«Соңғы күндер» бірінші періштенің қозғалысында соттың ашылуы туралы хабарды білдіреді, ал үшінші періштенің қозғалысында соттың жабылуы жарияланады. «Соңғы күндерде» Құдай халқы Құдайдың сотын жариялау үшін көтерілді және көтерілуде, бірақ Құдай сотының хабаршысы болу үшін, сен сотты түсінуің керек. Лаодикиялық адвентизмнің, білімді топтың да, білімсіз топтың да, басты сипаты — олардың Құдайдың сотын білмейтіндігі. Барлық пайғамбарлар өздері өмір сүрген күндерден гөрі, неғұрлым нақ «соңғы күндерге» үн қатады.
«Ежелгі пайғамбарлардың әрқайсысы өз дәуірі үшін сөйлегеннен гөрі біздің заманымыз үшін көбірек сөйледі, сондықтан олардың пайғамбарлық етуі біз үшін күшінде. “Енді осының бәрі оларға өнеге ретінде болды; әрі дүниенің ақырғы кезеңдері жеткен бізге ескерту үшін жазылды”. 1 Қорынттықтарға 10:11». Selected Messages, 3-кітап, 338.
Барлық пайғамбарлар бір-бірімен үндеседі, сондықтан олардың пайғамбарлықтарының бәрі бірдей көріністі бейнелейді, ал сол көрініс — үкім күндері болып табылатын соңғы күндер туралы.
Пайғамбарлардың рухтары пайғамбарларға бағынады. Өйткені Құдай — тәртіпсіздіктің емес, тыныштықтың Құдайы, әулиелердің барлық қауымдарындағыдай. 1 Қорынттықтарға 14:32, 33.
Езекиелдің сегізінші тараудан басталатын аянындағы Иерусалим — Құдайдың қауымы, яғни соңғы күндердегі Лаодикеялық Жетінші күн адвентистер шіркеуі. Езекиелдің сегізінші және тоғызыншы тараулары Құдай үйіне шығарылатын соттың қорытындысында құлшылық етушілердің екі тобын айқындайды. Бір топ күнге тағзым еткен жиырма бес ақсақалмен бейнеленеді, ал шіркеуде және елде жасалып жатқан жиіркенішті істер үшін күрсініп, зарлайтындар Құдайдың мөрін алады. Он бірінші тарауда Езекиелдің аяны күнге тағзым ететін жиырма бес адамның жазалануының бейнесін одан әрі жалғастырады.
Сонда рух мені көтеріп, Жаратқан Иенің шығысқа қараған үйінің шығыс қақпасына алып барды; міне, қақпаның есігінің алдында жиырма бес адам тұр екен. Солардың арасында мен халық әмірлері Азур ұлы Жаазанияны және Беная ұлы Пелатияны көрдім. Сонда Ол маған былай деді: «Адам ұлы, міне, осы адамдар осы қалада зұлымдық ойластырып, арам кеңес береді. Олар: “Уақыты жақын емес; үйлер салайық; бұл қала — қазан, ал біз — етпіз”, — дейді. Сондықтан оларға қарсы пайғамбарлық айт, пайғамбарлық ет, ей, адам ұлы». Сонда Жаратқан Иенің Рухы менің үстіме түсті де, маған былай деді: «Сөйле! Жаратқан Ие былай дейді: “Уа, Исраил үйі, сендер осылай дедіңдер; әрі әрқайсыңның ойларыңда не туатынын Мен білемін. Сендер осы қалада өлтірілгендерді көбейттіңдер, оның көшелерін өлгендерге толтырдыңдар. Сондықтан Тәңір Ие былай дейді: сендердің оның ортасына жайғастырған өлгендерің — сол ет, ал бұл қала — қазан; бірақ Мен сендерді оның ортасынан алып шығамын. Сендер семсерден қорықтыңдар, ал Мен бастарыңа семсер түсіремін, — дейді Тәңір Ие. — Мен сендерді оның ортасынан шығарып, жат жұрттықтардың қолына тапсырамын және араларыңда үкімдерімді жүзеге асырамын”». Езекиел 11:1–9.
Иерусалим «қазан» ретінде айқындалады, ал Иерусалимдегі халық — қазанның ішінде пісіріліп жатқан «ет». Қолдарында қырып-жоятын қарулары бар періштелер жүзеге асыратын зұлымдарға арналған сот, жүз қырық төрт мыңның мөрленуі кезінде (өйткені Уайт қарындас Езекиел кітабының тоғызыншы тарауындағы мөрлеу Аян кітабының жетінші тарауындағы мөрлеумен бірдей екенін айтады), зұлымдардың Иерусалимнен аластатылатыны туралы ақиқатты да қамтиды. Жуық арада келетін жексенбілік заң кезінде рухани Иерусалим тазартылып, барлық таулардың үстінен ту іспетті көтерілетін болады.
Соңғы күндерде Жаратқан Иенің үйі тұрған тау таулардың ең биігіне орнығып, қыраттардан жоғары көтеріледі; сонда барлық халықтар соған қарай ағылады. Көптеген жұрттар барып: «Келіңдер, Жаратқан Иенің тауына, Жақыптың Құдайының үйіне көтерілейік; Ол бізге Өз жолдарын үйретеді, біз Оның соқпақтарымен жүреміз»,— дейді. Өйткені заң Сионнан шығады, ал Жаратқан Иенің сөзі Иерусалимнен тарайды. Ишая 2:2, 3.
Жексенбілік заң кезінде Иерусалим үшін жүзеге асырылатын тазару — Лаодикеялық адвентистердің аластатылуы, соның нәтижесінде тек Филадельфиялық адвентистер ғана қалады. Сол кезде заңды корпоративтік құрылым өз мәресіне жетеді, өйткені 1863 жылы жасалған құқықтық тәртіптегі бақылаушы субъект — Америка Құрама Штаттарының үкіметі; әрі Америка Құрама Штаттарының үкіметі елге жексенбіні сақтау міндетін күштеп енгізгенде, Жетінші күн адвентистері шіркеуінің корпоративтік құрылымы не заң жүзінде таратылып жіберіледі, не, бәлкім, оның атауы заңды түрде Жексенбілік адвентистер шіркеуі тәрізді бір нәрсеге өзгертіледі.
Иерусалимдегі зұлымдар жоюшы періштелер арқылы қазаннан шығарылып тасталған кезде, Лаодикеялық Адвентист шіркеуі аяқталады, ал Филадельфиялық қозғалыс ту ретінде көтерілетін рухани Иерусалимге айналады. Миха ежелгі адамдарға сөйлейді; Ишая оларды жарықты қараңғылық, ал қараңғылықты жарық дейтін келемеждеуші адамдар деп атайды; әрі бір сұрақ арқылы ежелгі адамдардың “сотты” білуге тиіс болғанын көрсетеді. Олар өздеріне назар салынған уақытты білуге тиіс еді.
Сонда мен былай дедім: «Тыңдаңдаршы, уа, Жақыптың бастықтары, әрі Исраил үйінің әміршілері; сотты білулерің сендерге тиісті емес пе? Сендер игілікті жек көріп, зұлымдықты сүйесіңдер; олардың терісін сыпырып алып, сүйектерінен етін айырасыңдар; сондай-ақ халқымның етін жеп, терісін сыпырып тастайсыңдар; сүйектерін сындырып, қазанға салғандай бөлшектейсіңдер, қазан ішіндегі еттей турайсыңдар». Миха 3:1–3.
Құдай Өзінің ақырғы күндердегі халқының «сотты білулерін» қалады, әрі әлі де қалайды, ал сот — бір ғана дара ұғым емес. Ол — бірнеше құрамдас бөліктері мен айқын межелері бар, кезең-кезеңімен өрбитін тарих. Ол — 1798 жылы басталып, мыңжылдықтың соңына дейін жалғасатын пайғамбарлық кезең. Ол әрі тергеуші, әрі үкімді жүзеге асырушы сипатқа ие. Ол жер планетасында өмір сүрген әрбір адамға, сондай-ақ көктен қуылған періштелерге де қатысты жүзеге асырылады. Сот кезеңдері — соңғы күндердегі Құдайдың адалдары үшін аса маңызды түсінік, өйткені Миханың сұрағына берілетін жауап: «иә, Исраил сотты түсінуге тиіс».
Еремия соңғы күндердегі Иерусалимнің ежелгі ақсақалдары Езекиелдің сегізінші тарауындағы күшейе түсетін төрт жиіркеніштілікпен бейнеленген, өрши түсетін бүліктің төрт ұрпағы арқылы көрсетілген «мәңгілік тайқудың» шегіне жеткен көрінісі екенін айқындайды. Еремия ежелгі ақсақалдардың спиритизмге шырмалғанын көрсетеді, өйткені олар «күнге, айға және аспанның бүкіл әскеріне» «табынады». Ол олардың «құлап, қайта тұрмайтынын» айқындайды, өйткені «олар Жаратқан Иенің сөзін қабылдамай тастады». Осы сипаттар арқылы Еремия «халық Жаратқан Иенің сотын білмейді» екенін айқындайды.
Сол уақытта, — дейді Жаратқан Ие, — Яһуда патшаларының сүйектерін, оның әміршілерінің сүйектерін, діни қызметкерлердің сүйектерін, пайғамбарлардың сүйектерін және Иерусалим тұрғындарының сүйектерін қабірлерінен шығарады. Оларды өздері сүйген, өздері қызмет еткен, соңынан ерген, өздері іздеген және табынған күннің, айдың және бүкіл көк әскерінің алдында жайып тастайды. Олар жиналмайды да, жерленбейді де; жердің бетінде тезек болады. Осы зұлым әулеттің аман қалғандарының, Мен қуып жіберген барлық жерлерде қалғандарының бәрі үшін өмірден гөрі өлім артық таңдалады, — дейді Әскерлердің Жаратқан Иесі. Оларға тағы былай де: Жаратқан Ие былай дейді: Құлаған адам қайта тұрмай ма? Теріс бұрылған адам қайта оралмай ма? Ендеше Иерусалимнің бұл халқы неге мәңгілік тайқумен кері шегінді? Олар алдауға берік жабысады, қайтуға бас тартады. Мен құлақ салып тыңдадым, бірақ олар дұрыс сөйлемеді; ешкім өз зұлымдығына өкініп: «Мен не істедім?» — демеді. Әрқайсысы шайқасқа лап қойған аттай өз жолына бұрылды. Тіпті көктегі дегелек те өз мерзімдерін біледі; көгершін, тырна және қарлығаш та өз келетін уақытын сақтайды; ал Менің халқым Жаратқан Иенің үкімін білмейді. «Біз данамыз, және Жаратқан Иенің заңы бізде», — деп қалай айтасыңдар? Міне, расында, ол босқа жасалды; хатшылардың қаламы бекерге еңбек етті. Даналар ұятқа қалды, үрейленді және ұсталды; міне, олар Жаратқан Иенің сөзін қабылдамай тастады; енді оларда қандай даналық бар? Еремия 8:1–9.
Бесінші тарауда Еремия Жаратқан Иенің үкімін білмейтіндерді «ақымақ» деп атайды.
Иерусалимнің көшелерін аралап шығыңдар, енді қараңдар, біліңдер, оның кең алаңдарынан іздеңдер: егер әділдік орнататын, ақиқатты іздейтін бір адам таба алсаңдар, Мен оны кешірер едім. Олар: «Тірі Жаратқан Ие»,— десе де, шынында жалған ант етеді. Уа, Жаратқан Ие, Сенің көздерің ақиқатқа емес пе? Сен оларды соқтың, бірақ олар қайғырмады; оларды жойдың, бірақ олар түзетуді қабылдаудан бас тартты; олар өз жүздерін тастан да қатты етті; олар қайтудан бас тартты. Сондықтан мен: «Әрине, бұлар кедейлер; олар ақымақ; өйткені олар Жаратқан Иенің жолын да, өз Құдайының әділ үкімін де білмейді»,— дедім. Еремия 5:1–4.
Соңғы күндердегі Лаодикеялық адвентизмде, Уайт қарындас «адвентист халқының тәжірибесін» білдіреді деп айқындайтын он қыз туралы астарлы әңгімедегі ақымақ қыздар ретінде бейнеленгендер «Жаратқан Иенің жолын да, өз Құдайларының сотын да білмейді». Келесі тарауда Еремия Жаратқан Иенің «жолы» «ежелгі соқпақтар» екенін анық көрсетеді, бірақ ақымақ лаодикеялық адвентистер ол жолмен жүруден де, кернейдің үніне құлақ асудан да бас тартады. «Керней» — соттың нышаны, ал, әрине, ақымақ лаодикеялық адвентистер оны білмейді.
Жаратқан Ие былай дейді: Жолдардың бойына тұрып, қараңдар; ежелгі соқпақтарды сұраңдар, игі жолдың қайда екенін анықтаңдар да, сол жолмен жүріңдер, сонда жандарыңа тыныштық табасыңдар. Бірақ олар: «Онымен жүрмейміз»,— деді. Сондай-ақ Мен сендердің үстілеріңе күзетшілер қойып: «Кернейдің үнін тыңдаңдар»,— дедім. Бірақ олар: «Тыңдамаймыз»,— деді. Сондықтан тыңдаңдар, ей, халықтар, және біл, ей, қауым, олардың арасында не бар екенін. Тыңда, ей, жер: міне, Мен осы халықтың басына қасірет түсіремін, бұл — олардың ойларының жемісі, өйткені олар Менің сөздерімді тыңдамады, сондай-ақ Менің заңымды да қабылдамай, оны теріске қақты. Еремия 6:16–19.
Жуық арада келетін жексенбілік заң кезінде «Оның заңын» «теріске шығарған» «қауымның» басына, «кернейдің даусына» «құлақ асудан» және кейінгі жаңбырдың «тыныштығы» табылатын «ескі жолдармен» «жүруден» бас тартқан сол «қауымға» әкелінетін «зұлымдық» келеді.
Ілиястың үш мәртелік қолданылуы жуық арада келетін жексенбілік заңнан басталатын атқарушы сот уақыты ішіндегі бір хабаршының және қозғалыстың қызметін айқындайды. Ілиястың үш мәртелік қолданылуымен тығыз байланысты — Келісімнің Хабаршысы үшін жол дайындайтын хабаршының үш мәртелік қолданылуы. Жол дайындайтын хабаршының үш мәртелік қолданылуы тергеуші сот уақыты ішіндегі бір хабаршының және қозғалыстың қызметін айқындап көрсетеді. Жол дайындайтын хабаршы мен Ілияс — өзара тығыз байланысты үш мәртелік қолданылулар; дәл сол сияқты Римнің үш мәртелік қолданылуы да Бабылдың құлауының үш мәртелік қолданылуымен тығыз байланысты, бірақ олардың Құдайдың сотымен байланысты маңызды айырмашылықтары бар.
Ілиястың үш мәрте қолданылуы және Келісімнің Хабаршысы үшін жол дайындайтын хабаршының үш мәрте қолданылуы Құдайдың Өзі таңдаған хабаршысы және сол хабаршының хабарламасына қосылатын қозғалыс арқылы жүзеге асырылатын үкімнің екі бөлек ісімен байланысты. Бұл екі іс үкімнің екі бөлек кезеңімен байланысты, дегенмен рәміздердің арасында қабаттасу бар.
Үшінші әрі соңғы Ілиястың ісі қазіргі Бабылдың үштік одағына шығарылатын атқарушы үкімге қатысты, ал жолды дайындайтын хабаршының ісі Құдай халқының тергеу үкімі мен тазаруына қатысты. Малахи кітабының үшінші тарауы екінші тараудың соңғы аятымен басталады.
Сендер Жаратқан Иені сөздеріңмен қажыттыңдар. Сонда да сендер: «Біз Оны немен қажыттық?» — дейсіңдер. «Жамандық істейтін әркім Жаратқан Иенің алдында игі, әрі Ол соларға разы», — дегендеріңде, яки: «Соттаушы Құдай қайда?» — дегендеріңде. Міне, Мен Өз хабаршымды жіберемін, ол Менің алдымда жол дайындайды; сонда өздерің іздеп жүрген Ие кенеттен Өз ғибадатханасына келеді, яғни өздерің сүйсінетін Келісімнің Хабаршысы; міне, Ол келеді, — дейді Әскербасы Жаратқан Ие. Бірақ Оның келетін күнін кім көтере алады? Ол көрінгенде кім тұра алады? Өйткені Ол тазартушының оты сияқты, әрі кір жуушының сілтісі сияқты. Ол күмісті тазартушы әрі арылтушы іспетті отырып, Левидің ұлдарын тазартады, оларды алтын мен күмістей арылтады, сонда олар Жаратқан Иеге әділдікпен тарту ұсынатын болады. Сонда Яһуда мен Иерусалимнің тартуы Жаратқан Иеге ежелгі күндердегідей, бұрынғы жылдардағыдай жағымды болады. Малахи 2:17–3:4.
Соңғы күндері, Малахи куәлігіне сәйкес, Құдай 1888 жылғы бүлікке жабысып алған Лаодикеялық адвентизмнен қалжыраған. 1888 жылғы бүлік Қорах, Датан және Абирам бүлігі арқылы алдын ала бейнеленген болатын, ал Қорах бүлігінің доктриналық дауы мынау еді: зұлымдық істейтіндер Жаратқан Иенің алдында әлі де әділ болып қала ма?
Ал Левидің ұлы Қааттың ұлы Ицһардың ұлы Қорах, сондай-ақ Рубен ұлдарынан Елиабтың ұлдары Дафан мен Абирам және Пелеттің ұлы Он адамдарды ертіп алды. Олар Мұсаға қарсы көтерілді, олармен бірге Исраил ұлдарының кейбіреулері, қауымның екі жүз елу әміршісі, қауымға белгілі, атақты адамдар болды. Олар Мұса мен Һаронға қарсы жиналып, оларға былай деді: «Сендер өздеріңе тым көп алып отырсыңдар! Өйткені бүкіл қауым — олардың әрқайсысы да — киелі, әрі Жаратқан Ие олардың арасында. Ендеше неге сендер өздеріңді Жаратқан Иенің қауымынан жоғары қоясыңдар?» Руларды санау 16:1–3.
Соңғы күндері Құдай 1957 жылғы бүлікке жабысып алған лаодикиялық адвентизмнен қажыды; бұл — ресми мәлімдеме түріне енгізілген 1888 жылғы бүліктің жай ғана көрінісі. *Questions on Doctrine* кітабы 1888 жылғы бүлікті заңдастырып бекітті; ал ол, 1888 жылғы конференцияда болуға тиіс екенін Уайт қарындасқа ескерткен періштенің куәлігіне сәйкес, Қорах, Датан және Абирам бүлігінің қайталануы еді, сондықтан ол Қорах бүлігінің тарихының қайталануын жазып алуы керек болатын. Бүлік үстінде Құдайдың өкілі Мұсаға қарсы Қорах, Датан және Абираммен бірге атақты екі жүз елу адам жиналды.
Езекиел кітабының сегізінші тарауында күнге тағзым ететін жиырма бес адам Қорах, Датан және Абирамның бүлігінде хош иісті зат түтеткен екі жүз елу адамның оннан бір бөлігін, яғни ондығын, білдіреді; олар 1888 жылғы бүліктің басшыларын бейнелеген еді, ал олардың ілімдік бүлігі 1957 жылы Questions on Doctrine кітабының жарық көруімен ресми түрде бекітілді.
Қорах, Датан және Абирамның бүлігі Құдайдың олар туралы шығарған «үкімін» — оларды қырық жыл бойы шөл далада қаңғып жүруге кескен үкімін — қабылдамай тастады. Лаодикиялық адвентизм 1863 жылы, 1856 жылы ұсынылған Лаодикияға арналған хабарды қабылдамай тастағаннан кейін, Лаодикия шөлінде қаңғып жүруді бастады; сенімдерінің жоқтығы салдарынан бұл хабар тағы да көп жылдар бойы шөлде қаңғып жүру үкімін туғызды. 1888 жылғы бүлік кезінде де олар ақсақалдар Джонс пен Ваггонер жеткізген Лаодикияға арналған хабарды әлі де қабылдауға ықылассыз болды.
1888 жылы қарсы шыққандар ақсақалдар Джоунс пен Уаггонердің рухани билігін ғана емес, сонымен бірге Елен Уайт пайғамбар әйелдің билігін әрі Киелі Рухтың билігін де қабылдамай тастады, өйткені олар бүкіл қауым бірдей киелі деген ұғымға сай әрекет етті.
1863 жылы олар Бетелдің өтірікші пайғамбарымен бірге ас ішуге қайта оралды, әрі осылай істеу арқылы ақырында Қорахтың бүлігімен бейнеленген құтқарылудың анықтамасын қабылдады, содан кейін сол жалған ілімді Questions on Doctrine кітабында ресми түрде бекітті. Бұл ілім — «сенім арқылы ақталудың» жалған анықтамасы.
1863 жылғы бүлік Хабаққұқтың екі кестесінде бейнеленген Миллердің асыл қазыналарын теріске шығарудың бастауы болды. Хабаққұқ кітабының екінші тарауында бірінші аяттағы «айтыс» ақыр соңында кідірген хабар жөніндегі келіспеушіліктері арқылы айқындалатын табынушылардың екі тобын туындатады.
Міне, тәкаппарланған оның жаны өз ішінде түзу емес; ал әділ өз сенімімен өмір сүреді. Аввакум 2:4.
Хабаққұқ кітабының екінші тарауындағы «айтыстағы» «әділдің» «сенімі» тақталарға анық жазылған «көрініске» негізделген еді. 1863 жылғы бүлікте тақталарға жазылғанды алып тастаудың алғашқы қадамы «әділдің» сеніміне енді ие болмағандар арқылы жүзеге асырылды. 1863 жылғы бүлік ақырында 1957 жылы сенім арқылы ақталу ілімінің жалған анықтамасын орнықтыратын бүліктің алғашқы тұқымын білдірді.
Бұл зерттеуді келесі мақалада жалғастырамыз.
«Иеміз Өзінің ұлы рақымымен халқына ағайындылар Уаггонер мен Джоунс арқылы аса қымбат хабар жіберді. Бұл хабар әлемнің алдына биікке көтерілген Құтқарушыны, бүкіл дүниенің күнәлары үшін шалынған құрбанды неғұрлым айқынырақ алып келуге тиіс еді. Ол Кепілгер арқылы сеніммен ақталуды паш етті; ол адамдарды Құдайдың барлық өсиеттеріне мойынсұнуда айқындалатын Мәсіхтің әділдігін қабылдауға шақырды. Көптеген адамдар Исаны назардан тыс қалдырған еді. Олардың көздері Оның құдайлық тұлғасына, Оның еңбегіне және адамзат әулетіне деген өзгермейтін сүйіспеншілігіне бағытталуы қажет болды. Барлық билік адамдарға мол сыйлар үлестіруі үшін Оның қолына берілген, сөйтіп дәрменсіз адам баласына Өзінің әділдігінің баға жетпес сыйын дарытсын деп. Бұл — Құдайдың әлемге жеткізуді бұйырған хабары. Бұл — қатты дауыспен жариялануға және Оның Рухының мол төгілуімен қатар жүруге тиіс үшінші періштенің хабары». Testimonies to Ministers, 91.
«Осы уақытқа арналған ақиқат, үшінші періштенің хабары, біз ұлы соңғы сынаққа жақындаған сайын барған сайын күшейе түсетін құдіретпен, қатты дауыспен жария етілуге тиіс». The 1888 Materials, 1710.
«Сынақ уақыты дәл алдымызға келіп тұр, өйткені үшінші періштенің қатты дауысы күнәні кешіруші Құтқарушы — Мәсіхтің әділдігінің ашылуында әлдеқашан басталып кетті. Бұл — даңқы бүкіл жер жүзін толтыратын періштенің нұрының басталуы». Selected Messages, book 1, 362.
«Кейінгі жаңбыр Құдай халқының үстіне төгілуге тиіс. Көктен құдіретті бір періште түсуге тиіс, сонда бүкіл жер оның даңқымен нұрланатын болады». Review and Herald, April 21, 1891.