Pirtûka Danîêl — Hejmar Haftêyan

Mungu alipoingia katika agano na Israeli ya kale, alitoa mbao mbili za mawe kuwa msingi na ishara ya uhusiano wa agano. Mbao hizo mbili pia zilibainisha wajibu wa Israeli ya kale kuuwasilisha kwa ulimwengu ushuhuda ulio hai wa hizo mbao mbili. Mungu alipoingia katika agano na Israeli ya kisasa, alitoa mbao mbili za mawe kuwa msingi na ishara ya uhusiano wa agano. Mbao hizo mbili pia zilibainisha wajibu wao wa kuuwasilisha kwa ulimwengu ushuhuda ulio hai wa mbao zote nne.

Hizo meza gili gahewa Isiraeli ya kale ya halisi mara tu baada ya Mungu kuwaokoa kutoka katika utumwa halisi wa utumwa wa Misri, na kuwaleta kupitia katika kukatishwa tamaa kwa kuvuka Bahari ya Shamu. Kipindi cha muda ambacho Isiraeli ya kale ya halisi ilikuwa katika utumwa kilikuwa kimetambuliwa mahsusi katika unabii kuwa miaka mia nne na thelathini, na walipokuwa katika utumwa Isiraeli ya kale ya halisi ilisahau, na ikaacha kuishika, Sabato ya siku ya saba.

Jedwali mbili zilitolewa kwa Israeli ya kiroho ya kisasa mara tu baada ya Mungu kuwaokoa kutoka katika utumwa wa kiroho wa kifungo cha Kikatoliki, na kuwaongoza kupita katika masikitiko makuu ya mwaka 1844. Kipindi cha wakati ambacho Israeli ya kiroho ya kisasa ilikuwa katika utumwa kilikuwa kimetambuliwa mahsusi katika unabii kuwa ni miaka elfu moja mia mbili na sitini, na walipokuwa katika utumwa, Israeli ya kiroho ya kisasa ilisahau, na ikaacha kushika, Sabato ya siku ya saba.

Katika historia yenyewe ambapo Mungu alimpa Mose zile mbao mbili ili azipeleke kwa Israeli ya kale, ndugu yake Haruni alikuwa akitengeneza sanamu ya ndama wa dhahabu. Zile mbao mbili za Amri Kumi zinathibitisha kwamba Mungu ni Mungu mwenye wivu, na wivu wake hudhihirishwa hasa dhidi ya ibada ya sanamu; naye Mose alipokuwa akishuka mlimani, Israeli ya kale ilikuwa ikicheza uchi kuizunguka ile sanamu ya dhahabu iliyokuwa imetengenezwa na yule aliyekuwa amechaguliwa kuwa msemaji wa Mungu.

Mukwavo wa mprofeti oyo akambaki Yisraele ya kala na kati ya lisolo ya kondimana, tango bapesaki bitando mibale ya kondimana, azalaki mokonzi na botomboki ya ekeko ya zuwa. Mobali ya moprofetesi oyo akambaki Yisraele ya mikolo ya sika na kati ya lisolo ya kondimana, tango bapesaki bitando mibale ya kondimana, azalaki mokonzi na botomboki ya 1863, mpe 1863 ezali kotya elembo ya libota ya liboso ya Adventisme lokola elakisami lokola ekeko ya zuwa oyo etiamaki na ekotelo ya ekuke ya etumbelo.

“altāri” ni ishara ya Kristo.

“lango” ni kanisa.

Mu 1863, Ubwadiventisti bw’i Lawodikiya bwabaye itorero ryanditswe mu buryo bwemewe n’amategeko, bityo bureka kuba umuryango w’ugusunikira ibintu imbere. Icyo gihe ni bwo “bwinjiye” mu mateka y’amatorero. Mu 1863, itorero rya Kristo ryinjiye mu ishyirahamwe ryemewe n’amategeko n’ubutegetsi bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Muri uwo mwaka kandi bashyizeho imbonerahamwe mpimbano kugira ngo isimbure ya mbonerahamwe ebyiri zera za Habakuki. Akimara gutegurwa kwa ya mbonerahamwe ya kabiri, mu buryo bw’amateka y’ubuhanuzi, abagereranywa na Aroni bari bari gutegura ishusho mpimbano.

Itumikya ya kabiri ni yo miburo isobanutse kuruta iyindi yose irwanya gusenga ibigirwamana no kuramya amashusho. Ni na ho Imana yihishurira imico yayo ko ari Imana ifuha. Ni na ho kandi ishyiraho ihame ry’uko ibikira urubanza abanyabyaha kugeza ku buzukuruza bwa gatatu n’ubwa kane. Amategeko Cumi ni ishusho y’imico ya Kristo.

Kristoʼs imutima ni chajeko Chake, ndipo chimaphatikizamo kuti Iye ndi Mulungu wa nsanje. Nsanje ya Mulungu inaonekera mwa Kristo pamene Iye kawiri anayeretsa kachisi. Pa kuyeretsa koyamba kwa kachisi, ophunzira amene anaona ntchitoyi pambuyo pake anakumbukira kuti Malemba anatchula za nsanje ya Mulungu.

Mu Maandiko, katika Kiebrania na Kiyunani pia, neno “mwenye wivu” vilevile ni neno “mwenye husuda ya kimungu.” Ni neno lilelile. Kristo alipoisafisha hekalu, alikuwa akidhihirisha wivu wa Mungu, ambao ni sifa ya tabia ya Mungu inayotambulishwa katika amri ya pili, nayo hudhihirishwa hasa dhidi ya ibada ya sanamu. Musa aliposhuka mlimani akiwa na yale mbao mawili na kufahamu kile alichokuwa amefanya Haruni na kile watu walichokuwa wakifanya, alivivunja vile mbao viwili. Vile mbao viwili vilikuwa mfano wa kweli wa wivu huo, kwa maana vilikuwa vielelezo vya kimwili vilivyomtambulisha Mungu kuwa ni Mungu mwenye wivu. Musa alipovivunja vile mbao viwili, alikuwa akidhihirisha wivu wenyewe unaotambulishwa katika amri ya pili.

Вавилон хъуртти — Дала характеристикан сведетельствош ду. Дала характер — Христосан хьакъанца адамашкахь кхолла еза сурт ду. Шина хъурттан — цхьаьна хила яла ревностийн бакъйола сурт ду, амма Ааронас, бакъйолу ревностийн сурт къамелаш долу къадина Исраила дӀайалойла хенахь, ревностийн хийцама сурт кхоллина. Христос чохь кхоллина болуш болчара Цуьнан сурт а, Цуьнан хьакъан дехкар а ю, амма Аарона цхьанакхетарийн гӀиллакхаша мичахь юьзна белха йохка доьхьал хьекъна дара, цундела уьш Лаодикийчоьнга бара. Лаодикийчоь “къина, къизала, гӀийла, бӀарзойла, хьашкагӀа” бу.

Mu 1856, imyaka irindwi mbere y’uko iyo mbonerahamwe y’impimbano ikorwa, James na Ellen White bombi bagaragaje ko uwo mutwe wari warinjiye mu mimerere y’i Lawodikiya. Mu 1863, Uwadiventisime yari “yambaye ubusa” mu buryo bw’umwuka nk’uko Isirayeli ya kera yari “yambaye ubusa” mu buryo bugaragara, ubwo babyinaga bakikije iyo shusho y’ishyari y’impimbano. Iyo mpimbano Aroni yari yakoze yari ikigirwamana gikozwe mu izahabu, ariko yari ishusho y’inyana, ari yo nyamaswa. Yari ishusho ya ya nyamaswa, kandi kandi yari n’ishusho igenewe ya nyamaswa. Ya nyana y’izahabu yari ishusho ya ya nyamaswa, ariko kandi yari yaratujwe ku mana Aroni yatangaje mu buryo butari ubwo gukiranuka ko ari zo zakijije Isirayeli mu bubata bwa Egiputa.

Vyanzo va zahabu vilikuwa mfano wa mnyama, lakini vilitolewa wakfu kwa miungu ya uongo, na kwa hiyo vilikuwa pia sanamu (sadaka) kwa yule mnyama. Sanamu hiyo ilitengenezwa kwa zahabu, ambayo ni ishara ya Babeli, nayo ilikuwa ndama, ambayo ndiyo namna ya juu kabisa ya sadaka katika huduma ya patakatifu. Iliwekwa wakfu kwa miungu ya Misri. Babeli wa Siri (kwa kuwa ushuhuda wote wa kinabii hutambulisha mwisho wa ulimwengu) hujumuisha mwanamke ampandaye mnyama. Mnyama ampandwaye na huyo mwanamke ni Umoja wa Mataifa (wafalme kumi), naye ni ishara ya yule joka, ukana-Mungu na Misri. Mwanamke mwenyewe ni bandia ya kanisa la kweli la Mungu. Ndama wa zahabu ambaye Haruni aliweka wakfu kwa miungu ya Misri alikuwa mfano wa yule kahaba mkuu wa Ufunuo kumi na saba, ambaye ni Babeli (zahabu), ampandaye mnyama (Misri) na kanisa la bandia (ndama).

Di heman demê de Harûn gorî pênaseya ku nûha hat diyarkirin gorîbanek ava kir, ya ku Mesîh, gorîbanê rastîn, temsîl dike. Piştre ew pergaleke perestina sexte saz kir, çimkî ji bo roja paşîn cejnek ji Xudan re ragihand. Golikê zêrîn ê Harûn wêneyek “ji” û “bo” wê heywanê bû, û ew “li pêş” Mesîhek sexte hate danîn, û rojek hate tayînkirin da ku pergala wî ya perestina derewîn were pîrozkirin.

Yunaɨti Tepuɨti eyo itepya mfanano wa nyamapori, kisha huilazimisha dunia kuufuata mfano wake. Yunaɨti Tepuɨti ina uwezo wa kuilazimisha dunia mfumo huo wa ibada, nayo hufanya hivyo mbele ya yule nyamapori, “mbele” yake.

mirovê gunehê, ku papatî ye, heywanê deryayê yê Dîtina Yohanna sezdehan e. Gava Dewletên Yekbûyî wek ejdeha biaxive, di yasa Yekşemê ya nêzîk de, wê demê dest pê dike ku cîhanê bi zor bixe ku wêneyek ji bo heywanê “li pêş” wê saz bike. Heywanê ku li pêş Dewletên Yekbûyî ye (heywanê axê), papatî ye (heywanê deryayê). Papatî Mesîhek derewîn e, û Harûn wêneyê xwe yê zêrîn li pêş Mesîhek derewîn saz kir, çimkî Mesîh gorîgeha rastîn e. Harûn dû re sîstemek derewîn a perestîşê damezrand, wekî ku di ragihandina roja cejnê de tê nîşandan ku diviya roja din pêk were. Dewletên Yekbûyî jî bi zor sîstemek derewîn a perestîşê tîne ser kar, û ew jî bi rojek derewîn a perestîşê ve girêdayî ye.

Mûsa gava ku ji çiyê daxist, nakokî di navbera wêneyê rast û wêneyê derewîn ê qeyretê de bû—wêneyê Mesîh an wêneyê Şeytan. Wê derewînkirinê ji Mesîhekî derewîn (gorîgeh), ezmûnekî derewîn (Laodîkeyayî), û rojeke derewîn a perestinê pêk tê (“sibe cejneke Xudan e”). Serhildana golika zêrîn serhildana yasaya Yekşemê ya zû tê temsîl dike, lê di heman demê de serhildana Adventîzma Laodîkeyayî di sala 1863-an de jî temsîl dike.

Mu 1863, patebur y’amatatti yinjijwiirwe kugira ngo ihishwe amabuye y’agaciro y’inzozi za Miller nk’uko yari yaragaragajwe ku mpapuro ebyiri za Habakuki. Izo mpapuro ebyiri zari zarashushanyijwe mbere n’izo mpapuro ebyiri Mose yahawe ku musozi. Mu 1863, habayeho isano ryemewe n’amategeko n’ubutegetsi bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, bityo iherezo ry’umutwe w’Abamillerite riragerwaho, kandi umutwe w’i Lawodikiya wiyandikishwa mu buryo bwemewe n’amategeko nk’itorero ry’Abadiventisti b’Umunsi wa Karindwi. Uwo mubano washushanyijwe n’igishushanyo cya Aroni cy’inyamaswa, ari cyo mu buryo bw’ubuhanuzi gisobanurwa nk’ihuriro ry’Itorero na Leta, bityo bikaranga mu ishusho Abamillerite bashyiraho umubano w’Itorero na Leta mu 1863, kandi nanone bikaranga mu ishusho Leta Zunze Ubumwe za Amerika ku cyumweru gitegetswe n’amategeko kiri hafi kuza.

Aarona rā guḍi-ḍānsiṅa mūḍhāḥ, ye Laodikeāyāḥ kṛtrima-anubhavasyāḥ pratinidhayaḥ santi, te yathā 1856 varṣe Millerite āndolanaṃ jātaṃ tathā eva āsan. Yā ātmika-anubhūtiḥ Aarona rā ḍānsiṅa mūḍhaiḥ pratinidhīkṛtā, sā Mūsāyā anubhavena virodhena darśitā, yaḥ mūrti-pūjāyāṃ prati Īśvarasya svabhāvasya īrṣyāṃ prakāśayan āsīt. Bhaviṣyavāṇyāṃ “nṛtya” iti vañcanāyāḥ pratikam asti, tathā ca Aarona rā ḍānsiṅa mūḍhāḥ tasya vañcanāyā api pratinidhayaḥ āsan, yā United States dvārā ānīyate yadā sā Nebuchadnezzarasyā vādyavṛndasya tāle nṛtyituṃ jagat balāt kārayati, yāvat Tyre rā veśyā svāni gītāni gāyati.

Mu mwaka wa 1863, urugendo rw’Abamileriti b’i Lawodikiya rwahindutse Itorero ry’Abadivantisiti b’Umunsi wa Karindwi b’i Lawodikiya ryanditswe mu buryo bwemewe n’amategeko. Nk’uko byagaragajwe mu nyandiko zabanje, mu 1863 Yeriko yongeye kubakwa, kuko Yeriko ari ikimenyetso cy’ubutunzi bwa Lawodikiya kandi ikaba ikora nk’igihimbano cy’umujyi wa Yerusalemu. Mu 1863, kwinjizwa kw’ikarita y’ubuhanuzi y’igihimbano kwagereranyaga isubirwamo ry’amateka ya Aroni, inyana y’izahabu, n’abapfapfa babyinaga. Amateka yo gukizwa ku Nyanja Itukura yakoreshejwe kenshi na Mushiki wa White mu kugaragaza amateka y’Abadivantisiti bo hambere, kandi iri shyirwa mu bikorwa rihura neza rwose n’amateka ya Mose na Aroni mu mpaka zerekeye ishusho y’ishyari.

Mu 1863, obuloko obwasooka obw’Obwadiventi obw’e Laodikiya bwatandika ng’ekifaananyi eky’obuggya bwe kyateekebwa mu mulyango (ekkanisa), ogwali mu maaso g’ekyoto (Kristo). Obuloko obwo obwasooka ne “buyingira” mu byafaayo ebyeyongera eby’emizizo.

Tukwendelea na mawona ga mu nathîni ino îrîa îkûrû.