Roh Pratélan: Panguwuh Tengah Wengi

Sawijining Tembung Panjlèntrèhan

Bubar iki kita wiwit nyawisake transkripsi Habakkuk’s Two Tables supaya bisa diterjemahaké menyang manéka basa sing kawakilan ing situs web kita. Tugas ngowahi sawijining pawartos lisan dadi pawartos tulisan iku luwih abot tinimbang sing bisa dimangertèni déning wong sing ora wanuh karo kabèh tata-lakuning pakaryan sing kudu diliwati kanggo ngowahi pawartos lisan dadi pawartos tulisan, bebarengan karo reribet-reribet sing mesthi ana nalika pungkasane materi kasebut kudu diterjemahaké menyang manéka basa ing situs web mau. Kita lagi waé miwiti nyunting salinan kang kapisan saka sangang puluh lima pawartos, lan aku nemokaké ana siji reribet manèh sing uga kudu kita liwati. Perkara iku magepokan karo perkembangan maju saka pekabaran iki wiwit taun 1989 nganti tekan sejarah kita saiki.

Ing sajroning presentasi-presentasi kira-kira limalas taun kapungkur ana bebener-bebener kang nalika iku isih ana ing tataran bayi sajroning pangerten. Sing kapisan saka bebener-bebener mau kang kudu dakcethakaké yaiku rawuhipun malaékat kapindho ing sajarah Millerit. Ing wektu iku aku mangertèni bilih malaékat kapindho rawuh nalika gréja-gréja Protestan wiwit nutup lawangé marang panyajèné Miller bab piweling malaékat kapisan, magepokan karo pungkasaning taun 1843. William Miller makarya miturut sawijining itungan wektu kang diyakini déning dhèwèké nuduhaké bilih taun 1843 diwiwiti tanggal 22 Maret 1843 lan dipungkasi tanggal 22 Maret 1844. Dhèwèké ngira yèn telung ramalan kang ing wekasané banjur dipasang ing kalih bagan suci iku bakal rampung ing taun 1843, lan dhèwèké pracaya bilih taun iku rampung tanggal 22 Maret 1844. Dhèwèké klèru ing rong bab.

Telung pratandha telu kang ana ing Daniel rolas bab 1335 dina, 2520 taun saka “pitung mangsa” ing Imamat kaping selikur enem, lan 2300 dina ing Daniel wolu, dipunmangertosi déning Miller bilih pungkasanipun dumugi ing wulan Maret 1844. Sasampunipun punika, Gusti nuntun Samuel Snow supados mangertos boten namung bilih pratandha-pratandha wau rampungipun boten ing taun 1843, nanging ing taun 1844. Snow ngginakaken petungan wektu cara Karaite, ingkang boten sami kaliyan cara ngetrapaken wektu ingkang sadèrèngipun dipunginakaken déning Miller. Miller sampun ngginakaken petungan wektu Rabinik/adhedhasar ekuinoks, ingkang ndhasaraké taun saking mangsa semi dumugi mangsa semi malih.

Nalika kita lagi nyajèkaké Loro Tabelé Habakuk, kita durung mangertèni kasunyatan sajarah iki lan nggunakaké pengalamané Miller kanggo nandhani tanggal 22 Maret 1844 minangka rawuhipun malaékat kapindho lan wiwitaning wektu tundha. Aku mangertèni, lan isih mangkono, yèn rawuhipun malaékat mau cocog karo wektu nalika para Protestan nolak pesené Miller bab malaékat kapisan, lan pethikan ing ngisor iki dadi titik rujukanku.

Aku mangertèni yèn ditutupé lawang-lawang tumrap piwulangé Miller nandhani wiwitaning panolakan marang malaékat kang kapisan, lan selaras karo pangertené Miller bab petungan wektu adhedhasar Rabinik/ékuinoks, aku ngira yèn tanggal 22 Maret 1844 nandhani pungkasané 1843. Panyampaiané Miller ing Portland ing sasi Juni 1842 satemené minangka sawijining tenger dalan kang mratélakaké sawijining panolakan kang maju kanthi bertahap lan pungkasane rampung tanggal 18 April 1844, nanging nalika panyampaian-panyampaian iku dianakaké, aku durung ngenali panganggoné Samuel Snow marang petungan wektu miturut Karait.

Ing sajian kapisan sing wiwit kita nyunting salinanipun, kula wiwit mangertos bilih punapa ingkang kacathet nalika samangke katingalipun kados-kados mbantah punapa ingkang sapunika kita ajaraken. Inggih lan mboten. Punika namung satunggaling penekanan tumrap rawuhipun malaékat kapindho kanthi majeng sethithik mbaka sethithik, sarta ugi satunggaling gambaran babagan kabukaking pesen punika kanthi majeng sethithik mbaka sethithik, kados ugi kedadosan wonten ing sajarah Millerite. Cathetan panjlentreh punika prayogi ngatasi tiyang-tiyang ingkang kesandhung déning pangenalan kita bilih 19 April 1844 minangka kuciwa Millerite ingkang kapisan lan déning punapa ingkang sampun kaajaraken ing jaman rumiyin.

Ing seri iki, kita bakal nliti rong tabel Habakuk—Bagan 1843 lan 1850—sajroning wektu sing luwih dawa. Kita bakal miwiti kanthi mapanaké Midhnight Cry ing panggonané. Kaya sing wis kasebut, akèh saka pemaparan wiwitan iki bakal dadi tinjauan tumrap wong-wong sing wis akrab karo pesen iki, nanging awit kita lagi nyawisaké sawijining seri sing bisa disinaoni déning wong-wong sing durung wanuh karo pesen iki, kita kudu ngaturaké sawetara gagasan dhasar kanggo wong-wong mau. Kita bakal miwiti nganggo Midhnight Cry, kanthi mratélakaké sawijining aspek sing kapanggih ana ing wahyu pisanan Ellen White. Ayo kita maca paragraf kapisan saka Christian Experience and Teachings, kaca 57.

Lima wanita iki, kang atiné kaiket rapet karo Sister White, ora nentang pratandha apa waé saka kakuwasané Gusti Allah. Wigatiné, kabèh iku wanita, minangka pralambang pasamuwan, lan cacahé ana lima, kang bisa katitik minangka limang prawan kang wicaksana. Iki mung satunggaling pangamatan.

Ing paparan kapisan iki, sawisé netepaké sawetara pokok, kita bakal ngrembug Konferènsi Adventis ing Low Hampton ing sasi Désèmber 1844. Ing konferènsi iki, sawetara wong Millerit padha nglumpuk, lan William Miller nulak pangerten bab Panggilan Tengah Wengi. Logika ing kéné yaiku yèn sesanti iki, sanadyan kagungané kita kabèh, mligi katujokaké marang William Miller.

Ing sasi kang padha iku, William Miller nolak pepadhang ing wingkingé—Pangluhuring Tenga Wengi—kang bakal njalari dhèwèké tiba saka dalan menyang jagad duraka ing ngisor. Kita bakal nliti teges lan akibat saka prakara iki. Bukti sajarah nedahaké yèn para Millerit kabèh precaya yèn wong-wong mau lagi nggenepi pasemon bab sepuluh prawan; prakara iku wis dadi kawruh umum ana ing antarané wong-wong mau. Kita bakal nedahaké yèn William Miller nduwèni pangerten bab apa iku Pangluhuring Tenga Wengi. Miller precaya yèn Pangluhuring Tenga Wengi iku pesen bab jam pangadilan saka Daniel 8:14 lan Wahyu 14:6-9. Dhèwèké precaya yèn pesen kang wiwit dipratelakaké déning dhèwèké ing wiwitan taun 1830-an iku Pangluhuring Tenga Wengi, “Lah, pengantèn lanang teka,” lan yèn Gusti Yésus lagi rawuh marang jagad iki minangka pengantèn lanang.

Kanggo sapérangan gedhé sajarah Millerite, wong-wong mau pracaya yèn dhèwèké lagi netepi pasemon bab sepuluh prawan, nanging wong-wong mau ngira yèn Pambengok ing Tengah Wengi iku njlèntrèhaké pekabaran sing wis padha dipratélakaké déning dhèwèké. Nanging, ing mangsa panas taun 1844, tuwuh pangerten anyar lan bener: yèn Pambengok ing Tengah Wengi iku gerakan Sasi Kaping Pitu, kanthi pangarep-arep yèn Gusti Yésus bakal rawuh ing dina kaping sepuluh sasi kaping pitu. Iku Pambengok ing Tengah Wengi kang sejati. Nalika Miller nampik Pambengok ing Tengah Wengi kang sejati ing Désèmber 1844, dhèwèké saèstu lagi nampik sajarah mangsa panas taun 1844 lan bali menyang pandhangané sing luwih dhisik, yaiku yèn iku mung pekabaran umum wiwit taun-taun 1830-an. Mangertèni dinamika Pambengok ing Tengah Wengi iku wigati banget. Manawa panjenengan ora mangertèni 2520 kaya dene para Millerite mangertèni, panjenengan ora bisa mangertèni Pambengok ing Tengah Wengi. Manawa panjenengan ora bisa mangertèni Pambengok ing Tengah Wengi kaya dene para Millerite mangertèni, panjenengan bakal tiba saka dalan menyang donya duraka ing ngisor.

Ing presentasi punika, kita badhé miwiti kanthi sapérangan kayektèn ing bagan ingkang samenika dipun-tampik kanthi terang-terangan déning Adventisme. Biblical Research Institute saking Seventh-day Adventist Church lan kathah teolog Adventis nampik 2520. Perkawis punika badhé kita rembag miturut Kitab Suci sasampunipun, nanging ing wiwitan kita badhé nedahaken bilih Ellen White kanthi satuhu nyarujuki 2520. Institute punika lan kathah teolog ugi nampik pangertosan para pionir babagan Daily. Kita badhé nedahaken bilih nampik pangertosan para pionir bilih Daily punika paganisme tegesipun nampik Roh Ramalan. Institute punika ugi kanthi umum nampik pangertosan para pionir babagan kalasangka—Kalasangka Kaping Gangsal lan Kaping Enem. Kita badhé miwiti kanthi nedahaken bilih nampik pangertosan para pionir babagan kalasangka punika tegesipun nampik Roh Ramalan.

Saiki, akèh wong Adventis, paling becik mung samar-samar pangertené ngenani 1290 lan 1335. Tanpa pangerten para pionir babagan 1335, ora ana dhasar alkitabiah kanggo netepaké wektu tundha sing diwiwiti tanggal 22 Maret 1844. Tanpa mangertèni wektu tundha, wong ora bisa nangkep dinamika saka Panguwuh Tengah Wengi. Tanpa mangertèni Panguwuh Tengah Wengi, wong bakal tiba saka dalan menyang donya ala ing ngisor. Kita bakal nuduhaké kayektèn-kayektèn iki ing bagan miturut paneguhan cetha saka Roh Wangsit, banjur mbedhahé saka Sabda Allah. Nanging dhisik, kita kudu ndeleng apa sing ngubengi sajarah kaum Millerit lan apa sing ngasilaké Panguwuh Tengah Wengi.

Kita miwiti kanthi nyakup Uriah Smith saka Thoughts on Daniel and Revelation, kaca 521, kanggo nuduhake sajarah Millerit lan ngrembug taun 1798. Uriah Smith nulis, “Kronologi saka prastawa-prastawa ing Wahyu 10 luwih diteguhake manèh déning kasunyatan yèn malaékat iki padha karo malaékat kapisan ing Wahyu 14.” Ing Wahyu 10, ana sawijining malaékat kang gagah prakosa mudhun saka swarga karo sawijining kitab cilik kang kabukak ana ing tangané. Ellen White maringi katrangan marang kita yèn malaékat kang gagah prakosa iki yaiku Yesus Kristus, lan kitab cilik iku yaiku Kitab Daniel. Ing pungkasaning pasal sepuluh, Yohanes didhawuhi mangan kitab cilik iku, kang bakal legi ana ing cangkemé lan pait ana ing wetengé. Yohanes makili sajarah Millerit, ing ngendi piwulang Daniel iku legi nanging nuntun marang kuciwa kang pait. Malaékat kang gagah prakosa ing Wahyu 10, miturut para perintis, yaiku malaékat kapisan ing Wahyu 14—iku malaékat kang padha.

Asring kita ora nglampahi akèh wekdal kanggo kanthi cetha netepaké bab para malaékat iki ing kitab Wahyu, nanging mesthiné kita kudu mangkono. Malaékat kang prakosa ing Wahyu 10 iku uga malaékat kang miturut kapitadosanipun William Miller lagi nggenepi Pambengok Tengah Wengi kanthi ngrampungaké pakaryan malaékat kapisan ing Wahyu 14: “Wedia marang Allah lan mènèhana kamulyan marang Panjenengané, awit wis rawuh wektu pangadilané.” Wektu pangadilané iku ngarujuk marang Daniel 8:14. Para malaékat iki nandhakaké pérangan-pérangan kang béda saka pakaryan kang wis katindakaké.

Mbalik maneh marang Uriah Smith: “Kronologi saka kedadeyan-kedadeyan ing Wahyu 10 luwih diteguhaké manèh déning kasunyatan yèn malaékat iki padha karo malaékat kapisan ing Wahyu 14.” Panjenengané nerangaké apa sing ngiket wong-wong mau dadi siji: loro-loroné nduwèni pawarta mirunggan kanggo diumumaké, loro-loroné ngucapaké pangumumané kanthi swara sora, loro-loroné migunakaké basa kang padha gegayutan karo Sang Nitahaké, lan loro-loroné mratélakaké wektu—sing siji sumpah yèn wektu ora bakal ana manèh, lan sing sijiné mratélakaké yèn wis tekan wektuné pangadilané Allah. Pawarta ing Wahyu 14:6 mapan ing sisih iki saka wiwitané mangsa wekasan.

Uriah Smith nyatakake bilih wekdal pungkasan punika taun 1798, lan pekabaran Wahyu 14 rawuh sasampunipun punika. Panjenenganipun nyerat, ‘Nanging pekabaran Wahyu 14:6 punika mapan ing sisih sawegipun wiwitaning wekdal pungkasan. Punika minangka sawijining pawartos bilih jam pangadilanipun Allah sampun dumugi, lan mila kedah gadhah panrapanipun ing generasi pungkasan. Paulus boten martosaken bilih jam pangadilan sampun dumugi. Luther lan para mitra karyanipun ugi boten martosaken punika. Paulus nerangake bab sawijining pangadilan ingkang badhe rawuh, ing mangsa ngajeng ingkang dereng winates, lan Luther netepake punika kirang langkung taksih telung atus taun malih saking jamannipun. Kajawi punika, Paulus paring pepeling dhateng pasamuwan supados boten nampi martosaken ingkang mekaten, bilih jam pangadilanipun Allah sampun dumugi, ngantos dumugi sawijining wekdal tartamtu.’ Ing 2 Tesalonika 2:1-3, Paulus ngandika bilih dintenipun Kristus boten sampun caket sadèrèngipun panebang saking iman punika dumugi rumiyin lan manungsa dosa punika kapratelakaken. Paulus nepangake manungsa dosa punika, sungu alit, kapausan, lan nglimputi kanthi pepeling sakathahing mangsa kaluhuran kakuwasanipun, ingkang lumampah 1260 taun, lan pungkasanipun taun 1798.

Ing taun 1798, watesan tumrap ngumumaké bilih dinané Kristus wis cedhak iku mandheg. Wektu pungkasan wiwit kaleksanan, lan segelé dijupuk saka buku cilik iku. Wiwit nalika iku, malaékat ing Wahyu 14 wis maju. Uriah Smith ngandika, “Yèn kowé kersa mirsani, wiwit taun 1798, pawarta malaékat kapisan wis maju. Ing taun 1798, malaékat kapisan saka Wahyu 14 rawuh ing sajarah”—iki pangerten para pelopor. “Wiwit nalika iku, malaékat ing Wahyu 14 wis ngumumaké yèn jam pangadilané Allah wis tekan, lan malaékat ing pasal sepuluh wis ngadeg ana ing sagara lan ing dharatan, sumpah yèn wektu ora bakal ana manèh. Idhentitasé ora kena diragukaké. Kabèh bantahan kang netepaké siji uga mujarab tumrap sijiné. Generasi saiki nyeksèni kaleksanané loro ramalan iki. Ing piwulang bab advent, mligi wiwit taun 1840 tekan 1844, wiwité kaleksanané sing pepak lan rinci.”

Smith nandhani taun 1840 lan 1844 gegayutan karo malaékat kapisan ing Wahyu 14 sing rawuh ing taun 1798, nanging dhèwèké uga nandhani malaékat kapisan ing taun 1840, nalika pawarta iku diwènèhi kakuwatan. Ing pamedharing prakara rawuhipun Gusti, mliginipun wiwit taun 1840 nganti 1844, wiwit kaleksanan kanthi jangkep. Panggonané malaékat mau kanthi sikil siji ana ing segara lan sijiné ana ing dharatan nedahaké ambaning wewengkon pamedharané. Pawarta iku bakal nyabrang samodra lan sumebar menyang manéka bangsa, lan pancèn pawarta rawuhipun Gusti mau tekan ing saben papan misi ing saindenging jagad. Wiwit taun 1840, pawarta malaékat kapisan, miturut Ellen White, digawa menyang saben papan misi ing saindenging jagad. Iki kaleksanan nalika prinsip taun-dina ing wangsit Kitab Suci dikukuhaké lumantar ambruké Kakaisaran Ottoman. Ing wekdal punika kita boten rembag rincianipun, nanging namung nyawisaken landhesan tumrap sajarah Millerite lan dinamika Pambengok Tengah Wengi.

Ing taun 1833, lintang-lintang padha tiba. Ellen White maringi katrangan ing The Great Controversy, kaca 333: “Ing taun 1833, rong taun sawisé Miller wiwit nyawisaké ing ngarepé umum bukti-bukti bab rawuhipun Kristus sing enggal, pratandha sing pungkasan muncul, yaiku kang wis dijanjèkaké déning Sang Juruwilujeng minangka tandha rawuhipun kang kaping pindho. Pangandikané Gusti Yesus: ‘Lintang-lintang bakal padha tiba saka ing langit.’ Matius 24:29. Lan Yokanan ing Kitab Wahyu nyatakaké, nalika panjenengané ndeleng ing sesanti pemandhangan-pemandhangan kang bakal ndhisiki dinané Gusti Allah: ‘Lintang-lintang ing langit padha tumiba ing bumi, kaya wit anjir nguntalaké woh-wohé anjir sing durung mateng, nalika diguncang déning angin gedhé.’ Wahyu 6:13. Ramalan iki nampa kasampurnan kang cetha lan nggumunaké ana ing udan meteor gedhé tanggal 13 November 1833.”

Kasaksènipun William Miller nyariosaken:

Mangkéné carané Miller, ing mangsa panas taun 1833, wiwit nyatakaké pesen mau ana ing ngarepé umum. Ing sasi Desember 1833, rontogé lintang-lintang nambahi kasakralan marang pesené.

Ing taun 1840, Ellen White maringi komentar ngenani sawijining penggenapan wangsit sing nggumunake. Pethikan iki asring diperdebatake sajroning Roh Ramalan, ana sawatara wong kang mbantah manawa Uriah Smith nyelukake pethikan iki menyang The Great Controversy, nanging bantahan-bantahan kasebut ora dhasar. Dheweke lagi ngandharake bab runtutan penggenapan wangsit kang nuntun marang taun 1840, kalebu rubuhe lintang-lintang lan Dina Pepeteng. Dheweke nulis, “Ing taun 1840, sawijining penggenapan wangsit liyane kang nggumunake nuwuhake minat kang nyebar amba.”

Panjenenganipun ngrujuk dhateng pamedhar wangsit Kitab Suci, dudu namung prakiran manungsa déning Josiah Litch.

Uriah Smith sampun ngandharaken dhateng kita bilih malaekat kapisan saking Wahyu 14 rawuh ing taun 1798, nanging malaekat punika sami kaliyan malaekat ing Wahyu 10. Ing Wahyu 10, Yohanes dipun dhawuhi mundhut kitab alit saking asta malaekat punika lan dipun pangan, lan kitab punika badhé dados legi wonten ing cangkemipun. Piwulang Millerit dados legi ing tanggal 11 Agustus 1840, sasampunipun kalih taun medharaken ambrukipun Kakaisaran Ottoman adhedhasar prinsip setaun-kangge-sadina wonten ing wangsit Kitab Suci. Nalika prastawa punika kasembadan kanthi pas, piwulang ingkang sampun dipun wartakaken déning piyambakipun dados legi wonten ing cangkemipun.

Ing tanggal 11 Agustus 1840, pesen mau dadi legi ana ing cangkeme. Yokanan didhawuhi njupuk kitab cilik saka tanganing malaekat sing wus tumurun. Malaekat mau tumurun ing tanggal 11 Agustus 1840, lan malaekat ing Wahyu 10 iki padha karo malaekat kapisan ing Wahyu 14. Malaekat ing Wahyu 14 rawuh ing taun 1798 nalika wekasaning jaman, nanging pesené kaparingi kakuwatan ing taun 1840. Ellen White ngandika bilih nalika prastawa mau wus kawentar, wong akèh padha kapracayan bab kabeneran prinsip-prinsip panfsiran nabi sing dianut déning Miller lan para mitrané. Wiwit taun 1930-an, diwiwiti ing taun 1919 nanging mligi ing taun 1930-an, Adventisme wis nampik paugeran-paugeran panfsiran nabi sing dianut déning Miller lan para mitrané—paugeran-paugeran iku yaiku metode proof text ing panaliten Kitab Suci.

Tenger tandha sabanjuré ing sajarah iku bagan 1843, sing digawé ing sasi Mei 1842. Ellen White ngandika, “Aku wis weruh yèn bagan 1843 iku dituntun déning astané Pangéran lan yèn bagan iku ora kena diowahi, yèn angka-angkane iku kaya sing dikersakaké déning Panjenengané, lan yèn astané ana ing ndhuwuré lan ndhelikaké sawijining kaluputan ing sawatara angka, supaya ora ana siji waé sing bisa ndeleng iku nganti astané dicopot.” Bagan iki minangka tenger tandha nubuat, sing digawé ing sasi Mei 1842. Ing Juni 1842, gréja-gréja Protestan wiwit nutup lawangé, lan malaékat kapindho rawuh.

Saka *Testimonies*, jilid siji, kaca 21: “Ing wulan Juni taun 1842, Pak Miller maringi rerangkening kuliah kapindhoné ana ing Greja Casco Street, Portland, Maine. Kanthi sawatara pangecualian, manéka denominasi nutup lawanging grejané tumrap Pak Miller.” Ellen White ngandhani kita yèn minangka wong Kristen Advent dina kapitu, kita kudu sinau nalar saka sebab tumuju marang akibat. Sebab kang ndadèkaké greja-greja Protestan nutup lawangé yaiku dipunwedharaké bagan iki. Nalika bagan iku dipunwedharaké ing sasi Mei, greja-greja Protestan netepaké yèn para Millerit iku fanatik kang kesasar.

Kuciwa kapisan ing ngandhap punika. Saking The Great Controversy, kaca 393:

Wektu tundha iku kuciwa kang kapisan, sing dumadi ing tanggal 22 Maret 1844. Kaum Millerit wis ngramal pungkasaning donya ing taun 1843, kanthi migunakaké petungan wektu miturut Kitab Suci. Nalika Gusti durung rawuh nganti wektu iku, kuciwa kang kapisan banjur kelakon ing tanggal 22 Maret 1844. Iku sing diarani wektu tundha.

Iki yaiku wektu tundhan ing pasemon babagan sepuluh prawan, ing Habakuk 2, lan ing Daniel 12. Daniel 12:11 ngandika, “Lan wiwit saka wektu nalika kurban saben dinane bakal disingkirake...” Para pelopor mangerteni manawa paganisme kasirnakake ing taun 508, nalika Clovis ngalahake bangsa Visigoth. Wiwit saka wektu nalika paganisme disingkirake lan kapapyan diadegake (telung puluh taun sawisé kuwi, ing taun 538), bakal ana 1290 dina. Ayat sabanjuré ngandika, “Begja wong kang ngenteni lan tekan ing sewu telung atus telung puluh lima dina.” 508 ditambah 1335 padha karo 1843. “Begja wong kang tekan ing 1843.” Angka 1335 nandhani wektu tundhan, kanthi ngandika, “Begja wong kang ngenteni lan tekan ing 1843.” Manawa panjenengan njunjung pangerten para pelopor bab kurban saben dina, kaya déné Ellen White, prakara iki cetha.

Kanggo njlentrehake luwih cetha, Yesaya 30:18 ngandika, ‘Mulane Pangéran bakal ngentèni.’ Ing kéné, Pangéran iku pangantèn lanang ing pasemon bab sepuluh prawan, lan Panjenengané lagi ngentèni. ‘Lan mulane pangantèn lanang bakal ngentèni, supaya iya karsa paring sih-rahmat marang kowé, lan mulane iya bakal kaluhuraké, supaya iya karsa welas asih marang kowé, amarga Pangéran iku Allahing pangadilan. Begja kabèh wong kang ngentèni Panjenengané.’ Iki cocog karo Daniel 12:12: ‘Begja wong kang ngentèni lan tekan ing angka 1335.’ Pangantèn lanang ngentèni ing tanggal 22 Maret 1844. Ana berkah kang kagandhèng karo tekan marang kuciwa kang kapisan banjur ngentèni. Nalika kowé tekan ing kéné, kowé kudu ngentèni. Apa kang kokentèni? Habakuk 2:3 ngandika, ‘Amarga wahyu iku isih kanggo wektu kang wus katetepaké, nanging ing pungkasané bakal matur lan ora goroh; sanadyan iku ngentèni, entènana iku.’ Berkah saka tekan ing angka 1335 iku berkah saka tekan ing sajarah iki, ing ngendi Pangéran bakal nggenepi Pambengoking Tengah Wengi.

Ora saben wong bakal diidinaké melu ing Sesambaté Tengah Wengi. Sawenèh wong lumaku bebarengan karo para Millerit dudu marga saka pengalaman pribadiné dhéwé karo Gusti Yésus Kristus utawa pamulangan pribadi marang Sabdané Allah, nanging marga saka wedi. Sadurungé Sesambaté Tengah Wengi iku dumadi, Gusti misahaké para sadulur iki saka gerakan mau. Kuciwane kang kapisan iku dadi pérangan saka proses nyiyapaké tumrap Sesambaté Tengah Wengi. Miturut Ellen White, manawa kita ora mangertèni prakara iki, kita bakal tiba saka dalan menyang jagad wong duraka ing ngisor.

Saking Early Writings, kaca 238: “Cedhak pungkasaning pekabaran malaékat kapindho, aku weruh sawijining pepadhang gedhé saka swarga sumunar marang umat Allah. Sorot-sorot pepadhang iki katon padhang kaya srengéngé, lan aku krungu swaraning para malaékat sesambat, ‘Lah, Sang Pengantèn rawuh.’” Iki yaiku Pambengok Wengi Tengah, kang kaparingan kanggo maringi kakuwatan marang pekabaran malaékat kapindho. Para pelopor mangertèni yèn pekabaran malaékat kapisan rawuh ing taun 1798, nanging diparingi kakuwatan bebarengan karo ambruké Kakaisaran Ottoman ing taun 1840. Kabèh pekabaran rawuh ing sawijining titik wektu lan sawisé kuwi banjur diparingi kakuwatan. Pekabaran malaékat kapindho rawuh ing tanggal 22 Maret 1844 nalika gréja-gréja Protestan nutup lawangé marang pekabaran Millerit. Pambengok Wengi Tengah maringi kakuwatan marang pekabaran malaékat kapindho. Pekabaran malaékat katelu rawuh ing tanggal 22 Oktober 1844, lan diparingi kakuwatan nalika malaékat kang rosa saka Wahyu 18 gabung karo pekabaran iku. Saben pekabaran rawuh ing sajarah lan sawisé kuwi banjur diparingi kakuwatan. Iki wigati kanggo dimangertèni.

Pambengok Tengah Wengi maringi kakuwatan marang piwulangé malaékat sing kapindho. Para malaékat kautus saka swarga kanggo nggugah para suci sing wus kendho semangaté lan nyawisaké wong-wong mau tumrap pakaryan agung sing ana ing ngarepé. Wong-wong sing paling pinunjul kaprigelanipun dudu wong-wong kang kawitan nampi piwulang iki. William Miller dudu wong kang kawitan nampi piwulang iki; kosok baliné, piyambakipun malah wong kang pungkasan nampi piwulang mau. Piyambakipun sing paling pinunjul ing pangertosan bab piwulang mau, déné Samuel Snow iku wong kang kawitan. Wong-wong kang sadurungé mimpin ing pakaryan iku malah dadi wong-wong kang pungkasan nampi lan mèlu nggedhèkaké pambuluning panguwuh mau. Miturut sajarah, wong pungkasan kang nampani piwulang Pambengok Tengah Wengi iku William Miller.

Saka The Great Controversy, 376:

Para pemimpin ing Gréja Advent dina jaman saiki sing nglarang piwulang bab pesen iki ana ing gréja lan malah uga ing omah-omah pribadi wis dipralambangaké ing kéné sajroning gerakan Millerit.

Saka buku karya Elder Damsteegt, *Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission*, Miller pracaya bilih pewartosan Daniel 8:14 lan malaékat kapisan ing Wahyu 14 punika inggih Pambengoking Tengah Wengi—“Lah, pangantèn kakung rawuh.” Panjenenganipun pracaya bilih pawartos punika nedahaken rawuhipun Kristus kaping kalih. Miller ngraosaken bilih sajarah kabèh punika Pambengoking Tengah Wengi, nanging Ellen White nyariosaken bilih Pambengoking Tengah Wengi punika kalampahan ing satunggaling titik tartamtu. Samuel Snow maringi irah-irahan pawartosipun “The True Midnight Cry” kanggé mbedakaken saking piwulang Millerite bilih Pambengoking Tengah Wengi punika pawartos umum.

Wong-wong sing paling rohaniah nampani piwulang mau dhisik, dene wong-wong sing biyèn dadi pamimpin ing pakaryan iku padha dadi sing pungkasan nampani lan mbiyantu nggedhèkaké panguwuh mau. William Miller, sing wis mimpin pakaryan iku wiwit taun 1833, ngadhepi perjuwangan nalika nampa piwulang Mid Night Cry nalika piwulang iku teka ing wulan Agustus 1844. Dhèwèké durung mantep babagan pisah saka gréja-gréja lan wis mulang sawijining pangerten liya bab Mid Night Cry pirang-pirang taun suwéné.

William Miller nyerat:

Ing wulan Mèi 1842, bagan 1843 dipunwedharaken, lan para sadèrèk ngandika dhateng Miller supados mbusak tembung “if” saking pamedharipun.

Miller nerusaké, “Pers umum uga wis nerbitaké yèn aku wis netepaké sawijining dina tartamtu, yaiku tanggal rong puluh telu April, kanggo rawuhé Gusti. Mulané, ing sasi Dhésèmber taun iku, awit aku ora bisa weruh ana kaluputan ing petunganéku, aku nerbitaké kapitayanéku yèn ing sawijining wektu antarané 21 Maret 1843 lan 21 Maret 1844, Gusti bakal rawuh.” Miller wus luwih dhisik nyimpulaké dina kaping sepuluh ing sasi kapitu, lan suwé sadurungé Samuel Snow migunakaké kasimpulan iki kanggo martakaké Midnight Cry, Miller wis nulis bab iku. Miller iku wong sing dienggo déning Gusti kanggo nyusun logika sing dipigunakaké Samuel Snow kanggo nemtokaké 22 Oktober 1844.

Miller nulis, “Sajroning taun 1843, panyamah sing paling sengit dilontaraké marang aku lan wong-wong sing sesrawungan karo aku déning pers lan sawatara mimbar. Pepénginan kita diserang, paugeran-paugeran kita diplesetaké, watak kita dipaido.” Wektu lumaku, lan tanggal 21 Maret 1844 kalakon tanpa rawuhipun Gusti. Kuciwa iku gedhé, lan akèh wong ora lumaku manèh bebarengan karo wong-wong mau. Sadurungé wektu iki, wiwit taun 1840, cacahé para Millerit kira-kira ana 200.000, nanging ing wektu iki mung kari 50.000.

Miller nerusaké, “Sadurungé iki, ing mangsa tiba taun 1843, sawetara saka para sadulurku wiwit nyebut pasamuwan-pasamuwan kuwi Babil lan ndhesek yèn iku dadi kuwajibané wong-wong Advent supaya metu saka kono. Bab iki gawé aku banget sedhih. Ora mung akibaté ala banget, nanging aku uga nganggep iki minangka pambalikan saka Sabdaning Allah, yaiku nyimpangaké Kitab Suci.” Miller berjuang karo pekabaran malaékat kapindho, sing ndadèkaké luwih angel tumrap dhèwèké kanggo nampa pekabaran Midnite Cry sing sejati. Laku iki saya nyebar, lan pasamuwan-pasamuwan banjur nutup lawangé tumrap wong-wong mau, saéngga nuwuhaké memungsuhan lan misahaké akèh-akèhé wong Advent saka pasamuwan-pasamuwané dhéwé-dhéwé.

Sawisé wektu sing wis dipunwedharaké lumampah, Miller ngakoni bilih piyambakipun kuciwa ngenani wektu sing trep mau, nanging tetep ngugemi pracayanipun. Piyambakipun nerusaké pakaryanipun ing Kulon sajroning mangsa panas taun 1844 nganti tumekaning gerakan Wulan Kapitu. Piyambakipun boten melu ing gerakan punika kajaba namung lumantar satunggaling layang sing dipuntulis wolulas sasi sadèrèngipun ngenani pangèngetèn angger-anggering Toret Musa sing nedahaké marang wulan punika. Piyambakipun boten ngantos-antos bilih bab-bab punika badhé dipunginakaké makaten, utawi bilih pracaya marang bukti kados makaten badhé dados ujining karahayon. Piyambakipun boten gadhah pasamuwan utawi sesrawungan kaliyan gerakan punika nganti kalih utawi tigang minggu sadèrèngipun 22 Oktober 1844. Ing satunggaling layang dhateng Himes tanggal 6 Oktober 1844, Miller nyerat, “Aku ndeleng kamulyan ing wulan kapitu sing sadurungé ora tau dakdeleng... Saiki, pinujia asmaning Gusti, aku ndeleng kaéndahan, karukunan, lan kasalarasan ing Kitab Suci, kang suwé dakdonga-dongakaké nanging ora dakdeleng nganti dina iki. Matur nuwun dhumateng Gusti, hé nyawaku. Sadulur Snow, Sadulur Storrs, lan liyané, pinujia awit saking pirantining panjenengan kabèh ing mbikak mripatku. Aku meh tekan omah. Kamulyan, kamulyan, kamulyan, kamulyan.”

Sasampunipun punika, Miller nimbang malih Babak Tengah Wengi, lan nyebat punika fanatisisme. Damsteegt nyatet bilih Snow pikantuk rerangka dhasar pawartos Babak Tengah Wengi saking karya Miller ingkang langkung rumiyin.

Petungan-petungané Snow, sing diterbitaké ing Maret 1844, ora ngundhang kawigatèn kang akèh nganti patemon kémah ing Exeter, 12–17 Agustus 1844. Ing kono, tanggal sing temtu miturut panemuné kanggo rawuhipun Kristus nggegèraké akèh wong Millerit, lan nggawa usaha misioneré marang pucuking semangat. Wangsulané marang prakara iku banjur kawentar minangka gerakan Wulan Kapitu. Sanadyan para pamimpin Millerit wiwitané mangu-mangu, sawetara minggu sadurungé prastawa sing diarep-arep iku, wong-wong mau mèlu gabung ing gerakan kasebut lan ngidinaké supaya panemu-pamemuning Snow dicithak lan disengkuyung.

Wahyu kapisan Ellen White nedahaké umaté Allah ana ing dalan tumuju swarga, kanthi pepadhang ana ing wingkingé sing sinebut Pambengok Tengah Wengi. Pesen sing dipratelakaké déning Samuel Snow perlu dimangertèni. Ing sasi Mei 1842, 300 bagan dicithak kanggo 300 juru martakaké. Dumugi tanggal 22 Maret 1844, sawisé kuciwa kapisan, bagan iku disisihaké, lan akèh wong nilar gerakan mau. Wong-wong sing isih tetep ana kono kudu ngentosi. Ing pasamuwan kémah Exeter, Snow nedahaké yèn Gusti bakal rawuh tanggal 22 Oktober 1844, yaiku Dina Pangruwating Dosa. Prakara iki nyurung wong-wong mau kanggo martakaké pesen iku.

Joseph Bates nyariosaken bilih sasampunipun patemon kemah ing Exeter, nalika piyambakipun mlampah ngliwati gerbong-gerbong sepur, piyambakipun mireng swanten-swanten ingkang ngulang-ulang, “Lah, panganten kakung rawuh!” Gerakan punika nyapu sadaya Amérika Sarékat sajroning kalih wulan, lan nuntun dhateng Kacekelan Ageng tanggal 22 Oktober 1844.

Damsteegt maringi komentar bab Konferènsi Adventis ing Low Hampton, tanggal 28–29 Dhésèmber 1844, ingkang nyangkut Himes lan Miller. Himes nyuwun supados para suci kaparingan panglipur, jagading Kristen kagugah, lan karahayon kawartakaken dhateng para tiyang dosa. Sawetawis minggu salajengipun, Advent Press miwiti malih pakaryanipun, lan Himes mratelakaken bilih lawanging karahayon taksih kabikak. Miller alit-alit nilar pamanggih “shut door” ingkang èkstrem lan wangsul dhateng pamanggih aslinipun bab Midnight Cry. Ing wulan ingkang sami, Ellen White pikantuk wahyu kapisanipun, ingkang nedahaken bilih para tiyang ingkang nampik Midnight Cry ambruk saking margi punika. Wahyu punika dipunparingaken kagem William Miller sami kados tumrap sinten kemawon sanèsipun.

Saka *Early Writings*, kaca 257:

Pesening malaékat katelu ing konteks punika inggih menika Sabat. Nalika Miller condhong dhateng pepadhang saking swarga, tiyang-tiyang punika ngatur rancangan supados narik manahipun adoh saking punika. Pangaribawa manungsa njagi piyambakipun wonten ing pepeteng lan njagi pangaribawanipun ing antawisipun para tiyang ingkang nentang kayekten. Ing pungkasan, Miller ngangkat swantenipun nglawan pepadhang saking swarga—Sabat. Piyambakipun boten kersa nampi pesen ingkang mesthinipun nerangaken kuciwinipun lan nyirnakaken pepadhang saha kamulyan dhateng masa kapengker. Piyambakipun nyangga dhateng kawicaksanan manungsa, sanès dhateng kawicaksanan Ilahi. Amargi sampun remuk déning pegawean lan umur sepuh, piyambakipun boten sakados makaten tanggel jawabipun kados para tiyang ingkang nyegah piyambakipun saking kayekten. Dosa punika mapan wonten ing dhatengipun para tiyang punika. Manawi Miller saged nyumurupi pepadhang saking malaékat katelu, kathah prakawis mesthi sampun katerangaken. Nanging para sadèrèkipun ngaku katresnan ingkang mekaten lebet tumrap piyambakipun, saéngga piyambakipun ngira bilih piyambakipun boten badhé saged nyuwil adoh saking piyambakipun. Gusti Allah nglilani piyambakipun tiba wonten ing pangwaosing pejah lan ndhelikaken piyambakipun wonten ing kubur saking para tiyang ingkang narik piyambakipun adoh saking kayekten. Musa klentu sadèrèngipun mlebet ing Tanah Prajanjian; mekaten ugi Miller klentu nalika piyambakipun sampun caket badhé mlebet ing Kanaan swarga. Tiyang sanès ingkang nuntun piyambakipun nglampahi punika; tiyang sanès ugi ingkang kedah maringi paétang tumrap punika. Nanging para malaékat njagi lebu ingkang aji saking abdi Allah punika lan piyambakipun badhé medal nalika swantening slompret pungkasan kapireng.

Minangka panutup, William Miller nggambarake para Advent Hari Kaping Pitu ing pungkasaning jagad. Sesanti kapisan Ellen White luwih katujokake kanggo jaman kita tinimbang kanggo jamane piyambak. Ing pungkasaning jagad, para Advent Hari Kaping Pitu bakal nampik pepadhang saka Panguwuh Tengah Wengi. Pepadhang saka Panguwuh Tengah Wengi mung bisa dimangerteni lumantar pangerten marang sajarah iki. Kuciwa kapisan ngresiki gerakan Millerit saka wong-wong sing ana ing kono amarga alesan sing kliru lan nyawisake umat kanggo pengalaman panggodhèn sing bakal nuntun wong-wong mau mlebu ing Papan Mahasuci. Wong-wong sing tekan ing kuciwa kapisan padha rahayu mung manawa padha ngenteni tekan 22 Oktober 1844. Wektu iki wis katetepake dening Gusti Allah kanggo ngasilake sawijining umat kang bakal Panjenengane kumpulake menyang Papan Mahasuci. Nampik Panguwuh Tengah Wengi lan tiba saka dalan iku padha karo nampik sajarah iki kabèh.

William Miller nindakaké telung kaluputan, lan kita tansah diuji lumantar telung ujian. Kaluputané kang kapisan yaiku nampik Sesambat Tengah Wengi ing Désèmber 1844. Kang kapindho yaiku ngrungokaké manungsa tinimbang Gusti Allah, kang nuntun dhèwèké menyang kaluputané kang katelu: nampik dina Sabat. Ing wekasaning jagad, para Adventis Dina Kaping Pitu bakal nampik sajarah Sesambat Tengah Wengi lan panggilan supaya bali menyang dalan-dalan lawas awit padha ngrungokaké para pemimpiné. Kanthi mangkono, padha nyawisaké awaké dhéwé kanggo nampa tandha kéwan galak, kanthi mbalèni proses ujian telung-undhakané Miller, kang diwiwiti saka kepriyé sesambungané karo pesen lan sajarah Sesambat Tengah Wengi.

Mung ana loro piwulang nubuatan sing nyakup sajarah wiwit saka kuciwa kang kapisan tekan kuciwa kang kapindho: 2300 dina (“Sanadyan wahyu iku katon suwe, antènana”) lan 2520. Nolak 2520 iku padha karo nolak Pambengok Wengi Tengah. Nolak Pambengok Wengi Tengah iku padha karo tiba saka dalan menyang donya ala ing ngisor.

Bab iki bakal kita rembug luwih lanjut ing presentasi sabanjuré.