Պերգամոսի եկեղեցին սկիզբ առավ 313 թվականին՝ Միլանի հրովարտակի հրապարակմամբ, երբ Կոնստանցիայի և Լիկինիոսի միջև կայացավ Դանիելի գրքի տասնմեկերորդ գլխում ներկայացված չորրորդ դաշնագրային ամուսնությունը։ Արևմուտքի կայսր Կոստանդին Մեծը Կոնստանցիային՝ որպես դաշնագրային հարս, կնության տվեց Արևելքի կայսր Լիկինիոսին։ Կոնստանցիան Կոստանդինի կիսաքույրն էր, և նրա ամուսնությունը տեղի ունեցավ հրովարտակի հրապարակմանը զուգընթաց։ Ամուսնական դաշնագիրը երկար չգործեց, և դրանից հետո քաղաքացիական պատերազմը վերսկսվեց։ Կոնստանցիան քաղաքացիական պատերազմի ողջ ընթացքում մնաց Լիկինիոսի կողքին, իսկ 324 թվականին Կոստանդինի՝ Լիկինիոսին պարտության մատնելուց հետո աղերսեց Կոստանդինին խնայել Լիկինիոսի կյանքը։ Կոստանդինը սկզբում խնայեց Լիկինիոսի կյանքը, սակայն հետագայում հրամայեց նրան մահապատժի ենթարկել։ Իսկ ինքը՝ Կոնստանցիան, այնուհետև շարունակեց ապրել Կոստանդինի արքունիքում մինչև մոտ 330 թվականը։

Դանիելի տասնմեկերորդ գլխի չորրորդ ամուսնական դաշինքը, որը կնքվեց 313 թվականի փետրվարին, սկիզբ դրեց Պերգամոնով ներկայացվող խորհրդանշական ժամանակաշրջանին, իսկ Պերգամոնի եկեղեցու ժամանակաշրջանը շարունակվեց մինչև Թյատիրի եկեղեցու ժամանակաշրջանը, որն սկսվեց, երբ 538 թվականին պապական իշխանությունը գահ բարձրացավ։ 538 թվականը նշանավորեց Պերգամոնի ավարտը, ինչպես նաև Դանիելի տասնմեկերորդ գլխի հինգերորդ ամուսնական դաշինքը, երբ պապական եկեղեցին Հռոմի աշխարհիկ իշխանությունների հետ մարգարեական ամուսնական դաշինքի միջոցով գահին բազմեց։ Պերգամոնը սկսվեց 313 թվականի ալֆա ամուսնական դաշինքով և ավարտվեց 538 թվականի օմեգա ամուսնական դաշինքով։ 1798 թվականին Եվրոպայի թագավորներն ամուսնալուծվեցին իրենց պապական հարսից, երբ Նապոլեոնը գերեվարեց պապին։

Պապական հարսի գերությունն ու ապահարզանը նախապատկերվել էին Դանիելի գրքի տասնմեկերորդ գլխում նկարագրված առաջին իսկ պայմանագրային ամուսնությամբ, որը կնքվել էր Պտղոմեոսյան և Սելևկյան տերությունների միջև։ Վեցերորդից ութերորդ համարներում ասվածի կատարմամբ՝ մ. թ. ա. 252 թվականին Պտղոմեոս Բ Ֆիլադելփոսը (հարավի թագավորը) իր դուստր Բերենիկեին կնության տվեց Անտիոքոս Բ Թեոսին (հյուսիսի թագավորին)՝ Սիրիական երկրորդ պատերազմին վերջ դնելու համար։ Համաձայնագիրը պահանջում էր, որ Անտիոքոսը հրաժարվի իր կնոջից՝ Լաոդիկեից, և նրա որդիներից։ Մ. թ. ա. 246 թվականին Պտղոմեոս Բ-ի մահից հետո Անտիոքոսը վերստին ընդունեց Լաոդիկեին և ապահարզան տվեց Բերենիկեին։ Այնուհետև Լաոդիկեն թունավորել տվեց Անտիոքոսին և կազմակերպեց Բերենիկեի ու նրա մանուկ որդու սպանությունը։ Այսպիսով, Բերենիկեն, ինչպես նշվում է համարում, «չպահպանեց զորությունը» և «մատնվեց»։

Պտղոմեոս III Եվերգետեսը՝ Բերենիկեի եղբայրը («նրա արմատներից մի ճյուղ»), դարձավ Եգիպտոսի թագավոր և իր քրոջ վրեժը լուծելու համար ներխուժեց Սելևկյան թագավորություն՝ սկիզբ դնելով Սիրիական երրորդ պատերազմին, որը տևեց մ.թ.ա. 246-ից մինչև 241 թվականը։ Պտղոմեոսը գրավեց խոշոր քաղաքներ (այդ թվում՝ Սելևկիան և Անտիոքը), առաջ շարժվեց Սելևկյանների տիրույթների խորքերը և իր հետ տարավ հսկայական ավար, այդ թվում՝ բազմաթիվ կուռքեր ու սրբազան անոթներ, որոնք Կամբյուսեսն ավելի վաղ տարել էր Եգիպտոսից։ Նա ավարով վերադարձավ Եգիպտոս՝ ի կատար ածելով այն կանխասացությունը, որ նրանց աստվածներն ու թանկարժեք առարկաները գերի պիտի տարվեին Եգիպտոս։

Դանիելի գրքի տասնմեկերորդ գլխում նկարագրված առաջին դաշինքային ամուսնությունը նախապատկերում էր 538 թվականին պապական Հռոմի և Եվրոպայի թագավորների միջև կնքված դաշինքային ամուսնությունը։ Վեցերորդից ութերորդ համարներում հարավի թագավորը հարս է տալիս՝ կնքելու մի պայմանագիր, որը հետագայում խախտվում է։ Պայմանագրի խախտմանը հաջորդում են հյուսիսային թագավորություն ներխուժումը, նրա տարածքի նվաճումը և նրա գանձերի դուրսբերումը։ Համապատասխան պատմական իրադարձությունների ընթացքում Նապոլեոնը, որը ներկայացնում էր հարավի թագավորին, 1797 թվականին Պապական պետությանը պարտադրեց Տոլենտինոյի պայմանագիրը։ Հաջորդ տարի գեներալ Բերթիեի հրամանատարությամբ ֆրանսիական զորքերը մտան Հռոմ և գերեվարեցին հյուսիսի թագավորին ներկայացնող Պիոս VI պապին։ Ֆրանսիացիները նաև Հռոմից գանձեր առգրավեցին և տարան Ֆրանսիա, ինչպես Պտղոմեոսն էր հյուսիսային թագավորությունից գանձերը տարել Եգիպտոս։

Միլանում 313 թվականին կնքված ամուսնական պայմանագիրը վերջ դրեց քաղաքացիական պատերազմին, ճիշտ ինչպես Պտղոմեոս II Ֆիլադելֆոսի և Անտիոքոս II Թեոսի հյուսիսային և հարավային կայսրությունների միջև կնքված ամուսնական պայմանագիրը վերջ դրեց Սիրիական երկրորդ պատերազմին։ Արևմտյան և արևելյան կայսրությունների՝ 324 թվականի ամուսնալուծության նախատիպը մ. թ. ա. 246 թվականին Անտիոքոսի ամուսնալուծությունն էր իր եգիպտացի հարսից, որի հետ ամուսնացել էր պայմանագրի հիման վրա։ Երկու ամուսնալուծություններն էլ համապատասխանում են 1798 թվականի ամուսնալուծությանը։

Պերգամոսն ընդգրկում է 225 տարի՝ 313-ից մինչև 538 թվականը։ Այն սկսվեց հեթանոսական Հռոմի երկրորդ պայմանագրային ամուսնությամբ և ավարտվեց պապական Հռոմի առաջին պայմանագրային ամուսնությամբ։ Պերգամոսի մարգարեական պատմությունը հեթանոսական Հռոմի երկու պայմանագրային ամուսնությունները կապում է պապական Հռոմի երկու պայմանագրային ամուսնությունների հետ, ճիշտ այնպես, ինչպես յոթ Կլեոպատրաների շարքը Սելևկյան կայսրության երկու պայմանագրային ամուսնությունները կապում է հեթանոսական Հռոմի երկու պայմանագրային ամուսնությունների հետ։ Սելևկյան կայսրության երկու ամուսնությունները Կլեոպատրայի միջոցով կապված էին հեթանոսական Հռոմեական կայսրության երկու ամուսնությունների հետ, որոնք իրենց հերթին Պերգամոսի խորհրդանշական եկեղեցու միջոցով կապված էին պապական Հռոմի երկու ամուսնությունների հետ։

Սելևկյան կայսրության՝ մ.թ.ա. 252 թ. կնքված ալֆա ամուսնությունը նախապատկերում էր Անտիոքոս Մեծի դուստր Կլեոպատրա Սիրայի և Պտղոմեոս V-ի՝ մ.թ.ա. 193 թ. Ռաֆիայում կայացած օմեգա ամուսնությունը։ Այդ ամուսնությունը վերջ դրեց Սիրիական հինգերորդ պատերազմին։ Հեթանոսական Հռոմի ալֆա պայմանագրային ամուսնությունը կնքվեց մ.թ.ա. 40 թ. Մարկոս Անտոնիոսի և Օկտավիայի միջև։ Օկտավիան հետագայում Օգոստոս Կեսար անունով հայտնի դարձած Օկտավիանոսի քույրն էր։ Մ.թ.ա. 40 թ. ամուսնությունը զուգորդվեց Բրունդիզիումի պայմանագրի կնքմամբ։ Մ.թ.ա. 32 թ. Անտոնիոսը հանուն Կլեոպատրայի ամուսնալուծվեց Օկտավիայից՝ այդպիսով վերսկսելով քաղաքացիական պատերազմը, որն ավարտվել էր մ.թ.ա. 40 թ. պայմանագրով։ Մարկոս Անտոնիոսն արևելյան հակառակորդն էր, իսկ Օկտավիանոսը՝ արևմտյան մրցակիցը։ Եգիպտոսի պատմության մեջ յոթ Կլեոպատրա է եղել։ Առաջինը խորհրդանշում էր Սելևկյան կայսրության օմեգա ամուսնական պայմանագիրը, իսկ յոթերորդ և վերջին Կլեոպատրան՝ հեթանոսական Հռոմի ալֆա պայմանագրային ամուսնության լուծարումը։

Քրիստոսը միշտ վերջը պատկերում է սկզբի միջոցով, ուստի Սելևկյանների՝ մ. թ. ա. 252 թվականի ալֆա ամուսնությունը համապատասխանում է Սելևկյանների՝ մ. թ. ա. 193 թվականի օմեգա ամուսնությանը։ Սելևկյանների պատմության ալֆան և օմեգան երկուսն էլ համապատասխանում են թե՛ հեթանոսական, թե՛ պապական Հռոմի ալֆա և օմեգա ամուսնություններին։ Հեթանոսական Հռոմի՝ 313 թվականի օմեգա ամուսնությունը նաև Պերգամոնի ալֆա պայմանագրային ամուսնությունն էր և նախապատկերում էր Պերգամոնի օմեգա պայմանագրային ամուսնությունը, որը նաև պապական Հռոմի՝ 538 թվականի ալֆա ամուսնական պայմանագիրն էր։ Սա հեթանոսական Հռոմի թե՛ ալֆա, թե՛ օմեգա պայմանագրային ամուսնությունները համապատասխանեցնում է պապական Հռոմի՝ 538 թվականի ալֆա ամուսնությանը։ Պապական Հռոմի օմեգա ամուսնությունը տեղի է ունենում շուտով սպասվող կիրակնօրյա օրենքի ժամանակ։ 538 թվականի ալֆան նախապատկերում է կիրակնօրյա օրենքի օմեգան, իսկ 538 թվականի ալֆայի նախապատկերներն էին մ. թ. ա. 40 թվականի Բրունդիզիումի պայմանագիրը և 313 թվականի Միլանի հրովարտակի պայմանագրային ամուսնությունը։ Սելևկյան կայսրության՝ մ. թ. ա. 252 թվականի ալֆա ամուսնությունը համապատասխանում է պապական Հռոմի՝ 538 թվականի պայմանագրային ամուսնությանը, և, որպես Սելևկյան կայսրության ալֆա ամուսնություն, այն համապատասխանում է նաև մ. թ. ա. 193 թվականին Ռաֆիայում կայացած օմեգա ամուսնությանը։

Հյուսիսի և հարավի՝ Ք. ա. 252 և 193 թվականների դաշնագրային ամուսնությունները համապատասխանում են 538 թվականի դաշնագրային ամուսնությանը, որն էլ համապատասխանում է հեթանոսական Հռոմի՝ Ք. ա. 40 թվականի և 313 թվականի դաշնագրային ամուսնություններին։ Դանիելի տասնմեկերորդ գլխի պատմության մեջ ներկայացված բոլոր հինգ դաշնագրային ամուսնություններն իրենց կատարյալ իրականացումն են գտնում վեցերորդ և վերջին դաշնագրային ամուսնության մեջ՝ շուտով ընդունվելիք կիրակնօրյա օրենքի ժամանակ։ Առաջին երկու ամուսնությունները պատերազմներ են հյուսիսային և հարավային հակառակորդների միջև, իսկ երրորդն ու չորրորդը ներկայացնում են քաղաքացիական պատերազմ արևելքի և արևմուտքի միջև։ Հինգերորդ և վեցերորդ ամուսնությունները ներկայացնում են հոգևոր պատերազմ արևելքի և արևմուտքի միջև՝ ուղղափառության և հռոմեական կաթոլիկության միջև կամ պետության և եկեղեցու միջև։ Ուղղափառության և հռոմեական կաթոլիկության միջև հիմնական տարբերություններից մեկն այն է, որ ուղղափառներն ընդունում են այն, ինչ կոչվում է «կեսարապապականություն»։

Կեսարապապություն

Կեսարապապությունը եկեղեցու և պետության միավորումն է՝ այդ փոխհարաբերություններում պետության գերիշխանությամբ։ Հռոմեական կաթոլիկությունը մերժում է այդ կառուցվածքը և հավատարիմ է Հուստինիանոսի 533 թվականի հրամանագրին, որով Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցին ճանաչվում էր որպես եկեղեցիների գլուխ, ինչպես նաև՝ հերետիկոսներին ուղղության բերող։ Պայմանագրային վերջին երկու ամուսնությունների հոգևոր պայքարը ծավալվում էր այն հարցի շուրջ, թե արդյոք քաղաքացիական իշխանությունը ներկայացնող տղամարդն իշխում է եկեղեցական իշխանությունը ներկայացնող կնոջ վրա։ Հոգևոր պատերազմն ընդգրկում էր նաև եկեղեցու ներսում պաշտամունքի որոշ կողմերի շուրջ առկա տարաձայնությունները և «ֆիլիոքվե» կոչվող ուսմունքը։

Ֆիլիոքվե

Ֆիլիոքվե նշանակում է «և Որդին»։ «Ֆիլիոքվե» եզրույթի նշանակությունը հասկանալու համար անհրաժեշտ է մարգարեական տեսանկյունից դիտարկել Նիկիա քաղաքը, որտեղ առաջին անգամ ընդունվել է «Նիկիական հանգանակը»։ Նիկիան մարգարեական առումով կապված է իսլամի գծի հետ, քանի որ հենց այնտեղ է նշվում Նիկիայի երկրորդ պատմական ճակատամարտը, և այն մարգարեական առումով կապված է նաև արևելյան և արևմտյան կաթոլիկության հոգևոր պատերազմի հետ։ Հռոմի պապ Լևոնը՝ որպես խորհրդանիշ, նույնպես կապված է Նիկիայի և Նիկիական հանգանակի մարգարեական վկայության հետ։

Դանիելի գրքի տասնմեկերորդ գլխում նշված են դաշնագրային վեց ամուսնություններ, և դրանցից առաջին չորսը ռազմական բախումներ են՝ կա՛մ հյուսիսի և հարավի, կա՛մ արևելքի և արևմուտքի միջև։ Վերջին երկուսը հոգևոր բախումներ են արևելքի ուղղափառ կաթոլիկների և արևմուտքի հռոմեակաթոլիկների միջև։ Վեցերորդ և վերջին դաշնագրային ամուսնությունը կներառի Նիկիական հավատո հանգանակի շուրջ պայքարի խորհրդաբանությունը, դրանում կներգրավվի Լևոն անունով մի պապ, և այն ի վերջո կհաստատի եկեղեցու և պետության միավորման հռոմեակաթոլիկ ըմբռնումը, որը մերժում է արևելյան ուղղափառների որդեգրած «կեսարապապությունը», ըստ որի՝ աշխարհիկ իշխանությունը գերակա իշխանություն է եկեղեցու նկատմամբ։

«Բայց ի՞նչ է “գազանի համար ստեղծված պատկերը”, և ինչպե՞ս է այն ձևավորվելու։ Պատկերը ստեղծում է երկեղջյուր գազանը, և այն գազանի համար ստեղծված պատկեր է։ Այն կոչվում է նաև գազանի պատկեր։ Ուստի իմանալու համար, թե ինչպիսին է պատկերը և ինչպես է այն ձևավորվելու, մենք պետք է ուսումնասիրենք հենց գազանի՝ պապականության բնորոշ հատկանիշները։

«Երբ վաղ շրջանի եկեղեցին ապականվեց՝ հեռանալով Ավետարանի պարզությունից և ընդունելով հեթանոսական ծեսերն ու սովորույթները, նա կորցրեց Աստծո Հոգին և զորությունը, և ժողովրդի խիղճը վերահսկելու համար հայցեց աշխարհիկ իշխանության աջակցությունը։ Արդյունքը եղավ պապականությունը՝ մի եկեղեցի, որը վերահսկում էր պետական իշխանությունը և այն գործադրում իր սեփական նպատակներն առաջ տանելու, հատկապես՝ “հերետիկոսությունը” պատժելու համար։ Որպեսզի Միացյալ Նահանգները ստեղծի գազանի պատկերը, կրոնական իշխանությունը պետք է այն աստիճան վերահսկի քաղաքացիական կառավարությանը, որ պետական իշխանությունը ևս գործադրվի եկեղեցու կողմից՝ իր սեփական նպատակներն իրագործելու համար»։ Մեծ պայքարը, 443։

Կեսարապապականությունը և «ֆիլիոքվեն» արևմտյան և արևելյան կաթոլիկների միջև եղած երկու հիմնական տարբերություններն են։ Դրանցից մեկը աշխարհիկ իշխանության շուրջ վեճ է, իսկ մյուսը՝ աստվածաբանական վեճ այն մասին, թե Սուրբ Հոգին «բխում» է միայն Հորի՞ց, թե՞ և՛ Հորից, և՛ Որդուց։ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցին հավատում է, որ Սուրբ Հոգին բխում է երկուսից էլ, իսկ արևելյան եկեղեցին մերժում է «ֆիլիոքվեն»՝ առարկելով այն հավելման դեմ, ըստ որի՝ Սուրբ Հոգին բխում է Քրիստոսից։ Ֆիլիոքվեի տեսությունն աստիճանաբար ավելացվեց սկզբնական Հավատամքին, որը կազմվել էր Նիկիայի ժողովում 325 թվականին՝ կիրակիի մասին առաջին օրենքի ընդունումից չորս տարի անց և մեկ տարի այն բանից հետո, երբ Կոստանդինոսը պարտության մատնեց Լիկինիոսին՝ դառնալով Հռոմեական կայսրության միանձնյա տիրակալը։ Սկզբնական Հավատամքում ներառված չէր «ֆիլիոքվեի» հարցը, որն ի վերջո դառնալու էր արևելյան և արևմտյան կաթոլիկ եկեղեցիների բաժանման երկու գլխավոր պատճառներից մեկը։

381 թվականին Կոստանդնուպոլսի ժողովում Նիկիական հավատո հանգանակն ընդլայնվեց և հայտնի դարձավ որպես Նիկեա-Կոստանդնուպոլսյան հավատո հանգանակ։ Սուրբ Հոգու վերաբերյալ ընդլայնված ձևակերպումը ներառում էր «որ Հորից է բխում» բառերը։ Հանգանակի հենց այս ձևն է շարունակում գործածվել արևելյան ուղղափառ եկեղեցիներում՝ առանց հետագայում ավելացված filioque-ի։ Հիսուն տարի անց՝ 431 թվականին, Եփեսոսի ժողովում վերահաստատվեց 325 թվականին Նիկեայում հաստատված հավատքը, և ժողովն արգելեց Նիկիական դավանության փոխարեն այլ հավատքի ներմուծումը։ Այս արգելքն Արևելյան եկեղեցին օգտագործել է որպես փաստարկ՝ Հանգանակում filioque-ի ավելացման դեմ։ 589 թվականին Տոլեդոյի երրորդ ժողովում filioque-ն հայտնվեց Իսպանիայում գործածվող Հանգանակի լատիներեն տարբերակում։ Դրա գործածությունը կապված էր վեստգոթերի շրջանում արիոսականության դեմ պայքարի հետ և ընդգծում էր Որդու լիակատար աստվածությունը։ Ուստի Տոլեդոյի երրորդ ժողովը լայնորեն ճանաչվում է որպես արևմտյան Հանգանակում filioque-ի ներառման վաղ շրջանի կարևոր հանգրվան։

8-րդ և 9-րդ դարերում ֆիլիոքվեն դարձավ ընդունված ձևակերպում Կառլոս Մեծի և Կարոլինգների իշխանության ներքո գտնվող եկեղեցիներում։ Այն պաշտպանվում էր արևմտյան եկեղեցաժողովներում և աստիճանաբար ընդունվեց Հռոմից դուրս գտնվող ամբողջ լատինական Եվրոպայում։ Արևելքը տեղեկացավ այդ հավելման մասին և սկսեց առարկել դրա դեմ։

1014 թվականին Բենեդիկտոս VIII պապը Հռոմի պատարագի մեջ պաշտոնապես ներմուծեց «ֆիլիոքվե» հավելումով Հավատո հանգանակը։ Հենց այդ պահից «ֆիլիոքվեն» դարձավ հռոմեական ծիսակարգի ընդունված բաղադրիչ։ Սա հաճախ դիտվում է որպես Արևմուտքի վճռորոշ քայլը։ 1054 թվականին տեղի ունեցան Մեծ պառակտման փոխադարձ բանադրանքները, իսկ «ֆիլիոքվեն» այն հիմնական աստվածաբանական հարցերից մեկն էր, որոնք արդեն իսկ բաժանում էին Արևելքն ու Արևմուտքը։

1438/39 թթ. Ֆլորենցիայի ժողովում Հռոմի եկեղեցին վերահաստատեց ֆիլիոքվեի դրույթը և պապական գերիշխանությունը։ Արևելքի կայսր Հովհաննես Պալեոլոգոսը ներկա էր այդ ժողովին։ Պալեոլոգոսը Կոստանդին Տասնմեկերորդի ավագ եղբայրն ու նախորդն էր. վերջինս ի կատար ածեց հարյուր հիսուն տարվա մարգարեությունը, որի ժամկետն ավարտվեց 1449 թվականի հուլիսի 27-ին։ 1438/39 թթ. ժողովում կայսր Հովհաննես Պալեոլոգոսը ձգտում էր ռազմական և տնտեսական աջակցություն ստանալ օսմանցիների դեմ և այդ նպատակով ընդունեց ֆիլիոքվեի ու պապական գերիշխանության հարցերում Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու դիրքորոշումը։ Երբ նա իր հույն շքախմբի հետ վերադարձավ Կոստանդնուպոլիս, Արևելյան եկեղեցին մերժեց համաձայնությունը։ Ներկայումս Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցին և հավատուրաց բողոքական եկեղեցիների մեծ մասը պահպանում են ֆիլիոքվեի դրույթը, իսկ Արևելյան ուղղափառ եկեղեցին մերժում է այն։

325 թվականին Կոստանդին Մեծը՝ փոխզիջումների գնացող Պերգամոնի եկեղեցու խորհրդանիշը, հրավիրեց Նիկիայի ժողովը և մասնակցեց դրան։ Միլանի հրովարտակից մինչև 330 թվականին կայսրության մարգարեական բաժանումն ընկած տասնյոթ տարիների ընթացքում ընդունվեց Նիկիական հավատո հանգանակը։

533 թվականին արձակվեց Հուստինիանոսի հրամանագիրը, իսկ հաջորդ՝ 534 թվականին կիրառության մեջ դրվեց Հուստինիանոսի օրենսգիրքը, և 538 թվականին պապական իշխանությունը հաղթահարեց երրորդ խոչընդոտը, երբ գոթերը վտարվեցին Հռոմ քաղաքից։ Այնուհետև Օռլեանի երրորդ եկեղեցական ժողովում ընդունվեց կիրակնօրյա օրենք։

313-ից 330 թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանը ներկայացնում է Պերգամոնի եկեղեցու 225-ամյա շրջանի ավելի ընդգրկուն ալֆա ֆրակտալը, իսկ 533-ից 538 թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանը՝ դրա օմեգա ֆրակտալը։ 313 թվականը նշանավորվեց Միլանի հրովարտակով, իսկ 225 տարի անց՝ 538 թվականին, կիրակնօրյա օրենք սահմանվեց։ Ավելի ընդգրկուն ալֆա պատմության շրջանակում 313 թվականի հրովարտակից մինչև 321 թվականի առաջին հեթանոսական կիրակնօրյա օրենքն ընկած ժամանակաշրջանը համապատասխանում է 533 թվականի հրամանագրից մինչև 538 թվականի առաջին պապական կիրակնօրյա օրենքն ընկած ժամանակաշրջանին։ Պերգամոնը երեք պատկերով ներկայացնում է իրավական ակտի ընդունումը, որը նախորդում է կիրակնօրյա օրենքին և հանգեցնում դրան։ Պերգամոնը նաև ներկայացնում է «նախ տեղի ունենալիք հավատուրացությունը», որը Պողոսը նկարագրել է Թեսաղոնիկեի եկեղեցուն ուղղված իր երկրորդ նամակում։

Թող ոչ ոք ձեզ ոչ մի կերպ չխաբի, որովհետև այն օրը չի գա, եթե նախ հավատուրացությունը չլինի, և չհայտնվի մեղքի մարդը՝ կորստյան որդին, որը հակառակվում է և իրեն վեր է դասում այն ամենից, ինչ Աստված է կոչվում կամ պաշտամունքի առարկա է, այնպես որ նա իբրև Աստված նստում է Աստծու տաճարում՝ ցույց տալով, թե ինքն Աստված է։ 2 Թեսաղոնիկեցիներին 2:3, 4։

Հռոմի պապի՝ որպես մեղքի մարդու բացահայտվելուն նախորդած հավատուրացությունը խորհրդանշվում է Պերգամոնի եկեղեցով։ Ըստ Պողոսի՝ այս ճշմարտությունը սխալ հասկանալը նշանակում է հավատալ ստին, և ստին հավատալու հետևանքով բոլոր նրանք, ովքեր այդպես են վարվում, կենթարկվեն զորեղ մոլորության (Բ Թեսաղոնիկեցիներին 2:10–12)։ Զորեղ մոլորությունը համապատասխանում է ուխտի ժողովրդի և այն երկրի դատաստանին, որտեղ կազմավորվել էր ուխտի ժողովուրդը։ Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների լաոդիկեական եկեղեցու պարագայում զորեղ մոլորությունն արտահայտվում է Ուիլյամ Միլլերի այն ըմբռնման մերժմամբ, ըստ որի՝ Դանիելի գրքի «հանապազօրյան» ընդհանուր առմամբ հեթանոսությունն է, իսկ ավելի մասնավոր իմաստով այն խորհրդանշում էր հեթանոսական Հռոմը։ Միացյալ Նահանգների պարագայում զորեղ մոլորությունը հիմնված չէ այս հատվածի վերաբերյալ Ուիլյամ Միլլերի ըմբռնումը մերժելու վրա. այս հատվածի միջոցով Միլլերը հասկացել էր, որ «հանապազօրյան» հեթանոսությունն է։ Փոխարենը՝ նրանց մոլորության հիմքում այն բանի մոռացությունն է, որ հեթանոսական Հռոմի անկումից հետո հայտնված մեղքի մարդը պապական իշխանությունն էր։ Ռեյգանն այդ մոլորության նախապատկերը դարձավ, երբ մոռացավ, որ մանկուց գիտեր, թե պապը նեռն է։ Երբ 1980-ական թվականներին Ռեյգանը գաղտնի դաշինք կնքեց անօրենության խորհրդի հետ, նա նախապատկերեց այն կուրությունը, որն այս մարգարեական կիրառության համաձայն պետք է կրկնի Դոնալդ Թրամփը։ Անկախ այն բանից՝ այդ կուրությունը միտումնավոր է, թե ապատեղեկատվության հետևանք, այստեղ ներկայացված մարգարեական մեկնաբանությունը կանխատեսում է, որ Թրամփը կկրկնի Ռեյգանի կուրությունը և, ըստ Պողոսի, կենթարկվի զորեղ մոլորության։

Պերգամոնը ներկայացնում է պապականության գահակալմանը նախորդած փոխզիջումների և հավատուրացության ժամանակաշրջանը։ Այս պատմությունը մարգարեական առումով համապատասխանում է Միացյալ Նահանգների վերջին տարիներին՝ մի ժամանակաշրջանի, որն սկսվել է Ռոնալդ Ռեյգանի նախագահությամբ։ Անկախ այն բանից՝ դիտարկվում է Պերգամոնը՝ 313 թվականի հրովարտակից մինչև 538 թվականի կիրակնօրյա օրենքը, թե Պերգամոնի ալֆա ֆրակտալը՝ հրովարտակից մինչև 321 թվականի առաջին կիրակնօրյա օրենքը, թե Պերգամոնի օմեգա ֆրակտալը՝ 533 թվականից մինչև 538 թվականի կիրակնօրյա օրենքը, երեք գծերն էլ ներկայացնում են պաշարման մարգարեական կառուցվածքը։

Հաջորդ հոդվածում կանդրադառնանք մի պաշարման։