ڤه‌جوونی میلەری لە بەشی حەوتی ئیشایا بە پێشبینییەکی شەست و پێنج ساڵی نیشان درا، کە لە ساڵی 742 پ.ز دەستی پێکرد. ئەو شەست و پێنج ساڵەی کە لە مێژووی ئیشایا ڕوویدا، نوێنەرایەتی ئەو شەست و پێنج ساڵە دەکات لە 1798 تا 1863. ئەلفا و ئۆمێگا هەمیشە کۆتایی لەگەڵ سەرەتا پیشان دەدەن. ئەو پێشبینییەی شەست و پێنج ساڵییە نەفرەتی حەوت جار دژ بە شانشینی باکووری و باشووری ئیسرائیل دیاری دەکات. یەکەم حەوت جار دژ بە شانشینی باکووری لە ساڵی 723 پ.ز دەستی پێکرد، نۆزدە ساڵ دوای ئەوەی ئیشایا ئەو پێشبینییەی بۆ پاشا ئاحاز خستەڕوو. دوا حەوت جار دژ بە شانشینی باشووری لە کۆتایی ئەو شەست و پێنج ساڵە، لە ساڵی 677 پ.ز دەستی پێکرد.

Efuraimu n’agateeko ka mbere k’incuro ndwi karangiye mu 1798, ari co gihe c’iherezo igihe iyerekwa ry’Uruzi Ulai rwo mu bice vya munani n’icenda vya Daniyeli ryafunguwe. Mu buryo bw’ubuvugishwa bwashize akara ku kuza kw’ubutumwa bw’umumarayika wa mbere no ku ntango y’ubuvugishwa y’umuhari w’Abamillerite. Yuda n’agateeko ka nyuma k’incuro ndwi karangiye mu 1844, ari kwo kuza kw’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu. Inyuma y’ivyo imyaka cumi n’icenda, mu 1863, ya myaka mirongo itandatu n’itanu igereranijwe mu ntango y’ukuvugishwa yashize akara ku iherezo ry’umuhari w’Abamillerite no ku ntango y’ishengero ry’Abadiventiste b’umusi ugira indwi ry’i Lawodikiya. Imyaka indwi imbere ya 1863, mu 1856, James White yatanguye kwerekana ko umuhari w’Abamillerite wari warahagaritse kuba ishengero ry’i Filadelufiya kandi wahindutse ishengero ry’i Lawodikiya. Umwuzukuru wiwe, igihe yandikanga ubuzima bwa Ellen White, yandika ku mateka yo mu 1856 no ku butumwa bw’i Lawodikiya.

“Ujumbe wa Laodikia”

“Bộtéká ba-Adventiste bayambaka Saba bazwaki etɛlɛmɛlo ete bansango epai ya mangomba nsambo na Emoniseli 2 mpe 3 ezalaki kolakisa likambo ya mangomba ya Baklisto na boumeli ya bikeke. Bazwaki mokano ete nsango epai ya lingomba ya Laodikia etali baoyo bazalaki sik’oyo kobenga ba-Adventiste ya nkombo mpamba, elingi koloba, baoyo bandimaki te Saba ya mokolo ya nsambo. Na mokanda mokuse ya bokambi na Review ya 9 Octobre, James White atunaki mituna mosusu ya kolamusa makanisi, oyo abandisaki na liloba oyo:”

“Uchunguzi unaanza kujitokeza upya, ‘Mlinzi, habari gani za usiku?’ Kwa sasa kuna nafasi kwa maswali machache tu, yanayoulizwa ili kuelekeza fikira kwenye suala linalohusika nayo. Jibu kamili, twatumaini, litatolewa hivi karibuni.—Review and Herald, Okt. 9, 1856.”

“Mu bibazo cumi na kimwe yabajije, ica gatandatu ni co cashize umutima kuri ba Lawodikiya.

“6. Mbega imimerere y’Abalawodikiya (akazuyazi, batakonje kandi batabize) idashushanya neza uko umubiri w’abavuga ko bemera ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu uhagaze?—Ibid.”

«ئەو دوایین پرسیارە بابەتەکە ئاشکرا دەکات:»

“11. Ger em wek gelê melekî cemaetê me be, gelo em bêyî ku em guh bidin ‘şîreta’ Şahidê Rastîn, tu bingehek rastîn heye ku em hêvîya qebûlbûna Xwedê bikin? Ez şîretê te dikim ku ji min zêrê ku di agir de hatî ceribandin bikirî, da ku dewlemend bibî; û cilên spî, da ku tê xelat kirin, û şermiya tazîbûna te xuya neke; û çavên xwe bi merhema çavan rûn bike, da ku bibînî. Her kesê ku ez jê hez dikim, ez wî serzênî û terbiyet dikim: ji ber vê yekê bi xîret be, û tobe bike. Va ye, ez li ber derî diseknim û diximxîmim: heke kesek dengê min bibihîze, û derî veke, ez ê bikevim cem wî, û bi wî re şîvê bixwim, û ew jî bi min re. Yê ku serkeve, ez ê destûr bidim ku bi min re li ser textê min rûne, wekî ku ez jî serketim, û bi Bavê xwe re li ser textê wî rûniştim. Peyxam 3:18–21.—Ibid.”

“Byabonekera bulungi nti amazima g’ensonga gaali gatandika obutandika okujjira mu birowoozo bya James White. Omuwendo ogwaddirira ogwa Review gwalimu okwolesebwa okw’emitendera musanvu okw’amakanisa omusanvu, wansi w’omutwe ogwo. Mu bigambo bye eby’oku ntandikwa yagamba nti:”

“Bamwe mu basigura ba none dutegerezwa kubemeranyaho yuko ayo matorero indwi akwiye gutahurwa nk’agereranya imimerere indwi y’Itorero rya Gikristo, mu bihe indwi bitandukanye, bikubiyemo urutonde rw’igihe cose c’iki gihe c’Ubukristo cose.—Ibid., 16 Gitugutu, 1856.

“Paşê ew pêxemberî hilda ser zimên xwe û bi her dêrê re bi cûda cûda mijûl bû. Gava gihîşt heftemînê, ya Laodîkeyayê, wî ev got:

“Ōkũmĩrĩria mũno ithuĩ ta andũ a Ngai nĩ ũhoro ũyũ wa gũtũhoya mũno ũrĩa ũheanĩtwo wa kanitha uyu. Na ti ma wa ũhoro ũyũ wa gũtĩĩka mũno nĩ gĩcunjĩ kĩa kũringana biũ na biũ na hali witũ wa rĩu? Nĩguo; na gũtirĩ bata wa kugerageeria kwĩhitha hinya wa ũira ũyũ ũrĩa ũrathima mĩtĩĩri wa kanitha wa Laodikia. Mwathani atũteithie tũwĩkĩre, na tũiguanĩrwe nĩguo tũnyitĩre maciaro maũndũinĩ mawo.—Ibid.

“Baada ya kuweka wakfu safu mbili kwa kanisa la Laodikia, maelezo yake ya kumalizia yalitoa mwito wenye nguvu:

“خوشەویستانی برادەران، دەبێت جیهان، جەستە، و شەیتان بەسەر ببەین؛ ئەگەر نا، هیچ بەشێکمان لە شانشینی خودا نابێت.... دەستبگرن بە ئەم کارە لە هەمان کاتدا، و بە باوەڕ داوای ئەو بەڵێنە بەخشەندەکان بکەن کە بۆ لاودیکییە تۆبەکارەکان دراون. هەستن بە ناوی یەزدان، و با ڕووناکییەکەتان بدرەوشێتەوە بۆ شکۆی ناوی پیرۆزەکەی.—Ibid.”

“Ensambo eyava mu kyalo yali ya kusanyusa nnyo. G. W. Holt yandikanga ng’ava mu Ohio nga October 20:”

“Ngɛɛ, ndzi kholwisisa leswaku hina lava nga eka rungula ra vunharhu, hi milawu ya Xikwembu ni ripfumelo ra Yesu, hi vona kereke leyi marito lawa ma kongomisiweke eka yona; naswona a hi nge hatlisi ngopfu eku kombeleni nsuku lowu ringiweke ni tinguvu to basa, ni murhi wa mahlo, leswaku hi kota ku vona.—Ibid., Nov. 6, 1856.

“Vua kaskazini-mashariki sauti mpya ikasikika kuhusu jambo hilo, ile ya Stephen N. Haskell, wa Princeton, Massachusetts. Akiwa Mwadvesta wa siku ya kwanza alikuwa ameanza kuhubiri akiwa na umri wa miaka 20; sasa, miaka mitatu baadaye, alikuwa katika ujumbe wa malaika wa tatu. Akiwa mwanafunzi wa Biblia mwenye uchunguzi wa kina, baada ya kuona tahariri fupi ya awali ya White iliyoanzisha suala la makanisa saba, aliamua kuandika makala ndefu kwa ajili ya Review:”

“Tshebo ye go umakilwego e bile ya kgahlego e kgolo kudu go nna ka dikgwedi tše mmalwa tše di fetilego.... Ka lebaka la lebaka le lengwe le le lengwe leo ke le bonago e le le lebotse, ke šetše ke etilwe pele ka lebakanyana go dumela gore molaetša wa go ya go Ba-Laodikea ke wa rena; ke gore, wa bao ba dumelago molaetša wa morongwa wa boraro. Ke tla bolela tše pedi.—Ibid.

“Echi achita, kupereka mizati iŵiri ku mawumbidwe ghake. Pakumazga, wakapharazga kuti:

“Mbûa ya nsangilu ya mwanju wa wusatu, ata nansha, ata nansha, kayitukupulushisha to, kana katwena ne mwenda wa dibinga wa dibinga, udi buakane bua basantu. Bidi bitwondopa kupwishisha busantu mu ditshina dia Mukalenge.—Ibid.

जेम्स ह्वाइटले लाओदिकीया मण्डलीलाई दिइएको सन्देशसम्बन्धी आफ्ना सम्पादकीयहरू निरन्तर प्रकाशित गरिरहँदा, सब्त मान्ने एड्भेन्टिस्टहरूले अब रिभ्यूमा पढिरहेका विचारहरू चकित पार्ने प्रकारका थिए; तर गम्भीर, प्रार्थनामय विचारपछि तिनलाई लागू हुने ठानियो। सम्पादकलाई पठाइएका पत्रहरूले धेरैजसोको सहमति प्रकट गरे र पुनर्जागरण आरम्भ भइसकेको थियो भन्ने संकेत दिए। यो उद्दीपक सन्देश केवल उत्तेजनाबाट उत्पन्न भएको थिएन भन्ने कुरा अप्रिल 1857 मा प्रकाशित Testimony No. 3 को पहिलो लेखद्वारा प्रमाणित भयो, जसको शीर्षक थियो Be Zealous and Repent. यसको आरम्भ यसरी हुन्छ: “प्रभुले वर्तमान कोमल-उष्ण अवस्थामा रहेको मण्डलीसम्बन्धी केही कुराहरू मलाई दर्शनमा देखाउनुभएको छ, जसलाई म तिमीहरूलाई सुनाउनेछु।”—1T, p. 141. यसमा एलेन ह्वाइटले सांसारिक समृद्धि र सम्पत्तिद्वारा शैतानले मण्डलीमाथि गर्ने आक्रमणहरूको विषयमा आफूलाई देखाइएको कुरा प्रस्तुत गरिन्।” Arthur White, Ellen G. White: The Early Years, volume 1, 342–344.

Kuvuga kw’Abamilleri kwatangiye mu buryo bw’ubuhanuzi nk’itorero rya Filadelifiya, maze mu 1856 rihinduka itorero rya Lawodikiya. Hashize imyaka irindwi, uko kuvuga kurangira, kandi Itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi ritangira nk’itorero rya Lawodikiya kandi rizakomeza kuba rityo kugeza ubwo rirutswe riturutse mu kanwa k’Umwami. Kuvuga kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine kwavuye mu kiraro cy’itorero rya Lawodikiya, nk’uko kuvuga kw’Abamilleri kwavuye mu kiraro cy’itorero ry’i Sarudi. Kuvuga kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine kugereranywa no kuvuga kw’Abamilleri, kuko uko kuvuga kwa mbere kwahindutse kuva kuri Filadelifiya kujya kuri Lawodikiya, naho uko kuvuga kwa nyuma guhinduka kuva kuri Lawodikiya kujya kuri Filadelifiya. Ingingo y’inzibacyuho iva kuri Filadelifiya ijya kuri Lawodikiya mu mateka y’Abamilleri yagaragajwe by’umwihariko nk’umwaka wa 1856; bityo rero ingingo y’inzibacyuho igomba no kugaragazwa muri uku kuvuga kwa nyuma, kuko Imana idahinduka na hato. Ingingo y’inzibacyuho igaragazwa mu Byahishuwe igice cya cumi na kimwe, ku bahanuzi babiri bicirwa mu mihanda.

Na watakapokuwa wameimaliza shuhuda yao, yule mnyama apandaye kutoka katika kuzimu atafanya vita nao, naye atawashinda na kuwaua. Na maiti zao zitalala katika njia ya ule mji mkuu, ambao kiroho huitwa Sodoma na Misri, ambamo pia Bwana wetu alisulibiwa. Ufunuo 11:7, 8.

Kugenda kwa nyuma kwali kukafwa, hanyuma kukahagarara, kandi nyuma y’aho kukazuka nk’ikimenyetso. Mu gukora bityo kwari guhuza n’ihembe rya Repubulika. Iryo hembe rya Repubulika rikora ishusho y’inyamaswa, kandi iyo nyamaswa icyo rikorwa ishusho yayo ivugwa mu Byahishuwe igice cya cumi na karindwi, kandi iyo nyamaswa imenyekanishwa nk’umutwe wa gatanu wakiriye uruguma rwica, wari kuzurwa nk’umutwe wa munani. Yari kuzurwa nk’uwa munani wari uwo muri barindwi.

Na mnyama aliyekuwapo, naye hayupo, yeye mwenyewe ndiye wa nane, naye ni mmoja wa wale saba, naye aenda kwenye uharibifu. Ufunuo 17:11.

شاخِ جمهوری‌خواه صورتی از آن وحش را پدید می‌آورد؛ ازاین‌رو کشته می‌شد و سپس زنده می‌گردید. هنگامی که زنده گردید، سرِ هشتمی می‌بود که از هفت سرِ پیشین بود. شاخِ پروتستان نیز بر همان وحشِ زمینی سوار است که شاخِ جمهوری‌خواه بر آن سوار است، و ازاین‌رو لازم است همان پویایی‌های نبوی را دارا باشد. گذار از فیلادلفیا به لائودکیه در جنبشِ میلری، گذار از لائودکیه به فیلادلفیا را در جنبشِ آخر از پیش ترسیم می‌کند.

Ku kusogea kwa mwisho kulipopokea jeraha la mauti tarehe 18 Julai 2020, kilikufa kama Laodikia. Na wakati, kama inavyowakilishwa katika Ufunuo kumi na moja, kilipobadilika na kuwa Filadelfia, kingewakilisha kanisa la nane, yaani lililo la yale saba. Kifo hicho katika mwaka wa 2020, kililinganishwa na pembe ya Republican, kwa maana tangu wakati wa mwisho mwaka 1989, kumekuwa na marais sita. Rais wa sita alipokea jeraha la mauti, litakaloponywa mwaka 2024. Kichwa hicho ndipo kitakuwa kichwa cha nane cha Marekani tangu wakati wa mwisho mwaka 1989, nacho kitakuwa cha vile saba. Pembe zote mbili zilikuwa za sita zinazoendelea kuwa ya nane. Kweli hii ni sehemu kubwa ya ujumbe wa Ufunuo wa Yesu Kristo unaofunuliwa muhuri wake muda mfupi kabla ya kufungwa kwa rehema.

Naho oyó, ezali na ntina kozala polele mpo na lisolo ya ba-Millerite oyo ezali elilingi ya lisolo na biso ya lelo. Ndeko mwasi White andimisaki bosaleli ya James White ya Laodicea likoló ya mouvement yango na mobu 1856, bongo oyo ezali bosaleli te oyo euti na logique ya bato. Mbula nsambo liboso ete lingomba ya Seventh-day Adventist ekangama na ndenge ya mibeko na liseke ya Républicain, epesamaki nkombo na nzela ya epemelo lokola lingomba ya Laodicea. Yango elingi koloba ete mokolo moko te ezalá na lisolo ya lingomba ya Seventh-day Adventist epai ezalaki eloko mosusu soki te bolumbu, bobola, bokufi miso, mawa mpe mawa makasi. Bosolo oyo ya esakweli epesi contexte mpe bosembo mpo na koyeba makambo minei ya mbindo oyo ezali komata na Ezekiel mokapo mwa mwambe lokola bikeke minei ya Adventisme.

Millerite wa athabu apwa kulingana na muundo wa miaka sitini na mitano ya Isaya saba, ni lazima kutambuliwa kwamba unabii wa nyakati saba ndio mwavuli wa kinabii unaofunika historia yote ya vuguvugu la Wamillerite. Mwaka 1856, ujumbe kwa kanisa la Laodikia ukawa kweli ya wakati huu kwa Uadventista wa Kiamillerite. Yeye awasilishaye ujumbe wa Laodikia hakuwa James wala Ellen White, bali alikuwa Shahidi Mwaminifu na wa Kweli.

ལོ་དི་ཀེ་ཡའི་ཚོགས་པའི་ཕོ་ཉར་འདི་ལྟར་བྲིས་ཤིག། ཨ་མེན་དང་། དད་པ་ཅན་དང་བདེན་པའི་དཔང་པོ། དཀོན་མཆོག་གི་གསར་བསྐྲུན་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན་པ་དེས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། ངས་ཁྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་ཤེས། ཁྱོད་ནི་གྲང་ཡང་མ་ཡིན། ཚ་ཡང་མ་ཡིན། ངས་ཁྱོད་གྲང་ངམ་ཚ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་བསམས། དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ནི་དྲོད་འཇམ་པོ་ཡིན་ལ། གྲང་ཡང་མ་ཡིན། ཚ་ཡང་མ་ཡིན་པས། ངས་ཁྱོད་ངའི་ཁ་ནས་སྐྱུག་པར་བྱའོ། ཁྱོད་ཀྱིས། ང་ནི་ཕྱུག་པོ་ཡིན། ནོར་ལོངས་སྤེལ་ཏེ་ཅི་ལའང་མི་དགོས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡིན་ཡང་། ཁྱོད་རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཅན་དང་། སྙིང་རྗེ་འོས་པ། དབུལ་པོ། ལོང་བ། གཅེར་བུ་ཡིན་པ་མི་ཤེས། དེའི་ཕྱིར་ངས་ཁྱོད་ལ་བསླབ་བྱ་བྱེད་དོ། ཁྱོད་ཕྱུག་པོ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མེས་སྦྱངས་པའི་གསེར་ང་ལས་ཉོས་ཤིག། ཡང་ཁྱོད་གོས་དཀར་པོས་གྱོན་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་གཅེར་བུའི་ངོ་ཚ་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར། གོས་དཀར་པོའང་ཉོས་ཤིག། ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་མིག་ལ་མིག་སྨན་བསྐུས་ཤིག། ངས་གང་ལ་བརྩེ་བ་དེ་དག་ལ་བཀའ་བཀྱོན་དང་ཚར་གཅོད་བྱེད་དོ། དེའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་ཆེན་པོ་བྱོས་ལ་འགྱོད་སེམས་བྱོས་ཤིག། ལྟོས་ཤིག། ང་སྒོ་ལ་ལངས་ནས་བརྡུང་གི་ཡོད། གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་ངའི་སྐད་ཐོས་ནས་སྒོ་ཕྱེ་ན། ང་དེའི་ནང་དུ་འཛུལ་ནས་དེ་དང་མཉམ་དུ་ཟས་ཟ་བར་བྱ། དེས་ཀྱང་ང་དང་མཉམ་དུ་ཟ་བར་འགྱུར། རྒྱལ་བ་ཐོབ་པ་དེ་ལ། ངས་བདག་གི་ཁྲི་ཐོག་ཏུ་ང་དང་མཉམ་དུ་འདུག་པའི་དབང་སྦྱིན་ནོ། དེ་ཡང་ང་རང་གིས་རྒྱལ་ཏེ། བདག་གི་ཡབ་དང་མཉམ་དུ་ཁོང་གི་ཁྲི་ཐོག་ཏུ་བསྡད་པ་དང་འདྲའོ། རྣ་བ་ཡོད་པ་དེས། སྤི་རྣམས་ལ་སྟོན་པས་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉན་པར་བྱའོ། མངོན་པར་བསྟན་པ། ༣:༡༤–༢༢།

Mukokeli wa kielelezo wa Kweli anatambua ya kwamba ikiwa mtu yeyote ange“sikia” sauti Yake, angeingia ndani na “kula pamoja naye.” Ikiwa Laodikia wangefungua mlango, Kristo angeingia ndani na kula pamoja nao. Ikiwa Kristo ameruhusiwa kuingia, huleta ujumbe, kwa maana ishara ya kula inawakilisha kupokea ujumbe. Ujumbe huo waweza kuelezwa kwa ujumla kama ujumbe wa Laodikia tu, lakini huo ni mtazamo wa juujuu wa kile ambacho ujumbe anaoutoa unawakilisha. Mwaka 1856, Hiram Edson aliweka mbele mfululizo wa makala nane yaliyokuwa na habari za kinabii zinazopanua ufahamu wa “unabii wa wakati” wa kwanza kabisa ambao malaika wa Mungu walimwongoza William Miller kuutambua na kuutangaza. Katika makala hayo nane, Edson anatambua kwa usahihi miaka sitini na mitano ya Isaya saba.

Miller의 사역의 시작은 일곱 때의 발견이었으며, 그의 봉사로 이름 붙여진 그 운동이 끝나기 칠 년 전에 바로 그 예언에 대한 더 깊은 계시가 밀러파 재림운동에 제시되었다. 그것은 그들이 영감에 의해 라오디게아인들로 지목된 바로 그 해에 제시되었다. 예언적으로는, 이천오백이십 일 후인 1863년에 Miller의 최초의 예언적 시간에 대한 발견은 거절되었다. 재림운동을 위한 라오디게아 기별은 1856년에 이르렀고, 주께서는 당신이 들어가실 입구를 찾으실 수 있는지 보시기 위하여 여덟 개의 기사와 함께 문을 여덟 번 두드리셨다. 그 운동의 종말에, 참된 증인은 그 운동의 시작에서부터의 시간에 관한 바로 그 첫째 기별을 먹음으로써 그의 백성과 함께 만찬을 나누기를 원하셨다. 그의 백성은 먹기를 거절하였고, 칠 년, 곧 이천오백이십 예언적 날 후에, 그의 백성은 William Miller의 손에 맡겨졌던 다윗의 열쇠로 열렸던 문을 닫아 버렸다. 그들은 그들에게 거짓말을 먹인 옛 사마리아 선지자에게로 돌아갔고, 나귀와 사자 사이에서 죽도록 그들의 운명을 봉하였다.

Mu 1856, ihembe ry’Abaporotesitanti ryari mu ngorane zo mu kibaya c’iyerekwa, kuko aho ata yerekwa rihari, abantu bararanduka. Mu 1856, ihembe ry’Abarepubulika na ryo nyene ryari mu ngorane.

1856, نشانه‌دارِ دوامِ منازعۀ خشونت‌بارِ معروف به «کَنزاسِ خونین»، یعنی جنگِ سرحدیِ کَنزاس-میزوری بود. این کشاکش بر سرِ آن بود که آیا کَنزاس به‌عنوان ایالتی آزاد یا ایالتی برده‌دار به اتحادیه داخل خواهد شد. این منازعه مشتمل بر درگیری‌های خشونت‌بار میانِ ساکنانِ هواخواهِ برده‌داری و ساکنانِ مخالفِ برده‌داری بود.

Di 22ê Gulanê, 1856an de, bûyerek tund jî di salona Senatoya Dewletên Yekbûyî de pêk hat, dema ku Endamê Kongreyê Preston Brooks, alîgirê koletiyê ji South Carolina, bi çûka xwe êrîşekî hovane li Senator Charles Sumner ê Massachusettsê kir. Sumner axaftinek dij-koletiyê bi sernavê The Crime Against Kansas pêşkêş kiribû, ya ku Brooks pir bi kûrahî aciz kiribû. Bûyera lêdana bi çûkê, li ser pirsgirêka koletiyê, giraniyên her ku zêde dibûn di navbera Bakur û Başûr de eşkere kir.

1856-njy ýylda Respublika partiýasy 1854-nji ýylda kabul edilen we gulçulygyň täze ýer böleklerine ýaýramagyna garşy barha güýçlenýän garşylygy döreden Kanzas–Nebraska Kanunynyň sebäp bolan syýasy başagaýlygyna jogap hökmünde esaslandyryldy. Partiýanyň ilkinji milli gurultaýy Filadelfiýada geçirildi, we 1856-njy ýylyň saýlawynda Jon C. Fremont olaryň ilkinji prezidentlige dalaşgäri hökmünde saýlandy.

Itegeko rya Kansas-Nebraska ryashyizeho intara za Kansas na Nebraska kandi ryemerera abimukira bari muri izo ntara kwifatira icyemezo cyo kumenya niba baremere ubucakara mu mbibi zazo. Iyi ngingo, izwi ku izina rya “ubusugire bw’abaturage,” mu by’ukuri yakuyeho Isezerano rya Missouri ryo mu 1820, ryari ryarabujije ubucakara mu majyaruguru y’umurongo wa 36°30’ mu Ntara ya Louisiana. Iryo tegeko ryagize ingaruka zikomeye cyane ku kibazo cy’ubucakara mu ntara. Ryazuye ubukana bw’amakimbirane ashingiye ku turere, kuko ryafunguye uburyo bw’uko ubucakara bushobora kwagukira mu duce twari dusanzwe dufatwa nk’ubutaka bwigenga, nka Kansas. Kwemezwa kw’Itegeko rya Kansas-Nebraska kwateye urujya n’uruza rw’abimukira bashyigikiye ubucakara n’ababurwanyaga binjira mu Ntara ya Kansas, buri ruhande rwiringiye kugira uruhare mu kugena izavamo mu matora y’ubusugire bw’abaturage. Iri rushanwa ryo kugenzura iyo ntara ryavuyemo imirwano y’urugomo n’igihe cy’ubutegetsi buke n’akajagari byamenyekanye ku izina rya Bleeding Kansas mu 1856.

هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ساڵی 1856 ڕووداوێکی سیاسیی گرنگ بوو. لە پێشبڕکێیەکی سێ‌لایەنەدا دیموکرات جەیمز بووکانەن، کۆماری جۆن C. Fremont، و سەرۆکی پێشووتر میلارد فیلمۆر لە حیزبی ئەمەریکی بەشدار بوون. جەیمز بووکانەن هەڵبژاردنەکەی بردەوە و بوو بە پازدەهەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا.

Uraisi wa James Buchanan unajulikana hasa kwa kushindwa kwake kushughulikia kwa ufanisi mivutano na migawanyiko iliyokuwa ikiongezeka kati ya Kaskazini na Kusini, ambayo hatimaye ilifikia kilele chake katika kuzuka kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani muda mfupi baada ya kuondoka madarakani. Urais wake mara nyingi hutazamwa kuwa miongoni mwa tawala za urais zisizofanikiwa zaidi katika historia ya Marekani, kutokana na kushindwa huku kwa kiasi kikubwa katika uongozi na usimamizi wa migogoro.

Ekiragano ekimanyiddwa ennyo ekya Dred Scott mu 1857, kyalangirira nti abaddu, oba nga bakyali mu buddu oba nga baweereddwa eddembe, tebaali bannansi era tebaasobolanga kuloopa mu mbuga z’amateeka eza gavumenti enkulu. Era kyalangirira nti Kongiresi teyayinza kuziyiza buddu mu bitundu bya United States. Omudemokulati Buchanan mu lujjudde yawagira ekiragano kya Dred Scott ekyali ku ludda lw’obuddu.

Buchanan wa Democrat wa kuvya utumwa wa muntu kuvala, wa muvya kwokela mitondwe yivale yikule ku fika ku Nguvulu ya Vakalya va ku Ndungu, kanshi kuzeneka kwake kwa kuyalula vyuma vya lwiji lwa shihugu kwatele ku Panic of 1857, yeyo yivale imo ya kukandama kukatampe kwa vyuma vya mali mu historia ya America, shina kanda kuze Great Depression. Panic of 1857 yatele ku kukandama kukatampe kwa vyuma vya mali, kwatwama myaka yivule. Mavango ga biashara na mabanki gagwile, kuzeneka kwa milimo kwongekele, kaha musoko wa masoko ga hisa wakwelele.

Buchanan owa reta ihonia, Southern states pe Union daum nari ihoreya toboi hoka, 1860-ete Republican Abraham Lincoln nari hekiro noete nomie, ene ichie oya toboi. Buchanan pe secession crisis re passive approach nari torako, federal government pe secession o forcibly samare rokia authority daiha nari yabi. Ene decisive action baiha no, secession movement pe momentum me gain toya. Nari strong leadership baiha no aru, secession crisis o address nia tame decisive action toria re hesitancy no, South pe military opposition ni atariha Union daum nari deru dekiru to iu perception ni kodo shita.

Mwaka wa 1860, Abraham Lincoln, presidente wa kwanza wa Chama cha Republican, alichaguliwa. Tarehe 1 Januari 1863, Rais Lincoln alitia sahihi na kutoa Tangazo la mwisho la Ukombozi, lililotangaza kwamba watu wote waliokuwa watumwa katika maeneo yaliyoshikiliwa na Muungano wa Kusini walipaswa kuwekwa huru. Amri hii ya utendaji ilikuwa na athari kubwa katika Vita vya wenyewe kwa wenyewe, kwa kuwa iliigeuza vita hiyo kuwa mapambano si ya kuhifadhi Muungano tu, bali pia ya kukomesha utumwa. Tangazo la Ukombozi halikuwaachilia huru mara moja watu wote waliokuwa watumwa. Lilihusu hasa maeneo yaliyoshikiliwa na Muungano wa Kusini, ambako Muungano wa Kaskazini ulikuwa na mamlaka yenye mipaka. Kadiri majeshi ya Muungano wa Kaskazini yalivyosonga mbele na kupata udhibiti juu ya maeneo ya Muungano wa Kusini, tangazo hilo lilitekelezwa, na watu waliokuwa watumwa katika maeneo hayo wakawekwa huru. Tangazo la Ukombozi lilikuwa hatua ya muhimu sana kuelekea kukomeshwa hatimaye kwa utumwa nchini Marekani na liliandaa njia kwa kupitishwa kwa Marekebisho ya Kumi na Tatu ya Katiba ya Marekani, ambayo yalipitishwa na kuridhiwa tarehe 6 Desemba 1865.

1850年代以降の共和党の角は、奴隷制という争点の危機の中にあった。国には、政治思想の二つの主要な階級によって表された二つの主要な分裂が存在していた。1856年、反奴隷制と親奴隷制の諸集団が、それぞれ自らの奴隷制観を支持しようとしてカンザス準州へ移動したとき、すなわちフィラデルフィアがラオディキアから分離されつつあったまさにその時に、分離の過程が始まった。民主党は奴隷制擁護であり、共和党は反奴隷制であった。

Mu 1856, Bleeding Kansas yari ishusho nto y’intambara yari igiye kuza. Muri uwo mwaka, Umudémokarate ushyigikiye ubucakara yatorewe kuyobora ihembe ry’Abarepubulikani, kandi ubuyobozi bwe butagize icyo bugeraho bwabaye ikimenyetso cy’ubuperezida butagize icyo bugeraho, kugeza muri iyi minsi ya nyuma ya vuba aha. Yabanje mbere ya perezida wa mbere w’Umurepubulikani, wahatiwe gukosora akajagari kasizwe n’ubuperezida bwa Buchanan.

تا ساڵی 1863، شاخی کۆماری ئەو گرنگترین فەرمانی جێبەجێکردنەی دەرکرد لە مێژووی ئاژەڵی زەوی لە وەحی سیانزەدا. ئەو فەرمانە سەبارەت بە کۆیلایەتی بوو. یەک پاراگراف لەو ڕاگەیاندنەدا دەڵێت: «لە ڕۆژی یەکەمی کانوونی دووەمی ساڵی مەسیحی 1863، هەموو ئەو کەسانەی وەک کۆیلە لەناو هەر وڵاتێک یان بەشێکی دیاریکراوی وڵاتێکدا دەگیرێن، کە گەلەکەی لەو کاتەدا دژی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یاخیبووبن، لەو کاتەوە، دوای ئەوە، و بۆ هەمیشە ئازاد دەبن؛ و حکومەتی جێبەجێکردنی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بە هەموو دەسەڵاتی سەربازی و دەریایییەوە، ئازادیی ئەو کەسانە دەناسێنێت و دەپارێزێت، و هیچ کارێک یان کارانێک ناکات بۆ چەوساندنەوەی ئەو کەسانە، یان هەر یەکێک لەوان، لە هەر هەوڵێکدا کە بۆ ئازادیی ڕاستەقینەی خۆیان دەیکەن.» هەرچەندە چارەسەرکردنی کێشەی کۆیلایەتی لەو خاڵە مێژووییەدا هێشتا تەواو نەبوو، جوهرەی دەستور دەناسرێت کاتێک لینکلن نووسی: «هەموو ئەو کەسانەی وەک کۆیلە لەناو هەر وڵاتێکدا دەگیرێن ... لەو کاتەوە، دوای ئەوە، و بۆ هەمیشە ئازاد دەبن.»

Lincoln azali kozonga na moboko ya etinda oyo emonisami na Constitution, oyo elobi ete “bato nyonso bakelamaki ndenge moko.” Lincoln azalaki kozonga na solo ya moboko na ntango moko oyo liseke ya Protestanti ezalaki koboya profesi na yango ya moboko, oyo ezali profesi ya boombo. Yango wana, na mpenza ntango oyo liseke ya Républicain ezalaki kosala “mobeko ya mokonzi” na yango oyo eleki nyonso na ntina na boombo kati na lisolo na yango, liseke ya Protestanti mpe esalaki mobeko ya mokonzi oyo eleki nyonso na lisolo na yango ya profesi na ntina na profesi ya boombo, oyo emonisami na ndai mpe elakeli mabe ya Mose. Liseke ya Républicain eponaki kozonga na miboko, liseke ya Protestanti eponaki koboya moboko na yango mpe kozonga epai ya baye eteyamaki ete ekoki kozonga lisusu epai na bango te.

Mu 1863, ihembe rya Repubulika ryari ryacitsemo inkambi ebyiri, nk’uko ubwami bwa Isirayeli ya kera bwacitsemo ibice mu gihe cya Yerobowamu na Rehobowamu. Mu 1863, ihembe rya Porotesitanti ryahujwe n’amategeko n’ihembe rya Repubulika, nk’uko byagereranyijwe n’ibicaniro bibiri bya Yerobowamu by’i Beteli n’i Dani. Ayo mahembe yombi anyura mu mateka abangikanye, kandi amateka yo mu 1863, by’umwihariko, ahagararira amateka y’iminsi y’imperuka.

Historia ya Millerite inarudiwa katika historia ya wale mia moja arobaini na nne elfu, pamoja na tahadhari chache za kinabii. Mojawapo ya tahadhari hizo ni kwamba hadhira lengwa katika historia ya Millerite ilikuwa kwanza wale waliokuwa nje ya harakati hiyo, na baadaye harakati yenyewe. Katika harakati ya wale mia moja arobaini na nne elfu, sauti mbili za Ufunuo kumi na nane zinatambua hadhira mbili lengwa, lakini hadhira hizo ziko kinyume na historia ya Millerite. Hadhira ya kwanza ni watu wa Mungu, na sauti ya pili ni kundi jingine la Mungu, ambalo bado liko Babeli.

Uwakandi bw’ubuhanuzi bundi ni uko, nubwo ayo mateka yombi ava ku rusengero rumwe akajya ku rundi, Abamillerite bavuye i Filadelifiya bajya i Lawodikiya, kandi uwo mutwe ukomeye wa marayika wa gatatu uva i Lawodikiya ujya i Filadelifiya. Ibi byerekana yuko Abamillerite bavuye ku rusengero rwa gatandatu bajya ku rwa karindwi, kandi abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bava ku rusengero rwa karindwi bakajya ku rusengero rwa munani, ari urwo muri ya ndwi.

Ihembe lya Republican lyatandikile okugenda kwalyo okuva mu ggwanga eryaawagira obuddu okutuuka mu ggwanga erirwanyisa obuddu mu byafaayo ebikwata ku mwaka gwa 1863. Enkaayana ey’omu byafaayo ebyo yanyweza ebibiina bibiri eby’obufuzi ebiri be balabe bennyini mu “nnaku ez’enkomerero” zino. Nga pulezidenti wa Republican eyasooka okuva mu byafaayo ebyo bwe yattibwa ennaku ntono zokka nga olutalo luwedde, ne pulezidenti wa Republican ow’enkomerero yattibwa mu ngeri ey’akabonero era n’alekebwa mu luguudo ng’afudde ensi ng’esanyuka. Yattibwa, si nnaku ntono zokka oluvannyuma lw’Olutalo lw’Abannansi okuggwaako, wabula nga katono nnyo olutalo olw’abannansi olw’enkomerero nga terunnatandika.

रिपब्लिकनहरूको पहिलो राष्ट्रपति अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा अक्षम राष्ट्रपतिबाट पूर्ववर्ती बनाइएको थियो, र रिपब्लिकनहरूको अन्तिम राष्ट्रपति पनि त्यही प्रकारले पूर्ववर्ती बनाइनेछ। पहिलो रिपब्लिकन राष्ट्रपतिभन्दा अघि रहेको डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिले देखाएको अक्षमताले यस्तो सङ्कटलाई तीव्र बनायो जो क्रमशः गृहयुद्धमा परिणत भयो, र उही अक्षमता अहिले पनि प्रकट भइरहेको छ। अन्तिम रिपब्लिकन राष्ट्रपतिभन्दा अघिको डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिले अर्थतन्त्रलाई यस्तो प्रकारले सञ्चालन गर्‍यो कि त्यसले त्यतिबेलासम्मको अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आर्थिक पतन उत्पन्न गर्‍यो। ती दुई सिङहरू आइतबारको व्यवस्थासम्म समानान्तर रूपमा अघि बढ्छन्। सन् 1863 मा दुवै सिङहरूको पहिलो पुस्ता प्रारम्भ भयो, र दुवै सिङहरूको चौथो तथा अन्तिम पुस्ता पूर्वतर्फ फर्किएको हुनेछ, र सूर्यलाई दण्डवत् गर्नेछ।

Ujumbe wa Eliya daima huambatana na hukumu za Mungu zinazoithibitisha ile ujumbe wa onyo. Jamii ya ulimwengu sasa inaishi kama watu wa kabla ya gharika. Wanakula, wanakunywa, na wanatazamia kwamba wakubwa wa teknolojia wa utandawazi watatatua tatizo lolote litakaloweza kutokea. Neno la Mungu linaonyesha kwamba ulimwengu sasa uko ukingoni mwa mgogoro mkubwa sana.

“‘Ishikiro kiri he?’ Mbese menya ubusobanuro bw’ubu butumwa? Mbese nsobanukiwe umwanya bufite mu murimo usoza w’uburyo bukomeye bwo gukiza? Mbese nzi neza cyane ‘ijambo ry’ukuri ry’ubuhanuzi’ ku buryo nshobora kubona mu biba bikorerwa impande zose zanjye ibihamya bidashidikanywaho by’uko Umwami ugiye kuza ari hafi, ndetse ageze ku muryango? Mbese numva inshingano indemereye, nkurikije umucyo Imana yampaye? Mbese ndimo gukoresha impano yose nashinzwe, nkiri igisonga cye, mu mihati iyobowe neza yo gutabara abarimbuka? Cyangwa se ndi akazuyazi kandi ntitayeho, ngicekaguritsemo n’isi mbi, nkoresha uburyo n’ubushobozi Imana yampaye ahanini mu kwinezeza, nitaho cyane ibyoroheye n’ihumure ryanjye bwite kuruta guteza imbere umurimo wayo? Mbese imibereho yanjye iri gukomeza ‘ukwemezwa kwagiye gushinga imizi mu isi ko Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi batanga impanda yumvikana mu buryo budasobanutse, kandi ko bakurikira inzira y’ab’isi’?”

“Tuva pulang ko vaning i yatu ka Dukadeng ka mialad, sumala’ud do tumumanud tu tana’ om pinosukud do kadusan om pinoimbaran do kuronon. Aiso no omboh-omboh, i katapusan do panau nu masa ngaavi no miampai kito. I mga tao do tana’ ngaavi no pinamungkus id suang-suang, omboh nopo sumunog. Auo ka nga pinamungkus mogihum id ka mga rumput liar? Nunu ka nakatalit do tiap toun, ribu-ribu om ribu-ribu, om sapulu kali sapulu ribu do kalasuon ngaavi no minatai, minatai id ka dosa dii? I mga wabak om i mga ukuman do Dukadeng ngaavi no nokopodii no monguupaya do guno dii, om i mga kalasuon ngaavi no minonongoi id ka kaparadaan, sabab i suluh do kabanaran au no nopalapus id ka lalan dii.” General Conference Daily Bulletin, April 1, 1897.

Nafsa min bi xwe ez di şevê de te xwestim; erê, bi ruhê xwe yê di hundirê min de ezê zû te bigerim: çimkî gava dadweriyên te li ser rûyê erdê bin, niştecihên cîhanê edaletê hîn dibin. Îşaya 26:9.