Akwụkwọ Daniel—Nọmba Otu Narị na Iri Atọ

Mgbe United States manyere iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ọ ga-akwụsị ịbụ alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ ma banye n’ịghọ otu ụzọ n’ime atọ nke njikọ atọ ahụ nke Rome Ọgbara Ọhụrụ. Onye isi ala ga-eme ka iwu Sọnde ahụ dị irè ga-abụ onye isi ala ikpeazụ, ọ ga-abụkwa onye isi ala nke pati Republican. E guzobewo nke a n’elu ndị àmà abụọ.

Abraham Lincoln, onye bụ Onyeisi ala Republican mbụ, “kwuru” Nkwupụta Ntọhapụ ahụ na 1863, nke bụ akara-ọzọ etiti nke ikwu okwu ahụ n’akụkọ amụma nke anụ ọhịa nke ụwa. Mgbe Lincoln “kwuru” Nkwupụta Ntọhapụ ahụ, na 1863, ọ bụ Onyeisi ala Republican mbụ, ya mere ọ na-anọchi anya Onyeisi ala Republican ikpeazụ. Abraham Lincoln na-anọchi anya akara-ọzọ ikpeazụ nke oge mbụ nke anụ ọhịa nke ụwa, ma bụrụkwa akara-ọzọ mbụ nke oge nke abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa. Jizọs na-egosi mgbe niile ọgwụgwụ site na mmalite. Mgbe anụ ọhịa nke ụwa ga-ekwu okwu dịka dragọn, n’ọgwụgwụ nke oge ikpeazụ n’ime oge abụọ ahụ, onyeisi ala ahụ ga-abụ Onyeisi ala Republican, dịka Lincoln si bụrụ ụdị ya.

Ama nke abụọ na-egosi na onye isi ala ikpeazụ bụ onye isi ala Republican bụ oge ahụ malitere n’oge ọgwụgwụ na 1989 site n’aka Ronald Reagan. Oge amụma ahụ sitere na 1989 ruo iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya ka e ji oge amụma nke nkwadebe maka Rom nke ndị popu ịnara ocheeze na akụkọ ihe mere eme nke 508 ruo 538 nọchie anya. Oge amụma ahụ nke nkwadebe maka inye onye na-emegide Kraịst ike n’afọ 538 ka afọ iri atọ nke nkwadebe Kraịst, ya bụ, site n’amụmụ Ya ruo na baptizim Ya, nọchiri anya ya.

Onye ahụ na-emegide Kraịst nwere oge nkwadebe nke afọ iri atọ nke ghọgburu afọ iri atọ nke nkwadebe Kraịst. Oge nkwadebe nke afọ iri atọ maka Kraịst, nakwa maka onye ahụ na-emegide Kraịst, na-enye ndị àmà abụọ banyere oge nkwadebe maka ọgwụgwọ nke ọnyá ahụ na-egbu egbu n’oge na-adịghị anya nke iwu ụbọchị Sọnde na-abịa. Oge nkwadebe ahụ malitere n’oge ọgwụgwụ na 1989, dịka oge nkwadebe Kraịst bịarutere mgbe a mụrụ Ya, nke kpọrọ akara oge ọgwụgwụ n’akụkọ amụma Ya.

Tupu onyeisi ala ikpeazụ ahụ, amaokwu nke abụọ nke Daniel iri na otu na-akụzi na a ga-enwe ndị isi ala isii ndị na-eru ruo n’aka onyeisi ala bara ụba ahụ nke “na-akpalite” mpaghara ndị ụwa niile ji eme atụmatụ. Onye mbụ n’ime ndị isi ala isii ahụ bụ Ronald Reagan, onye Republican. Ronald Reagan na Abraham Lincoln na-enye ndị àmà abụọ ahụ. Waymark nke nnupụisi nke 1863, na ahịrị ndị isi ala malite na 1989, na-akọwapụta àgwà nke onyeisi ala ikpeazụ nke United States.

Ronald Reagan bụ ihe nnọchianya nke nke mbụ, ya mere ọ na-egosikwa nke ikpeazụ. Reagan bụbu kpakpando mgbasa ozi, bụrụkwa onye bụbu onye Democrat nke gbanwere wee bụrụ onye Republican. A maara ya n’ihi ojiji ya na-akpasu iwe nke asụsụ Bekee. A makwaara ya n’ihi uche ọchị ya. Ọ bụ onye kwupụtara na ọ bụ Protestant, onye gosipụtara na ọ ghọtaghị n’ezie ihe Protestant pụtara mgbe o guzobere njikọ aka na onye ahụ bụ antikraịst nke amụma Akwụkwọ Nsọ.

Ọ bụ onye na-akwado America, ma n’ihe ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọ naghị atụ egwu. Onye isi ala kasị adịghị arụpụta ihe n’oge ahụ nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọgbara ọhụrụ buru ya ụzọ, onye bu ya ụzọ kwa edobewokwa onwe ya n’okpuru ihe ndị Alakụba mgbagwoju anya chọrọ. Ma eleghị anya, ihe kasị dị mkpa o kwuru, nke a na-enyekwa ya otuto n’ihi na o mezuru ya, bụ mgbe o kwuru, “Mista Gorbachev, kwatuo mgbidi a.”

Donald Trump bụ ihe nnọchianya nke onye ikpeazụ, ya mere e ji onye mbụ kọwaa ya. Trump bụbu kpakpando n’ụwa mgbasa ozi, bụrụkwabu onye Democrat nke gbanwere bụrụ onye Republican. A maara ya maka iji asụsụ Bekee n’ụzọ na-akpali iwe. A makwaara ya maka uche ọchị ya. Ọ bụ onye na-ekwupụta onwe ya dị ka Protestant, onye gosipụtaworị na ọ naghị aghọta n’ezie ihe Protestant pụtara, ma ọ ga-emekwa njikọ aka ya na onye ahụ na-emegide Kraịst nke amụma Akwụkwọ Nsọ n’oge iwu ụbọchị Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa.

Ọ bụ onye na-akwado America, ma n’usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọ naghị atụ egwu. Onye isi ala kacha enweghị arụmọrụ n’oge ahụ nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọgbara ọhụrụ buru ya ụzọ, ma mgbe a họpụtara ya ọzọ n’afọ 2024, ọ ga-abụkwa na onye isi ala ọhụrụ kacha enweghị arụmọrụ n’oge ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọgbara ọhụrụ buru ya ụzọ ọzọ. N’ihe omume abụọ ahụ, ndị bu ya ụzọ bụ ndị a ma ama maka ikwe n’ihe ndị Alakụba mgbagha na-achọ. N’eziokwu, ihe kacha bụrụ ihe dị mkpa o kwuworo, nke a ga-enyekwa ya otuto maka imezu, bụ, “Wuo mgbidi ahụ.”

Nke a abụghị ikwu na Jimmy Carter, Barack Hussein Obama na Joe Biden enweghị nnukwu ịrụpụta ihe n’oge ọchịchị ha; kama, ọ bụ naanị na ịdị irè ha dabere n’ọrụ ha rụrụ iji bibie ụkpụrụ ndị e debere nsọ n’Iwu Nsọ nke United States, bụ́kwa akwụkwọ ahụ n’onwe ya nke onye ọbụla n’ime ha ṅụrụ iyi ịkwado na ichebe; tinyere eziokwu ahụ bụ na Carter kwere ka Islam jide ndị e mere ndị ohi ruo mgbe ntuli aka Reagan bịara, nakwa na Obama mere njem mgbaghara nye ụwa Islam ma nye opekata mpe otu ijeri dollar n’ego nkịtị nye ụlọ akụ isi nke Islam ndị akọnuche ike, ebe ndekọ Biden banyere nkwado ya nye Islam dị ogologo nke ukwuu nke na a pụghị ịgụcha ya n’ebe a.

Ronald Reagan rụrụ ọrụ ịkwatu mgbidi ihe nnọchianya a kpọrọ “ákwà ígwè”, ma n’ụbọchị November 11, 1989, mgbidi Berlin dara iji gosi mmeri ime mmụọ ahụ site n’ọmarịcha akara ụzọ nkịtị. Trump ga-akwatu mgbidi ihe nnọchianya nke nkewa dị n’etiti Ụka na Ọchịchị, ma Ahụhụ nke atọ ga-enye akara ụzọ nkịtị nke ihe omume ahụ. Ihe omume ahụ ga-emechi oge nke ịkpa akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ, nke malitere na ọbịbịa nke Islam nke Ahụhụ nke atọ, nke nyere akara ụzọ nkịtị iji mata na ọrụ ime mmụọ nke oge ịkpa akara ahụ amalitela. October 7, 2023, nyere etiti nke akara akụkọ ihe mere eme nkịtị atọ nke oge ịkpa akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ.

N’etiti akụkọ ihe mere eme ahụ nke ịkà akara, e gburu onye isi ala nke isii kemgbe Ronald Reagan n’ụzọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị n’ihe atụ, site n’anụ ọhịa ahụ si n’olulu enweghị ngwụcha pụta. Anụ ọhịa ahụ si n’olulu enweghị ngwụcha pụta na mbido oge ịkà akara ahụ bụ Islam, na-anọchi anya Mohammed, ihe nnọchianya nke onye amụma ụgha. Anụ ọhịa ahụ si n’olulu enweghị ngwụcha pụta na ngwụcha oge ịkà akara ahụ bụ anụ ọhịa nke oké osimiri nke Katọlik, onye ahụ a na-agwọkwa mmerụ ahụ ya na-egbu egbu. Anụ ọhịa ahụ si n’olulu enweghị ngwụcha pụta nke na-arịgo n’etiti oge ịkà akara ahụ bụ anụ ọhịa nke ekweghị na Chineke, ya bụ, dragọn ahụ. Dragọn ahụ, bụ anụ ọhịa si n’olulu enweghị ngwụcha pụta, n’etiti oge ịkà akara ahụ na-egbu ndị àmà abụọ ahụ n’Akpughe isi nke iri na otu.

Òtù ndọrọndọrọ ọchịchị dragọn nke Democratic nke na-akwado ịgba ohu n’Agha Obodo Amerịka gburu n’ezie onyeisi ala Republican mbụ. Agha Obodo ahụ kwụsịrị n’ụzọ iwu kwadoro na Eprel 9, 1865, Lincoln wee nwụọ otu izu ka e mesịrị n’ụbọchị 15, ọ bụ ezie na a gbara ya mgbọ n’ụbọchị bu ya ụzọ. Agha ahụ kwụsịrị n’Ụbọchị Izu Ike nke ụbọchị nke asaa, Lincoln wee nwụọ n’Ụbọchị Izu Ike nke ụbọchị nke asaa.

Ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọchịchị ụwa ahụ, bụ́ ndị e tetara (kpalitere) imegide onye isi ala bara ụba ma dị ike, mezuru ogbugbu ndọrọ ndọrọ ọchịchị n’ụbọchị Novemba 3, 2020. Anụ ọhịa ahụ sitere n’olulu miri emi na-enweghị nsọtụ nọchiri anya anụ ọhịa dragọn ahụ bụ́ nke n’ụzọ ihe atụ gburu onye isi ala Republican ikpeazụ, dịka e gosipụtara ya n’ọnwụ nkịtị nke onye isi ala Republican mbụ. Okwu Chineke na-akọwapụta na mgbe ụwa ṅụrịchara ọṅụ n’ihi ọnwụ ya, ọ ga-eguzo n’elu ụkwụ ya. Anyị nọ ugbu a n’afọ 2024, o dokwara anya na Trump alọtawo ná ndụ, n’agbanyeghị agha iwu nile ahụ, ụgha, mgbasa ozi aghụghọ, na ego a na-awụsa imegide ya.

N’esemokwu ahụ nke na-apụta ìhè n’ime United States, ma si otú a buru ụzọ gosi otu esemokwu ahụ n’ụwa, ike Setan sitere n’okpuru ga-ebili n’oge ahụ ike Chineke, dịka e si anọchi ya anya site n’oke mmiri ikpeazụ, na-abịa ala site n’elu.

N’akụkọ ihe mere eme nke Septemba 11, 2001, ruo n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States, Alakụba nke Ahụhụ nke atọ si n’olulu enweghị ngwụcha pụta dịka anwụrụ-ọkụ, na-anọchi anya anwụrụ ọkụ nke ụlọ ndị ahụ na-ere ọkụ na mmalite nke akụkọ ahụ. N’afọ 2016, woke-ism Kọmunist nke ndị globalists rịgoro igbu ndị àmà abụọ ahụ. Mgbe ahụ, n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, papacy, onye ga-abụ mgbe ahụ anụ ọhịa nke asatọ, nke sitere na asaa ahụ, ga-arịgo n’ocheeze nke ụwa ka a gwọọ ọnya ọnwụ ya.

Anụ ọhịa ndị ahụ nke na-anọchi anya ike nke si n’okpuru abịa, n’oge a mmiri ozuzo ikpeazụ na-adapụta dịka ike nke si n’elu bịa, na-anọchi anya “Eziokwu” amụma. Nke mbụ ga-arịgo dịka anwụrụ ọkụ bụ Alakụba nke Ahụhụ nke atọ, n’oge olu mbụ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ na-ada, ọ na-arịgokwa n’oge a malitere “ịtụ” mmiri ozuzo ikpeazụ. Anụ ọhịa ikpeazụ ga-arịgo bụ ọchịchị pope, n’oge olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ na-ada, ọ na-arịgokwa n’oge a na-awụsa mmiri ozuzo ikpeazụ n’enweghị ntụ.

Nke mbụ na-anọchi anya nke ikpeazụ, anụ ọhịa nke na-arịgo n’etiti ya bụkwa anụ ọhịa nke ọchịchị ụwa ọnụ na-ekweghị na Chineke nke gburu ndị àmà abụọ na 2020. Otu àmà bụ mpi Protestant, nke ọzọkwa bụ mpi Republican. Nnupụisi na ọgba aghara a na-ejikọta na anụ ọhịa nke ekweghị na Chineke ka e ji mkpụrụedemede nke iri na atọ nke mkpụrụedemede Hibru nọchite anya ya, anụ ọhịa ahụ nke si n’olulu enweghị nsọtụ pụta bịakwara n’etiti anụ ọhịa mbụ na nke ikpeazụ ndị si n’olulu enweghị nsọtụ pụta, nke a na-emepụta nkọwa nke okwu Hibru ahụ bụ “eziokwu”, ọbụna ma ọ bụrụ na ọ bụ eziokwu na-akọwapụta ike Setan nke na-abịa site n’okpuru n’oge ike nke eluigwe na-abịa site n’elu.

Ụbọchị atọ na ọkara mgbe e gburu ndị akaebe abụọ ahụ, “olu etiti” malitere ịda. Ọ bụ “olu nke onye na-eti mkpu n’ọzara”. Olu ahụ bụ “njedebe” nke olu onye-ozi ahụ nke na-akwadebe ụzọ maka Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ, ma bụrụkwa mmalite nke olu Ịlaịja, na-akpọ ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ka ha bịa n’Ugwu Kamel.

Ozi ahụ nke bidoro na njedebe nke Julaị, 2023 na-ekwusazi ugbu a “n’ụzọ doro anya,” “ịdọ aka ná ntị,” na-akọwapụta “mkpa oge a, ịdị mkpa nke ihe omume ndị na-eme ugbu a.” Ọ na-akọwapụta n’ụzọ doro anya “ike nke ọchịchịrị” ndị “na-akpalite ihe ndị ahụ si n’okpuru pụta,” nakwa na “Onyenweanyị Chineke nke eluigwe” bidoro “izite ike site n’elu” n’ụbọchị Septemba 11, 2001. Ọ “na-ada” “ozi ezi omume nke Kraịst” “site n’otu nsọtụ ụwa ruo n’ọzọ.” O ruola nnọọ oge “iteta” “na mkpa oge a,” n’ihi na Chineke ga-amalite ugbu a “izitere ụwa ikpe Ya n’ihi nnupụisi na mmehie.”

Ahịrị amụma nke e ji 1989 nọchite anya ya dịka oge ọgwụgwụ n’amaokwu nke iri anọ, na-emesi akụkọ ihe mere eme nke mpụga ike, nke ahịrị amụma nke ime nke e ji 1798 nọchite anya ya, dịka oge ọgwụgwụ n’amaokwu nke iri anọ nke Daniel iri na otu. Akụkọ amụma nke malitere na 1989 n’amaokwu ahụ na-akọwapụta usoro nzọụkwụ atọ nke ịgwọ ọnya na-egbu egbu nke Rome nke papa. Site na 1989 ruo mgbe a ga-agwọ ọnya ahụ n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya na-anọchite anya oge amụma pụrụ iche. Amaokwu nke abụọ nke Daniel iri na otu na-agbakwunye ahịrị nke abụọ, site n’ịkọwapụta ọrụ amụma nke ndị isi ala nke United States, malite na Ronald Reagan n’afọ 1989. Oge amụma nke na-eduga n’iwu Sọnde ahụ nwere onye akaebe nke abụọ n’ime afọ iri atọ nke nkwadebe e mezuru site na 508 ruo 538, mgbe ọchịchị papa nọrọ n’ocheeze ahụ nke mbụ ma nye iwu Sọnde n’afọ ahụ kpọmkwem.

E mere Kraịst baptizim ma malite ozi Ya nke afọ atọ na ọkara mgbe Ọ dị afọ iri atọ. Ọchịchị papal bụ adịgboroja Setan nke Kraịst, ma afọ iri atọ ahụ site na 508 ruo 538 bụ adịgboroja nke afọ iri atọ mbụ nke Kraịst nke dugara n’ime baptizim Ya. Ozi Ya nke afọ atọ na ọkara ka e mere ka ọ bụrụ adịgboroja site n’afọ amụma atọ na ọkara ndị ahụ, n’ime ha ka ọchịchị papal jiri ozi ọnwụ ya gosi ụwa, dị ka adịgboroja nke ozi ndụ Kraịst.

Ná ngwụsị nke ozi Ya, Ọ nwụrụ, zuru ike n’ili n’ụbọchị nke asaa, ma e mesịa kpọlite ya n’ọnwụ. N’afọ 1798, ná ngwụsị nke ozi Setan nke ọchịchị ndị pàpà n’ime afọ amụma atọ na ọkara, ọchịchị ndị pàpà natara ọnya ya na-egbu egbu; mgbe ahụ, e chefuru ya ruo afọ ihe nnọchianya iri asaa, ruo mgbe a kpọlitere ya dịka nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ. E kpọlitere Kraịst n’ụbọchị mbụ nke izu, ma n’usoro ọnụọgụ, ụbọchị mbụ ahụ bụ “ụbọchị nke asatọ,” ọ bụkwa “nke sitere n’ime ụbọchị asaa” nke Kraịst kere. Asatọ dị ka ọnụọgụ na-anọchi anya “mbilite n’ọnwụ,” ọchịchị ndị pàpà kwa na-enweta mbilite n’ọnwụ, n’ihi na ọ bụ otu alaeze ahụ n’ime alaeze nile nke amụma Akwụkwọ Nsọ ka e mere ka a mata na ọ natara ọnya na-egbu egbu.

Pọl na-akọwa na mgbe Chineke duru Izrel oge ochie gafee n’Oké Osimiri Uhie, e gosipụtara baptizim ahụ n’ụzọ ihe nnọchianya.

Emume nke baptizim maka Izrel ime mmụọ dochiri emume ibi úgwù maka Izrel nkịtị, a ga-emekwa ibi úgwù ahụ n’ụbọchị nke asatọ. Ya mere, e mere ka Kraịst bilie n’ọnwụ n’ụbọchị nke asatọ, nke sitere n’ime asaa, ma mgbe a ga-eme ka ọchịchị papacy bilie dịka nke asatọ nke sitere n’ime asaa, ọ bụ ihe atụ nha Satan nke ahịrị Kraịst. Afọ iri atọ nke nkwadebe ka e wee tinye papacy n’ocheeze, ka a tụrụ n’onyinyo site n’afọ iri atọ nke ndụ Kraịst n’ịkwadebe maka baptizim Ya, ozi Ya, na ọnwụ Ya. Ahịrị abụọ ahụ na-akọwapụta oge nke na-eduga n’ọnwụ nke alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ. Ahịrị abụọ ahụ na-anọchi anya oge ikpeazụ nke anụ ọhịa nke ụwa. N’ahịrị Kraịst, ọmụmụ Ya kara akara “oge ọgwụgwụ” maka akụkọ ihe mere eme ahụ.

Ya mere, anyị nwere ahịrị anọ. Oge ọgwụgwụ nke amaokwu nke iri anọ n’afọ 1989 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde nke amaokwu nke iri anọ na otu. Ngosipụta nke ndị isi ala n’amaokwu nke abụọ, na afọ iri atọ nke nkwadebe maka ma Kraịst ma onye ahụ na-emegide Kraịst. Afọ iri atọ nke Kraịst bidoro n’“oge ọgwụgwụ” n’ahịrị Ya, nke amara site n’ọmụmụ Ya. Oge ọgwụgwụ n’afọ 1798 ka e ji njedebe nke ndọrọ n’agha afọ iri asaa nke Izrel nkịtị nọ na Babilọn nkịtị mee ihe nnọchianya ya. Ya mere, amaokwu nke abụọ nke Daniel iri na otu na-amalite na Dariọs, n’ihi na Dariọs bidoro ịchị mgbe Babilọn dara. Afọ 1989 bụ oge ọgwụgwụ n’amaokwu nke iri anọ, amaokwu nke abụọ nke Daniel iri na otu bụkwa oge ọgwụgwụ, afọ iri atọ nke nkwadebe Kraịst bidokwara n’“oge ọgwụgwụ”. Ahịrị atọ n’ime ahịrị anọ ndị a nwere “oge ọgwụgwụ” nke e depụtara n’ụzọ dị mfe dịka akara mmalite.

Ahịrị afọ narị abụọ na iri abụọ abụọ dị n’ije nke mmụọ ozi mbụ na n’ihe ije nke mmụọ ozi nke atọ na-akọwapụta narị abụọ na iri abụọ abụọ dịka akara nke njikọ dị n’etiti mmadụ na ịdị-nsọ Chineke. Mmalite nke njikọ ihe nnọchianya ahụ nke afọ narị abụọ na iri abụọ abụọ, nke malitere na 1776, duru ruo n’afọ 1996.

E ji ihe atụ nke oge ahụ site n’afọ narị abụọ na iri abụọ, site na 1611 ruo 1831, n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite. Oge ahụ sitere na Nkwupụta Nnwere Onwe nke 1776 ruo 1798, mgbe anụ ọhịa nke ụwa nọrọ n’ocheeze dịka alaeze nke isii n’amụma Baịbụl, na-anọchi anya akara ụzọ abụọ mbụ n’ime akara ụzọ atọ dị n’ime afọ narị abụọ na iri abụọ ahụ nke kwụsịrị na 1996.

1776 ruo 1798 na-anọchi anya oge nke na-eduga n’inye ike alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ, ya mere ọ na-adakọkwa na afọ iri atọ nke nkwadebe nke Kraịst na nke onye ahụ na-emegide Kraịst. Oge nke na-ebute inye ike anụ ọhịa nke ụwa na-anọchi anya oge nke na-ebute inye ike njikọ ahụ nke atọ n’otu, nke bụ anụ ọhịa nke asatọ nke sitere na asaa ahụ. Anụ ọhịa nke asatọ ahụ, nke sitere na asaa ahụ, bụ ngosipụta nke abụọ na nke ikpeazụ nke ọchịchị papa n’ịchị ụwa. N’ngosipụta mbụ nke ọchịchị papa n’ịchị ụwa, e nwere oge nkwadebe nke afọ iri atọ.

Ahịrị n’elu ahịrị, akụkọ ihe mere eme site na 1989 ruo n’iwu Sọnde; akụkọ ihe mere eme nke afọ iri atọ nke dugara na 538; akụkọ ihe mere eme nke afọ iri atọ nke dugara n’ọbịbịa Kraịst n’ọrụ site n’ime baptism Ya; akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke abụọ nke Daniel iri na otu, malite na Ronald Reagan ruo n’iwu Sọnde; na akụkọ ihe mere eme site na 1776 ruo 1798, ha niile na-anọchi anya otu akụkọ ihe mere eme ahụ n’ụbọchị ikpeazụ. Ọ dị mkpa nke ukwuu ka e nwee nghọta doro anya gbasara eziokwu a, n’ihi na akụkọ ihe mere eme nke malitere na 1776 ruo n’1798 bụ ahịrị ahụ nke na-eweta ahịrị niile ọnụ n’ime nghọta doro anya.

N’ahịrị ahụ nke akụkọ amụma, nke bụ akụkọ mmechi nke anụ ọhịa nke ụwa nke Mkpughe iri na atọ, e nwere ahịrị dị n’ime nke na-agwa ndị Chineke okwu dịka e si n’mpi nke Protestantism eziokwu nọchite ha, ma e nwekwara ahịrị dị n’èzí dịka e si n’mpi nke Republicanism nọchite ya. N’ime mpi abụọ ahụ, e nwere ọgụ na esemokwu abụọ amụma na-ekwu maka ha. Anyị na-achọpụta ihe ndị amụma na-egosi banyere dragọn ahụ, anụ ọhịa ahụ, onye amụma ụgha ahụ na Alakụba, ndị e gosipụtara n’akụkọ ihe mere eme nke 1989 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde.

Àgwà amụma nke dragọn ahụ bụ na ọ bụ nna ụgha, ọ bụ onye na-egbu mmadụ, ọ bụkwa onye ndu nke izu ọjọọ nzuzo dị n’ụwa, dịka ọ dịrịkwa n’eluigwe. Okpukpe ya bụ spiritizim. Ọ bụ dike nke ihe a na-akpọ taa “lawfare,” ọ bụkwa ọka iwu na-adịghị nsọ ahụ, onye na-ebo ụmụnne anyị ebubo, dịka ọ dị mgbe ọ nọ n’ụlọikpe eluigwe, mgbe ọ na-arụ ụka banyere nrubeisi na okwukwe Job, na mgbe ọ na-arụ ụka banyere ahụ Mozis, nakwa dịka o siri n’ihu na-arụkwa ụka banyere ọrụ Kraịst n’iwepụ uwe rụrụ arụ n’ahụ Joshua n’akwụkwọ Zekaraya isi nke atọ. Ọ bụ ya na-achị alaeze ndị ahụ, ọ bụkwa onye na-ebuli onwe ya elu dị ka Chineke.

Okpukpe anụ ọhịa ahụ bụ Okpukpe Katọlik, ọ bụkwa nwanyị ahụ nke na-eduhie ụwa site n’omenala na omenaala ndị ọ na-eme ka ndị na-eso ụzọ ya kwere na a ghaghị irube isi na ha karịa Okwu Chineke. Ọ na-eduhie ụwa site n’ọgwụ afa ya, nke n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na asatọ amaokwu nke iri abụọ na atọ, bụ okwu Grik pharmakeia, nke pụtara “ọgwụ”. Ọ bụ ya bụ onye ya na ndị eze nke ụwa na-akwa iko. Ọ bụ oyiri ụgha nke Onye ahụ nwụrụ anwụ, ma dịkwa ndụ ọzọ. Ọ bụ ya bụ onye e chefuru ma mesịa cheta ya, ọ bụkwa onye nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ. Ọ bụ ya bụ anụ ọhịa ahụ nke United States na-akpụ onyinyo ya ma na-akpụkwara ya onyinyo.

Onye amụma ụgha ahụ bụ Protestantism nke dapụrụ n’okwukwe, nke na-eche na ọ bụ ihe Okwu Chineke na-agọnarị na ọ bụ; ma n’ihi na ọ gọnarịrị Okwu Chineke, ọ nweghị ike nke Okwu Chineke na-enye. N’enweghị ike nke Okwu Chineke, nzukọ ụka ma ọ bụ ndị mmadụ ndị ka na-ekwukwa n’ụzọ mpako na ha bụ ndị Chineke, a na-amanye ha n’ụzọ ezi uche dị na ya ịdabere n’ike ọchịchị obodo iji mee ka o yie na ha na-arụ ọrụ Chineke. Protestantism nke dapụrụ n’okwukwe bụ ndị amụma Bel na Ashtaroth, ndị na-enye egwu ịgba egwu aghụghọ ahụ n’ihi Jezebel na Herodias, ha bụkwa Salome, ada Herodias.

Ike atọ ndị a na-abịakọta ọnụ n’ime njikọ atọ, ma n’eziokwu ha kpọrọ ibe ha asị. Enweghị nghọta banyere eziokwu ahụ bụ na ha nọ n’esemokwu n’etiti onwe ha, ọ gaghị ekwe omume ịghọta otú ndị eze iri ahụ (United Nations), ga-esi kwe ka ha nye alaeze ha n’aka papacy, ma n’otu isiakwụkwọ ahụ rie anụ ahụ ya ma kpọọ ya ọkụ n’ọkụ. Esemokwu dị n’etiti ike ndị a ka a ga-akụziri ụmụ akwụkwọ amụma Chineke.

Alakụba bụ opi nke asaa, ma dịka ahụhụ nke atọ, ọ bụ ngwá ọrụ ikpe nke Chineke ji eweta ikpe n’elu Babilọn nke oge a, dịka opi anọ mbụ wetara ikpe n’elu Rom ọdịda anyanwụ nke ndị ọgọ mmụọ, nakwa dịka opi nke ise na nke isii wetara ikpe n’elu Rom ndị popu na Rom ndị ọgọ mmụọ nke ọwụwa anyanwụ.

Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.