Kitabu cha Danieli - Mia Moja Hamsini na Saba

لە ئایەتی یەکەمی بەشی دەیەمدا، پێمان ڕادەگەیەنرێت کە ئەو ساڵی سێیەمی کورەش بوو؛ بەڵام لە بەشی یەکەمدا، پێمان ڕادەگەیەنرێت کە دانیال تەنها تا ساڵی یەکەمی کورەش ژیا، یان بەردەوام بوو.

Ku myaka ibiri, Kuro yari yaraganje hamwe na Dariyo Umumedi mu by’ukuri; bityo rero wari umwaka we wa gatatu, ariko kandi wari n’umwaka we wa mbere.

بە شێوەی پێشبینیدا، کورش لە یەکەم و دوا بینینەکانی دانیالدا ناسێنراوە. بەشی یەکەمی دانیال، وەک لە وتارەکانی پێشووەدا پێشتر دەستنیشان کراوە، نوێنەرایەتی فریشتەی یەکەمی ئاشکراکردن ١٤ دەکات. کاتێک فریشتەی یەکەم لە پێشبینیدا دەستنیشان دەکرێت، هەموو تایبەتمەندییە پێشبینیکانی هەموو سێ فریشتەکەی ئاشکراکردن ١٤ لە خۆی دەگرێت. ئەو سێ هەنگاوەی ئینجیلی هەمیشەیی کە لە فریشتەی یەکەمدا نوێنەرایەتی دەکرێن، ئەمانەن: «لە خودا بترسن»، «شکۆی بدەنێ»، چونکە «کاتژمێری دادوەرییەکەی هاتووە.»

Nokuti Daniel hamwe n’abasore batatu b’intwari “batinyaga Imana,” bahisemwo kwanka indya za Babuloni, baguma ari abarya ibiterwa gusa. Mu kigeragezo c’ukubonwa n’amaso cakurikira, Daniel n’abo basore batatu b’intwari “bahaye Imana icubahiro” mu kuboneka kwabo kwiza kw’ubuzima, bitandukanye n’abarya indya za Babuloni. Haciye imyaka itatu, “isaha y’urubanza” yarashitse, igihe Nebukadineza yabagerageza maze akabasanga bafise ubwenge buruta incuro cumi ubw’abanyabwenge bose b’i Babuloni.

Hatua tatu za injili ya milele pia zinawakilishwa katika sura ya mwisho ya Danieli kama mchakato ambao kwa huo kuongezeka kwa maarifa huwatakasa, huwafanya weupe, na kuwajaribu wale wanaohesabiwa kuwajibika kwa nuru inayofunuliwa wakati wa mwisho. Katika sura ya kwanza ya Danieli, kama ilivyo katika ya mwisho, hatua tatu za malaika wa kwanza, zinazojumuisha pia malaika wote watatu, zinatambulishwa. Kwa sababu sura ya kwanza ni injili ya milele ya malaika wa kwanza, sura ya pili ya Danieli inamwakilisha malaika wa pili wa Ufunuo kumi na nne, ambapo jaribu la sanamu ya mnyama au sura ya Kristo linawakilishwa, kama ilivyokuwa katika jaribu la pili ndani ya hatua tatu za sura ya kwanza.

Kwakuba isahluko sokuqala nesesibili sikaDaniyeli zimelela ingelosi yokuqala neyesibili yesAmbulo ishumi nane, isahluko sesithathu kanye novivinyo lwaseThafeni laseDura, simelela umlayezo wengelosi yesithathu, kanye nesixwayiso sawo sokuba bangamukeli uphawu lwesilo. Esahlukweni sokuqala sikaDaniyeli, kushiwo unyaka wokuqala kaKoresi, kanti esahlukweni seshumi, okuyiso umbono wokugcina kaDaniyeli, uKoresi umelelwa ngonyaka wakhe wesithathu, kodwa siyazi ukuthi lowo nyaka wesithathu ungowokuqala wakhe, ngokuba uDaniyeli waqhubeka kuphela kwaze kwaba unyaka wokuqala kaKoresi.

因此，古列乃是一个包含三年的第一年的表号。他是第一位天使信息的表号。古列的第一年，在但以理第一次异象的最后一节中被提及，随后又在但以理最后一次异象的第一节中再次出现。认识古列的预言性表号意义，乃是重要的；而我们首先所确认的，就是他代表第一位天使的信息。这一点，在预言上可以由以下事实得以确定：但以理将他的第三年认作他的第一年；但更重要的是，这乃是借着他所颁布的第一道谕旨而被指明的。

چاڤەیی گەبریەل لە بەشی دەهەمدا لەگەڵ پاشاکانی فارس هەیبوو، سەبارەت بە ئەوە بوو کە کورەش بگەیەنرێت بەو ئاستەی کە بە تەواوی پێش بچێت و یەکەمین لە سێ فرمان ڕابگەیەنێت؛ ئەو فرمانانەی ڕێگەیان دەدا بە جولەکەکان بگەڕێنەوە و ئۆرشەلیم و پەرستگاکە دووبارە بنیاد بنێنەوە. فرمانی سێیەم دەستپێکی پێشبینیی دوو هەزار و سێ سەد ساڵی نیشان دەدا، کە کۆتایی هات کاتێک کە فرشتەی سێیەم لە ٢٢ی ئۆکتۆبری ١٨٤٤ گەیشت. فرمانی سێیەم نوێنەرایەتیی فرشتەی سێیەم دەکرد، و بۆیە فرمانی یەکەمی کورەش نوێنەرایەتیی هاتنی فرشتەی یەکەم لە ١٧٩٨ دەکرد. کورەش فرشتەی یەکەم نوێنەرایەتی دەکات، و لەبەر ئەم هۆیە لە پەرتوکی دانیالدا ساڵی یەکەمی ئەو سێ ساڵ نوێنەرایەتی دەکرد.

Nukeru Kairo nailele ti “taimi ni fakasobuta,” ka ko te taimi ne oko mai ei te uluaki agelu (Kairo) i te 1798, ne oko mai foki ei te “taimi ni fakasobuta” kae ne talaina te tusi a Tanielu. E talitonu me i te igoa Kairo ne māfua mai i te pati Pelesia mua ko te “Kūruš,” telā e uiga ki te “laa,” fakatasi mo te pati Elamite ko te “kursh,” telā e uiga ki te “nofoa fakatupu,” e fakaasi mai ei se fesokotakiga ki te pulega fakatupu io me ko te tulaga fakatupu. E toe fakasino atu foki a Isaia ki uiga konei o Kairo.

Kuroshi yalimwakilisha Kristo, maana alikuwa “mpakwa-mafuta” wa Bwana na aliitwa “mchungaji” wa Mungu, yeye aijengaye Yerusalemu na kuiweka misingi ya hekalu. Yeye ndiye anayehusika na kufunguliwa kwa malango yaliyofungwa, kama Kristo alivyo Yeye afunguaye wala hakuna mtu afungaye, naye afungaye wala hakuna mtu afunguaye. Naye Kuroshi amepewa “hazina za giza, na mali zilizofichwa za mahali pa siri.” Kuroshi hutimiza alama kadhaa za njia katika mstari wa harakati za matengenezo.

Awekĩra ihinda rĩa mũthia, rĩrĩa mũraika wa mbere aikaga, rĩrĩa ibuku rĩa Danieli rĩhingũragwo, na hĩndĩ ĩyo gũciarwo kwĩ ngwĩrĩrĩria ya ũmenyo ĩrĩa ĩrĩa kuuma “ndagano cia nduma, na ũtonga ũhithĩtwo wa handũ ha hitho.” Icio “ndagano cia nduma, na ũtonga ũhithĩtwo wa handũ ha hitho,” nĩcio ciũmba “mũsingi” ũrĩa “wakwagwo,” na “Hekarũ,” ĩrĩa yagĩrĩirwo “gũthondekwo mũsingi.” Kristo, ũrĩa waringĩrĩirio na Kuro, nĩwe “mũthũngatĩri” wa Jehova, ta ũrĩa Kristo athingatĩrĩirio hĩndĩ ya ubatitho wake. Nĩ ũndũ ũcio Kuro ti ũgĩkũyũ wa kwonania gũika kwa mũraika wa mbere no mũraika wa kerĩ, ũrĩa ũheaga mũraika wa mbere hinya rĩrĩa akĩikũrũka, ta ũrĩa Roho Mũtheru aikũrũkire rĩrĩa Kristo athingatĩrĩirio. Mũthenya wa 22 wa Mweri wa Ikũmi, 1844 Kristo ahingũrire mũrango kana “rũhingo” rwa gũthiĩ Handũ-Hatheru-gũkĩra, ũrĩa warĩ mũrango ũhĩtũkĩtwo. Kuro o nake nĩwe ũrĩa ũrĩkĩra gũika kwa mũraika wa gatatũ.

Kuro ni malaika wa kwanza, naye malaika wa kwanza anazo ndani yake sehemu zote za malaika wote watatu. Kuro ni wakati wa mwisho katika mwaka wa 1798, hapo malaika wa kwanza alipowasili. Kuro anawakilisha Agosti 11, 1840, wakati ujumbe wa malaika wa kwanza ulipotiwa nguvu (kupakwa mafuta). Anawakilisha kazi ya kuweka misingi, kama ilivyowakilishwa na kutolewa kwa chati ya 1843 katika Mei 1842. Anawakilisha ujenzi wa hekalu, kwa kuwa makundi mawili yalitenganishwa katika kushindwa kwa kwanza tarehe 19 Aprili, 1844, naye anawakilisha utengano wa pili katika kushindwa kukuu kwa tarehe 22 Oktoba, 1844.

Nzila zonse zolembera za kayendedwe ka kukonzanso ka a Millerite zinayimiridwa mwa Koresi, ndipo chifukwa chake nzila zolembera zimenezo zikuyimiriranso nzila zolembera za kayendedwe ka zikwi zana limodzi mphambu makumi anayi ndi zinayi. Kayendedwe ka a Millerite kanatsogozedwa ndi zizindikiro zimene Khristu anazindikiritsa kuti zidzatsogolera mbiri ya a Millerite.

Utîên ku Hatina Duyemîn ragihandin, demekî kin berî 1798-an, di sala 1755-an de dest pê kirin. Sala 1798-an dawîya dîlgirtina Îsraêla ruhanî di Babilona ruhanî de bû; ya ku Xwişk White hîn dike ku bi dîlgirtina rastîn a Îsraêla rastîn di Babilona rastîn de hatibû nîşandan, û ev dîlgirtin di dawiya heftê salên dîlgirtinê de bi dawî bû, gava Kûrûş ji dergehên vekirî ket hundir û Babilon stend, û Belşazzar kuşt.

مەبەستى كۆتایی هاتنی حەفتا ساڵەی بابیلۆن، نمونەی ساڵی 1798 بوو، و نیشانەهایی پێش 1798 هەبوون کە ڕاگەیاندن مسیح نزیکەیە بگەڕێتەوە.

Kairo agha añanzwiini kilelenta yi 1798. Abahandi b’amateka bakunda kuba badasobanutse neza ku butegetsi bwa Dariyo na Kairo, ariko Ijambo ry’Imana ryo riratomoye. Ubwami bw’Abamedi n’Abaperesi bwakurikiye ubwami bwa Babuloni, kandi umwami wa mbere w’Abamedi n’Abaperesi yari Dariyo, nubwo mwishywa we Kairo ari we wari umugaba w’ingabo wafashe Babuloni mu ijoro ry’umunsi mukuru wa nyuma wa Belishazari. Kairo na Dariyo bombi bashushanyaga igihe cyabanjirije iherezo ry’imyaka mirongo irindwi y’ubunyage, kigereranya igihe cy’iherezo mu 1798, kandi na cyo kigashushanya igihe cy’iherezo mu 1989.

Mu gihe cy’imperuka mu mateka ya Mose, haranzwe n’amavuka ya Aroni na Mose, batandukanyijwe n’imyaka itatu. Ayo mateka yagereranyaga mu buryo bwuzuye cyane amateka ya Kristo, kandi igihe cy’imperuka muri ayo mateka cyaranzwe n’ivuka rya Yohana, maze nyuma y’amezi atandatu havuka mubyara we Yesu. Igihe cy’imperuka gifite ibimenyetso bibiri by’inzira, kandi Dariyo na Kuro bombi baranga iherezo ry’ubunyage bw’imyaka mirongo irindwi, bwagereranyaga iherezo ry’ubunyage bw’imyaka igihumbi na magana abiri na mirongo itandatu. Igikomere cyica cy’inyamaswa ya gipapa mu mwaka wa 1798, cyakurikiwe mu mwaka wakurikiyeho n’urupfu rw’uwari yarayigenderagaho kandi akayitegekaho. Mu 1989, Reagan na Bush wa mbere, bombi bari ba perezida.

Kuro markas la signojn, kiuj anoncas la alvenantan tempon de la fino, kaj li markas la tempon de la fino. Li markas la multiĝon de scio, kaj la potencigon de la unua mesaĝo, kiam anĝelo malsupreniras, kaj li markas la laboron, kiu tiam estas entreprenata por meti la fundamentojn, la laboron de konstruado de la templo, kaj la alvenon de la tria anĝelo, kiam la Mesaĝisto de la Interligo subite venas al Sia templo.

Ibimenyetso bya Kuro na Beluteshatsari bihagarariye amateka yihariye y’ubuhanuzi mu minsi y’imperuka. Ikimenyetso cya Beluteshatsari kitumenyesha ko abantu bahagarariwe ari abo ijana na mirongo ine na bane igihumbi, ari bo gisekuru cya nyuma cy’abantu b’isezerano. Bashyizwe mu mateka y’ubuhanuzi ahagarariwe na Kuro, ahagarariye amateka yabanje 1798, na 1989, na 11 Nzeri 2001, kuko Kuro ahagarariye ibyo bimenyetso byose by’inzira. Nanone ahagarariye ugucika intege ko ku wa 18 Nyakanga 2020, ndetse n’itegeko ryo ku cyumweru rigiye kuza vuba muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Urufunguzo rwo kumenya aho iyerekwa rya nyuma rya Daniyeli rishyizwe mu buhanuzi rubonerwa mu byo Daniyeli azi.

Vesi ya kwanza, Danieli (Belteshaza) ana ufahamu wa “jambo” na pia wa “ono.” “Jambo” hilo ni neno la Kiebrania “dabar,” lenye maana ya “neno,” nalo latumiwa na Gabrieli kuwakilisha ono la “chazon” la miaka elfu mbili mia tano na ishirini (“nyakati saba”). “Ono” katika vesi ya kwanza, ambalo Danieli analielewa, ni ono la “mareh” la miaka elfu mbili mia tatu. Watu wa agano wa Mungu wa siku za mwisho hawakuzielewa “nyakati saba” wakati wa mwisho mwaka 1989. Hawakuzielewa “nyakati saba” hadi baada ya Septemba 11, 2001, kwa hiyo ni lazima Danieli awe katika wakati wa mwendo wa matengenezo ya kiunabii unaowakilishwa na Koreshi baada ya Septemba 11, 2001, kwa kuwa Danieli, akiuwakilisha mwendo wa mwisho wa kiunabii, anaelewa “jambo” na “ono” pia.

Danyeli amemenyeka kuwa alikuwa katika kipindi cha siku ishirini na moja cha kuomboleza. “Katika siku hizo” za maombolezo, Danyeli alikuja kulielewa lile “jambo,” naye pia alikuwa na ufahamu wa ile “njozi.” Kweli iliyowakilishwa na lile “jambo” ilifunuliwa kwa Danyeli katika siku za maombolezo. Watu wa Mungu wanawakilishwa kuwa “wanaomboleza” katika mistari ya matengenezo kabla tu ya Kilio cha Usiku wa Manane. Maombolezo hayo yanawakilishwa na Martha na Mariamu wakimwombolezea Lazaro, kabla tu ya Kuingia kwa Ushindi. Yalidhihirishwa na kuvunjika moyo baada ya msiba wa kwanza katika historia ya Wamileriti kama ilivyoelezwa na Yeremia.

Yeremia hakufurahia, kama vile raia wa Sodoma na Misri walivyofurahia katika Ufunuo sura ya kumi na moja, kwa ajili ya kifo cha wale mashahidi wawili. “Kutofurahia” ni kuomboleza. Maombolezo ya Belteshaza yanatambulisha maombolezo yanayohusishwa na kifo cha wale mashahidi wawili. Tarehe 18 Julai, 2020, na 3 Novemba, 2020, wale mashahidi wawili wa pembe ya kweli ya Kiprotestanti na pembe za Kirepublican za mnyama wa nchi waliuawa katika mitaa ya Sodoma na Misri, ambako pia Bwana wetu alisulubiwa. Bwana wetu aliposulubiwa, wanafunzi Wake walianza kuomboleza. Wale mashahidi wawili waliwakilishwa katika Ufunuo sura ya kumi na moja kama Musa na Eliya.

Mu Mandiko harimo aho Kristo avugwa nka Mikayeli inshuro eshanu: inshuro eshatu mu gitabo cya Daniyeli, imwe mu gitabo cya Yuda, indi na yo mu gitabo cy’Ibyahishuwe. Mu gice cya cumi turimo gusuzuma ubu, Mikayeli avugwamo inshuro ebyiri, ku mirongo ya cumi n’itatu n’iya makumyabiri n’umwe, hanyuma akongera kuvugwa mu gice cya cumi na kabiri, umurongo wa mbere. Yamenyekanishijwe mu Ibyahishuwe igice cya cumi na kabiri, umurongo wa karindwi. Mu gitabo cya Yuda, Mikayeli avugwa ko ari we wazuye Mose, uwo mu Ibyahishuwe igice cya cumi na kimwe ari umwe mu bahamya bapfuye bari baryamye mu muhanda.

Yuda kitabında, hem Sodom’un hem de Mısır’ın bağlamında —Vahiy on birinci bölümde Musa ile İlyas’ın öldürüldüğü büyük kenti temsil eden bağlamda— Mesih, Mikail tarafından temsil edilerek, Musa’nın bedenini diriltir. Vahiy on birinci bölümde Musa ile İlyas, simgesel olarak üç buçuk gün ölü kalmışlardı; ve Belteşassar için tutulan yas günleri, Mikail gökten aşağı indiğinde sona erer. Satır üzerine satır, Daniel onuncu bölüm birden dörde kadar olan ayetler, iki tanığın Mikail tarafından diriltildiği anda sonuçlanan yas dönemini tanımlamaktadır.

Tuzoendelea na funzo hili katika makala inayofuata.