Ka anyị na-amalite ịtụle nnọchianya ụdị nke oge ọgwụgwụ na 1989, site n’akụkọ ihe mere eme amụma nke amaokwu nke iri, ọ dị mkpa ịlaghachi n’akụkọ ihe mere eme nke ọgbọ nke atọ nke mpi abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa. N’afọ 1913, mpi nke anụ ọhịa nke ụwa nke bụ Republicanism malitere ọgbọ ya nke nkwekọrịta ime nkwenye na usoro akụ na ụba ụlọ akụ nke ndị ụwa ọnụ, ma n’afọ 1919, mpi nke ezi Protestantism malitere ọgbọ ya nke nkwekọrịta ime nkwenye na ndị ọkà mmụta okpukpe nke Protestantism dapụrụ n’eziokwu nakwa American Medical Association ka ọ na-enyefe nnabata iwu nke usoro agụmakwụkwọ ya nye ụwa. Mpi abụọ ahụ malitere mmekọrịta e mebiri emebi na ụwa nke ga-agbanwe ntụziaka nke ozi ha dị iche iche site n’oge ahụ gaa n’ihu.
N’ime akụkọ ahụ, ebe mmalite maka eze ugwu, nakwa eze ndịda nke ụbọchị ikpeazụ, rutekwara n’oge mgbanwe. Ọrụ Ebube nke Fatima mere n’ụbọchị Ọktoba 13, 1917, na Fatima, Portugal. Ọ bụ njedebe nke usoro ngosipụta dị iche iche nke Meri, nke ụmụaka atọ na-azụ atụrụ hụrụ anya: Lucia dos Santos na ụmụ nwanne nne ya Francisco na Jacinta Marto. Dị ka akụkọ ụmụaka ahụ nyere si kwuo, Nwaagbọghọ Meri, onye a kọwara dịka Nwanyị Anyị nke Fatima, pụtara ìhè n’ihu ha n’ụbọchị nke 13 nke ọnwa ọ bụla site na Mee ruo Ọktoba 1917.
N’oge ngosipụta ikpeazụ ahụ n’ụbọchị Ọktoba 13, 1917, iri puku mmadụ ọtụtụ gbakọtara na Cova da Iria, n’akụkụ Fatima, na-atụ anya ịhụ ọrụ ebube dịka ụmụaka ahụ buru amụma. Dị ka ndị àmà si kwuo, anyanwụ ahụ yiri ka ọ gbanwere agba, tụgharịa okirikiri, ma gbaa egwú n’eluigwe. A bịara mara ihe omume a dịka Ọrụ Ebube nke Anyanwụ ma ọ bụ Ọrụ Ebube nke Fatima.
Ọrụ Ebube nke Fatima bụ ihe omume dị oké mkpa n’akụkọ ihe mere eme na nsọpụrụ okwukwe Katọlik, ma ọ bụrụkwala isiokwu nke ọtụtụ ọmụmụ, arụmụka, na nkọwa okpukpe kemgbe ọtụtụ afọ. Ihe ndị mere na Fatima emetụtala ogologo oge n’ofufe ndị mmadụ n’ozuzu, nraranye nye Maria, na nkọwa isiokwu apọkaliptik n’ime Ụka Katọlik.
Mgbanwe Ọchịchị Bolshevik mere na Russia n’ụbọchị Nọvemba 7, 1917, mgbe ndị agha Bolshevik, n’okpuru ndu Vladimir Lenin na Otu Bolshevik, weghaara ụlọ ndị dị mkpa nke gọọmenti na akụrụngwa isi na Petrograd (nke bụ Saint Petersburg ugbu a). Ihe omume a gosiri njedebe nke Mgbanwe Ọchịchị Russia nke 1917, nke malitere na Mgbanwe Ọchịchị Febrụwarị n’mbido afọ ahụ, nke butere ịhapụ ocheeze nke Tsar Nicholas II na ịtọlite gọọmenti nwa oge.
N’oge Mgbanwe ahụ, ndị Bolshevik nwere ihe ịga nke ọma n’ịkwatu ọchịchị nwa oge ma guzobe ọchịchị Soviet n’elu Russia. Ndị Bolshevik kwupụtara iguzobe steeti soshalist ma malite itinye n’ọrụ usoro mgbanwe ha, nke gụnyere ime ka ụlọ ọrụ bụrụ nke mba, ikesa ala ọzọ, na iwepụ Russia n’Agha Ụwa Mbụ. Mgbanwe Ọktoba ahụ n’ikpeazụ dugara n’okike nke Soviet Union ma nwee nsonaazụ miri emi ma saa mbara nke ukwuu nye Russia na ụwa, na-akpụzi ụzọ akụkọ ihe mere eme nke narị afọ nke iri abụọ.
Jizọs jiri mmalite kọwaa ọgwụgwụ, ma iji hụ nke ọma eze ugwu na eze ndịda nke ụbọchị ikpeazụ, ọ dị mkpa ịghọta mmalite ha. A na-akọwa ndị eze nkịtị nke ndịda na nke ugwu ndị a kọwara n’isi nke iri na otu nke Daniel dị ka ike na-achị mpaghara nkịtị nke Ijipt dịka eze ndịda, na ike na-achị mpaghara ala nkịtị a na-ejikọta na Babilọn dịka eze ugwu.
Amụma n’ezi mkpụrụokwu gbanwere bụrụ amụma n’ụzọ mmụọ n’oge obe, mgbe Izrel ochie n’ezi mkpụrụokwu nọ na-agbanwe bụrụ Izrel ọgbara ọhụrụ n’ụzọ mmụọ. Rom nke ndị ọgọ mmụọ n’ezi mkpụrụokwu zọpịara Jeruselem n’ezi mkpụrụokwu ụkwụ ruo afọ atọ na ọkara n’ezi mkpụrụokwu, site na 67 AD ruo 70 AD, ma Rom nke papal n’ụzọ mmụọ zọpịara Jeruselem n’ụzọ mmụọ ụkwụ ruo afọ atọ na ọkara n’ụzọ mmụọ.
A kọwara Babilọn ime mmụọ na Mkpughe isi nke iri na asaa dịka akwụna ahụ nke ya na ndị eze nke ụwa na-akwa iko. A kọwara Ijipt ime mmụọ na Mkpughe isi nke iri na otu dịka France na-ekweghị na Chineke. Ngosipụta oge a nke eze ime mmụọ nke ugwu, nke natara ọnya ọnwụ ya n’oge ọgwụgwụ na 1798 ma mesịa megwara ngosipụta oge a nke eze ime mmụọ nke ndịda n’oge ọgwụgwụ na 1989, ka e sere ha abụọ na amaokwu nke iri anọ nke Daniel iri na otu. Ike abụọ ahụ sitere n’isi mmalite ngosipụta ha nke ụbọchị ikpeazụ n’oge afọ 1917 ruo 1918, nke bụkwa otu oge ahụ dịka ọgbọ nkwekọrịta maka mpi abụọ nke anụ ọhịa nke ụwa. A ghaghị ịmata mmalite ndị ahụ iji tinye njedebe ndị ahụ n’ọrụ n’ezi ụzọ. Mmalite nke ndị eze nke ugwu na ndịda nke ụbọchị ikpeazụ ha abụọ na-amalite na Mgbanwe France.
“N’arọ nke iri na isii, Ndozigharị ahụ, ebe o wetara Baịbụl e meghe emeghe nye ndị mmadụ, achọwo ka a nabata ya n’ime mba nile nke Europe. Ụfọdụ mba ji ọṅụ nabata ya, dị ka onye-ozi sitere n’Eluigwe. N’ala ndị ọzọ, ọchịchị papacy nwere ihe ịga nke ọma nke ukwuu n’ịgbochi nbata ya; ma ìhè nke ọmụma Baịbụl, ya na mmetụta ya ndị na-ebuli elu, ka e wepụrụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kpamkpam. N’otu mba, ọ bụ ezie na ìhè ahụ batara, ọchịchịrị aghọtaghị ya. Ruo ọtụtụ narị afọ, eziokwu na njehie lụrụ ọgụ maka ịbụ onye na-achị. N’ikpeazụ, ihe ọjọọ meriri, ma chụpụ eziokwu nke Eluigwe n’èzí. ‘Ma nke a bụ ikpé ọmụma, na ìhè abiala n’ime ụwa, ma ndị mmadụ hụrụ ọchịchịrị n’anya karịa ìhè.’ John 3:19. A hapụrụ mba ahụ ka ọ ghọrọ onye na-aghọrọ mkpụrụ nke ụzọ ọ họọrọ. E wepụrụ njide nke Mmụọ Chineke n’ebe otu ndị mmadụ nọ bụ ndị lelịrị onyinye nke amara Ya anya. E kwere ka ihe ọjọọ ruo ntozu ya. Ma ụwa dum hụrụ mkpụrụ nke ịjụ ìhè ahụ n’ụma, site n’uche mmadụ kpọmkwem.”
“Agha a lụsoro Akwụkwọ Nsọ, nke e buwo ụzọ ya kemgbe ọtụtụ narị afọ na France, rutere n’isi ya n’ihe omume ndị nke Mgbanwe ọchịchị ahụ. Mgbawa ahụ dị egwu abụghị ihe ọzọ ma e wezụga nsonaazụ ziri ezi nke Rome igbochi Akwụkwọ Nsọ. Ọ gosipụtara ihe atụ kasị pụta ìhè nke ụwa hụworo mgbe ọ bụla banyere otu iwu omume nke ndị pope si arụpụta ihe—ihe atụ nke nsonaazụ ndị ozizi nke Ụka Rom nọ na-eduga na ha ihe karịrị otu puku afọ.”
“E buru amụma site n’aka ndị amụma na a ga-egbochi Akwụkwọ Nsọ n’oge ọchịchị kacha elu nke papacy; ma Onye mkpughe ahụ na-egosikwa kwa nsonaazụ ndị jọgburu onwe ha nke ga-esi na ọchịchị nke ‘nwoke nke mmehie’ pụta, ọkachasị n’ebe France nọ.” The Great Controversy, 265, 266.
Mgbanwe ọchịchị nke France sitere n’ịkwụsị Akwụkwọ Nsọ “n’oge ọchịchị kacha elu nke ndị Pope.” Omumu ekweghị na Chineke, nke ga-abụ onye iro kasịnụ nke ọchịchị pope, bụ ihe ọchịchị pope n’onwe ya kpatara. Mgbanwe ọchịchị nke France mere site n’afọ 1789 ruo 1799, ma mmụọ mgbanwe ọchịchị nke ekweghị na Chineke nke bidoro na France gara n’ihu ịgbasa n’ofe Europe na karịa ya. Otu narị afọ na afọ iri na asatọ mgbe njedebe nke mgbanwe ọchịchị ahụ gasịrị na France, Mgbanwe ọchịchị nke Russia bidoro na Russia. Mgbanwe ọchịchị nke ekweghị na Chineke nke bidoro na France kwụsịrị na Russia, ma n’afọ 1917 Russia ghọrọ onye nnọchi anya amụma nke mba ahụ nke e ji ekweghị na Chineke nke Egypt nọchite anya ya. Ike dragọn ahụ, nke e gosiri dịka eze nke ndịda, esitela na France kwaga na Russia.
A nọchiri ọchịchị mgba ọchịchị e mere na France n’ụzọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na n’amụma site n’aka Napoleon Bonaparte, ma n’echiche ahụ, Napoleon na-anọchi anya onye ndu mbụ nke otu mba e guzobere n’ime mgba ọchịchị nke ekweghị na Chineke nke Egypt kpatara. Nnọọ onwe nke Napoleon ka a na-emegharị n’ụzọ kwesiri ekwesi site na nnọọ onwe nke Putin.
Napoleon matara nke ọma ike onyonyo na mgbasa-okwu nduhie, dị ka Putin kwa, onye bụbu onye ọrụ KGB. KGB bụ ọkachamara n’ihe gbasara mgbasa-okwu nduhie. Napoleon jiri eserese ihu mmadụ mee ụzọ isi gosi ndị mmadụ ọchịchị ya, ike ya, na oyiyi ya dị ka onye ndu. O nyere ụfọdụ n’ime ndị na-ese ihe a ma ama nke ukwuu n’oge ya iwu ka ha see ya eserese, gụnyere Jacques-Louis David, Antoine-Jean Gros, na Jean-Auguste-Dominique Ingres, tinyere ndị ọzọ.
Ihe osise ndị a gosipụtara Napoleon n’ọnọdụ na gburugburu dị iche iche, site n’ihe osise gọọmenti nke steeti ruo n’ihe nkiri ndị na-abụghị nke a haziri nke ukwuu. Ha rụrụ ọrụ ọ bụghị naanị dị ka ihe ncheta onwe onye nye Napoleon n’onwe ya, kamakwa dị ka ngwaọrụ e ji gbasaa onyinyo ya na mmetụta ya ma n’ime obodo ma n’ụwa nile. Putin emezukwala otu ọrụ ahụ kpọmkwem maka onwe ya, site n’ọtụtụ ihe oyiyi nke onwe ya n’ebe na gburugburu na-asọ mpi na nke onye ọ bụla n’ime ndị na-emetụta echiche ọha nke oge a n’Ịntanet.
Ná mmalite nke Mgbanwe Ọchịchị nke France, a kwaturu eze, ezinụlọ ya na ndị ọrụ ya, ma gbuo ha. Ná mmalite nke Mgbanwe Ọchịchị nke Russia, a kwaturu Czar, ezinụlọ ya na ndị ọrụ ya, ma gbuo ha. Mgbanwe ọchịchị nke malitere na France ruru njedebe ya na Russia. Mgbanwe Ọchịchị nke France bụ isiokwu amụma nke isi nke iri na otu nke Mkpughe, ya mere, Mgbanwe Ọchịchị nke France dị n’okpuru iwu nke nkọwa amụma. Jizọs na-egosi njedebe ihe ọ bụla mgbe niile site ná mmalite ya, ya mere Mgbanwe Ọchịchị nke Russia bụ njedebe nke Mgbanwe Ọchịchị nke France.
Vladimir Putin nọchiri anya onye ndu ikpeazụ nke otu mba e hiwere n’ime mgbanwe e wetara site n’ekweghị na Chineke nke Egypt. Onye ndu mbụ nke Russia bụ Vladimir Lenin. Aha ahụ “Vladimir” sitere n’origine ndị Slavic, e mekwara ya site n’akụkụ abụọ: “vlad” na “mir.” “Vlad” sitere n’akọrọgwụ Slavic “vladeti,” nke pụtara “ịchị” ma ọ bụ ijide ike. “Mir” pụtara “ụwa”. Vladimir mbụ ahụ (Lenin) na-anọchi anya Vladimir ikpeazụ ahụ (Putin), onye onye ndu mbụ nke mgbanwe nke ekweghị na Chineke (Napoleon) na-anọchikwakwa anya ya.
Mgbe e merisịrị Napoleon n’Agha Njikọ nke Isii na mgbe e mechara Nkwekọrịta Fontainebleau n’ọnwa Eprel 1814, ọ hapụrụ ocheeze France ma kpọga ya n’ala mbịarambịa n’agwaetiti Elba dị n’Oké Osimiri Mediterenian. E nyere ya ọchịchị n’agwaetiti ahụ, ma kwekwa ka ọ nọgide na-eji aha Eze Ukwu, ọ bụ ezie na ike ya ebelatala nke ukwuu. Napoleon nọrọ ihe dị ka ọnwa iri na Elba, bụ mgbe ọ haziri atụmatụ ịlaghachi n’ike ọchịchị na France. Mgbe ọ gbapụsịrị na Elba ma laghachikwa n’ike ọchịchị na France n’oge dị mkpirikpi a maara dị ka Otu Narị Ụbọchị, e meriri Napoleon kpamkpam n’Agha Waterloo n’ọnwa Juun 1815. Mgbe mmeri a gasịrị, ndị ike Njikọ ahụ, karịsịa Great Britain, kpebisiri ike igbochi Napoleon ka ọ ghara ibute nsogbu ọ bụla ọzọ. N’ihi ya, a kpọgara ya ọzọ n’ala mbịarambịa, ma oge a, n’agwaetiti dịpụrụ adịpụ nke Saint Helena n’ebe ndịda Oké Osimiri Atlantik. Napoleon nọrọ ndụ ya niile fọdụrụ n’ala mbịarambịa na Saint Helena ruo mgbe ọ nwụrụ n’afọ 1821.
Putin bụ onye nnọchi anya nke ndị nche ochie KGB. KGB bụ ụlọ ọrụ nchekwa bụ isi na ụlọ ọrụ ọgụgụ isi nke Soviet Union site n’afọ 1954 ruo mgbe a kpochapụrụ ya n’afọ 1991. Ọ bụ ya ka e nyere ọrụ nchekwa ime obodo, ọgụ megide nzuzo ndị iro, na nchịkọta ọgụgụ isi, ma n’ime obodo ma n’ụwa nile. A maara KGB nke ọma n’ihi nnukwu netwọk ndị nledo ya, ọrụ nlekọta na nsuso ya, nakwa ọrụ ọ rụrụ n’ịkwado njide ọchịchị Kọmunist n’elu ndị mmadụ. Vladimir Putin bụ onye otu KGB (Committee for State Security), bụ isi ụlọ ọrụ nchekwa na ọgụgụ isi nke Soviet Union.
Putin sonyeere na KGB n’afọ 1975 mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Steeti Leningrad. Putin rụrụ ọrụ n’ụlọ ọrụ KGB ruo mgbe Soviet Union dara na 1991, mgbe nke ahụ gasịrị, ọ banyere n’ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma mechaa bụrụ Onye isi ala Russia n’afọ 2000. Ndabere ya n’ụlọ ọrụ KGB enweela mmetụta dị ukwuu n’otú o si abịakwute ọchịchị na amụma mba ofesi. Nchụpụ mbụ nke Napoleon n’Agwaetiti Elba na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme site n’afọ 1991 ruo n’afọ 2000, mgbe nkà ihe ọmụma nke KGB laghachiri. Mgbe a ga-emeri Putin n’ikpeazụ, dịka e si nọchite ya anya n’amaokwu nke iri na atọ ruo nke iri na ise, mmeri nke abụọ ahụ megide ya (nke mbụ bụ nke 1989), ka Waterloo na nchụpụ nke abụọ nke Napoleon, ebe ọ nwụrụ, na-egosipụta.
Napoleon nyere ọchịchị ndị pope ọnyá na-egbu egbu ahụ n’afọ 1798 na 1799. N’afọ 1799, Mgbanwe Ọchịchị France kwụsịrị na France, ma ka ọ na-erule 1917, ọ eruola Russia n’ime Mgbanwe Bolshevik. N’afọ 1917, ọrụ-ebube Fatima mere na Portugal, e nyekwara ụmụ atọ ahụ, ndị e kwuru na ha na Meri na Josef na-ekwurịta okwu, ozi nzuzo atọ. Ozi atọ ahụ bụ nzuzo n’echiche na naanị pope, eze nke ugwu, ga-agụ ha. Ozi ndị ahụ duziri pope ka ọ kpọọ nzukọ pụrụ iche ya na ndị ndu Chọọchị Katọlik ma mee emume pụrụ iche iji rara Russia, nke ghọrọ Russia kọmunist n’afọ gara aga, nye Nwaagbọghọ na-amaghị nwoke Meri.
Ozi ndị ahụ nwere ịdọ aka ná ntị na ọ bụrụ na popu ajụ imezu iwu ahụ nke inye Russia nye Meri, ụwa ga-ata ahụhụ agha ụwa ọzọ (agha ụwa nke mbụ ga-akwụsị n’ọnwa sochirinụ mgbe ọrụ ebube ahụ gasịrị). Ozi Fatima ghọrọ ụkpụrụ maka nkọwa amụma Katọlik nke ndị mgbanwe ochie. Ọ kọwara ọgụ dị n’ime ụka Katọlik n’etiti Katọlik nke mgbanwe ochie, nke Popu John Paul II na Nzukọ Vatican Mbụ nọchiri anya ya, na Katọlik nke nnwere onwe, nke “popu-woke” nke ugbu a na Nzukọ Vatican nke Abụọ nọchiri anya ya.
N’ozi Fatima, “poopu ọma” ahụ bụ “poopu ọcha”, ma “poopu ọjọọ” ahụ bụ “poopu ojii”. Poopu ọma ahụ, Poopu John Paul II, bụ poopu na-akwado ọdịnala nke kpọrọ Nwaagbọghọ na-amaghị nwoke nke Fatima arụsị nduzi ya, ma poopu ọjọọ ahụ bụ poopu woke, onye na-ajụkwa ozi ọ bụla sitere n’aka nke a na-akpọ Nwaagbọghọ Meri. Mgbe ị gara ebe nsọ dị na Fatima, Portugal, ka ị na-abanye n’ogige ahụ, e debere ọnụ ụzọ mbata ahụ n’etiti nnukwu ihe oyiyi abụọ nke poopu ojii n’otu akụkụ na poopu ọcha n’akụkụ nke ọzọ, si otú a na-anọchi anya ọgụ dị n’ime Chọọchị a kọwara n’amụma Fatima.
Ihe ọzọ dị n’ime ozi atọ nzuzo nke Fatima bụ nkwusi-ike ya n’agha dị n’etiti Okpukpe Katọlik (eze nke ugwu), na ekweghị na Chineke (eze nke ndịda). E wezụga ịghọta na agha dị n’etiti Okpukpe Katọlik na Russia na-ekweghị na Chineke bụ isiokwu nke amụma Setan, nke na-eduzi nnukwu pasent nke Okpukpe Katọlik, ọ na-esiri ike, ma ọ bụrụ na ọ bụghị ihe na-agaghị ekwe omume, ịghọta nkwado nke ụka Katọlik nyere Nazi Germany n’oge Agha Ụwa nke Abụọ.
Agha Leningrad, nke dịruru site na Septemba 8, 1941 ruo Jenụwarị 27, 1944 n’oge Agha Ụwa nke Abụọ, bụ otu n’ime nnọchibido kacha ogologo ma kacha obi ọjọọ n’akụkọ ihe mere eme. Agha Stalingrad, nke mere site na Ọgọọst 23, 1942 ruo Febrụwarị 2, 1943, a na-ewerekarị ya dị ka agha kacha gba ọbara ma kacha mkpa n’Agha Ụwa nke Abụọ. O butere ọnwụ na mmerụ ahụ dị ukwuu n’akụkụ abụọ ahụ, ebe atụmatụ na-egosi ihe karịrị nde mmadụ abụọ nwụrụ, merụrụ ahụ, ma ọ bụ bụrụ ndị e jidere n’agha. Agha Stalingrad kpọkwara akara mgbanwe n’agha ahụ, n’ihi na o rụpụtara mmeri doro anya nke Soviet meriri ndị agha Germany ma duru gaa n’ịla n’iyi nke Nazi Germany n’ikpeazụ.
Na-enweghị ịghọta na agha Nazi Germany lụrụ megide Russia, ọkachasị n’agha abụọ ahụ a kpọtụrụ aha ugbu a, ọ na-esiri ike ịghọta ọrụ Germany dịka onye mmekọ nzuzo nke Chọọchị Katọlik. Na-enweghị nghọta nke ntọala agha ime mmụọ dị n’etiti Katọlik, nke amụma Setan nke Mary nke Fatima kpaliri, megide ekweghị na Chineke nke Russia, ma emesịa megide Soviet Union nke Kọmunist, a na-atụfu ezi uche dị n’ime ka Katọlik jiri zoo na mgbe ahụ bugharịa ndị omempụ agha Nazi n’ụwa niile mgbe Agha Ụwa nke Abụọ gasịrị. Ndị Nazi bụ ndị agha nnọchi anya Katọlik n’agha ha megide Russia.
Ọ bụ n’ime ezi uche amụma a ka Putin, onye isi Russia ekweghị na Chineke, nọ na agha na Ukraine, nke a maara ndị ndu ya n’ụzọ doro anya dị ka ndị Nazi. Ndị agha dị n’ala nke agha Fatima megide ekweghị na Chineke site n’Agha Ụwa nke Abụọ gaa n’ihu bụ fasizim na Nazizim. N’ezie, ọbụna n’agbanyeghị na e dekọrọ nke ọma eziokwu a banyere ndị ndu ọchịchị Ukraine, ngosipụta nke oge a nke Reich Ministry of Public Enlightenment and Propaganda nke Hitler (ụlọ mgbasa ozi bụ isi) ekpuchila eziokwu ndị a nke ọma dịka ha nwere ike.
Aha “Ukraine” sitere n’okwu Slavic bụ “ukraina,” nke pụtara “ala ókè” ma ọ bụ “nsọtụ.” N’akụkọ ihe mere eme, a na-eji okwu a akọwa mpaghara ókè nke Kievan Rus’, steeti nke oge etiti gara aga nke buru ụzọ dịrị tupu Ukraine nke oge a, ma ọ dị n’ebe ụzọ ukwu na-ezukọta n’etiti Eastern Europe na Eurasia. N’ime akụkọ ihe mere eme nile, ọ rụọwo ọrụ dịka ebe nzukọ n’etiti omenala dị iche iche, mmepeanya, na alaeze ukwu, gụnyere Alaeze Ukwu Byzantine, Alaeze Ukwu Ottoman, Alaeze Ukwu Russia, na ndị ọzọ. Ebe ọ dị n’ọnọdụ dị mkpa n’usoro agha na ndọrọ ndọrọ ọchịchị mere ka ọ bụrụ mpaghara ókè nke hụrụ mmekọrịta dị ukwuu n’ihe gbasara omenala, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na agha. N’oge etiti gara aga, Ukraine bụ mpaghara ókè nke Kievan Rus’, nke bụ steeti dị ike nke gụnyere akụkụ ụfọdụ nke Ukraine, Russia, na Belarus nke oge a. Ka Kievan Rus’ na-agbasawanye ma na-ebelata ka oge na-aga, ókèala ya na-agbanwekarị, Ukraine wee nọgide n’akụkụ mpụta nke steeti ahụ.
Mgbe Soviet Union dara na 1989, dịka e gosiri ya n’amaokwu nke iri, amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ na-akọwa agha ebe eze nke ndịda ga-emegwara ma merie eze nke ugwu. A lụrụ agha ahụ na Raphia, nke bụ ókè-ala n’etiti alaeze eze nke ndịda na eze nke ugwu.
Agha nke Raphia, nke mere n’afọ 217 T.K., sitere n’aha obodo dị nso ebe agha ahụ mere. Raphia bụ obodo dị n’ógbè ụsọ oké osimiri nke Palestine oge ochie, n’akụkụ ókè dị n’etiti Alaeze Ptolemaic nke Ijipt na Alaeze Ukwu Seleucid. N’oge agha ahụ, ókè dị n’etiti Alaeze Ptolemaic nke Ijipt, nke Eze Ptolemy IV Philopator na-achị, na Alaeze Ukwu Seleucid, nke Eze Antiochus III na-achị, dị n’akụkụ mpaghara Raphia. A lụrụ agha ahụ n’ebe dị nso na ókè mpaghara a, ebe akụkụ abụọ ahụ na-achọ iwulite ọchịchị ha n’elu ógbè ndị dị oké mkpa n’ala Levant.
Obodo ochie nke a na-akpọ Raphia dị nso n’obodo nke oge a a na-akpọ Rafah. Rafah bụ obodo dị na ndịda Gaza Strip, nke bụ akụkụ nke ókèala ndị Palestina. Mgbe Ptolemy nwetara mmeri ya na Raphia n’afọ 217 T.K., ọ malitere mkpagbu megide ndị Juu nọ na Jerusalem, nakwa n’Ijipt. Mmeri ahụ adịteghị aka, ma o zutere njedebe mberede ya, dịka e nwere ike isi kwuo ya, n’amaokwu atọ sochirinụ. N’amaokwu nke iri na atọ, eze ugwu nke a meriri na mbụ laghachiri, ma ruo n’amaokwu nke iri na ise, ọ meriri eze ndịda ahụ kpamkpam.
A ga-eji mmeri Putin na Ukraine site n’aka Putin, onye bụbu onye ọrụ KGB nke pụrụ iche n’ọrụ mgbasa-ozi aghụghọ, o yikarịrị ka ọ bụ iji kpughee mgbọrọgwụ Nazi nke ndu Ukraine, ma kpugheekwa ndị nọ n’Ụwa Ọdịda Anyanwụ bụ ndị kwadoro ọchịchị ahụ n’ihi anyaukwu akụnaụba, ma n’enweghị obi abụọ ọ ga-akpọpụtakwa ebe nzuzo ojii na ụlọ nyocha bio nke ndị globalist ji arụ ọrụ, ndị a na-akwado site n’ego ụtụ isi nke ndị na-atụ ụtụ isi nke United States.
Mkpughe ndị ahụ ga-ebibi isi okwu ndị a na-ekwusị ugbu a nke ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọchịchị ụwa, nakwa nke ndị ọnụ na-ekwuchitere Democratic nọ na United States. Mmeri ahụ nke Putin ga-enye iwu ikike nye Onyeisi nke asatọ ahụ, onye bụ nke asaa ahụ, ka o were ọnọdụ ya dịka onye ọchịchị aka ike amụma ahụ nke na-abata n’akụkọ ihe mere eme obere oge tupu amaokwu nke iri na isii; amaokwu nke iri na isii bụkwa iwu Ụka nke ụbọchị Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya.
N’amaokwu nke iri na atọ, eze nke ugwu na-achịkọtakwa ndị agha ya ọzọ, ma n’amaokwu nke iri na anọ, a na-ebute Rom nke ndị ọgọ mmụọ n’akụkọ ihe mere eme nke mbụ, ọ bụ ezie na ọ bụghị eze nke ugwu ka ọ dịbeghị n’oge ahụ. N’ebe ahụ, a na-akọwa ya dịka ihe nnọchianya nke “na-eme ka ọhụ ahụ guzosie ike”, na dịka ike ahụ nke na-ebuli onwe ya elu, emesia ọ daa. Mgbe Putin merichara n’agha dị na Ukraine, ọchịchị popu ga-amalite ibuli onwe ya elu n’ime ndọrọ ndọrọ ọchịchị ụwa, obere oge tupu iwu Sọnde ahụ dị n’amaokwu nke iri na isii.
Mgbanwe ọchịchị nke France, na njikọ ya na Mgbanwe ọchịchị nke Russia; Napoleon na Putin; ọrụ-ebube nke Fatima, na ihe nzuzo atọ ya; njikọ nzuzo dị n’etiti Vatican na Hitler, njikọ nzuzo dị n’etiti Vatican na Reagan, bụcha “wiil” amụma ndị na-ezukọta n’akụkọ ihe mere eme nke amaokwu iri na otu ruo iri na ise, nke na-eme n’oge akụkọ ihe mere eme site na Septemba 11, 2001 ruo n’iwu Sọnde na United States. Ọ dị mkpa inye nchịkọta dị mkpirikpi nke “wiil” amụma ndị a tupu anyị amalite amaokwu nke iri.
E si n’“NBC news,” nke bụ ihe nnọchianya zuru oke nke “Main Stream Media,” ka e si wepụta isiokwu na-esonụ, ma “MSM” bụ ụdị ọgbara ọhụrụ nke igwe mgbasa ozi aghụghọ Hitler n’oge Agha Ụwa nke Abụọ. N’ezie, isiokwu ahụ bụ ihe na-emegide Putin, na-emegide Russia, ma na-akwado Ukraine, ma nke ahụ abụghị isi okwu ya. Dị ka ụmụ amaala nke alaeze eluigwe, ndị nke Chineke ekwesịghị ịkwado akụkụ ọ bụla n’ọrụ Setan, ma agha nile bụ ọrụ Setan.
Nzube nke isiokwu a bụ ikwe ka ndị na-amaghị agha amụma dị n’etiti Katọlik (eze nke ugwu) na ekweghị na Chineke (eze nke ndịda), na eziokwu ahụ bụ na n’agha nke ike amụma abụọ ahụ, e jirila Naziism rụọ ọrụ dịka ndị agha nnọchi anya Katọlik (dị ka e si jiri United States mee ihe n’afọ 1989). Ndị na-amụ amụma kwesịrị inwe ihe akaebe zuru ezu iji hụ na akụkọ ihe mere eme ndabere nke Agha Ụwa nke Abụọ, na nke Agha Ọyị, ka a na-anọchi anya n’agha dị ugbu a na Ukraine, dịka ọ na-emezu amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ, nke isi nke iri na otu nke Daniel.
“E debere ihe ndị mere eme, ndị na-egosi mmezu kpọmkwem nke amụma, n’ihu ndị mmadụ, a hụkwara amụma ahụ dịka nkọwa ihe atụ nke ihe ndị na-eduga ruo ná mmechi nke akụkọ ụwa a.” Selected Messages, book 2, 102.
Akụkọ NBC News: “Nsogbu Nazi nke Ukraine bụ ihe dị adị n’ezie, ọbụna ma ọ bụrụ na nkwupụta Putin banyere ‘iwepụ Nazism’ abụghị eziokwu”
N’ime ọtụtụ mgbagwoju anya ndị Onyeisi ala Russia, Vladimir Putin, chepụtara iji kwado mwakpo Russia wakwasịrị Ukraine, eleghị anya nke kacha iju anya bụ nkwupụta ya na e mere omume ahụ iji “wepụ Nazism” n’ala ahụ na n’ime ndị ndu ya. N’ịkụpụta okwu ya maka ịbanye n’ókèala agbata obi ya site n’iji tankị agha nwere ígwè nche na ụgbọelu agha, Putin ekwuola na e mere nzọụkwụ ahụ “iji chebe ndị mmadụ” bụ́ ndị e “tinyeworo n’okpuru mmegbu na mgbukpọ agbụrụ,” nakwa na Russia “ga-agbalịsi ike maka iwepụ ngwa agha na iwepụ Nazism n’Ukraine.”
Omume mbibi Putin na-eme—gụnyere mbibi nke obodo ndị Juu—na-eme ka o doo anya na ọ na-agha ụgha mgbe ọ na-ekwu na ebumnuche ya bụ ịhụ na ọdịmma onye ọ bụla dịrị.
N’ile ya, nkwutọ Putin bụ ihe nzuzu doro anya, ọkachasị n’ihi na Onye isi ala Ukraine, Volodymyr Zelenskyy, bụ onye Juu ma kwuo na e gburu ụfọdụ ndị ezinụlọ ya n’Agha Ụwa nke Abụọ. E nwekwara ihe akaebe ọ bụla na-egosi na e nwere igbu mmadụ n’ìgwè n’oge na-adịbeghị anya ma ọ bụ mkpochapụ agbụrụ na-eme na Ukraine. Ọzọkwa, ịkpọ ndị iro ndị Nazi bụ aghụghọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị a na-ahụkarị na Russia, karịsịa site n’aka onye ndu na-akwado mgbasa ozi ụgha ma chọọ ịkpali mmetụta nke ịbọ ọbọ mba megide onye iro nke Agha Ụwa nke Abụọ iji mee ka mmeri agha bụrụ ihe a ga-akwado.
Ma n’agbanyeghị na Putin na-etinye aka n’ịgbasa mgbasa-ozi aghụghọ, ọ bụkwa eziokwu na Ukraine nwere nsogbu Nazi n’ezie — ma n’oge gara aga ma n’oge a. Omume mbibi nke Putin — tinyere mbibi nke obodo ndị Juu — na-eme ka o doo anya na ọ na-agha ụgha mgbe ọ na-ekwu na ebumnuche ya bụ ijide n’aka ọdịmma nke onye ọ bụla. Ma n’agbanyeghị na ọ dị mkpa ịgbachitere ọkọlọtọ odo na anụnụ anụnụ megide mwakpo obi ọjọọ nke Kremlin, ọ ga-abụ nleghara anya dị ize ndụ ịgọnarị akụkọ ihe mere eme nke imegide ndị Juu nke Ukraine na mmekorita ya na ndị Nazi nke Hitler, tinyere nnabata nke òtù neo-Nazi nke oge a n’akụkụ ụfọdụ.
Gịnị mere e ji na-ekwu maka ndị Ukrainia na-agbapụ agbapụ n’ụzọ ebere dị ukwuu otu a? Ha bụ ndị ọcha.
N’ụbọchị ndị bu Agha Ụwa nke Abụọ ụzọ, Ukraine bụ ebe obibi otu n’ime obodo ndị Juu kasị ibu na Europe, ebe ụfọdụ atụmatụ na-eru ihe ruru nde mmadụ 2.7, ọnụ ọgụgụ pụrụ iche n’ịtụle ogologo akụkọ ókèala ahụ nwere banyere ịkpọasị ndị Juu na pogroms. Ka ọ na-erule ọgwụgwụ ya, ihe karịrị ọkara n’ime ha ga-ala n’iyi. Mgbe ndị agha Germany jidere Kyiv n’afọ 1941, e jiri ọkọlọtọ ndị e dere “Heil Hitler” nabata ha. N’oge na-adịghị anya mgbe ahụ, a chịkọtara ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ndị Juu 34,000 — tinyere ndị Roma na ndị ọzọ e lere anya dị ka “ndị a na-achọghị” — ma duzie ha gaa n’ubi ndị dị n’èzí obodo ahụ n’ụzọ aghụghọ nke ịkwaga ha ebe ọzọ, naanị ka e wee gbuo ha n’ogbugbu ama ama nke e mesịrị kpọọ “Holocaust by bullets.”
Ọwa ndagwurugwu Babyn Yar nọgidere na-ejupụta dị ka ili ọha ruo afọ abụọ. Ebe e gburu ihe ruru mmadụ 100,000 n’ebe ahụ, ọ ghọrọ otu n’ime ebe kasị ibu e mere otu mkpochapụ mmadụ n’oge Holocaust n’èzí Auschwitz na ogige ọnwụ ndị ọzọ. Ndị nchọpụta ekwuola na ọrụ ndị obodo ahụ rụrụ dị mkpa nke ukwuu n’ime imezu iwu igbu mmadụ ndị Nazi nyere n’ebe ahụ.
N’oge ndị a, e nwere ndị Juu dị n’agbata puku iri ise na isii ruo puku otu narị na iri anọ bi na Ukraine, ndị na-enwe nnwere onwe na nchedo ndị nna nna ha ochie enweghị mgbe ha tụrụ anya ya. Nke a gụnyere iwu emelitere e nyere n’ọnwa gara aga nke na-eme ka omume mgbaasị megide ndị Juu bụrụ mpụ. O di nwute, e bu n’obi ka iwu ahụ dozie mmụba doro anya nke ngosipụta ịkpa ókè n’ihu ọha, tinyere mmebi ụlọ nzukọ ndị Juu na ebe ncheta ndị Juu e ji akara swastika mebie, na ije ngagharị na-akpata egwu na Kyiv na obodo ndị ọzọ nke na-eme emume ncheta Waffen SS.
N’ihe mmepe ọzọ jọgburu onwe ya, Ukraine ewuwo n’afọ ndị na-adịbeghị anya nnukwu ọnụ ọgụgụ ihe oyiyi na-asọpụrụ ndị ọchịchị mba Ukraine ndị ahụ, ndị aha na ihe nketa ha metọrọ site n’akwadoro nke ọma na ha jere ozi dị ka ndị nnọchi anya ndị Nazi. Akwụkwọ akụkọ The Forward depụtara ụfọdụ n’ime ndị a kwesịrị ịkpọasị, gụnyere Stepan Bandera, onye ndu nke Organization of Ukrainian Nationalists (OUN), onye ndị na-eso ụzọ ya rụrụ ọrụ dịka ndị otu milishia obodo maka SS na ndị agha Germany. “Ukraine nwere ọtụtụ iri ihe ncheta na ọtụtụ aha okporo ụzọ na-enye otuto nye onye a soro ndị Nazi rụkọọ ọrụ, nke ruru ókè na ọ dị mkpa ka e nwee ibe Wikipedia abụọ dị iche iche,” ka The Forward dere.
Onye ọzọ a na-asọpụrụ ugboro ugboro bụ Roman Shukhevych, onye a na-asọpụrụ dịka onye agha nnwere onwe nke Ukraine ma bụrụkwa onye ndu otu ndị uwe ojii enyemaka Nazi a na-atụ egwu nke Forward kwuru na ọ bụ “onye kpatara igbuchapụ puku ndị Juu na … ndị Poland.” E wukwalakwa ihe oyiyi maka Yaroslav Stetsko, onye bụbu otu oge onye isi oche nke OUN, onye dere, “Ana m ekwusi ike na a ga-ekpochapụ ndị Juu nọ na Ukraine.”
N’ime afọ iri gara aga, òtù ndị dị n’aka nri nke ukwuu anatakwara nnukwu uru ndọrọ ndọrọ ọchịchị; ọ dịghị nke kasị atụ egwu karịa Svoboda (nke a na-akpọbu Social National Party of Ukraine), onye ndu ya kwuru na “mafia Muscovite-Juu” na-achịkwa mba ahụ, ma onye osote ya jiri okwu mkparị megide ndị Juu kọwaa Mila Kunis, onye na-eme ihe nkiri Juu a mụrụ na Ukraine. Dị ka Foreign Policy si kwuo, Svoboda ezipụla ọtụtụ ndị òtù ya n’Ụlọ Omebe Iwu Ukraine, gụnyere otu onye kpọrọ Holocaust “oge na-enwu enwu” n’akụkọ ihe mere eme nke mmadụ.
N’otu aka ahụ na-enye nsogbu, ndị neo-Nazi bụkwa akụkụ nke ụfọdụ n’ime otu ndị agha afọ ofufo Ukraine, ndị na-abawanye n’ọnụ ọgụgụ. A sachapụla ha n’agha mgbe ha busịrị ụfọdụ n’ime ọgụ kacha sie ike n’okporo ámá megide ndị nkewapụ kwadoro Moscow nọ n’ebe ọwụwa anyanwụ Ukraine, mgbe mwakpo Putin wakporo Crimea n’afọ 2014. Otu n’ime ha bụ Azov Battalion, nke onye na-ekwupụta n’ihu ọha na ọ kwadoro ịdị elu nke agbụrụ ọcha hiwere, onye kwuru na ebumnuche mba Ukraine bụ ikpochapụ ndị Juu na agbụrụ ndị ọzọ e lere anya dị ka ndị dị ala n’obodo ahụ. N’afọ 2018, Ụlọ Omebe Iwu U.S. kpebiri na enyemaka ya nye Ukraine agaghị enwe ike iji ya “nye Azov Battalion ngwa agha, ọzụzụ, ma ọ bụ enyemaka ọzọ.” N’agbanyeghị nke ahụ, Azov bụ ugbu a otu gọọmenti kwadoro nke Ukraine National Guard.
N’ezie, ọ dịghị nke ọ bụla n’ime ọnọdụ a na-akpasu iwe na-enye ezi ihe kpatara nhụjuanya dakwasịrị ndị Ukrain n’ime izu ole na ole gara aga—ọzọkwa, o yighị ka nke ọ bụla n’ime ha bụ ihe kpaliri Putin mgbe o bidoro mwakpo mbuso agha ya. N’eziokwu, n’ihi Putin, ndị Juu bi na Odessa, Kharkiv, na obodo ndị ọzọ dị n’ọwụwa anyanwụ nọ ugbu a n’oké mkpagbu. Ebe ọtụtụ achọtala ebe mgbaba n’ụlọ ekpere ndị Juu na ebe etiti ndị Juu dị n’ógbè ahụ, ndị ọzọ agbagala mba ọzọ, gụnyere Israel, nke arịọla ndị Juu niile ka ha hapụ Ukraine.
Ndị mụrụ nne na nna m n’onwe ha aghaghị ịgbapụ n’Ụlọ Ọwụwa Anyanwụ Ukraine iji gbanahụ mkpagbu, ọ bụkwa ihe nwute ịhụ ka okirikiri a na-aga n’ihu. Ọ bụrụ na mba ahụ adaba n’ọgba aghara na nnupụisi, ndị Juu pụrụ ịnọ n’ihe ize ndụ ọzọ site n’aka ụfọdụ ụmụ amaala ibe ha. Ịghara ikweta ihe iyi egwu a pụtara na a na-eme obere ihe iji chebe megide ya.
Ma ọ bụrụgodị na ụfọdụ akụkụ nke mba ahụ ejikọtala onwe ha na otu n’ime mmegharị kasị jọgburu onwe ha n’akụkọ ihe mere eme, iguzo n’akụkụ Ukraine bụ, n’enweghị mgbagha ọ bụla, ọnọdụ nsọpụrụ kwesị ekwesị a ga-ewere n’egwuregwu ọdachi a. Ugbu a, kwa ụbọchị ọ bụla Putin na-arịgo n’ike n’agha mwakpo ya megide ndị Ukraine n’ịkpa ike nke na-ahapụ ala ka ọ bụrụ ihe a kpọrọ ọkụ bibie kpamkpam, ọ na-esi ike ịghara ịhụ onye n’ezie kwesiri ka a kpọọ ya okwu malitere na “N”.
Allen Ripp, Maachị 5, 2022 – Isi iyi
Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu anyị sochirinụ.
“Ndị na-apụghị icheta ihe gara aga, a mara ha ikpe ka ha megharịa ya ọzọ.” George Santayana.
“Ihe nile nke Chineke kpọmkwem depụtara n’akụkọ ihe mere eme amụma ka e mezuo n’oge gara aga emezuwo, ma ihe nile ka ga-abịa n’usoro ya ga-emezu kwa. Daniel, onye-amụma Chineke, guzo n’ọnọdụ ya. Jọn guzo n’ọnọdụ ya. N’ime Mkpughe, Ọdụm nke ebo Juda emeghewo ndị na-amụ amụma akwụkwọ Daniel, ya mere Daniel na-eguzo n’ọnọdụ ya. Ọ na-eburu àmà ya, ya bụ ihe ahụ Onyenwe anyị kpugheere ya n’ọhụụ banyere nnukwu na ihe omume ndị dị nsọ nke ukwuu nke anyị ga-amata ka anyị na-eguzo n’ọnụ ụzọ nnọọ nke mmezu ha.”
“N’akụkọ ihe mere eme na n’amụma Okwu Chineke na-egosi ọgụ ogologo oge gara n’ihu n’etiti eziokwu na njehie. Ọgụ ahụ ka na-aga n’ihu. Ihe ndị dịrịrị adị ga-emegharị ọzọ. A ga-eme ka esemokwu ochie bilie ọzọ, ma ozizi ọhụrụ ga-anọgide na-apụta. Ma ndị nke Chineke, ndị n’okwukwe ha na n’imezu amụma ha rụrụ òkè n’ịkpọsa ozi ndị mmụọ ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ, maara ebe ha guzo. Ha nwere ahụmahụ nke dị oké ọnụ karịa ọlaedo a nụchara anụcha. Ha ga-eguzo ike dịka nkume, na-ejidesi mmalite nke ntụkwasị obi ha ike ruo ọgwụgwụ.” Selected Messages, book 2, 109.