pwosesyon enpozan, lotèl annò, sanktyè dekore ak pyè presye, bèl tablo chwazi ak eskilti rafine fè apèl ak lanmou pou bèlte. Zòrèy la tou pran ladan l. Mizik la pa gen parèy. Son rich gwo òg la, lè yo melanje ak melodi anpil vwa pandan yo ap gonfle nan gwo dòmm ki wo yo ak nan ale ki soutni pa kolòn nan gran katedral li yo, pa ka manke enpresyone lespri a avèk lakrentif ak reverans.”

“Bèlte ekstèn sa a, ponp ak seremoni sa yo, ki pa fè anyen lòt pase pase nan rizib dezi nanm malad ak peche a, se yon prèv koripsyon enteryè. Relijyon Kris la pa bezwen atiran konsa pou rekòmande li. Nan limyè k ap klere soti sou kwa a, vrè Krisyanis la parèt tèlman pwòp ak bèl, okenn dekorasyon ekstèn pa ka ogmante vrè valè li. Se bèlte sentete a, yon lespri dou ak trankil, ki gen valè devan Bondye.”

“Éclat du style n’est pas nécessairement l’indice d’une pensée pure et élevée. De hautes conceptions de l’art, une délicate finesse de goût, existent souvent dans des esprits terrestres et sensuels. Satan s’en sert souvent pour amener les hommes à oublier les nécessités de l’âme, à perdre de vue la vie future et immortelle, à se détourner de leur Aide infinie, et à vivre uniquement pour ce monde.

“Yon relijyon ki chita sou aparans ekstèn yo gen anpil atiran pou kè ki pa renouvle a. Ponp ak seremoni adorasyon katolik la gen yon pouvwa sediktè, anchantè, ki twonpe anpil moun; konsa yo vin konsidere Legliz Wòm nan kòm pòtay menm syèl la. Pa gen lòt, sòf sila yo ki plante pye yo byen fèm sou fondman verite a, epi ki gen kè yo renouvle pa Lespri Bondye a, ki kapab reziste enfliyans li. Dè milye moun ki pa gen yon konesans eksperimantal sou Kris la pral vin aksepte fòm ladann pyete san puisans lan. Yon relijyon konsa se egzakteman sa foul moun yo anvi.”

“Pretansyon legliz la genyen sou dwa pou padone mennen moun ki suiv legliz womèn nan pou santi yo gen libète pou peche; epi òdonans konfesyon an, san li menm padon li pa akòde, gen tandans tou bay lisans pou fè sa ki mal. Moun ki mete ajenou devan lòm ki tonbe a, epi ki louvri nan konfesyon panse sekrè ak imajinasyon kè li, ap avili diyite gason li epi degrade tout ensten nòb nan nanm li. Lè li ap devwale peche lavi li bay yon prèt,—yon mòtèl ki nan erè, ki pechè, epi twò souvan gate ak diven ak depravasyon,—mezi karaktè li bese, epi kòm konsekans li sal. Panse li genyen sou Bondye degrade rive nan resanblans limanite ki tonbe a, paske prèt la kanpe kòm reprezantan Bondye. Konfesyon degradan sa a, kote moun ap konfese bay moun, se sous sekrè kote anpil nan mal k ap sal mond lan epi k ap prepare l pou destriksyon final la soti. Men, pou moun ki renmen satisfè pwòp tèt li, li pi agreyab pou konfese bay yon lòt mòtèl pase pou l ouvri nanm li bay Bondye. Sa pi akseptab pou nati imen an pou fè penitans pase pou renonse ak peche; li pi fasil pou maltrete chè a ak sak, orti, ak chenn ki blese pase pou kloure dezi lachè sou kwa. Lou se jouk kè charnèl la dispoze pote olye li bese anba jouk Kris la.”

“Gen yon resanblans ki frapan ant Legliz Wòm nan ak Legliz jwif la nan epòk premye avènman Kris la. Pandan jwif yo t ap pile anba pye an kachèt chak prensip nan lalwa Bondye a, deyò yo te sevè anpil nan obsèvans lòd li yo, yo t ap chaje lalwa a ak egzijans ak tradisyon ki te fè obeyisans vin douloure e chay lou. Menm jan jwif yo te deklare yo gen respè pou lalwa a, se konsa tou romanis yo pretann yo gen respè pou kwa a. Yo leve senbòl soufrans Kris yo byen wo, alòske nan lavi yo yo renye Sila li reprezante a.”

“Papis yo mete kwa sou legliz yo, sou lotèl yo, ak sou rad yo. Toupatou yo wè anblèm kwa a. Toupatou yo ba li onè epi yo leve l anlè nan aparans deyò. Men ansèyman Kris yo antere anba yon mas tradisyon san sans, move entèpretasyon, ak egzijans sevè. Pawòl Sovè a konsènan Jwif fanatik yo, aplike avèk fòs ki pi gran toujou pou chèf Legliz Katolik Wòm nan: ‘Yo mare chay lou, chay ki difisil pou pote, epi yo mete yo sou zepòl moun; men yo menm, yo pa vle bouje yo ak yon sèl dwèt yo.’ Matye 23:4. Nanm ki gen konsyans yo kenbe nan yon laterè san rete, yo pè kòlè yon Bondye yo ofanse, pandan anpil nan gran diyitè legliz la ap viv nan liks ak plezi sansyèl.”

“Adorasyon imaj ak relik yo, envokasyon sen yo, ak egzaltasyon pap la se mwayen Satan itilize pou rale lespri pèp la lwen Bondye ak lwen Pitit li a. Pou l akonpli destriksyon yo, li fè efò pou detounen atansyon yo de Sila a sèl kote yo ka jwenn delivrans. Li pral dirije yo sou nenpòt objè ki ka pran plas Sila a ki te di: ‘Vini jwenn Mwen, nou tout ki bouke ap travay e ki chaje anba chay, e Mwen va ban nou repo.’ Matye 11:28.”

“Se efò konstan Satan pou li bay yon move reprezantasyon sou karaktè Bondye, sou nati peche a, ak sou vrè kestyon ki anje nan gwo konfli a. Sofis li yo diminye obligasyon lalwa diven an epi yo bay lèzòm lisans pou peche. Anmenmtan, li fè yo nouri fo konsèpsyon sou Bondye, konsa yo konsidere Li avèk lakrent ak rayisman olye avèk lanmou. Mechanste ki nannan nan pwòp karaktè pa li a, yo mete l sou kont Kreyatè a; li pran fòm nan sistèm relijyon yo epi li eksprime nan mòd adorasyon yo. Konsa, lespri lèzòm vin avèg, epi Satan fè yo tounen ajan pa li pou fè lagè kont Bondye. Se pa mwayen konsèpsyon detounen sou atribi diven yo nasyon payen yo te rive kwè sakrifis imen te nesesè pou asire favè Divinite a; epi yo komèt mechanste terib anba divès fòm idolatri yo.

“Legliz Katolik Wòm nan, pandan l ap ini fòm payanis yo ak Krisyanis la, epi, menm jan ak payanis la, pandan l ap bay yon move reprezantasyon sou karaktè Bondye, li te pran refij nan pratik ki pa t mwens mechan ni repiyan. Nan jou sipremasi Wòm nan te genyen, te gen enstriman tòti pou fòse moun bay konsantman yo ak doktrin li yo. Te gen poto pou boule moun pou sila yo ki pa t vle sede devan pretansyon li yo. Te gen masak sou yon echèl ki p ap janm konnen jiskaske yo revele l nan jijman an. Diyitè legliz la te etidye, anba Satan, mèt pa yo, pou envante mwayen ki ta lakòz pi gwo tòti posib san yo pa mete lavi viktim nan fini. Nan anpil ka, pwosesis enfènal la te repete jiska dènye limit andirans lèzòm, jiskaske nati a te sispann lite, epi moun k ap soufri a te salye lanmò kòm yon delivrans dous.”

“Se konsa te sò advèsè Wòm yo. Pou patizan li yo, li te gen disiplin fwèt la, grangou ki fann kè, ak ostèrite kòporèl nan tout fòm ki ka imajine, fòm ki fè kè malad. Pou asire favè Syèl la, penitans yo te vyole lwa Bondye yo lè yo t ap vyole lwa lanati yo. Yo te anseye yo pou yo kase lyen Li menm te fòme pou beni ak rejwi pasaj lèzòm sou tè a. Simityè a gen ladan l dè milyon viktim ki te pase lavi yo nan efò initil pou soumèt afeksyon natirèl yo, pou yo reprime, kòm yon bagay ki ofansif pou Bondye, tout panse ak tout santiman senpati anvè parèy yo.

“Si nous désirons comprendre la cruauté résolue de Satan, manifestée durant des centaines d’années, non parmi ceux qui n’ont jamais entendu parler de Dieu, mais au sein même et dans toute l’étendue de la chrétienté, il nous suffit de considérer l’histoire du romanisme. Par cet énorme système de tromperie, le prince du mal atteint son but: déshonorer Dieu et accabler l’homme de misère. Et lorsque nous voyons comment il réussit à se déguiser et à accomplir son œuvre par l’intermédiaire des chefs de l’Église, nous pouvons mieux comprendre pourquoi il éprouve une si grande antipathie pour la Bible. Si ce Livre est lu, la miséricorde et l’amour de Dieu seront révélés; on verra qu’Il n’impose aux hommes aucun de ces lourds fardeaux. Tout ce qu’Il demande, c’est un cœur brisé et contrit, un esprit humble et obéissant. »

“Kris pa bay okenn egzanp nan lavi Li pou gason ak fanm fèmen tèt yo nan monastè pou yo vin apwopriye pou syèl la. Li pa janm anseye ke lanmou ak konpasyon dwe siprime. Kè Sovè a te debòde ak lanmou. Plis lèzòm pwoche bò kote pèfeksyon moral, se plis sansiblite li vin pike, se plis pèsepsyon li genyen sou peche a vin egzat, e se plis konpasyon li pou moun ki aflije yo vin pwofon. Pap la pretann li se vikè Kris la; men kijan karaktè li ka soutni konparezon ak pa Sovè nou an? Èske yo te janm konnen Kris remèt moun nan prizon oswa sou chevalè tòti paske yo pa t rann Li omaj kòm Wa syèl la? Èske yo te tande vwa Li kondane a lanmò moun ki pa t aksepte Li? Lè pèp yon bouk Samariten te meprize Li, apot Jan te plen ak endiyasyon, epi li te mande: ‘Seyè, èske Ou vle nou kòmande dife desann sot nan syèl la pou devore yo, menm jan Eli te fè a?’ Jezi te gade disip li a avèk pitye, epi Li te reprimande lespri sevè li a, Li di: ‘Paske Pitit lòm nan pa vini pou detwi lavi moun, men pou sove yo.’ Lik 9:54, 56. Ala diferans ki genyen ant lespri Kris te manifeste a ak lespri sa moun ki pretann yo se vikè Li a manifeste!”

“Legliz Wòm nan kounye a ap prezante yon bèl aparans devan mond lan, pandan l ap kouvri dosye mechanste terib li yo ak eskiz. Li abiye tèt li ak rad ki sanble ak Kris la; men li pa chanje. Chak prensip papote a ki te egziste nan tan pase yo egziste jodi a. Doktrin yo te envante nan epòk ki pi tenèb yo toujou kenbe. Pa kite pesonn twonpe tèt yo. Papote a ke Pwotestan yo kounye a tèlman pare pou onore a, se menm nan ki te domine mond lan nan jou Refòm nan, lè mesye Bondye yo te leve kanpe, ak lavi yo menm an danje, pou denonse inikite li. Li gen menm ògèy la ak menm pretansyon awogan an ki te fè wa ak prens yo soumèt anba dominasyon li, epi ki te reklame prerogatif Bondye yo. Lespri li pa mwens mechan ni despotik kounye a pase lè li te kraze libète lèzòm epi li te touye sen Trèwo a.”

“Papote a se egzakteman sa pwofesi a te deklare li t ap ye a, apostazi dènye tan yo. 2 Tesalonisyen 2:3, 4. Sa fè pati politik li pou l pran karaktè ki va pi byen reyalize objektif li; men anba aparans varyab aganman an, li kache pwazon ki pa janm chanje sèpan an. ‘Yo pa dwe kenbe lafwa ak eretik, ni ak moun yo sispèk de erezi’ (Lenfant, volume 1, paj 516), se sa li deklare. Èske pouvwa sa a, ki pandan mil ane gen dosye li ekri nan san sen yo, dwe kounye a rekonèt kòm yon pati nan legliz Kris la?”

“Se pa san rezon yo fè reklamasayon sa a nan peyi pwotestan yo, ke katolik la pa diferan anpil de pwotestantis pase jan li te ye nan tan pase yo. Te gen yon chanjman; men chanjman an pa nan pap la. Katolik la, an verite, sanble anpil ak yon gran pati nan pwotestantis ki egziste kounye a, paske pwotestantis la fin dejenere anpil depi jou Refòmè yo.

“Pandan legliz Pwotestan yo t ap chèche favè mond lan, yon fo charite avèg je yo. Yo pa wè si se pa ke li ta bon pou kwè byen de tout sa ki mal; epi kòm rezilta ki inevitab la, yo pral fini pa kwè mal de tout sa ki bon. Olye pou yo kanpe pou defann lafwa ki te yon fwa pou tout remèt bay sen yo, kounye a yo tankou y ap prezante eskiz bay Wòm poutèt opinyon yo te genyen sou li kòm yon opinyon ki pa t charitab, y ap mande padon pou prejije yo.”

“Yon gwo kategori moun, menm pami sila yo ki pa wè romanis avèk okenn favè, pa rann yo kont anpil sou danje ki soti nan pouvwa ak enfliyans li. Anpil moun soutni ke fènwa entelektyèl ak moral ki te gaye pandan Mwayennaj yo te favorize pwopagasyon dogm li yo, sipèstisyon li yo, ak opresyon li; epi yo di pi gwo entèlijans tan modèn yo, difizyon jeneral konesans lan, ak lespri liberalis k ap ogmante nan zafè relijyon, fè yon retou entolerans ak tirani vin enposib. Menm senp panse ke yon eta de bagay konsa ta ka egziste nan epòk eklere sa a fè moun pase l nan rizib. Se vre, yon gwo limyè, entelektyèl, moral, ak relijye, ap klere sou jenerasyon sa a. Nan paj ouvè Pawòl Sen Bondye a, limyè ki soti nan syèl la gaye sou lemonn. Men, fòk yo sonje: plis limyè yo bay, se plis fènwa sila yo ki detounen li epi ki rejte li a vin gwo.”

Yon etid Bib la avèk lespri lapriyè ta montre Pwotestan yo vrè karaktè papote a epi li ta fè yo rayi li e evite li; men anpil ladan yo tèlman saj nan pwòp je pa yo, yo pa santi okenn nesesite pou yo chèche Bondye avèk imilite pou yo ka jwenn direksyon nan verite a. Byenke yo fè lwanj pwòp limyè yo, yo inyore ni Ekriti yo ni pisans Bondye. Yo dwe genyen yon mwayen pou kalme konsyans yo, e yo chèche sa ki pi piti espirityèl e ki pi piti imilyan. Sa yo vle a, se yon metòd pou bliye Bondye ki ta pase kòm yon metòd pou sonje Li. Papote a byen adapte pou satisfè bezwen tout moun sa yo. Li pare pou de klas limanite, ki prèske anbrase lemonn antye a—sa yo ki ta vle sove pa pwòp merit yo, ak sa yo ki ta vle sove nan peche yo. Men sekrè pisans li.

“Yon jou nan gwo fènwa entelektyèl te montre li favorab pou siksè papote a. Li gen pou l demontre ankò ke yon jou nan gwo limyè entelektyèl egalman favorab pou siksè li. Nan tan pase yo, lè lèzòm te san Pawòl Bondye a e san konesans verite a, je yo te bouche, e dè milye te pran nan pyèj, san yo pa wè filè ki te lonje pou pye yo. Nan jenerasyon sa a, gen anpil moun ki gen je yo vin avèg anba klète espekilasyon imen yo, ‘lasyans yo rele manti syans la;’ yo pa wè filè a, e yo antre ladan l ak menm fasilite tankou si je yo te bouche. Bondye te gen entansyon pou kapasite entelektyèl lèzòm yo konsidere kòm yon don ki soti nan Kreyatè li a, e pou yo sèvi avè l nan sèvis verite ak jistis; men lè ògèy ak anbisyon ap nouri, e lèzòm leve pwòp teyori pa yo pi wo pase Pawòl Bondye a, lè sa a entèlijans ka fè plis mal pase inyorans. Konsa, fo syans epòk aktyèl la, ki mine lafwa nan Bib la, pral pwouve li menm jan reyisi nan prepare chemen pou akseptasyon papote a, ak fòm sediktè li yo, menm jan retrè konesans te reyisi nan louvri chemen pou grandisman li nan Mwayennaj Fènwa yo.”

“Nan mouvman k ap fèt kounye a Ozetazini pou asire enstitisyon ak pratik legliz yo jwenn sipò leta, Pwotestan yo ap suiv tras papis yo. Men sa ki pi plis toujou, yo ap louvri pòt la pou papote a reprann nan Amerik pwotestan sipremasi li te pèdi nan Ansyen Monn nan. E sa ki bay mouvman sa a yon siyifikasyon pi gwo toujou, se lefètke prensipal objektif yo vize a se fè respekte obsèvans dimanch la—yon koutim ki soti lavil Wòm, e ke li reklame kòm siy otorite li. Se lespri papote a—lespri konfòmite ak koutim monn lan, venerasyon pou tradisyon lèzòm pi wo pase kòmandman Bondye yo—k ap anvayi legliz pwotestan yo epi k ap mennen yo pou yo fè menm travay egzaltasyon dimanch la ke papote a te fè anvan yo.”

«Si le lecteur veut comprendre les instruments qui seront employés dans le conflit prochain, il n’a qu’à retracer le récit des moyens que Rome employa, dans les siècles passés, pour atteindre le même objectif. S’il veut savoir comment les papistes et les protestants unis traiteront ceux qui rejettent leurs dogmes, qu’il considère l’esprit que Rome manifesta à l’égard du sabbat et de ses défenseurs. »

“Edik wa, konsèy jeneral yo, ak òdonans legliz yo ki te soutni pa pouvwa eksklizyon an, se te etap pa ki fèt payen an te rive pran pozisyon onè li nan monn kretyen an. Premye mezi piblik ki te fòse obsèvans dimanch lan se te lwa Konstanten te adopte a. (A.D. 321) Edik sa a te egzije pou moun lavil yo repoze sou “jou solèy la ki venere a,” men li te pèmèt moun andeyò yo kontinye aktivite agrikòl yo. Byenke, an reyalite, se te yon lwa payen, anperè a te fè yo aplike li apre akseptasyon nominal li te bay Krisyanis la.”

“Lòd wayal la pa t montre li kòm yon ranplasan ase pou otorite diven an; konsa Eusebius, yon evèk ki t ap chèche favè chèf yo, e ki te zanmi espesyal ak flatè Konstanten, te avanse reklamasyon an ke Kris la te transfere Saba a sou Dimanch. Pa t gen menm yon sèl temwayaj nan Ekriti yo ki te pwodui pou pwouve nouvo doktrin sa a. Eusebius li menm, san li pa t vle sa, rekonèt manti li a epi li montre kiyès ki vrè otè chanjman an. ‘Tout bagay yo te dwe fè jou Saba a,’ li di, ‘se bagay sa yo nou te transfere sou Jou Senyè a.’—Robert Cox, Sabbath Laws and Sabbath Duties, paj 538. Men agiman an favè Dimanch la, san fondman jan li te ye a, te sèvi pou ankouraje moun yo pile sou Saba Senyè a. Tout moun ki te vle resevwa onè nan men lemonn te aksepte fèt popilè a.”

“Lè pouvwa pap la te vin byen tabli, yo te kontinye travay pou leve dimanch anwo. Pandan yon tan, pèp la te konn fè travay agrikòl lè yo pa t ap asiste sèvis legliz, e yo te toujou konsidere setyèm jou a kòm Saba a. Men, piti piti yo te fè yon chanjman. Yo te entèdi moun ki te nan fonksyon sakre yo rann jijman nan okenn konfli sivil nan dimanch. Byen vit apre sa, yo te bay lòd pou tout moun, kèlkeswa ran yo, sispann tout travay òdinè, anba pinisyon amann pou moun lib yo, epi kout fwèt pou sèvitè yo. Pi ta, yo te dekrete pou moun rich yo pini ak pèt mwatye nan byen yo; epi finalman, si yo te toujou rete tèt di, yo ta dwe fè yo tounen esklav. Klas ki pi ba yo te dwe sibi ekzil pèpetyèl.”

“Yo te rele mirak tou an sèvis. Pami lòt mèvèy, yo te rapòte ke yon kiltivatè ki t ap pare pou l al raboure chan li yon dimanch, pandan li t ap netwaye charrue li ak yon fè, fè a kole di nan men li, e pandan dezan li te pote l toupatou avèk li, ‘pou gwo soufrans ak gwo wont pa li.’ —Francis West, Historical and Practical Discourse on the Lord’s Day, paj 174.

“Pita, pap la, te bay enstriksyon pou prèt pawasyal la te avèti moun ki t ap vyole dimanch yo, epi pou l egzòte yo ale legliz epi fè lapriyè yo, pou yo pa ta rale sou tèt yo ak sou vwazen yo kèk gwo malè. Yon konsèy eklezyastik te mete devan agiman sa a, ki depi lè sa a sèvi toupatou, menm pami Pwotestan yo, sètadi, paske gen moun ki te frape pa zeklè pandan yo t ap travay dimanch, se dwe jou repo a. ‘Sa parèt klè,’ prelà yo te di, ‘jis nan ki wo degre mekontantman Bondye te sou yo poutèt neglijans yo pou jou sa a.’ Lè sa a yo te lanse yon apèl pou prèt ak minis yo, wa ak prens yo, ak tout fidèl yo, ‘fè tout efò ak tout swen yo kapab pou yo remete jou a nan onè li, epi, pou kredibilite Krisyanis la, pou yo obsève l ak plis devosyon nan tan k ap vini an.’—Thomas Morer, Discourse in Six Dialogues on the Name, Notion, and Observation of the Lord’s Day, page 271.”

“Dekrè konsèy yo pa t sifi, yo te sipliye otorite sekilè yo pou yo pibliye yon edik ki ta frape kè pèp la ak laterè epi fòse yo sispann travay nan dimanch. Nan yon sinòd ki te fèt lavil Wòm, tout desizyon anvan yo te konfime ankò avèk plis fòs ak plis solanite. Yo te tou mete yo nan lwa eklezyastik la epi otorite sivil yo te fè respekte yo nan prèske tout lakretyente a. (Gade Heylyn, History of the Sabbath, pt. 2, ch. 5, sec. 7.)”

“Men, absans otorite Ekriti pou obsèvans dimanch la te lakoz pa ti kras anbarasman. Pèp la te poze kestyon sou dwa anseyan yo te genyen pou mete sou kote deklarasyon klè Jewova a, ‘Setyèm jou a se saba Seyè a, Bondye ou la,’ pou yo onore jou solèy la. Pou konble mank temwayaj biblik la, lòt mwayen te vin nesesè. Yon defansè zele dimanch, ki anvè fen douzyèm syèk la te vizite legliz Angletè yo, te jwenn opozisyon lakay temwen fidèl pou laverite yo; e efò li yo te tèlman san rezilta, li te kite peyi a pou yon tan e li te chèche toupatou kèk mwayen pou fè ansèyman li yo pase ak fòs. Lè li te retounen, mank la te konble, e nan travay li yo apre sa li te rankontre pi gwo siksè. Li te pote avèk li yon woulo ki te pretann soti nan Bondye Li menm, ki te genyen kòmandman nesesè pou obsèvans dimanch la, ansanm ak menas terib pou fè moun ki dezobeyi yo pè. Yo te di dokiman presye sa a—yon kontrefason osi ba menm jan ak enstitisyon li t ap soutni an—te tonbe soti nan syèl la e yo te jwenn li Jerizalèm, sou lotèl Sen Simeyon an, nan Gòlgota. Men, an reyalite, se palè pontifikal Wòm nan ki te sous kote li te soti. Nan tout epòk, fwod ak fo dokiman pou avanse pouvwa ak pwosperite legliz la te konsidere kòm bagay ki lejitim pa yerachi papal la.”

« Woulo a te entèdi travay depi nevyèm lè a, twa zè nan apremidi samdi, jouk lè solèy leve nan lendi; epi yo te deklare otorite li te konfime pa anpil mirak. Yo te rapòte ke moun ki t ap travay apre lè ki te fikse a te frape ak paralizi. Yon moulenis ki te eseye moulen mayi li te wè, olye farin, yon torrent san soti, epi wou moulen an te rete kanpe, malgre gwo fòs dlo a k ap kouri. Yon fanm ki te mete pat nan fou a te jwenn li kri lè li te retire l, byenke fou a te byen cho. Yon lòt, ki te gen pat pare pou kwit nan nevyèm lè a, men ki te deside mete l apa jouk lendi, te jwenn, nan denmen an, ke pouvwa Bondye te fè l tounen pen epi l te fin kwit. Yon nonm ki te kwit pen apre nevyèm lè a nan samdi te jwenn, lè li te kase l nan denmen maten, ke san te koule soti ladan l. Se ak fabrikasyon konsa, ki te absid e sipèstisye, defansè dimanch yo te chache etabli sakre li. (Gade Roger de Hoveden, Annals, vol. 2, pp. 526–530.) »

“Nan Ekòs, menm jan ak Angletè, yo te rive fè yo bay Dimanch plis konsiderasyon lè yo te mete avè l yon pati nan ansyen Saba a. Men lè yo te mande pou yo kenbe sen an te diferan. Yon edik wa Ekòs te deklare ke ‘Samdi depi douzè nan midi dwe konsidere kòm sen,’ e ke pèsonn, depi lè sa a jouk lendi maten, pa dwe angaje nan zafè monn nan.—Morer, paj 290, 291.

“Men, malgre tout efò yo te fè pou etabli sakre dimanch la, papis yo menm te rekonèt an piblik otorite diven Saba a ak orijin imen enstitisyon ki te ranplase li a. Nan sèzyèm syèk la, yon konsèy papal te deklare klèman: ‘Se pou tout kretyen sonje ke setyèm jou a te konsakre pa Bondye, e li te resevwa epi obsève, pa sèlman pa jwif yo, men tou pa tout lòt moun ki pretann adore Bondye; byenke nou menm kretyen nou chanje Saba yo a pou Jou Senyè a.’—Ibid., paj 281, 282. Moun sa yo ki t ap manyen lwa diven an pa t inyoran konsènan nati travay yo t ap fè a. Yo t ap mete tèt yo anlè Bondye avèk tout entansyon.”

“Yon ilistrasyon frapan sou politik Wòm anvè sila yo ki pa dakò avè l te parèt nan long e sanglan pèsekisyon kont Valden yo, kèk ladan yo te obsève saba a. Gen lòt ankò ki te soufri menm jan an poutèt fidelite yo anvè katriyèm kòmandman an. Istwa legliz Letiopi ak Abisini an gen yon enpòtans patikilye. Nan mitan tenèb Mwayennaj yo, kretyen Afrik Santral yo te disparèt devan je moun e lemonn te bliye yo, e pandan anpil syèk yo te jwi libète nan egzèsis lafwa yo. Men finalman Wòm vin aprann yo egziste, e byento yo twonpe anperè Abisini an pou l rekonèt pap la kòm vikè Kris la. Lòt konsesyon te vin swiv.”

“Yon dekrè te pibliye ki te entèdi obsèvans Saba a anba pinisyon ki pi sevè yo. (Gade Michael Geddes, Church History of Ethiopia, paj 311, 312.) Men, tirani papal la pa t pran tan pou l vin tounen yon jouk ki te tèlman peze sou yo, jouk Abyssinyen yo te detèmine pou kraze l sou kou yo. Apre yon lit terib, Romanis yo te chase soti nan dominasyon yo, epi ansyen lafwa a te retabli. Legliz yo te rejwi nan libète yo, epi yo pa t janm bliye leson yo te aprann konsènan twonpri a, fanatism lan, ak pouvwa despotik Wòm. Anndan domèn izole pa yo a, yo te satisfè rete, enkoni pou rès Lakretyente a.”

“Legliz Lafrik yo te kenbe Saba a jan legliz papal la te konn kenbe l anvan apostazi li te vin konplè. Pandan yo t ap kenbe setyèm jou a nan obeyisans ak kòmandman Bondye a, yo te evite travay nan dimanch ann akò ak koutim legliz la. Lè Wòm te vin jwenn pouvwa siprèm, li te pilonnen Saba Bondye a pou l te leve pa l pa l la byen wo; men legliz Lafrik yo, ki te kache pandan prèske mil an, pa t patisipe nan apostazi sa a. Lè yo te vin anba dominasyon Wòm, yo te fòse mete vrè Saba a sou kote epi leve fo saba a byen wo; men depi yo te reprann endepandans yo, yo te retounen nan obeyisans anvè katriyèm kòmandman an.”

“Dosye sa yo ki soti nan tan pase a revele aklè lènmi Wòm genyen kont vrè Saba a ak kont moun k ap defann li yo, ansanm ak mwayen li sèvi pou onore enstitisyon li menm li te kreye a. Pawòl Bondye a anseye ke sèn sa yo gen pou yo repete lè Katolik women yo ak Pwotestan yo pral ini pou leve dimanch anlè.”

«Pwofesi Revelasyon 13 la deklare ke pouvwa bèt ki gen kòn tankou ti mouton an reprezante a pral fè “latè a ak moun ki rete ladan l yo” adore pap la — la a senbolize pa bèt ki “sanble ak yon leyopa” a. Bèt ki gen de kòn nan dwe di tou “moun ki rete sou latè yo, pou yo fè yon imaj pou bèt la;” epi, anplis, li dwe bay lòd pou tout moun, “ti kou gran, rich kou pòv, lib kou esklav,” resevwa mak bèt la. Revelasyon 13:11–16. Yo montre ke Etazini se pouvwa bèt ki gen kòn tankou ti mouton an reprezante a, e pwofesi sa a pral akonpli lè Etazini va fè moun obsève dimanch, sa Wòm reklame kòm rekonesans espesyal sipremasi pa li. Men, nan omaj sa a bay pap la, Etazini pa pral pou kont li. Enfliyans Wòm nan peyi ki te yon lè rekonèt dominasyon li an lwen toujou pou yo ta di li detwi. E pwofesi a anonse yon retablisman pouvwa li. “Mwen wè youn nan tèt li yo tankou si li te blese jis pou l mouri; epi blesi mòtèl li a te geri: e tout lemonn te sezi dèyè bèt la.” Vèsè 3. Fè blesi mòtèl la montre tonbe pap la an 1798. Apre sa, pwofèt la di, “blesi mòtèl li a te geri: e tout lemonn te sezi dèyè bèt la.” Pòl deklare klèman ke “nonm peche a” ap kontinye jouk dezyèm avènman an. 2 Tesalonisyen 2:3–8. Jiska fen menm tan an li pral pousuiv travay twonpri a. E revelatè a deklare tou, pandan li toujou ap fè referans ak pap la: “Tout moun ki rete sou latè a pral adore li, moun non yo pa ekri nan liv lavi a.” Revelasyon 13:8. Ni nan Ansyen ni nan Nouvo Monn lan, pap la pral resevwa omaj nan onè yo rann enstitisyon dimanch la, ki chita sèlman sou otorite Legliz Wòm nan.»

“Depi mitan diznevyèm syèk la, etidyan pwofesi Ozetazini yo prezante temwayaj sa a bay lemonn. Nan evènman k ap fèt kounye a, yo wè yon pwogrè rapid nan direksyon akonplisman prediksyon an. Pami anseyan pwotestan yo, gen menm pretansyon otorite diven an pou obsèvans dimanch la, epi menm absans prèv ki soti nan Ekriti yo, menm jan ak chèf papal yo ki te fabrike mirak pou ranplase yon kòmandman ki soti nan Bondye. Afimasyon an ke jijman Bondye yo tonbe sou lèzòm poutèt vyolasyon yo fè kont saba-dimanch lan, ap repete ankò; deja yo kòmanse pouse li. Epi yon mouvman pou fè obsèvans dimanch la vin obligatwa ap pran fòs byen vit.”

“Legliz Wòm nan se mèvèy nan sajès rize li ak nan rafinman li. Li ka li sa k gen pou vini. Li tann lè pa li, pandan li wè legliz Pwotestan yo ap rann li omaj lè yo aksepte fo saba a, e yo ap pare pou fè l respekte pa menm mwayen li menm te sèvi avè l nan tan lontan. Moun ki rejte limyè verite a pral toujou chèche èd pouvwa sa a ki bay tèt li non enfayib la pou leve yon enstitisyon ki soti lakay li. Se pa bagay difisil pou imajine ak ki fasilite li pral vin ede Pwotestan yo nan travay sa a. Kilès ki konprann pi byen pase chèf papal yo kijan pou yo aji ak moun ki dezobeyi legliz la?”

Legliz Katolik Women an, avèk tout branch li yo toupatou atravè lemond, fòme yon sèl gwo òganizasyon anba kontwòl, e ki fèt pou sèvi enterè, syèj pap la. Dè milyon manm li yo, nan chak peyi sou latè, resevwa enstriksyon pou yo konsidere tèt yo kòm moun ki mare nan fidelite anvè pap la. Kèlkeswa nasyonalite yo oswa gouvènman yo, yo dwe konsidere otorite legliz la kòm pi wo pase tout lòt. Menm si yo ka fè sèman ki angaje lwayote yo anvè leta, dèyè sa toujou rete ve obeyisans anvè Wòm, ki delye yo anba tout angajman ki ta kontrè ak enterè li yo.

“Istwa rann temwayaj sou efò abil e pèsistan li yo pou l enfiltre tèt li nan zafè nasyon yo; epi, apre li fin pran pye, pou l pouswiv pwòp objektif pa li, menm si sa ta mennen nan destriksyon chèf ak pèp yo. Nan ane 1204, Pap Innocent III te rache nan men Pyè II, wa Aragon, sèman ekstraòdinè sa a: ‘Mwen menm, Pyè, wa Aragonè yo, mwen deklare e mwen pwomèt pou m toujou fidèl ak obeyisan anvè mèt mwen, Pap Innocent, anvè siksesè katolik li yo, ak Legliz Wòm nan, epi pou m fidèlman kenbe wayòm mwen an nan obeyisans li, pandan m ap defann lafwa katolik la, epi m ap pèsekite depravasayon eretik la.’—John Dowling, The History of Romanism, b. 5, ch. 6, sec.

«55. Sa a ann amoni ak deklarasyon konsènan pouvwa pontif women an, “ke li legal pou li revoke anperè yo” epi “ke li ka lage sijè yo anba obligasyon fidelite yo anvè chèf enjis yo.” —Mosheim, b. 3, cent. 11, pt. 2, ch. 2, sec. 9, note 17.

“Epi annou sonje byen, se fyète Wòm ke li pa janm chanje. Prensip Grigwa VII ak Inosan III yo toujou rete prensip Legliz Katolik Women an. E si li te sèlman gen pouvwa a, li ta mete yo an aplikasyon avèk menm fòs jodi a tankou nan syèk pase yo. Pwotestan yo pa twò konnen sa y ap fè lè yo pwopoze pou aksepte èd Wòm nan travay pou leve Dimanch anlè. Pandan yo fikse sou reyalizasyon objektif pa yo, Wòm ap chèche retabli pouvwa pa li, pou rekipere sipremasi li te pèdi a. Se pou prensip la yon sèl fwa tabli Ozetazini ke legliz la ka sèvi ak oswa kontwole pouvwa leta a; ke obsèvans relijye yo ka fòse pa lwa sivil; an bref, ke otorite legliz ak leta dwe domine konsyans, epi viktwa Wòm nan peyi sa a asire.”

“Pawòl Bondye a bay avètisman konsènan danje k ap pwoche a; si yo neglije l, mond Pwotestan an va aprann ki vrè entansyon Wòm yo ye sèlman lè li twò ta pou chape anba pyèj la. Li ap grandi an silans nan puisans. Doktrin li yo ap egzèse enfliyans yo nan sal lejislatif yo, nan legliz yo, ak nan kè lèzòm. Li ap anpile estrikti li yo ki wo e masif, nan retrèt sekrè yo, kote ansyen pèsekisyon li yo pral repete. An kachèt e san yo pa sispèk sa, li ap ranfòse fòs li yo pou pouse pwòp objektif pa li pi devan lè lè a va rive pou li frape. Tout sa li anvi se yon pozisyon avantaj, e sa deja ap ba li. Talè konsa nou va wè e nou va santi ki objektif eleman women an ye. Nenpòt moun ki va kwè epi obeyi pawòl Bondye a, konsa l ap tonbe anba repwòch ak pèsekisyon.” The Great Controversy, 563–581.