Даниялдың соңғы аяны соңғы үш тараудан тұрады. Сол тараулардың алғашқысы, сондай-ақ сол үшеуінің соңғысы Даниялдың басынан өткен тәжірибесін көрсетеді, ал ортаңғы тарау жалған солтүстік патшасының ақырғы көтерілуі мен құлауын қамтитын пайғамбарлық тарихты көрсетеді. Алғашқы тарау соңғы тарау іспетті, ал ортаңғы тарау жалған солтүстік патшасының бүлігін бейнелейді. Даниялдың соңғы аяны — Хиддекел өзені туралы аян — Шындық болып табылатын Альфа мен Омеганың мөрін алып жүреді. Енді Даниялдың соңғы аянын қарастыра бастағанда, біз бірінші аяттан бастаймыз.
Парсы патшасы Кирдің үшінші жылы Белтешазар деп аталған Даниялға бір хабар ашылды; ол хабар ақиқат еді, бірақ белгіленген мерзімі ұзақ болатын; сонда ол хабарды түсінді әрі көріністі ұқты. Даниял 10:1.
Бұл аяттың өзіне бірнеше ақиқат сыйып тұр. Соның біріншісі — Даниялдың «Белтешаццар» деген есімі.
Сонда нөкербасылардың әміршісі оларға аттар қойды: Даниялға Белтешазар деген ат қойды; Хананияға — Шадрах; Мишаелге — Мешах; Азарияға — Абеднего. Даниял 1:7.
Даниялға бірінші тарауда «Белтешаццар» деген ат берілді, әрі оның соңғы аяны таныстырылғанға дейін ол қайтадан ешқашан «Белтешаццар» деп аталмайды. Сондықтан Белтешаццар — оның алғашқы және соңғы куәлігіндегі аты. Пайғамбарлықтағы аттың өзгеруі Құдай мен Өз халқының арасындағы келісімдік қатынастың нышанын білдіреді. Жаратқан Ие Абрам мен Сараймен келісімге кіргенде, олардың аттарын Ыбырайым мен Сара деп өзгертті. Ол Жақыптың атын Исраил деп өзгертті, әрі ақырғы күндердегі Өзінің келісім халқының жаңа ат алатынын уәде етеді.
Сион үшін мен үнсіз қалмаймын, Иерусалим үшін тыншымаймын, оның әділдігі жарықтай жарқырап шыққанша, ал оның құтқарылуы жанып тұрған шырақтай болғанша. Сонда басқа ұлттар сенің әділдігіңді, барлық патшалар сенің ұлылығыңды көреді; және сен Жаратқан Иенің аузы атайтын жаңа атпен аталатын боласың. Ишая 61:1, 2.
Соңғы күндердің жүз қырық төрт мыңын құрайтын Филадельфиядағы қауымға да Ол осы уәдені береді.
Жеңіп шыққанды Мен Өз Құдайымның ғибадатханасында бағана етемін, және ол бұдан былай сыртқа шықпайды; әрі оның үстіне Мен Өз Құдайымның есімін, және Өз Құдайымның қаласының — көктен, Менің Құдайымнан түсіп келетін жаңа Иерусалимнің — атын жазамын; және оның үстіне Өзімнің жаңа атымды жазамын. Құлағы бар адам Рухтың қауымдарға не айтып тұрғанын естісін. Аян 3:12, 13.
Пайғамбарлар соңғы күндердегі Құдай халқын бейнелейді, әрі Ибраһим, Сара және Исраилден өзгеше, Белтешазар есімінің нақты мағынасы белгісіз. Құдай Өзінің ақырғы күндердегі халқына Өзімен жасасқан келісімдік қатынасты білдіру үшін беретін есім — Ол оларға сол есімді берген уақытқа дейін белгісіз есім. Белтешазар есімі Даниялды соңғы күндердегі Филадельфиядағы Құдайдың келісім халқы ретінде айқындайды, бірақ шын есім мөр басылғанға дейін жасырын, өйткені сол есім олардың маңдайларына жазылған, ал мөр де дәл сол жерге жазылады.
Сосын мен қарап едім, міне, Сион тауында Тоқты тұр екен, әрі Оның жанында әкелерінің аты маңдайларына жазылған жүз қырық төрт мың адам бар екен. Аян 14:1.
Даниял бірінші тарауда және содан кейін оныншы тарауда Белтешазар деп аталады; осылайша ол өзін бірінші періштенің қозғалысының да, үшінші періштенің қозғалысының да нышаны ретінде танытады, өйткені бірінші тарау, бұған дейінгі мақалаларда егжей-тегжейлі көрсетілгендей, бірінші періштенің хабарын білдіреді. Сондықтан оныншы тарау үшінші періштенің қозғалысын және соңғы күндердегі өсиет халқына қатыстыны бейнелейді. Осылайша бұл аят Белтешазарды 1989 жылы басталған реформалық қозғалыста мөрі ашылған білімнің артуын түсінетіндердің нышаны ретінде көрсетеді. Бұл Даниялдың (Белтешазардың) не білгеніне қойылған екпін арқылы бейнеленеді.
Даниялға «ашылған» «сөзді» білетін адам ретінде сипаттама беріледі; әрі «ол сөз шын еді, бірақ белгіленген уақыт ұзақ еді; ол сол сөзді түсінді және аянды ұқты». Даниял «сөзді» де, сондай-ақ «аянды» да түсінді. Аятта «нәрсе» деп аударылған еврей сөзі — «dabar», ал оның мағынасы — «сөз». Пайғамбарлық тұрғыдан алғанда, бұл «сөз» бір жағынан «жеті уақыт» аянын білдіреді, ал екінші жағынан, Ол — Сөз болып табылатын Мәсіхті де білдіреді. «Жеті уақыт» та, Мәсіх те — құрылысшылар қабылдамай тастаған Құз; ал Даниял Сөздің рәміздігінің осы екі қырын да түсінетін халықты бейнелейді.
Даниял кітабының тоғызыншы тарауының жиырма үшінші аятында біз жиырма үш жүз жыл және екі мың бес жүз жиырма жыл уақыттық пайғамбарлықтарымен байланысты ең маңызды аяттардың бірін табамыз; бұлар Даниял кітабының сегізінші тарауының он үшінші аятындағы сұрақпен және он төртінші аяттағы жауаппен бейнеленген. Сұрақ былай дейді: «Пұтқа табынушылық, содан кейін папалық арқылы жүзеге асырылған киелі орын мен әскердің тапталуын айқындайтын “chazon” аяны қанша уақытқа созылады?» Бұл тапталу Леуіліктер кітабының жиырма алтыншы тарауындағы «жеті уақыттың» орындалуы ретінде екі мың бес жүз жиырма жылға созылды.
Он үшінші аяттағы сұрақтың жауабы: екі мың үш жүз жылға дейін, содан кейін тапталған киелі орын тазарады; әрі екі мың үш жүз жылға қатысты «mareh» көрінісі осы екі уақыт пайғамбарлығын өзара байланыстырады, ал Даниял тоғызыншы тараудың жиырма үшінші аятында Ғабриел Даниялды осы екі көріністің арақатынасын түсінуге бастап келеді.
Өтініштеріңнің басында-ақ әмір шықты, мен саған оны білдіру үшін келдім; өйткені сен аса сүйіктісің; сондықтан осы сөзді ұғып, аянды түсін. Даниял 9:23.
Аятта «understand» және «consider» деп аударылған сөз — еврейше «biyn» сөзі, оның мағынасы — «ойша бөліп ажырату». Ғабриел Даниялға «мәселе» мен «аянның» арасын ойша ажыратуды хабарлайды. Аяттағы «аян» — еврейше «mareh» сөзі, және ол 1844 жылдың 22 қазанында аяқталған екі мың үш жүз жылдық аян. «Мәселе» деп аударылған еврей сөзі — оныншы тараудың бірінші аятында «thing» деп аударылған сол сөздің өзі. Бұл — еврейше «dabar» сөзі, және ол да 1844 жылдың 22 қазанында аяқталған екі мың бес жүз жиырма жылдық аянды білдіреді.
Оныншы тараудың бірінші аятында соңғы күндердегі Құдайдың келісім халқы Белташазар арқылы бейнеленген, әрі олар 1989 жылы, ақырзаман уақытында келген білімнің артуын түсінді; сол білім оларға екі көріністің өзара байланысын ұғынуға мүмкіндік берді, ал мұны бірінші періштенің қозғалысындағы миллериттер тек ішінара ғана түсінген еді. Аятта «нәрсе» ретінде бейнеленген көрініс осы екі пайғамбарлықтың ұзағырағы екені айқындалады, өйткені аяттағы «нәрсеге» қатысты екі сілтеменің арасында Даниел «нәрсеге» (dabar) белгіленген уақыттың көрініске (mareh) қатысты «ұзақ» болғанын көрсетеді.
Парсы патшасы Кирдің патшалығының үшінші жылында есімі Белтешазар деп аталған Даниялға бір аян ашылды; және ол аян шын еді, бірақ белгіленген уақыт ұзақ еді; ол сол аянды түсінді әрі көріністің мәнін ұқты. Даниял 10:1.
«Жеті уақыттың» Миллериттер жариялаған ең ұзақ уақыттық пайғамбарлық екендігі туралы нәзік ақиқат Лаодикиялық Адвентизм тарапынан, өздерінің құрдымға кетуі үшін бұрмалап қолданатын бір үзіндіге сүйене отырып, жоққа шығарылады. 1863 жылғы бүлікте «жеті уақытты» теріске шығару арқылы олар екі пайғамбарлықтың өзара байланысын көрмейді және келесі үзіндіні тек екі мың үш жүз жылды анықтайтын ретінде ғана көре алады немесе көргісі ғана келеді.
Мәсіхтің алғашқы келуінде «Патшалық туралы Ізгі хабарды» уағыздаған шәкірттердің бастан кешкендері, Оның екінші келуі туралы хабарды жариялағандардың бастан кешкендерімен сәйкес болды. Шәкірттер: «Уақыт толды, Құдай Патшалығы жақындап қалды», — деп уағыздап шыққанындай, Миллер мен оның серіктері де Киелі кітапта көрсетілген ең ұзақ әрі соңғы пайғамбарлық кезеңнің аяқталуға таяғанын, соттың жақын қалғанын және мәңгілік Патшалықтың орнатылуға тиіс екенін жариялады. Шәкірттердің уақытқа қатысты уағызы Даниял 9-тараудағы жетпіс аптаға негізделді. Ал Миллер мен оның серіктеріне берілген хабар Даниял 8:14-тегі 2300 күннің аяқталатынын жариялады; жетпіс апта сол кезеңнің бір бөлігін құрайды. Екеуінің де уағызы сол бір ұлы пайғамбарлық кезеңнің әртүрлі бөлігінің орындалуына негізделді». Ұлы күрес, 351-бет.
Осы соңғы үзіндінің өзіне тән логикасын назардан тыс қалдырмаңыз. Лаодикеялық Адвентизм дүниеге миллериттер тазартылуға тиісті киелі орын көктегі киелі орын деп санағанын үйретпейді, өйткені олар да, сондай-ақ тарихи жазбаларды қарауды қалайтын кез келген адам да, миллериттердің тазартылуға тиісті киелі орын жер деп сенгенін біледі. Лаодикеялық Адвентизм өздерінің жойылуына қарай бұрмалап қолданатын үзінді: «осылайша Миллер мен оның серіктестері Киелі кітапта назарға ұсынылған ең ұзақ әрі соңғы пайғамбарлық кезеңнің аяқталуға жақын қалғанын жариялады», ал олар мұның Даниял кітабының сегізінші тарауы, он төртінші аятындағы екі мың үш жүз жыл екенін табандап алға тартады.
Адвентизмнің өз тарих кітаптарының өзі үш жүз миллерит уағызшысының БӘРІ де өз баяндамаларында 1843 жылғы пионерлік кестені қолданғанын айқындайды, әрі кестенің өзінде де, тарихи куәліктің өзге бөліктерінде де «жеті мезгілдің» (екі мың бес жүз жиырма жыл) олар «ең ұзақ әрі соңғы пайғамбарлық кезең» деп таныған, «аяқталуға таяған» пайғамбарлық болғаны айдан анық көрсетілген. 1863 жылғы бүліктерінің салдарынан, олар «жеті мезгілдің» іргетас тасын теріске шығарған кезде, енді олар The Great Controversy кітабындағы үзіндіде Уайт ханым қалыптасқан тарихты қайта жазып жатыр деп соқыр түрде табандап отыр.
Даниял кітабының оныншы тарауының бірінші аятында Белтешазар соңғы күндердегі Құдай халқын бейнелейді, әрі олар Адвенттік сенімнің іргетасы мен негізгі тірегі деп Уайт ханым айқындаған Даниял кітабының сегізінші тарауының он үшінші және он төртінші аяттарындағы сұрақты да, жауапты да түсінеді. Аятта Даниял білдіретін бейнелеу арқылы ол соңғы күндердегі Құдайдың келісім халқы мен Лаодикеялық адвентизмнің арасындағы айырмашылықты көрсетіп отыр, өйткені олар 1989 жылғы білімнің артуын түсінетіндер.
Парсы патшасы Кирдің үшінші жылында Белтешазар деп аталған Даниялға бір нәрсе аян болды; және бұл нәрсе ақиқат еді, бірақ белгіленген мерзім ұзақ еді; әрі ол сол нәрсені түсінді, және аянды ұқты. Даниял 10:1.
Бірінші аят — он екінші тарауда аяқталатын Хиддекел өзенінің жағасында берілген аянның басталуы. Дәл сол жерде біз ақырзаман уақытында Даниял кітабының мөрінің ашылуын көреміз; сондықтан Даниялдың әрі «нәрсені», әрі «аянды» түсінуінің бейнеленуі түсінетіндермен байланысты, ал олар «даналар» деп айқындалады; бұған қарама-қарсы, түсінбейтіндер «зұлымдар» деп айқындалады. Он екінші тараудың оныншы аятында осы екі топтың арасындағы айырмашылық бейнеленген.
Көптер тазартылып, ағартылып, сыналады; ал зұлымдар зұлымдық істей береді; зұлымдардың ешқайсысы түсінбейді; ал даналар түсінеді. Даниял 12:10.
«Даналар» түсінеді, ал зұлымдар түсінбейді, әрі «түсіну» деп аударылған сөз тоғызыншы тараудың жиырма үшінші аятында біз айқындаған сол сөздің өзі. Бұл — еврейдің «biyn» сөзі, мағынасы — ойда ажырату. Зұлымдар білімнің көбеюін түсінбейді, өйткені олар бірінші аятта Белтешазар Даниялдың орнына Белтешазар деп аталған кезде, Белтешазар түсінетін ретінде көрсетілген екі аянның — ақиқаттардың — арасын ойда ажыратуға құлықсыз. Бірінші аятта ол Құдайдың ақырғы күндердегі келісім халқы ретінде көрсетіледі, әрі ол Құдай халқы ойда айырып тануға тиіс екі аянды түсінетіндер ретінде көрсетіледі. Иса бір нәрсенің ақырын оның басталуымен бейнелейді, ал он екінші тарауда даналар — екі мың үш жүз жылдық пайғамбарлықты және оның «ең ұзақ әрі соңғы» уақыт пайғамбарлығымен, яғни екі мың бес жүз жиырма жылмен, тікелей байланысын түсінетіндер.
Келесі мақалада Даниялдың соңғы аяны туралы зерттеуімізді жалғастырамыз.
Менің халқым білімнің жоқтығынан жойылуда; сен білімді теріске шығарғандықтан, Мен де сені теріске шығарамын, сонда сен Маған діни қызметкер болмайсың; сен өз Құдайыңның заңын ұмытқандықтан, Мен де сенің балаларыңды ұмытамын. Ошия 4:6.
Сендер де тірі тастар іспетті рухани үй болып құрылып жатырсыңдар, Иса Мәсіх арқылы Құдайға ұнамды рухани құрбандықтар ұсыну үшін қасиетті діни қызметкерлер болдыңдар. Сондықтан да Жазбада былай делінген: «Міне, Мен Сионда таңдаулы, қымбатты басты бұрыш тасын қалап отырмын; Оған сенген адам ұятқа қалмайды». Ендеше, сенушілер үшін Ол қымбатты; ал мойынсұнбайтындар үшін: «Құрылысшылар жарамсыз деп тастаған тас бұрыштың бас тасы болды», сондай-ақ «сүрінетін тас және кедергі жартасы» болды; олар сөзге мойынсұнбағандықтан сүрінеді, осыған да тағайындалған еді. Ал сендер таңдаулы ұрпақсыңдар, патшалық діни қызметкерсіңдер, қасиетті халықсыңдар, Құдайдың меншігіндегі елсіңдер; бұл — сендерді қараңғылықтан Өзінің ғажайып нұрына шақырған Тұлғаның мадақтарын жариялау үшін: сендер бұрын халық емес едіңдер, ал қазір Құдайдың халқасыңдар; бұрын рақым көрмеген едіңдер, ал енді рақымға ие болдыңдар. 1 Петір 2:5–10.
Иеміз Өзінің шыдамдылығын құтқарылу деп біліңдер; сүйікті бауырымыз Пауыл да өзіне берілген даналыққа сай сендерге осылай жазған. Ол барлық хаттарында да осы нәрселер туралы айтады; солардың ішінде түсінуге қиын кейбір жайттар бар, оларды надан әрі тұрақсыз адамдар, өзге Жазбаларды да бұрмалайтындай, өздерінің опат болуларына қарай бұрмалайды. Сондықтан, сүйіктілерім, мұны алдын ала білгендіктен, сақ болыңдар: зұлымдардың азғындықтағы адасуына еріп кетіп, өздеріңнің берік тұруларыңнан айырылып қалмаңдар. 2 Петір 3:15–17.
Осылар туралы олардың естеріне салып отыр, Иеміздің алдында оларға сөз таластырып, одан еш пайда таппауын, қайта тыңдаушыларды бұзуға апармауын қатаң ескерт. Өзіңді Құдай алдында мақұлданған, ұялуға мұқтаж емес, ақиқат сөзін тура бөлетін қызметкер ретінде көрсетуге тырыс. Ал қасиетсіз әрі бос сөздерден аулақ бол; өйткені олар барған сайын құдайсыздықты көбейтеді. 2 Тімотеге 2:14–16.