Соңғы ескерту хабары Даниял кітабының он бірінші тарауының қырық төртінші аятында бейнеленген:
Бірақ шығыстан және солтүстіктен жеткен хабарлар оны алаңдатады: сондықтан ол көп адамды қырып-жойып, біржола құрту үшін қатты қаһарланып аттанады. Даниял 11:44.
Солтүстіктен келетін хабарлар солтүстік патшасының жолдауын білдіреді. Солтүстіктің шынайы патшасы — Мәсіх, ал папалық билік — солтүстіктің шынайы патшасы ретіндегі Мәсіхтің жер бетіндегі жалған көшірмесі. Жер бетіндегі бұл жалған көшірме — Шайтанның өкілі.
«Дүниелік пайда мен атақ-абыройға қол жеткізу үшін шіркеу жер бетіндегі ұлықтардың ықыласы мен қолдауын іздеуге жетеленді; осылайша Мәсіхтен бас тартқан ол Шайтанның өкілі — Рим епископына мойынсұнуға көндірілді». Ұлы күрес, 50.
Шайтан Құдайдың екі тағын да құлатуды көксеп келеді және осы ниетін жүзеге асыруға бағытталған сәтсіз әрекетінде Рим папасын пайдаланады.
Уа, таң ұлы Люцифер, сен көктен қалай құладың! Халықтарды әлсіреткен сен жерге қалай сұлатылдың! Өйткені сен жүрегіңде: «Көкке көтерілемін, тағымды Құдайдың жұлдыздарынан жоғары қоямын; солтүстіктің қиырындағы қауым жиналатын тауға да жайғасамын; бұлттардың биігінен де жоғары көтерілемін; Ең Жоғарғыға ұқсас боламын», — деген едің. Ишая 14:12–14.
Шайтанның қалауы — «Құдайдың жұлдыздары» арқылы бейнеленген Құдайдың саяси тағына отыру. «Жұлдыздар» — періштелер.
Менің оң қолымда өзің көрген жеті жұлдыздың және жеті алтын шамдалдың құпиясы мынау. Жеті жұлдыз — жеті қауымның періштелері, ал өзің көрген жеті шамдал — жеті қауым. Аян 1:20.
Шайтан да «солтүстіктің қиыр шеттері» бейнелейтін Құдайдың діни тағына отыруды қалайды.
Орналасқан жері көркем, бүкіл жер жүзінің қуанышы — солтүстік жақтағы Сион тауы, ұлы Патшаның қаласы. Забур 48:2.
Шайтан Құдайдың патшалығын құлатып, Жер шарын өз иелігі ретінде билеуге ұмтылып, папалық билікті қалыптастырды.
“Пұтқа табынушылық пен христиандық арасындағы бұл ымыра пайғамбарлықта Құдайға қарсы тұрып, өзін Одан жоғары қоятыны алдын ала айтылған ‘күнә адамының’ қалыптасуына әкелді. Жалған діннің сол алып жүйесі — Шайтанның күш-қуатының шебер туындысы, оның жер жүзіне өз еркіне сай билік жүргізу үшін таққа отыруға бағытталған әрекеттерінің ескерткіші.” Ұлы күрес, 50.
Қырық төртінші аятта солтүстіктен келетін «хабарлар» — Шайтанның хабары және оның жердегі өкілінің Жер планетасын өз билігіне алу әрекеті. Шығыстан келетін хабарлар — Киелі кітап пайғамбарлығындағы «шығыс желінің» хабары. «Шығыс желі» — исламның, яғни Киелі кітап пайғамбарлығындағы шығыс ұрпақтарының хабары. Аян кітабының жетінші тарауындағы мөр басатын періште шығыстан көтеріледі, ал жалған солтүстік патшасы мен исламның екі бөліктен тұратын хабары — сынақ мерзімі аяқталуға аз қалғанда жарияланатын мөр басу хабары.
Ол өз сарайының шатырларын теңіздердің арасында, даңқты қасиетті тауда тігеді; бірақ оның ақыры жетеді, оған ешкім көмекке келмейді. Сол кезде сенің халқыңның ұлдарын қорғайтын ұлы әмірші Михаил орнынан тұрады: халық атаулы пайда болғаннан бері сол кезге дейін ешқашан болмаған қиын-қыстау кезең басталады: сол кезде сенің халқың, кітапта есімі жазылған әрбір адам, құтқарылады. Даниял 11:45, 12:1.
Соңғы ескерту хабары — екі бөліктен тұратын хабар; ол Киелі кітаптың түрлі үзінділерінде нышандық түрде бейнеленген, әрі сол үзінділердің әрқайсысы соңғы қосарлы хабардың символдық мәніне қатысты өзіне тән ерекше куәлік береді. Шығыс желі сынақ мерзімі аяқталар алдында берілетін соңғы ескерту хабарын құрайтын екі хабардың бірі болғандықтан қызығушылық тудырады. Қырық төртінші аяттағы солтүстіктен келетін хабарлармен арақатынасы тұрғысынан алғанда, ислам ішкі хабарды, ал солтүстіктен келетін хабарлар сыртқы хабарды білдіреді. Мұның қызығушылық тудыратын себебі — исламның 1844 жылы миллериттер жариялаған қосарлы хабардың бір бөлігі болғандығында. Миллериттер тарихында ислам сыртқы хабар болған, ал қырық төртінші аятта ол ішкі хабар болып табылады. Миллериттер тарихындағы ішкі хабар он қыз туралы астарлы әңгіме мен соттың басталуын өзара сәйкестендірген 2 300 күн еді. 1840 жылғы 11 тамызда ислам сыртқы хабар болды, ал 1844 жылғы 12 тамыз ішкі хабар болды. Тамыздың он бірі мен он екісін қосқанда жиырма үш шығады, ал жиырма үш миллериттердің тарихын білдіреді, өйткені бұл Аян кітабының он төртінші тарауындағы алғашқы екі періштенің тарихы еді, ал жиырма үш санындағы үш үшінші періштенің хабарын білдіреді. Жиырма үш санында екі үштің алдында тұрғаны сияқты, алғашқы екі хабар үшінші хабардың алдында келеді.
Үшінші періште 1844 жылғы 22 қазанда, бірінші және екінші періштелердің қызметі аяқталған кезде келді. Олардың қызметі 2300 күн аяқталған тұста аяқталып, өлгендерді соттаудың басталуын белгіледі. Өлгендерді соттау 11 қыркүйекке дейін жалғасты; сол кезде Аян кітабының он сегізінші тарауындағы қосарлы хабар екі дауыспен бірге төмен түсті.
11 қыркүйек келіп, 1840 жылғы 11 тамыздағы оқиға қайталанғанда, ислам соңғы жаңбырдың басталуы мен жүз қырық төрт мыңның мөрленуінің белгісі болды. Жүз қырық төрт мыңға арналған сыртқы хабар — хайуан бейнесінің қалыптаса бастағанының белгісі ретіндегі Нашвилл. Миллершілер тарихында 1840 жылғы 11 тамызда исламға шектеу қойылғанда, бұл сыртқы хабар болды. 11 қыркүйекте исламға қойылған шектеу алынып тасталғанда, ислам ішкі хабарға айналды. Шығыс пен солтүстіктен келген хабарлар Аян кітабының он сегізінші тарауындағы екі үнді білдіреді.
Бірінші үн арқылы алғашқы үш аят орындалды, ал төртінші аяттағы үн Бабылдан шығуға шақыруды, яғни таяуда қабылданатын жексенбі туралы заңмен бірге басталатын зор үндеуді білдіреді. Бірінші аяттан үшінші аятқа дейінгі аяттар Нью-Йорктің зәулім ғимараттары Құдайдың жанасуынан құлатылған кезде орындалды.
“Енді менің Нью-Йоркті теңіздің алып толқыны шайып кетеді деп мәлімдегенім туралы хабар тарап жатыр ма? Мен мұны ешқашан айтқан емеспін. Мен онда қабат үстіне қабат қосылып, бой көтеріп жатқан зәулім ғимараттарға қарап тұрып: ‘Жаратқан Ие жерді сұрапыл сілкіндіру үшін орнынан көтерілгенде, қандай қорқынышты көріністер болады десеңізші! Сол кезде Аян 18:1–3 аяттарындағы сөздер орындалады’, — дегенмін. Аян кітабының бүкіл он сегізінші тарауы — жер бетінде алда болатын оқиғалар туралы ескерту. Бірақ Нью-Йоркке не болатыны жөнінде маған арнайы нұр берілген жоқ; тек бір күні ондағы зәулім ғимараттар Құдай құдіретінің аударып-төңкеруінен құлайтынын білемін. Маған берілген нұрдан дүниеде қирау болып жатқанын білемін. Жаратқан Иенің бір ауыз сөзі, Оның зор құдіретінің бір ғана жанасуы жеткілікті — бұл алып құрылыстар құлап түседі. Қаншалықты үрейлі болатынын көз алдымызға да елестете алмайтын көріністер орын алады.” Review and Herald, 1906 жылғы 5 шілде.
Алғашқы үш аят исламның үшінші қасіретінің келуін білдіреді. 9/11 оқиғасы жүз қырық төрт мың адамға мөр басылуының және соңғы жаңбырдың басталуын білдіреді. Мөр басылу туралы хабар ішке бағытталған, ал төртінші аяттағы Бабылдан шығуға шақыру сыртқа бағытталған. Алғашқы үш аят қауымға қатысты сотты бейнелейді, ал төртінші аят Құдаймен келісімде тұрған халыққа жатпайтындарға қатысты соттың басталуын білдіреді.
“Сонымен, әлемге ескерту жасауға арналған соңғы қызметте қауымдарға екі бөлек үндеу жолданады. Екінші періштенің хабары мынадай: ‘Ұлы қала Бабыл құлады, құлады, өйткені ол барлық халықтарға өз азғындығының ашу-қаһар шарабын ішкізді’. Ал үшінші періштенің хабары зор дауыспен жарияланған кезде, көктен: ‘Менің халқым, одан шығыңдар’, — деген дауыс естіледі.” Ревью энд Геральд, 1892 жылғы 6 желтоқсан.
Аян кітабының он сегізінші тарауындағы сол екі үн Мәсіхтің ғибадатхананы екі рет тазартуы арқылы алдын ала бейнеленген еді.
“Иса Өзінің халық алдындағы қызметін бастағанда, Ғибадатхананы оның киелілігін аяққа таптаған арамдықтан тазартты. Оның қызметінің соңғы істерінің бірі Ғибадатхананы екінші рет тазарту болды. Сол сияқты, дүниеге ескерту жасауға арналған соңғы жұмыста қауымдарға екі бөлек үндеу жолданады. Екінші періштенің хабары мынадай: ‘Ұлы қала Бабыл құлады, құлады, өйткені ол барлық халықтарға өз азғындығының қаһар шарабын ішкізді’ (Аян 14:8). Ал үшінші періштенің хабары зор дауыспен жарияланғанда, көктен былай деген дауыс естіледі: ‘Оның күнәларына ортақтаспауларың әрі оның басына түсетін апаттарға ұшырамауларың үшін, одан шығыңдар, Менің халқым. Өйткені оның күнәлары көкке дейін жетті, Құдай оның заңсыздықтарын есіне алды’ (Аян 18:4, 5).” Таңдамалы хабарлар, 2-кітап, 118.
Бастапқы нүкте
1838 жыл мен 1840 жылғы 1 тамыз аралығында Джозайя Литч Аян кітабының тоғызыншы тарауында айтылған, екінші бес айлық пайғамбарлық кезеңнен кейін келетін 391 жыл он бес күндік пайғамбарлықтың басталу уақытын анықтады. Оның бұл жаңалығы оған пайғамбарлықтың орындалатын жылы мен айын ғана емес, айдың нақты күнін де дәл болжауға мүмкіндік берді. 1844 жылғы 19 сәуірдегі алғашқы түңілуден кейін Сэмюэл Сноу Даниял кітабының сегізінші тарауындағы 2300 күннің басталу уақытын анықтады. Оның бұл жаңалығы оған жылды ғана емес, сол жылдың айы мен күнін де дәл болжауға мүмкіндік берді. Литчтің басталу уақытын анықтауы бірінші періштенің хабарына қуат берсе, Сноудың басталу уақытын анықтауы екінші періштенің хабарына қуат берді.
Бірінші және екінші періштелер 1798 жылдан 1844 жылғы 22 қазанға дейінгі миллершілер қозғалысын бейнелейді; сол күні болған ұлы түңілу үшінші періштенің келуін белгіледі. Үшінші періштенің тарихында Аян кітабының тоғызыншы тарауындағы бес айлық пайғамбарлықтың басталу нүктесінің анықталуы түн ортасындағы айқай хабары мен исламның осы хабарға қашан күш-қуат беретінін айқындайды. Үшінші періштенің соңғы ескертуі басталатын нүктенің осылай анықталуы Литч пен Сноудың типологиялық үлгі ретінде атқарған жұмысын қамтиды. Нэшвилл хабары түзетілуге тиіс, ал оның түзетілуі басталу нүктесі анықталған кезде жүзеге асады.
Миллериттер тарихында бес айлық пайғамбарлықтың басталу нүктесі 1299 жылғы 27 шілде болған еді, алайда 2026 жылы ашылған жаңалық Аян кітабының тоғызыншы тарауында екінші әрі одан ертерек кезеңге қатысты бес айлық пайғамбарлық бар екенін айқындайды. Осыны ұғыну тоғызыншы тарауда бейнеленген бүкіл тарихты біртұтас етіп біріктіреді және сол арқылы Ниневия шайқасының 632 жылы басталатын бес айлық кезеңге алып келетін пайғамбарлық тарихты ашатын кілт екенін көрсетеді.
627 жылы болған Ниневия шайқасынан бес жыл өткен соң Мұхаммед қайтыс болды. Оның өлімі 782 жылы Шығыс Римнің ислам тарапынан қорлануымен аяқталған алғашқы бес айлық пайғамбарлықтың басталуын белгіледі. Ниневияның «кілтінен» Мұхаммедтің өліміне дейінгі бес жылдық кезеңнен кейін Ниневия шайқасында бір-біріне қарсы тұрған екі тараптың бірі болған Парсы державасы күйреді. Парсы державасының күйреуі Мұхаммед қайтыс болғаннан кейін он жылдан соң болды. Осылайша, исламның шегірткелерін босатып шығарған Ниневия шайқасының «кілтінен» бес жыл өткен соң Мұхаммед қайтыс болды, ал оның өлімі бес айлық пайғамбарлықтың басталуын белгіледі. Содан кейін, Мұхаммедтің өлімінен он жыл өткен соң, Парсы державасы құлады. Осылайша, Ниневия кілті бұралған сәттен бастап әуелі бес жылдық, одан кейін он жылдық кезең өтті.
Бес пен он сандарының символдық арақатынасы — бес айлық пайғамбарлықтың «кілті». Пайғамбарлықтағы дәл сол алғашқы символдық бес пен оннан осы тараудағы «екі» бес айлық пайғамбарлықтың біріншісі бастау алады. Бес ай жүз елу күнді білдіреді. Бірінші бес айлық пайғамбарлық бесінші аятта, ал екіншісі оныншы аятта берілген. Үш жүз тоқсан бір жыл мен он бес күнді қамтитын, мерзімге қатысты үшінші пайғамбарлық он бесінші аятта берілген. Он бесінші аяттағы үшінші пайғамбарлық 1838 жылы баяндалды, ал 1840 жылдың тамызына дейін Литч бұл пайғамбарлықтың басталу уақытын анықтап қойған еді. Ол өзінің екінші баяндамасын 1840 жылғы 1 тамызда, яғни пайғамбарлықтың 1840 жылғы 11 тамызда орындалуына он күн қалғанда жариялады. Ол онда өзінің соңғы баяндамасын пайғамбарлықтың орындалуына он күн қалғанда, яғни пайғамбарлықтың соңғы он бес күнінің бесінші күні жариялады.
627 жылғы Ниневия шайқасынан бес жыл өткен соң Мұхаммед қайтыс болды. Оның өлімі 782 жылы Шығыс Римнің ислам тарапынан қорлануымен аяқталған алғашқы бес айлық пайғамбарлықтың басталуын белгіледі. Ниневияның «кілтінен» Мұхаммедтің өліміне дейінгі бес жылдық кезеңнен кейін, Мұхаммедтің өлімінен он жыл өткен соң, 642 жылы Нахаванд шайқасында парсылардың әскери күші шешуші жеңіліске ұшырады. Осылайша, исламның шегірткелерін босатып жіберген Ниневия шайқасының «кілтінен» бес жыл өткен соң Мұхаммед қайтыс болды; оның өлімі бес айлық пайғамбарлықтың басталу нүктесін белгіледі. Содан кейін, Мұхаммедтің өлімінен он жыл өткен соң, парсылардың әскери күші Нахавандта шешуші жеңіліске ұшырады. Осылайша, Ниневия кілті бұрылған сәттен бастап әуелі бес жылдық, одан кейін он жылдық кезең өтті.
Бірінші және екінші қасірет туралы пайғамбарлықтар 1840 жылғы 11 тамызда Константинопольдегі Осман билігінің шектелуімен аяқталды; сол кезде осы оқиғаға байланысты Литчтің бес және он күндік мерзімі толды. Сол үш жүз тоқсан бір жыл Езекиел кітабының төртінші тарауындағы пайғамбарлыққа сәйкес келеді. Онда Езекиелге үш жүз тоқсан күн бойы сол қырымен жату бұйырылған. Оған осылай ету туралы нұсқау бірінші тараудың бірінші аятынан басталатын үзіндіде берілген.
Отызыншы жылдың төртінші айының бесінші күні мен Кебар өзенінің бойында тұтқындардың арасында болғанымда, аспан ашылып, Құдайдың аяндарын көрдім. Езекиел 1:1.
“Отызыншы жыл” — Жосияның патшалық құруы кезінде басталған он жетінші мерейтойлық циклдің отызыншы жылы. Төртінші айдың бесінші күні 1844 жылғы 21 шілдеге сәйкес келді; бұл күн 1844 жылғы 19 сәуірдегі көңіл қалу мен 1844 жылғы 22 қазандағы көңіл қалудың арасындағы миллершілердің күту кезеңінің дәл ортасы болды. Сол күні Сэмюэл Сноу Бостонда түн ортасындағы жар салудың шынайы хабарын жариялаған кезде, алғаш рет “міне, күйеу жігіт келе жатыр” деген тіркесті қолданды. Миллершілер тарихындағы осы орта тұс Құдайдың рухтандыруы арқылы айқындалады.
“1844 жылдың жазында, 2300 күндік мерзім аяқталады деп әуелде есептелген уақыт пен кейінірек бұл мерзімнің соған дейін созылатыны анықталған сол жылдың күзінің аралығындағы дәл орта тұста, Киелі Жазбаның дәл өз сөздерімен мына хабар жарияланды: ‘Міне, Күйеу жігіт келе жатыр!’” Ұлы күрес, 398.
Мұндағы маңызды жайт, негізінен, Киелі кітаптағы уақытты есептеу тәсіліне қатысты, өйткені 17-ші Мерейтой циклінің 30-жылынан үш жүз тоқсан жыл кері есептесек, патшалықтың б.з.д. 977 жылы екіге бөлінген кезіне келеміз. Сол кезде Исраил патшасы Еробоғамның бүлігі Патшалар туралы бірінші кітаптың 13-тарауында мойынсұнбаған пайғамбар жариялаған Жосия туралы пайғамбарлықтың айтылуына себеп болды. Еремия кітабының бірінші тарауының екінші аятында Еремияның өз қызметін Жосия патша билігінің 13-жылында бастағаны көрсетілген.
Яһуда патшасы Амонның ұлы Жосияның тұсында, оның патшалық құрған он үшінші жылында оған Жаратқан Иенің сөзі келді. Еремия 1:2.
Жосияның патшалық құрған он үшінші жылы б.з.д. 627 жылға, яғни б.з.д. 587 жылғы қоршаудан қырық жыл бұрынғы уақытқа сәйкес келді. Езекиелдің Яһуда үшін оң қырымен жатқан қырық жылдық кезеңі сол жылы басталып, қоршау кезінде аяқталды; оның сол қырымен жатқан үш жүз тоқсан жылдық кезеңі де сол кезде аяқталды. Үш жүз тоқсан жылдық кезеңнің басталған тұсы — Исраилдің солтүстіктегі он руының патшасы Еробоғамның бүлігіне қарсы Жосия туралы пайғамбарлық жарияланған б.з.д. 977 жыл еді. Оңтүстіктегі Яһуда руының бүлігін қоршаудан қырық жыл бұрын басталған Еремияның қызметі бейнелейді. Жосия солтүстіктегі он рудың альфа бүлігінен басталып, оңтүстіктегі Яһуда патшалығының омега бүлігі көрініс бергенде аяқталған, б.з.д. 977 жылдан б.з.д. 627 жылға дейінгі кезеңді бейнелейді. Б.з.д. 977 жылы басталған әрі Езекиелдің сол қырымен жатуы арқылы бейнеленген үш жүз тоқсан жылдық кезең уақытты шеткі жылдардың бірін қоспай есептеу тәсілі бойынша тарихи тұрғыдан да, пайғамбарлық тұрғыдан да дәл келеді.
Алайда Құдай Сөзінде уақытты есептеудің эксклюзивті де, инклюзивті де тәсілі кездеседі. Дәл осы кезеңді инклюзивті тәсілмен есептегенде, б.з.д. 978 жылды да қоса есептеуіміз керек, өйткені пайғамбарлық мерзім жылдың ортасында (1844 жылғы 21 шілдеде) аяқталады. Демек, инклюзивті есептеу бойынша бұл кезең үш жүз тоқсан жылға емес, үш жүз тоқсан бір жылға тең болады. 587 жылы басталған қоршаудың бір бүтін оннан бес жылдық мерзімі инклюзивті есептеу бойынша үш жүз тоқсан бір жылға және одан кейін келетін ‘бір бүтін оннан бес’ жылға тең пайғамбарлық мерзімді береді. Езекиел кітабының төртінші тарауындағы бір бүтін оннан бес жыл, яғни он сегіз ай, бір күн бір жылға тең деген қағида белгіленген дәл сол тарауда келтірілген. Қоршаудың бір жарым жылы символдық тұрғыдан он бес күн деп те түсіндіріледі.
Езекиелдің қоршауындағы сандық есеп Аян 9:15-тегі пайғамбарлықтың сандық есебімен дәлме-дәл сәйкес келеді. Дәл осы тарихи оқиғаларда солтүстіктен келетін хабарлар Иерусалимнің екі рет қиратылуы арқылы бейнеленеді. Иерусалимді екі рет те соңғы күндердегі папалық билікті алдын ала бейнелеген солтүстік патшалары қиратты. Ислам арқылы бейнеленетін шығыстан келетін хабарлар да осы тарихи оқиғалармен ұштасады, ал Даниял кітабының он бірінші тарауының қырық төртінші аятындағы сыртқы және ішкі хабарлар адамзаттың сынақ мерзімінің аяқталуын жариялайтын екі бөліктен тұратын хабарды құрайды. Бұл хабар бес айлық пайғамбарлықтың жасырын басталу нүктесінің мөрі ашылғанда біріктіріледі. Оның мөрі ашылғанда, Литчтің бірінші періштенің хабарына күш-қуат берудегі еңбегі мен Сэмюэл Сноудың екінші періштенің хабарына күш-қуат берудегі еңбегі үшінші періштенің хабарына күш-қуат беруде бірігеді.
Литч пен Сноу мысалында көрініс тапқан алдыңғы хабардың түзетілуі 2020 жылғы 18 шілдедегі Нэшвилл хабарының сол түзетілуін типологиялық тұрғыдан бейнелейді, ал бастапқы нүктенің мөрі 2026 жылы, яғни 1989 жылы мөрі ашылған хабар 1996 жылы ресми түрде тұжырымдалғаннан отыз жыл өткен соң ашылды.
Бұл ойларды келесі мақалада жалғастырамыз.