Roh Pratélan: Panguwuh Tengah Wengi

Ing seri iki, kita bakal nliti rong tabel Habakuk—Bagan 1843 lan 1850—sajroning wektu sing luwih dawa. Kita bakal miwiti kanthi mapanaké Midhnight Cry ing panggonané. Kaya sing wis kasebut, akèh saka pemaparan wiwitan iki bakal dadi tinjauan tumrap wong-wong sing wis akrab karo pesen iki, nanging awit kita lagi nyawisaké sawijining seri sing bisa disinaoni déning wong-wong sing durung wanuh karo pesen iki, kita kudu ngaturaké sawetara gagasan dhasar kanggo wong-wong mau. Kita bakal miwiti nganggo Midhnight Cry, kanthi mratélakaké sawijining aspek sing kapanggih ana ing wahyu pisanan Ellen White. Ayo kita maca paragraf kapisan saka Christian Experience and Teachings, kaca 57.

Lima wanita iki, kang atiné kaiket raket karo Sister White, ora nentang pratandha apa waé saka pangwaosing Gusti Allah. Wigatiné, kabèh iku wanita, makili pasamuwan, lan cacahé ana lima, kang bisa dipirsani minangka limang prawan wicaksana. Iki mung sawijining pangamatan.

Ing presentasi kapisan iki, sawisé netepaké sawetara pokok, kita bakal ngrembug Konferènsi Adventis ing Low Hampton ing sasi Dhésèmber 1844. Ing konferènsi iki, sawetara wong Millerit padha nglumpuk, lan William Miller nolak pangerten babagan Tangis Tengah Wengi. Logika ing kéné yaiku yèn wahyu iki, sanadyan kanggo kita kabèh, kanthi mligi kaparingaké kanggo William Miller.

Ing sasi sing padha, William Miller nampik pepadhang ing wingkingé wong-wong mau—Pekik Tengah Wengi—kang bakal ndadèkaké dhèwèké tiba saka dalan mau menyang donya wong duraka ing ngisor. Kita bakal nliti akibat-akibat saka prakara iki. Bukti sajarah nuduhaké yèn para Millerit kabèh pracaya yèn wong-wong mau lagi nglaksanani pasemon bab sepuluh prawan; prakara iki wis dadi kawruh umum ing antarané wong-wong mau. Kita bakal nuduhaké yèn William Miller nduwèni pangerten bab apa ta Pekik Tengah Wengi iku. Miller pracaya yèn Pekik Tengah Wengi iku pesen jam pangadilan saka Daniel 8:14 lan Wahyu 14:6-9. Dhèwèké pracaya yèn pesen kang wiwit diwartakaké déning dhèwèké ing wiwitan taun 1830-an iku yaiku Pekik Tengah Wengi, “Lah, pangantèn kakung rawuh,” lan yèn Gusti Yésus lagi rawuh marang donya minangka pangantèn kakung.

Sajeroning akèh sajarah kaum Millerit, wong-wong mau pracaya manawa padha lagi netepi pasemon bab sepuluh prawan, nanging padha ngira yèn Panguwuh Wengi-Tengah iku nerangake pekabaran sing wis padha kabaraké. Nanging, ing mangsa panas taun 1844, tuwuh sawijining pangerten anyar lan bener: yèn Panguwuh Wengi-Tengah iku gerakan Wulan Kapitu, kanthi pangajeng-ajeng yèn Gusti Yesus badhé rawuh ing dina kaping sepuluh saking wulan kapitu. Iku lah Panguwuh Wengi-Tengah sing sejati. Nalika Miller nampik Panguwuh Wengi-Tengah sing sejati ing Desember 1844, tegesé dhèwèké lagi nampik sajarah mangsa panas taun 1844 lan bali marang pandhangané sing luwih dhisik, yaiku yèn iku mung pekabaran umum wiwit taun 1830-an. Mangertèni dinamika Panguwuh Wengi-Tengah iku wigati sanget. Menawi panjenengan boten mangertosi 2520 kados dene kaum Millerit mangertosi, panjenengan boten saged mangertosi Panguwuh Wengi-Tengah. Menawi panjenengan boten saged mangertosi Panguwuh Wengi-Tengah kados dene kaum Millerit mangertosi, panjenengan badhé kesasar saking margi tumuju dhateng donya ala ing ngandhap.

Ing pawiyatan punika, kita badhé miwiti kanthi sawenèh bebener ing bagan ingkang sacara kabuka katampik déning Adventisme ing jaman samenika. Biblical Research Institute saking Seventh-day Adventist Church lan sapérangan ageng para teolog Adventis nampik 2520. Bab punika badhé kita rembag miturut Alkitab nalika kita nerusaké, nanging ing wiwitan kita badhé nedahaké bilih Ellen White kanthi saèstu maringi panyengkuyung pepak dhateng 2520. Institut punika lan sapérangan ageng para teolog ugi nampik pangertosan para perintis bab Daily. Kita badhé nedahaké bilih nampik pangertosan para perintis bilih Daily punika kapirènan, ateges nampik Rohing Ramalan. Institut punika ugi kanthi umum nampik pangertosan para perintis bab kalasangka—Kalasangka Kaping Gangsal lan Kalasangka Kaping Nem. Kita badhé miwiti kanthi nedahaké bilih nampik pangertosan para perintis bab kalasangka punika ateges nampik Rohing Ramalan.

Kita miwiti kanthi ngutip Uriah Smith saka Thoughts on Daniel and Revelation, kaca 521, kanggo nedahake sajarah Millerit lan nyemak taun 1798. Uriah Smith nyerat, “Kronologi kedadeyan-kedadeyan ing Wahyu 10 luwih cetha ditegesake saka kasunyatan manawa malaekat iki padha karo malaekat kapisan ing Wahyu 14.” Ing Wahyu 10, ana sawijining malaekat kang gagah prakosa tumurun saka swarga karo sawijining kitab cilik kang kabuka ana ing tangane. Ellen White maringi katrangan marang kita manawa malaekat kang gagah prakosa iki yaiku Yesus Kristus, lan kitab cilik iku yaiku Kitab Daniel. Ing pungkasan pasal sepuluh, Yokanan didhawuhi mangan kitab cilik iku, kang bakal legi ana ing cangkeme nanging pait ana ing wetenge. Yokanan nglambangake sajarah Millerit, ing ngendi piwulang Daniel iku legi nanging nuwuhake kuciwa kang pait. Malaekat kang gagah prakosa ing Wahyu 10, miturut para pionir, yaiku malaekat kapisan ing Wahyu 14—iku malaekat kang padha.

Asring kita ora ngentèkaké akèh wektu kanggo njlentrehake kanthi rinci bab para malaékat iki ing Kitab Wahyu, nanging satemené kita kudu mangkono. Malaékat kang gagah prakosa ing Wahyu 10 iku uga malaékat kang diyakini déning William Miller lagi nggenepi Seruan Tengah Wengi kanthi ngrampungaké pakaryané malaékat kapisan ing Wahyu 14: “Wedi marang Allah lan mènèhana Panjenengané kamulyan, amarga wis tekan jam pangadilané Panjenengané.” Jam pangadilané Panjenengané iku nuduhake marang Daniel 8:14. Para malaékat iki nandhakaké manéka aspek saka pakaryan kang wis kaleksanan.

Mbalik maneh marang Uriah Smith: “Kronologi saka kedadeyan-kedadeyan ing Wahyu 10 luwih diteguhaké manèh déning kasunyatan yèn malaékat iki padha karo malaékat kapisan ing Wahyu 14.” Panjenengané nerangaké apa sing ngiket wong-wong mau dadi siji: loro-loroné nduwèni pawarta mirunggan kanggo diumumaké, loro-loroné ngucapaké pangumumané kanthi swara sora, loro-loroné migunakaké basa kang padha gegayutan karo Sang Nitahaké, lan loro-loroné mratélakaké wektu—sing siji sumpah yèn wektu ora bakal ana manèh, lan sing sijiné mratélakaké yèn wis tekan wektuné pangadilané Allah. Pawarta ing Wahyu 14:6 mapan ing sisih iki saka wiwitané mangsa wekasan.

Uriah Smith nyatakake bilih wekdal pungkasan punika taun 1798, lan pekabaran Wahyu 14 rawuh sasampunipun punika. Panjenenganipun nyerat, ‘Nanging pekabaran Wahyu 14:6 punika mapan ing sisih sawegipun wiwitaning wekdal pungkasan. Punika minangka sawijining pawartos bilih jam pangadilanipun Allah sampun dumugi, lan mila kedah gadhah panrapanipun ing generasi pungkasan. Paulus boten martosaken bilih jam pangadilan sampun dumugi. Luther lan para mitra karyanipun ugi boten martosaken punika. Paulus nerangake bab sawijining pangadilan ingkang badhe rawuh, ing mangsa ngajeng ingkang dereng winates, lan Luther netepake punika kirang langkung taksih telung atus taun malih saking jamannipun. Kajawi punika, Paulus paring pepeling dhateng pasamuwan supados boten nampi martosaken ingkang mekaten, bilih jam pangadilanipun Allah sampun dumugi, ngantos dumugi sawijining wekdal tartamtu.’ Ing 2 Tesalonika 2:1-3, Paulus ngandika bilih dintenipun Kristus boten sampun caket sadèrèngipun panebang saking iman punika dumugi rumiyin lan manungsa dosa punika kapratelakaken. Paulus nepangake manungsa dosa punika, sungu alit, kapausan, lan nglimputi kanthi pepeling sakathahing mangsa kaluhuran kakuwasanipun, ingkang lumampah 1260 taun, lan pungkasanipun taun 1798.

Ing taun 1798, larangan kanggo martakaké dina Sang Kristus wis cedhak mandheg. Wektuné wekasan wiwit kawiwitan, lan segel mau dicopot saka kitab cilik iku. Wiwit wektu iku, malaekat ing Wahyu 14 wis maju. Uriah Smith ngandika, “Yèn kowé gelem ndeleng iku,” wiwit taun 1798, pawarta malaekat kapisan wis maju. Ing taun 1798, malaekat kapisan saka Wahyu 14 rawuh ing sajarah—iki pangerten para perintis. Wiwit wektu iku, malaekat ing Wahyu 14 wis martakaké yèn wis tumeka jam pangadilané Allah, lan malaekat ing bab sepuluh wis jumeneng ing segara lan ing dharatan, sumpah yèn wektu ora ana manèh. Jati diri wong loro iku ora kena diragukaké. Kabèh argumentasi sing netepaké panggonané siji uga sah tumrap sijiné. Generasi saiki lagi nyeksèni kaleksanané loro ramalan iki. Ing pamartakan bab rawuhé Gusti, mligi wiwit taun 1840 tekan 1844, wiwité kaleksanané kanthi pepak lan rinci.

Smith nandhani taun 1840 lan 1844 gegayutan karo malaékat kapisan ing Wahyu 14 sing rawuh ing taun 1798, nanging dhèwèké uga nandhani malaékat kapisan ing taun 1840, nalika pawarta iku diwènèhi kakuwatan. Ing pamedharing prakara rawuhipun Gusti, mliginipun wiwit taun 1840 nganti 1844, wiwit kaleksanan kanthi jangkep. Panggonané malaékat mau kanthi sikil siji ana ing segara lan sijiné ana ing dharatan nedahaké ambaning wewengkon pamedharané. Pawarta iku bakal nyabrang samodra lan sumebar menyang manéka bangsa, lan pancèn pawarta rawuhipun Gusti mau tekan ing saben papan misi ing saindenging jagad. Wiwit taun 1840, pawarta malaékat kapisan, miturut Ellen White, digawa menyang saben papan misi ing saindenging jagad. Iki kaleksanan nalika prinsip taun-dina ing wangsit Kitab Suci dikukuhaké lumantar ambruké Kakaisaran Ottoman. Ing wekdal punika kita boten rembag rincianipun, nanging namung nyawisaken landhesan tumrap sajarah Millerite lan dinamika Pambengok Tengah Wengi.

Ing taun 1833, kedadéan lintang-lintang padha gugur. Ellen White maringi katrangan ana ing The Great Controversy, kaca 333: “Ing taun 1833, rong taun sawisé Miller wiwit nyawisaké ana ing ngarepé umum bukti-bukti bab rawuhé Kristus sing wis cedhak, pratandha kang pungkasan katon, yaiku pratandha kang wis dijanjèkaké déning Sang Juru Slamet minangka tenger-tenger saka rawuhé Panjenengané kaping pindho. Pangandikané Gusti Yesus: ‘Lintang-lintang bakal padha gugur saka langit.’ Matius 24:29. Lan Yohanes ana ing Kitab Wahyu mratélakaké, nalika dhèwèké ndeleng ana ing wahyu pemandhangan-pemandhangan kang bakal dadi pratandha sadurungé dinané Gusti Allah: ‘Lintang-lintang ing langit padha rubuh ing bumi, kaya wit anjir ngguguraké woh-wohé kang durung mateng, nalika diguncang déning angin gedhé.’ Wahyu 6:13. Ramalan iki nampa kasampurnan kang nggumunaké lan ngesanaké ana ing udan meteor gedhé tanggal 13 November 1833.”

Paseksèné William Miller nyaritakaké mangkéné: “Ing dina Setu sawisé sarapan—ing mangsa panas taun 1833, aku lungguh ana ing méjaku kanggo nliti sawatara perkara, lan nalika aku ngadeg arep metu nyambut gawé, prakara iku nyratani atiku kanthi kakuwatan luwih gedhé tinimbang tau sadurungé, ‘Lungaa lan wartakna iki marang donya.’ Kesan iku dumadakan banget lan tekané kanthi kakuwatan mangkono, nganti aku ambruk manèh ing kursiku karo matur, ‘Aku ora bisa lunga, Dhuh Gusti.’ ‘Yagéné ora?’ kaya-kaya mangkono wangsulané, lan banjur kabèh alesan pamelaku padha muncal, ya iku kurangé kabisan ing awakku; nanging kasangsaranku saya nggegirisi, nganti aku banjur nglakoni prajanjian kang khidmat karo Gusti Allah, yèn Panjenengané kersa mbukak dalan, aku bakal lunga lan nindakaké kuwajibanku marang donya. ‘Apa kang kokkarepaké kanthi mbukak dalan?’ kaya-kaya pitakon iku tumuju marang aku. Inggih, kandhaku, manawa aku nampa undhangan kanggo matur ing ngarepé umum ing panggonan endi waé, aku bakal lunga lan ngandhakaké marang wong-wong apa kang daktemokaké ing Kitab Suci bab rawuhipun Gusti. Sanalika kabèh aboting atiku sirna. Lan aku bungah yèn mesthiné aku ora bakal katimbali mangkono, awit aku durung tau nampa undhangan kaya mangkono; pergumulanku ora dimangertèni wong, lan aku mung nduwèni pangarep-arep sithik banget manawa aku bakal diundang menyang sawijiné paladosan. Watara setengah jam sawisé iku, sadurungé aku metu saka kamar, ana putrané Bapak Guilford saka Dresden, kira-kira nembelas mil saka papan panggonanku, mlebu lan matur yèn bapaké ngutus dhèwèké kanggo njaluk aku lan kepéngin aku mulih bebarengan karo dhèwèké, amarga aku ngira mesthi ana prakara tartamtu kang arep dirembug. Aku takon apa kang dikarepaké. Dhèwèké mangsuli yèn sesuk ora ana khotbah ing grejané, lan bapaké péngin supaya aku teka lan guneman marang wong-wong bab prakara rawuhipun Gusti. Sanalika aku nesu marang awakku dhéwé awit wis gawé prajanjian mau. Ing wektu iku uga aku mbrontak marang Gusti lan mutusaké ora arep lunga. Aku ninggal bocah iku tanpa maringi wangsulan apa-apa lan banjur nyepi kanthi kasusahan gedhé menyang sawijiné alas cilik ing sacedhaké. Ing kono aku gumulat karo Gusti watara sajam, nyoba mbébasaké awakku saka prajanjian kang wus dakgawé karo Panjenengané, nanging aku ora oleh pepadhang. Iku ditekanaké ing atiné nuraniku, ‘Apa kowé arep gawé prajanjian karo Gusti Allah banjur enggal-enggal koklanggar?’ lan dosané kang ngluwihi katitahing ala saka tumindak mangkono nglimputi aku. Ing pungkasané aku nyerah lan janji marang Gusti yèn Panjenengané kersa nguwatké aku, aku bakal lunga, precaya marang Panjenengané supaya maringi sih-rahmat lan kabisan kanggo nindakaké samubarang kang bakal dipréntahaké marang aku. Aku bali menyang omah lan nemu bocah iku isih ngentèni. Dhèwèké tetep ana ing kono nganti sawisé mangan awan, lan aku banjur bali bebarengan karo dhèwèké menyang Dresden.” Mangkéné carané Miller, ing mangsa panas taun 1833, miwiti mranata pesen iku ana ing ngarepé umum. Ing sasi Désèmber 1833, lintangé padha rontok nambahi kasakralan marang pesené.

Ing taun 1840, Ellen White maringi komentar ngenani sawijining penggenapan wangsit sing nggumunake. Pethikan iki asring diperdebatake sajroning Roh Ramalan, ana sawatara wong kang mbantah manawa Uriah Smith nyelukake pethikan iki menyang The Great Controversy, nanging bantahan-bantahan kasebut ora dhasar. Dheweke lagi ngandharake bab runtutan penggenapan wangsit kang nuntun marang taun 1840, kalebu rubuhe lintang-lintang lan Dina Pepeteng. Dheweke nulis, “Ing taun 1840, sawijining penggenapan wangsit liyane kang nggumunake nuwuhake minat kang nyebar amba.”

Dhèwèké ngrujuk marang ramalan Kitab Suci, dudu mung prakiraan manungsa déning Josiah Litch. Rong taun sadurungé, Josiah Litch, sawijining pelayan utama sing martakaké rawuhipun Kristus kaping kalih, nerbitaké sawijining panerang babagan Wahyu 9, kanthi ngramal rubuhé Kakaisaran Ottoman. Miturut petungané, kakuwatan iki bakal ditumpes ing tanggal 11 Agustus 1840. Ing wektu sing wis ditemtokaké iku, Turki, lumantar para duta besarné, nampi pangayoman saka Kakuwatan Sekutu Éropah lan kanthi mangkono nyélakaké dhiriné ana ing sangisoré pangwasané bangsa-bangsa Kristen. Kedadéan iku kalaksanan kanthi pas cocog karo ramalan mau. Bareng prakara iku kawruhan, wong akèh padha yakin marang beneré paugeran-paugeran panafsiran ramalan sing dianut déning Miller lan para mitrané, lan sawijining daya panggugah sing nggumunaké kaparingaké marang gerakan Advent. Wong-wong kang sinau lan kang nduwèni kalungguhan banjur manunggal karo Miller ing martakaké lan nerbitaké pamawas-pamawasé, lan wiwit taun 1840 tekan 1844, pakaryan iku saya ngrembaka kanthi rikat.

Uriah Smith sampun ngandharaken dhateng kita bilih malaékat kapisan saking Wahyu 14 rawuh ing taun 1798, nanging punika malaékat ingkang sami kaliyan malaékat ing Wahyu 10. Ing Wahyu 10, Yohanes dipun dhawuhi supados njupuk kitab alit punika saking astanipun malaékat wau lan dipun pangan, lan punika badhé dados legi ing cangkemipun. Piwulang Millerite dados legi ing tanggal 11 Agustus 1840, sasampunipun kalih taun mratélakaken ambrukipun Kakaisaran Ottoman adhedhasar asas dinten-taun ing ramalan Kitab Suci. Nalika prastawa punika kaleksanan kanthi persis, piwulang ingkang sampun dipun wartakaken déning piyambakipun dados legi ing cangkemipun.

Ing tanggal 11 Agustus 1840, pesen mau dadi legi ana ing cangkeme. Yokanan didhawuhi njupuk kitab cilik saka tanganing malaekat sing wus tumurun. Malaekat mau tumurun ing tanggal 11 Agustus 1840, lan malaekat ing Wahyu 10 iki padha karo malaekat kapisan ing Wahyu 14. Malaekat ing Wahyu 14 rawuh ing taun 1798 nalika wekasaning jaman, nanging pesené kaparingi kakuwatan ing taun 1840. Ellen White ngandika bilih nalika prastawa mau wus kawentar, wong akèh padha kapracayan bab kabeneran prinsip-prinsip panfsiran nabi sing dianut déning Miller lan para mitrané. Wiwit taun 1930-an, diwiwiti ing taun 1919 nanging mligi ing taun 1930-an, Adventisme wis nampik paugeran-paugeran panfsiran nabi sing dianut déning Miller lan para mitrané—paugeran-paugeran iku yaiku metode proof text ing panaliten Kitab Suci.

Tenger pratandha sabanjuré ing sajarah yaiku bagan 1843, sing digawé ing sasi Mei 1842. Ellen White ngandika, “Aku wis weruh yèn bagan 1843 iku dipimpin déning astaé Gusti lan yèn iku ora kena diowahi, yèn angka-angka iku kaya sing dikersakaké déning Panjenengané, lan yèn asta-Né ana ing sadhuwuré lan ndhelikaké sawijining kaluputan ing sawetara angka, supaya ora ana wong siji waé bisa weruh nganti asta-Né disingkiraké.” Bagan iki minangka tenger pratandha profetik, sing digawé ing sasi Mei 1842. Ing Juni 1842, gréja-gréja Protestan nutup lawangé lan malaékat kapindho rawuh.

Kuciwa kang kapisan dumadi sawisé iku. Saka The Great Controversy, kaca 393: “Wiwit taun 1842, pituduh kang kaparingake ana ing ramalan iki supaya nulis wahyu iku lan njlentrehake kanthi cetha ana ing tétémbungan, supaya wong kang maca bisa mlayu, wis nuwuhake ing Charles Fitch pamrayoga kanggo nyawisake sawijining bagan ramalan guna nggambarake wahyu-wahyu Daniel lan Wahyu.” Charles Fitch, kang séda sakdurungé Kuciwa Ageng tanggal 22 Oktober 1844, wus dipigunakaké déning Gusti ana ing sajarah iki. Panjenengané nyawisake bagan mau, kang banjur diterbitake ing sasi Mei 1842.

Iki yaiku wektu tundha ing pasemon bab sepuluh prawan, ing Habakkuk 2, lan ing Daniel 12. Daniel 12:11 ngandika, “Lan wiwit saka wektu kurban saben dina iku bakal dijupuk adoh...” Para pionir mangertos manawa paganisme wis ditundhukké ing taun 508, nalika Clovis ngalahaké wong Visigoth. Wiwit saka wektu paganisme dijupuk adoh lan kapapaan diadegaké (telung puluh taun sawisé iku, ing taun 538), bakal ana 1290 dina. Ayat candhaké ngandika, “Rahayu wong kang ngentèni lan tekan marang sèwu telung atus telung puluh lima dina.” 508 ditambah 1335 padha karo 1843. “Rahayu wong kang tekan marang 1843.” Angka 1335 nandhani wektu tundha, kanthi ngandika, “Rahayu wong kang ngentèni lan tekan marang 1843.” Manawa panjenengan njunjung pangerten para pionir bab kurban saben dina, kaya kang ditindakaké déning Ellen White, prakara iki cetha.

Ora saben wong bakal diidinaké melu ing Sesambaté Tengah Wengi. Sawenèh wong lumaku bebarengan karo para Millerit dudu marga saka pengalaman pribadiné dhéwé karo Gusti Yésus Kristus utawa pamulangan pribadi marang Sabdané Allah, nanging marga saka wedi. Sadurungé Sesambaté Tengah Wengi iku dumadi, Gusti misahaké para sadulur iki saka gerakan mau. Kuciwane kang kapisan iku dadi pérangan saka proses nyiyapaké tumrap Sesambaté Tengah Wengi. Miturut Ellen White, manawa kita ora mangertèni prakara iki, kita bakal tiba saka dalan menyang jagad wong duraka ing ngisor.

Saking The Great Controversy, 376: Sajeroning panguwasaing Pambengok Tengah Wengi, watara 50.000 wong metu saka pasamuwan-pasamuwan. Amarga pakaryané Miller cenderung nguwataké pasamuwan-pasamuwan, mula wiwitané ditampa kanthi becik; nanging nalika para pendhita lan para pemimpin agama mutusaké nentang piwulang Advent lan kepéngin nyirep kabèh geger babagan bab iku, wong-wong mau banjur nentangé saka mimbar lan nyélak para anggotané saka hak kanggo rawuh ing pawartos ngenani rawuhé kaping pindho, malah nganti ora ngidinaké padha ngucapaké pangarep-arepé ana ing pasamuwan sosial. Para pemimpin ing Pasamuwan Adventis jaman saiki kang nglarang piwulanging pesen iki ana ing pasamuwan lan malah ana ing omah-omah pribadi, wis dipralambangaké ing kéné ana ing gerakan Millerit.

Wong-wong kang paling rohaniah nampani pekabaran iku dhisik, lan wong-wong kang biyèn mimpin ing pakaryan iku dadi sing pungkasan nampani lan nulungi ngunggahaké swara sesambat mau. William Miller, kang wis mimpin pakaryan iku wiwit taun 1833 lan salajengipun, ngadhepi perjuwangan nalika pekabaran Midnite Cry teka ing wulan Agustus 1844. Dheweke durung mantep bab misah saka gréja-gréja lan wis mulang pangerten liya bab Midnite Cry nganti pirang-pirang taun.

Miller nerusaké, “Pers umum uga wis nerbitaké yèn aku wis netepaké sawijining dina tartamtu, yaiku tanggal rong puluh telu April, kanggo rawuhé Gusti. Mulané, ing sasi Dhésèmber taun iku, awit aku ora bisa weruh ana kaluputan ing petunganéku, aku nerbitaké kapitayanéku yèn ing sawijining wektu antarané 21 Maret 1843 lan 21 Maret 1844, Gusti bakal rawuh.” Miller wus luwih dhisik nyimpulaké dina kaping sepuluh ing sasi kapitu, lan suwé sadurungé Samuel Snow migunakaké kasimpulan iki kanggo martakaké Midnight Cry, Miller wis nulis bab iku. Miller iku wong sing dienggo déning Gusti kanggo nyusun logika sing dipigunakaké Samuel Snow kanggo nemtokaké 22 Oktober 1844.

Miller nerusaké, “Sadurungé iki, ing mangsa tiba taun 1843, sawetara saka para sadulurku wiwit nyebut pasamuwan-pasamuwan kuwi Babil lan ndhesek yèn iku dadi kuwajibané wong-wong Advent supaya metu saka kono. Bab iki gawé aku banget sedhih. Ora mung akibaté ala banget, nanging aku uga nganggep iki minangka pambalikan saka Sabdaning Allah, yaiku nyimpangaké Kitab Suci.” Miller berjuang karo pekabaran malaékat kapindho, sing ndadèkaké luwih angel tumrap dhèwèké kanggo nampa pekabaran Midnite Cry sing sejati. Laku iki saya nyebar, lan pasamuwan-pasamuwan banjur nutup lawangé tumrap wong-wong mau, saéngga nuwuhaké memungsuhan lan misahaké akèh-akèhé wong Advent saka pasamuwan-pasamuwané dhéwé-dhéwé.

Sakwisé iku, Miller mikir manèh bab Pambengok Tengah Wengi, lan nyebut iku fanatisisme. Damsteegt nyathet yèn Snow nampa garis dhasar pesen Pambengok Tengah Wengi saka karya Miller sing luwih dhisik.

Wahyu kapisan Ellen White nedahaké umaté Allah ana ing dalan tumuju swarga, kanthi pepadhang ana ing wingkingé sing sinebut Pambengok Tengah Wengi. Pesen sing dipratelakaké déning Samuel Snow perlu dimangertèni. Ing sasi Mei 1842, 300 bagan dicithak kanggo 300 juru martakaké. Dumugi tanggal 22 Maret 1844, sawisé kuciwa kapisan, bagan iku disisihaké, lan akèh wong nilar gerakan mau. Wong-wong sing isih tetep ana kono kudu ngentosi. Ing pasamuwan kémah Exeter, Snow nedahaké yèn Gusti bakal rawuh tanggal 22 Oktober 1844, yaiku Dina Pangruwating Dosa. Prakara iki nyurung wong-wong mau kanggo martakaké pesen iku.

Joseph Bates nyariyosaken bilih sasampunipun patemon kémah ing Exeter, nalika piyambakipun mlampah ngliwati gerbong-gerbong sepur, piyambakipun mireng swanten ingkang bola-bali ngucap, “Lah, pangantèn kakung rawuh!” Gerakan punika nyapu saindhenging Amérika Sarékat sajroning kalih wulan, lajeng nuntun dhateng Kacekelan Ageng ing tanggal 22 Oktober 1844.

Saking Early Writings, kaca 257: “Kawigatèn kawula lajeng dipuntujokaké dhateng William Miller. Panjenenganipun katingal bingung lan kebak kasangsaraning manah sarta kapitunan amargi umatipun. Golongan ingkang sampun dados satunggal lan kebak katresnan ing taun 1844 sami kelangan katresnanipun, sami silih nentang, lan sami tumurun dhateng kaanan adhem lan murtad. Nalika panjenenganipun nyawang punika, kasisahan ngentèkaké kakiyatanipun. Kawula mirsani para priya pimpinan sami ngawasi panjenenganipun, utaminipun Joshua Himes, lan sami ajrih manawa panjenenganipun badhé nampi piwulang malaékat kaping tiga.” Piwulang malaékat kaping tiga ing wewengkon punika inggih menika dina Sabat. Nalika Miller condhong dhateng pepadhang saking swarga, para priya punika damel rancangan supados pikiranipun dipunsingkiraké saking pepadhang punika. Pangaribawa manungsa njagi panjenenganipun wonten ing pepeteng lan njagi pangaribawanipun wonten ing antawisipun tiyang-tiyang ingkang nentang kayekten. Wusananipun, Miller ngangkat swaranipun nglawan pepadhang saking swarga—yaiku dina Sabat. Panjenenganipun boten nampi piwulang ingkang mesthinipun badhé nerangaké kuciwaipun lan maringi pepadhang sarta kamulyan dhateng prakawis-prakawis ingkang kapengker. Panjenenganipun ngandel dhateng kawicaksanan manungsa, dudu dhateng kawicaksanan ilahi. Awit sampun remuk déning pagawéan lan umur sepuh, panjenenganipun boten sakados mekaten tanggel jawabipun kados tiyang-tiyang ingkang nyegah panjenenganipun saking kayekten. Dosa punika mapan wonten ing dhateng piyambakipun. Menawi Miller saged mirsani pepadhangipun malaékat kaping tiga, kathah prakawis mesthinipun badhé katerangaké. Nanging para sadèrèkipun ngakokaké katresnan ingkang mekaten jero dhateng panjenenganipun, saéngga panjenenganipun nginten bilih panjenenganipun boten badhé saged pisah saking piyambakipun. Gusti Allah nglilakaké panjenenganipun tumiba ing sangisoré kuwasaning pati lan ndhelikaké panjenenganipun wonten ing kubur saking wong-wong ingkang narik panjenenganipun adoh saking kayekten. Musa kalepatan sadèrèngipun mlebet ing Tanah Prajanjian; mekaten ugi Miller kalepatan nalika panjenenganipun enggal badhé mlebet ing Kanaan swarga. Tiang sanès nuntun panjenenganipun tumindak mekaten; tiyang sanès ugi ingkang kedah tanggel jawab tumrap punika. Nanging para malaékat njagi lebu ingkang aji saking abdinipun Gusti Allah punika lan badhé medal nalika swaraning slomprèt pungkasan kaprungu.”

Minangka panutup, William Miller nggambarake para Advent Hari Kaping Pitu ing pungkasaning jagad. Sesanti kapisan Ellen White luwih katujokake kanggo jaman kita tinimbang kanggo jamane piyambak. Ing pungkasaning jagad, para Advent Hari Kaping Pitu bakal nampik pepadhang saka Panguwuh Tengah Wengi. Pepadhang saka Panguwuh Tengah Wengi mung bisa dimangerteni lumantar pangerten marang sajarah iki. Kuciwa kapisan ngresiki gerakan Millerit saka wong-wong sing ana ing kono amarga alesan sing kliru lan nyawisake umat kanggo pengalaman panggodhèn sing bakal nuntun wong-wong mau mlebu ing Papan Mahasuci. Wong-wong sing tekan ing kuciwa kapisan padha rahayu mung manawa padha ngenteni tekan 22 Oktober 1844. Wektu iki wis katetepake dening Gusti Allah kanggo ngasilake sawijining umat kang bakal Panjenengane kumpulake menyang Papan Mahasuci. Nampik Panguwuh Tengah Wengi lan tiba saka dalan iku padha karo nampik sajarah iki kabèh.

William Miller nindakaké telung kaluputan, lan kita tansah diuji lumantar telung ujian. Kaluputané kang kapisan yaiku nampik Sesambat Tengah Wengi ing Désèmber 1844. Kang kapindho yaiku ngrungokaké manungsa tinimbang Gusti Allah, kang nuntun dhèwèké menyang kaluputané kang katelu: nampik dina Sabat. Ing wekasaning jagad, para Adventis Dina Kaping Pitu bakal nampik sajarah Sesambat Tengah Wengi lan panggilan supaya bali menyang dalan-dalan lawas awit padha ngrungokaké para pemimpiné. Kanthi mangkono, padha nyawisaké awaké dhéwé kanggo nampa tandha kéwan galak, kanthi mbalèni proses ujian telung-undhakané Miller, kang diwiwiti saka kepriyé sesambungané karo pesen lan sajarah Sesambat Tengah Wengi.

Mung ana loro piwulang nubuatan sing nyakup sajarah wiwit saka kuciwa kang kapisan tekan kuciwa kang kapindho: 2300 dina (“Sanadyan wahyu iku katon suwe, antènana”) lan 2520. Nolak 2520 iku padha karo nolak Pambengok Wengi Tengah. Nolak Pambengok Wengi Tengah iku padha karo tiba saka dalan menyang donya ala ing ngisor.

Bab iki bakal kita rembug luwih lanjut ing presentasi sabanjuré.