Ndzi be ndzi ri karhi ndzi humesa eka xiyenge xa Testimonies lexi nyikaka migca yo hambana-hambana ya ntiyiso mayelana ni ntokoto wa Ezekiel, Esaya na Yohane endzeni ka vunghenelo byo kwetsima. Eka Nhlavutelo ndzima ya nkoka, Yohane u hundzuluke ku vona rito leri a ri le ndzhaku ka yena.

Ndzi a ndzi ri eMoyeni hi siku ra Hosi, kutani ndzi twa endzhaku ka mina rito lerikulu, onge ra mhalamhala, ri ku: Hi mina Alfa na Omega, wo sungula ni wa makumu; kutani, leswi u swi vonaka, swi tsale ebukwini, u yi rhumela eka mavandla ya nkombo lama nga eAsia; eka Efesa, na le Smirna, na le Pergamo, na le Tiyatira, na le Sarda, na le Filadelfia, na le Lawodikiya. Kutani ndzi hundzuluka leswaku ndzi vona rito leri a ri vulavula na mina. Kutani loko ndzi hundzulukile, ndzi vona swikhomela-makhandlela swa nsuku swa nkombo. Nhlavutelo 1:10–12.

Kutoka kisiwa cha Patmo, na kisha kuingia katika patakatifu pa mbinguni, ambako Yohana anaona maono ya Kristo ambayo Dada White anatufahamisha kuwa ni yale yale maono ambayo Danieli aliona katika sura ya kumi ya kitabu chake.

“‘Mbe mbingo yina, mono Daniele vandaka na mawa bilumbu tatu ya mvimba. Mono diaka kudiaka ve dimpa dia kitoko; nsuni to vino ve kuizaka na munoko na mono; mpi mono pakulaka ve mafuta ata fioti.... Bongo mono telemisaka meso na mono, mono talaka; mpi tala, muntu mosi yina zolaka bilele bia lino, mpi luketo luandi kangamaka na wolo ya mbote ya Ufaz. Nitu andi vandaka mpi bonso berile, kizizi kiandi bonso kumonana ya nzasi, meso mandi bonso minda ya tiya, maboko mandi mpi makulu mandi bonso langi ya kisengo ya kuvedisama mbote, mpi ndinga ya mambu mandi bonso ndinga ya ebele ya bantu’ (Daniele 10:2–6).”

“Tŝi təm mi təp John tŝəkwu a kə kəkwi Christ mi təhəp təwihs lə Isle of Patmos. Kwe tsi kəp Son of God pə kəkwi mi həp Daniel. Na Lord kəmi təhəp ʔa pəx̣a heavenly messenger lə tək̓əx̣w Daniel tŝi kə təhəp ʔi place lə the latter days.” Sanctified Life, 49.

Verse ziik yatun manik tixriꞌ how yi Revelation of Jesus Christ is unsealed just before yi close of human probation. Yi revelation was given by God to Jesus, who gave it to Gabriel, who gave it to John with a commission for John to send yi message to yi seven churches. Isaiah received his commission to do yi same in chapter six, and Ezekiel received yi same mandate in chapters two and three. John is a prisoner when he receives his commission, Ezekiel and Daniel are captives in Babylon, and Isaiah is living in yi history of yi wicked king Ahaz of Judah.

“Ezekieli aka na mavili ndani ya mavili katika mpangilio uliokuwa mgumu sana, hata kwa mtazamo wa kwanza yalionekana kwake kana kwamba yote yalikuwa katika machafuko. Lakini yaliposonga, ilikuwa kwa usahihi wa ajabu na katika upatano mkamilifu. Viumbe wa mbinguni walikuwa wakiyasukuma hayo mavili, na, juu ya yote, juu ya kiti cha enzi chenye utukufu cha yakuti samawi, alikuwapo Yeye wa Milele; na kuizunguka kiti cha enzi kulikuwa na upinde wa mvua unaokizingira, nembo ya neema na upendo. Akiwa ameshindwa nguvu na utukufu wa kutisha wa mandhari hiyo, Ezekieli akaanguka kifudifudi, sauti ilipomwamuru ainuke na kulisikia neno la Bwana. Ndipo akapewa ujumbe wa onyo kwa Israeli.” Testimonies, 751.

Ningamva kandi ijwi ry’Umwami, rivuga riti: Ni nde nzatuma, kandi ni nde uzotugenderrera? Maze ndavuga nti: Ndi hano; ntuma jewe. Yesaya 6:8.

“ئەم دیدارە لە کاتێکدا بە حەزقێل درا کە مێشکی پڕ بوو لە پێشبینییە دڵتەنگکەرەکان. ئەو بینى خاکی باوباپیرانی خۆی بە وێران و چۆڵ ماوە...”

“Mu buryo nk’ubwo, igihe Imana yari igiye guhishurira Yohana wakundwaga amateka y’itorero mu bihe bizaza, yamuhaye icyemezo cy’uko Umukiza yita ku bwoko bwe kandi abwitaho, amuhishurira ‘Umwe umeze nk’Umwana w’umuntu,’ agenda hagati y’ibitereko by’amatabaza, byashushanyaga amatorero arindwi. …

“Vana derûs ji bo sûda me ne. Divê em baweriya xwe bi Xwedê bisekinin, çimkî demek li pêşiya me heye ku dê canên mirovan biceribîne. …”

“Katwimira pa mulyango wa byabika bikulu ne bya buyinza. Obunnabbi buli kumpi nnyo n’okutuukirira mangu. Mukama ali ku mulyango. Mu bwangu ddala wanaaggulwawo mu maaso gaffe ekiseera eky’okusikiriza ennyo eri bonna abalamu. Enkaayana ez’omu biseera ebyayita zinaazuukusibwa nate; enkaayana empya zinaagolokoka. Ebyo ebigenda okukolebwa mu nsi yaffe tebinnalootebwako na katono. Setaani akola okuyita mu bakozi b’abantu. Abo abagezaako okukyusa Ssemateeka ne bafuna etteeka eriragira okukuuma Sande tebamanyi bulungi na katono ekinaavaamu. Akatabanguko kali kumpi nnyo okututuukako.”

“Leloŋ nyꞌohẽŋ wo Mõꞌi meñ-meyiŋ ã, ãda ka naŋde yi e-kɔl ba maŋ hĩi yaa nyi tuun me-ŋwããli yi. Nyi me-hããŋ yi e-taaŋ laa kpeꞌii Yisaya, laa Esekiel, laa Yoohane ã, yi ka yaa yeŋ me-saaya yi me-hẽɛr ka seŋ kãŋ-kãŋ yi me-bɛɛr yi mɔɔk me-tããŋ ã, laa yeŋ me-lɛhɛr Mõꞌi yi ka pɛrɛ-pɛrɛ ne ãda bɛ nyi siir yi Õ. Tɛɛn ã ka da yi ka bɛr nyi mũũr bɛ yi ka be. Me-kpããŋ yi me-tũũŋ ãda bɛ nyi ka ta ã, bɛ yi me-nɔh laa Mɔɔri. Mẽhẽr-nyi hããŋ ã, bɛ nyi me-kũũr yi me-lãŋ yi tɛɛn-bɛr ã, laa nyi me-tũũŋ yi me-siir yi Õ ã, yi ka yi ŋwɔɔr Õ yi tuun yi Õ me-tuuŋ. …”

“Mu kyoleso kya Ezeekyeri, Katonda yali n’omukono gwe wansi w’ebiwaawaatiro bya bakerubi. Kino kya kubegereza abaweereza be nti amaanyi ga Katonda ge gabawa obuwanguzi. Alibakolera wamu nabo bwe banaalekanga obutali butuukirivu ne bafuuka abalongoofu mu mutima ne mu bulamu.”

“Ronahiya geş a ku di nav mexlûqên zindî de bi lezahiya birûska dimeşe, temsîla leza wê dike ku ev kar ê di dawiyê de bi pêşveçûnek zû ber bi temamiyê ve here. …”

“Vamwene, lino kyo kînda kya kulila ne kulamwa, ne kînda kya kweyela ku kujinguluka ne ku kakwitikilila. Kilisto kaena lino Mupulushi mu n’umbu mpyamipya ya Yosefu, yikangidwê na dibwe dinene ne kutindikwa na kitindikilo kya Baloma; twafwainwa na Mupulushi uvukile. Yêye ni Mfumu, Nkambo wa mabumba; wikalanga hagati ka bakerubi; ne pakachi ka mitata ne mulindululu wa mawanga, ukinganga bantu bende kantu ne kantu. Yêye udi utangila mu dyulu ni Mupulushi wetu. Ulinga kipimo kya diteta dyônsò. Umonanga mulilo wa cikengedi udi ne cya kuteeta moyo wônsò. Pàkavubudiibwapo bipango bya bakalenge, pàkakupyanga miseba ya kanyinganyinga ka Nzambi mu myoyo ya bangi bende, bantu bende nebikale batwishiibwe mu maboko ende.” Testimonies, volumu 5, 752–754.

Abajulizi bana ba mu Bayibuli bemeza ukuri yuko ubutumwa bw’Ibyahishuwe bya Yesu Kristo buhabwa abantu bagereranywa n’ibi byabaye ku bahanuzi mu buturo bwera. Ni igihe twinjira mu buturo bwera bwo mu ijuru ari ho duhabwa ubutumwa twatorewe kwamamaza. “Umuriro w’itanura” ugerageza “buri muntu wese” ni wo muriro w’itanura uvugwa muri Malaki gatatu.

Ariko ni nde ushobora kwihanganira umunsi wo kuza kwe? Kandi ni nde uzahagarara ubwo azaba yigaragaje? Kuko ameze nk’umuriro w’umucuzi utunganya ibyuma, kandi ameze nk’isabune y’abameshi b’imyenda. Kandi azicara nk’utunganya kandi nk’weza ifeza; kandi azeze bene Levi, kandi azabatunganya nk’izahabu n’ifeza, kugira ngo batambire Uwiteka ituro mu gukiranuka. Nuko ituro rya Yuda n’irya Yerusalemu rizanezeza Uwiteka, nk’uko byari bimeze mu minsi ya kera no mu myaka ya mbere. Malaki 3:2–4.

Omukozi w’okulongoosa amanya nti effeeza emaze ekiseera ekituufu mu kikoomi, bwe kiba nga erongoofu nnyo n’okutuusa okuba nga eyoleka amaaso g’omulongoosa. Ensonga eno ku ngeri effeeza gye yalongoosebwamu mu biro eby’edda, ekwatagana n’ekikolwa ekireetera “marah” Danyeri kye yalaba mu ssuula ey’ekkumi. Mu nnaku zino ez’enkomerero Mukama akulembera abantu Be okuyingira mu watukuvu okubagezesa, okubalonza n’okubaggyaako obutali bulongoofu abo abeesimbye okuba ekitundu ku bendera y’abo obukumi kikumi mu enkumi nnya mu enkumi nnya. Mu kiseera kino, “Alikola na” ffe, “bwe” tuna “ggyawo obutali butuukirivu ne tufuuka abalongoofu mu mutima ne mu bulamu.” Abamu, nga mu Danyeri 10, badduka okuva mu bulamu obwo; naye abo, abakiikirizibwa Danyeri, abalaba okwolesebwa okw’endabirwamu okunene okw’okubikkulirwa kwa Yesu Kristo, baliba, nga Isaaya bw’alaga, emimwa gyabwe gikomyezzaako eryanda eriggye okuva ku kyoto, era balirongoosebwa ne bateekebwateekebwa okuwa obubaka eri ekkanisa eyava ku mazima, ate oluvannyuma eri ensi.

Ubutumwa bushikirizwa ayo maraso y’abizigirwa bari mu Buturo Bwera. Abalewi makumyabiri na gatatu, iyo ihujwe n’igihe ca Pentekote, yagenewe kugaragaza Isandugu y’Isezerano iri Ahera cane. Kubw’ukwizera, imiterere y’ubutumwa bwo muri ico gice igaragaza ibimenyetso bitatu biri mu mateka yera aho ikigeragezo c’itanure gishitswa. Bifise uburemere bw’Imana—imiterere y’ubuhanuzi yo mu gice ca makumyabiri na gatatu iha umunyeshure w’ubuhanuzi kumenya Ezekiyeli mu murongo wa mbere w’igice ca mbere.

Ndipo ikawa katika mwaka wa thelathini, mwezi wa nne, siku ya tano ya mwezi, nilipokuwa katikati ya mateka kando ya mto Kebari, mbingu zikafunguka, nami nikaona maono ya Mungu. Katika siku ya tano ya mwezi huo, ulikuwa mwaka wa tano wa kutekwa kwake mfalme Yehoyakini. Ezekieli 1:1, 2.

Mu gihe cya kashe y’abahumbi ijana na mirongo ine na bane, nk’umutambyi, Ezekiyeli ari mu mwaka wa mirongo itatu w’icyiciro cya Yubile cya cumi na karindwi, hasigaye imyaka itanu ngo habeho ugoswe kwa gatatu muri bitatu kwa Yerusalemu na Nebukadinezari mu wa 587 mbere ya Kristo. Umwaka wa mirongo itatu uvugwa muri uwo murongo ni imyaka mirongo itatu nyuma y’ububyutse bukomeye kuruta ubundi bwose mu mateka y’Isezerano rya Kera, kandi ni ku munsi wa gatanu w’umwaka wa gatanu, bityo ugashyira umubare gatanu ku buhamya bwa Ezekiyeli. Mu mirongo ibiri ibanza dusangamo mirongo itatu havuzwe rimwe, kandi umubare gatanu uvugwa inshuro eshatu. Mu miterere ya Abalewi makumyabiri na gatatu ihuzwa n’igihe cya Pentekote, ikigeragezo cya kabiri gishushanywa na mirongo itatu kigera ku munsi mukuru w’impanda, hanyuma iminsi itanu ikagera ku izamurwa rya Kristo, hanyuma indi minsi itanu ikagera ku munsi w’impongano, hanyuma indi minsi itanu ikagera ku kimenyetso cy’inzira gishushanya imvura y’itumba ya mbere (Pentekote) n’iya nyuma (Ingando). Iyo miterere itanga mirongo itatu, ikurikiwe n’intambwe eshatu za gatanu. Ezekiyeli ari mu rusengero, kandi imiterere ya Abalewi makumyabiri na gatatu ni Isanduku y’Isezerano.

Amateka ahamya ko muri icyo gihe Ezekiyeli yari hasigaye imyaka itanu mbere y’igose ryo mu buryo bw’ikigereranyo, rirangirana no gushushanya itegeko ry’Umunsi wa Ku Cyumweru rigiye kuza vuba, nk’uko rigereranywa no kurimbuka kwa Yerusalemu. Umubare “gatanu” ni ikintu cy’ingenzi cy’ibanze mu miterere ya Abalewi makumyabiri na batatu, nk’uko n’umubare mirongo itatu na wo ari byo.

Mu ngingo izi hamaze kugaragazwa yuko, igihe imirongo makumyabiri n’ibiri ya mbere y’uwo mutwe ihuzwa n’imirongo makumyabiri n’ibiri ya nyuma, hanyuma iyo mirongo yombi ya makumyabiri n’ibiri igahuzwa n’igihe cya Pentekote, hagaragarira neza inzira y’ibigeragezo by’intambwe eshatu, ari yo muriro w’itanura wa Malaki. Izo ntambwe eshatu zifite alufa na omega mu ntambwe ya mbere n’iya gatatu, kandi ibyo bigizwe n’urutonde rw’ibimenyetso bine by’inzira bihagarariye intambwe imwe.

پەسەخ، دوای ئەوە جەژنی نانی بێ هەویر، دوای ئەوە پێشکەشکردنی نوبرەی جۆ، پاشان «پێنج» ڕۆژ تا کۆتایی جەژنی نانی بێ هەویر. ئەو چوار نیشانەی ڕێگا پێکەوە تاقیکردنەوەی یەکەم پێکدێنن، و عیسا هەمیشە کۆتایی بە دەستپێک پیشان دەدات، و تاقیکردنەوەی سێیەمیش هەروەها لە چوار نیشانەی ڕێگا پێک دێت. جەژنی کەرەنایەکان، پاشان بەرزبوونەوەی مەسیح کە دوای ڕۆژی کفارە دێت، و پاشان پێنج ڕۆژ دواتر گەیشتنی هەردوو پەنجەهەمین و چیترنشین. پەنجەهەمین نیشانەی بارانی پێشینە، و چیترنشین نیشانەی بارانی دوایینە. لە مۆدێلی لاویان بیست و سێدا هەردوو پەنجەهەمین و چیترنشین هاوتەرەز دەبن.

Basi mwa bersanak ba Sion, dan besukacitalah dalam Tuhan, Allahmwa; karena Ia telah mengaruniakan kepadamwa hujan pada awal musim dengan ukuran yang patut, dan Ia akan menurunkan bagimwa hujan, yaitu hujan pada awal musim dan hujan pada akhir musim, pada bulan yang pertama. Yoel 2:23.

Mwaka wa msekelo wa kupimwa kwa mwisho na kutakaswa ulianza tarehe 31 Desemba 2023. Jaribu la kwanza lilikuwa jaribu la msingi lililoonyeshwa kwa ishara katika pambano la “wanyang’anyi wa watu wako,” lililogawanya kundi lile lililokuwa limekwisha kujaribiwa hapo awali kwa masikitiko ya tarehe 18 Julai 2020.

“Mu mateka no mu buhanuzi, Ijambo ry’Imana rigaragaza intambara yamaze igihe kirekire hagati y’ukuri n’ikinyoma. Iyo ntambara iracyakomeje. Ibyabaye kera bizasubirwamo. Impaka za kera zizazuka bundi bushya, kandi inyigisho nshya zizakomeza kuvuka ubutitsa. Ariko ubwoko bw’Imana, bwagize uruhare, mu byo bwizeye no mu isohozwa ry’ubuhanuzi, mu kwamamaza ubutumwa bw’abamarayika ba mbere, uwa kabiri, n’uwa gatatu, bumenye aho buhagaze. Bufite uburambe buruta cyane izahabu inoze. Bukwiriye guhagarara bushikamye nk’urutare, bufashe butajegajega intangiriro yo kwiringira kwabwo kugeza ku iherezo.” Manuscript Releases, volume 1, 47.

Mu gitabo c’Abalewi igice ca makumyabiri na gatatu, ikigeragezo ca mbere kigereranywa n’ihuriro ry’ubuhanuzi ry’ibintu bitatu rikurikiwe, inyuma y’imisi itanu, n’iherezo ry’umukate udasembuwe. Pasika yari umusi wa mbere, umusi mukuru w’imikate idasembuwe wari umusi wa kabiri, kandi ishikanwa ry’ivyamwa vya mbere ryari umusi wa gatatu. Imisi itanu inyuma y’aho, umusi mukuru w’imikate idasembuwe warangiye. Imiterere y’ubuhanuzi y’ica mbere mu bigeragezo bitatu na yo nyene igereranywa mu kigeragezo ca gatatu kandi ca nyuma. Muri ico kimenyetso ca gatatu, kigizwe n’ibimenyetso bitatu bikurikiwe n’ikindi kimwe, umusi mukuru w’inzamba ni wo musi wa mbere, hanyuma iduzwa rya Kristo rikaba inyuma y’imisi itanu, maze umusi w’impongano ugaca ukurikiraho inyuma y’imisi itanu, hanyuma inyuma y’imisi itanu Pentekote n’umusi mukuru w’Ingando vyompi bikaranga itegeko rya ku musi wa mungu ryegereje, iryo rigereranywa mu gitabo ca Ezekiyeli n’ugutikizwa kwa Yerusalemu.

Miongoni mwa mwisho wa Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu na Sikukuu ya Baragumu kuna siku thelathini, ambazo si kwamba zinawakilisha ishara ya kuhani tu, bali pia jaribu la pili kati ya majaribu matatu yaliyowakilishwa ndani ya kielelezo cha Kiungu.

Ubatizo bwa Kristo bwerekana ibimenyetso bitatu by’inzira bya Pasika, imigati idasembuwe n’umuganura w’imbuto za mbere, kuko ibyo bimenyetso bitatu by’inzira bigereranya urupfu rwa Kristo, uguhambwa kwe n’izuka rye. Izo ntambwe eshatu zikurikirwa n’iminsi itanu igana ku ntambwe ya kane, igereranwa n’iherezo ry’umunsi mukuru w’imigati idasembuwe. Ubatizo bwerekana izo ntambwe eshatu mu kanya gato kamwe ubwo Yohana yabatizaga Mesiya we. Iminsi mikuru yo mu mpeshyi itandukanya izo ntambwe eshatu ku munsi umwe kuri buri ntambwe, kandi iminsi mikuru yo mu gihe cy’isarura cy’itumba itandukanya izo ntambwe eshatu n’iminsi itanu.

Eka twasaba okuhumya okwokubanza okw’emikoro gy’omu kyanda nk’okugattana kw’obumanyiso busatu obukuratirwa akamanyiso kamwe enyuma y’ennaku itaano; kandi tukakoresa emikoro gy’omu kugwa nk’obumanyiso busatu obukuratirwa enyuma y’ennaku itaano akamanyiso kamwe, haza hasemwa ensengeka y’obunabbi erimu akamanyiso aka alfa ak’okusatu akakuratirwa ennaku itaano, ekirikukurataho ennaku makumi ashatu, n’okugezesa okw’akasatu okw’emikoro gy’omu kugwa nk’akamanyiso k’okusatu akakuratirwa ennaku itaano—ensengeka egyo eraga okugezesa okw’okubanza nk’okubundabunda ennaku itaano zose hamwe, okukuratiirwaho okugezesa okw’akabiri okw’ennaku makumi ashatu ezihika aha kamanyiso k’akasatu k’ennaku itaano. Itaano okugaitaho amakumi ashatu, haza okugaitaho itaano ni makumi ana (5 + 30 + 5 = 40).

Ubatizo bwa Kristo bwahise bukurikirwa n’iminsi mirongo ine, bwasojwe n’ibigeragezo bitatu. Hari ibindi byinshi bishobora kugaragarira mu miterere ya Abalewi makumyabiri na gatatu ihujwe n’igihe cya Pentekote, ariko ku rundi rwego icyo gice kigereranya Isanduku y’Isezerano iri Ahera Cyane.

ঐিহ্যবাহী পুস্তক লেবীয় পুস্তকের তেইশ অধ্যায়ে বসন্তকালীন ও শরৎকালীন পর্বসমূহ দুইটি বিশ্রামবারের মাঝখানে স্থাপিত হয়েছে। ঐ দুইটি বিশ্রামবার দুই আচ্ছাদক করূবকে নির্দেশ করে, আর লেবীয় পুস্তকের তেইশ অধ্যায়ের সঙ্গে সামঞ্জস্যপূর্ণ পেন্টেকোষ্টীয় ঋতুর পথচিহ্নসমূহ সিন্দুক ও দুই আচ্ছাদক করূবকে প্রতিনিধিত্ব করে। ইযিহিষ্কেলকে প্রথম অধ্যায়ে পবিত্রধামে নিয়ে যাওয়া হয়, এবং সেখানে নিয়ে যাওয়া হলে তিনি সেই অবরোধের পাঁচ দিন পূর্বে অবস্থান করছেন, যে অবরোধ যিরূশালেমের ধ্বংসের দিকে পরিচালিত করে, যা আসন্ন রবিবার-আইনের প্রতিরূপ। রবিবার-আইন লেবীয় পুস্তকের তেইশ অধ্যায়ে পেন্টেকোষ্ট ও তাম্বু-পর্ব দ্বারা প্রতিনিধিত্ব করা হয়েছে। ইযিহিষ্কেল ত্রিশতম বছরে আছেন, এবং ত্রিশ হলো সেই তিন পরীক্ষার মধ্যে দ্বিতীয়টির সময়কাল, যা মিলিত হয়ে মালাখি তিনের অগ্নিকুণ্ড-অগ্নি গঠন করে। দ্বিতীয় পরীক্ষা ত্রিশ দিনের দ্বারা প্রতিনিধিত্ব করা হয়েছে, যেমন ইযিহিষ্কেল যোশিয়ার মহান নিস্তারপর্বে শুরু হওয়া সপ্তদশ যোবেল-চক্রের ত্রিশতম বছরে অবস্থান করছেন—যাকে ইতিহাসকারেরা এভাবেই উল্লেখ করে। ইযিহিষ্কেল সেই অবরোধের পাঁচ বছর পূর্বে আছেন, যা আঠারো মাস স্থায়ী ছিল; এবং তিনি মন্দিরে আছেন, যা অবশিষ্টদের শুদ্ধ ও পরিশোধনকারী তিনটি চূড়ান্ত পরীক্ষার মধ্যবর্তী অংশ।

Mu mwaka wa 592 MB, Ezekieli alifanywa kimiujiza kuwa “bubu” naye husema tu Mungu anapofungua kinywa chake. Hali hiyo iliendelea mpaka kuanguka kwa Yerusalemu mwaka wa 585 MB. Mungu alikuwa amemsababisha aseme wakati mazingiwa yalipoanza, siku ambayo “tamaa ya” “macho” yake ilikufa, lakini hakuruhusiwa kusema kwa uhuru mpaka Yerusalemu, “tamaa ya” “macho” ya Israeli, ilipokuwa imeanguka. Kuanguka kwa Yerusalemu kunawakilisha sheria ya Jumapili iliyo karibu kuja, na hapo ndipo baba yake Yohana Mbatizaji, kuhani wa zamu ya nane, ambaye alifanywa bubu alipokuwa akihudumu hekaluni, ambapo pia Ezekieli alifanywa bubu kwa muda wa karibu miezi tisa. Ilikuwa siku ya nane baada ya kuzaliwa kwa Yohana, Yohana alipokuwa akitahiriwa, ndipo aliruhusiwa kusema. Manabii wawili walifanywa bubu walipokuwa patakatifuni. Nabii wa tatu kufanywa bubu alipokuwa akimtazama Kristo patakatifuni alikuwa Danieli. Katika sura ya kumi, Danieli yumo patakatifuni, na kama vile anavyoguswa mara ya pili kati ya mara tatu, anafanywa bubu. Katika sehemu ya katikati Danieli anafanywa bubu.

Kandi alipozungumza nami maneno hayo, niliuelekeza uso wangu chini, nikawa bubu. Na tazama, mmoja mwenye mfano kama wana wa wanadamu akagusa midomo yangu; ndipo nikafungua kinywa changu, nikasema, na kumwambia yeye aliyesimama mbele yangu, Ee bwana wangu, kwa sababu ya maono haya huzuni zangu zimenijia juu yangu, nami sina nguvu iliyobaki. Danieli 10:15, 16.

Kuuga

Ikimenyetso cyo “kuvuga” kigaragazwa ku gihe cy’itegeko rya ku cyumweru rigiye kuza bidatinze, ubwo Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zivuga nk’igisato, indogobe ya Balamu ikavuga, kandi iyerekwa rya Habakuki rikavuga kandi ntiribeshye. Abahanuzi batatu b’ibiragi, bagizwe ibiragi igihe bari ahera, bavuga mu gihe cyo kurimbuka kwa Yerusalemu. Kandi kuri Zakariya, aravuga kugira ngo yemeze ko izina rishya ry’umuhungu we ari ryo nyaryo, bityo bigereranya Abafiladelifiya bahabwa izina rishya.

Ane yee ne am da, mɛyɛ no adum wɔ me Nyankopɔn asɔredan mu, na ɔrensan mpue bio da; na mɛkyerɛw me Nyankopɔn din agu ne so, ne me Nyankopɔn kurow no din, a ɛne Yerusalem Foforo a efi ɔsoro fi me Nyankopɔn nkyɛn siane ba no; na mɛkyerɛw me din foforo no agu ne so. Adiyisɛm 3:12.

Zakaria alipewa kibao ili aandike jina jipya la ukoo la Yohane.

Na ikawa, siku ya nane wakaja kumtahiri mtoto; nao wakamwita Zakaria, kwa jina la baba yake. Lakini mama yake akajibu, akasema, Sivyo; bali ataitwa Yohana. Nao wakamwambia, Hapana hata mmoja katika jamaa yako aitwaye kwa jina hili. Wakampa baba yake ishara, jinsi alivyotaka aitwe. Naye akaomba kibao cha kuandikia, akaandika, akisema, Jina lake ni Yohana. Wakastaajabu wote. Mara kinywa chake kikafunguka, na ulimi wake ukafunguliwa, naye akanena, akimsifu Mungu. Luka 1:59–64.

Ibara rishya rya Yohana rihura n’itorero rya Filadelifiya, kandi izina Zakariya rihura na Lawodikiya nk’uko bigaragazwa no kutizera kwa Zakariya ku butumwa bw’umumarayika wa gatatu. Abahanuzi bose bavuga ku minsi y’imperuka, kandi iminsi y’imperuka ni amateka y’umumarayika wa gatatu. Ni cyo gituma umumarayika wazanye ubwo butumwa agomba kuba ari umumarayika wa gatatu. Zakariya yanze gusobanukirwa yuko Uwiteka yari kurenga iruhande rw’itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi ry’i Lawodikiya. Hari ibindi byo kuvugwa ku byerekeye kugarurwa kw’ijwi muri abo bahanuzi, ariko tuzakomeza kugana ku gusobanukirwa umurongo wa gihanuzi wa Yosiya.

چەرخی یۆشیا

ئێمە خولی حەوتەی یۆبیلی حەڤدەهەم، کە لە پەسخەی یۆشیا لە ساڵی 622 پ.ز دەستی پێ کرد، باس کردووە؛ بەڵام هێڵی یۆشیا پێش 622 پ.ز بە زۆرتر دەست پێ دەکات. یاخیبوونی ئیسرائیل، کە شائولی هێنایە سەر تەخت وەک یەکەم پاشای ئیسرائیل، نیشانەی چل ساڵ بوو کە پاشا شائول حوکم دەکرد، پاشان چل ساڵ کە پاشا داود حوکم دەکرد، و پاشانیش چل ساڵ کە سلێمان حوکم دەکرد. ئەو ڕەتکردنەوەی خودا کە بەو شێوەیە پێغەمبەر ساموئیلی تووڕە کرد، لە ساڵی 1097 پ.ز ڕوویدا، و هێڵێکی پێشبینیانەی یاخیبوون دەست پێ دەکات کە لە خاچ کۆتایی هات، کاتێک جولەکەکان دەریانبڕی: «ئێمە هیچ پاشایەکمان نییە، جگە لە قەیسەر.»

لېکن هغوی چیغه کړه: «هغه لیرې کړه، هغه لیرې کړه، په صلیب یې کړه.» پیلاطس هغوی ته وویل: «ایا ستاسو پاچا په صلیب کړم؟» مشر کاهنانو ځواب ورکړ: «موږ له قیصر پرته بل پاچا نه لرو.» یوحنا 19:15.

Mu mwaka wa 1097, abami batatu bari kuzategeka imyaka mirongo ine buri umwe kugeza ku rupfu rwa Salomo mu 977 Mbere ya Kristo, ubwo ubwami bwahise bwigabanyamo ubw’amajyaruguru n’ubw’amajyepfo.

Na kisha wakaomba mfalme; naye Mungu akawapa Sauli mwana wa Kishi, mtu wa kabila la Benyamini, kwa muda wa miaka arobaini. Matendo 13:21.

Davidi a yile ni malembe ya makume manharhu loko a sungula ku fuma, naswona u fume malembe ya makume mune. Le Hebroni u fume ehenhla ka Yuda malembe ya nkombo ni tin’hweti ta tsevu; naswona eYerusalema u fume malembe ya makume manharhu ni manharhu ehenhla ka Israele hinkwayo na Yuda. 2 Samuwele 2:4, 5.

Ubwami bwa Solomoni bwatangiye mu mwaka wa 1017 mbere ya Kristo; urufatiro rw’Urusengero rwashyizweho mu mwaka wa kane wa Solomoni (1013 mbere ya Kristo). Iyubakwa ryamaze imyaka irindwi (1 Abami 6:37–38), kandi Urusengero rwuzura mu kwezi kwa munani k’umwaka wa cumi n’umwe wa Solomoni. Ukwiyegurira kwarwo ku mugaragaro kwabaye mu kwezi kwa karindwi (ukwezi kwa Ethanim), mu gihe cy’Umunsi Mukuru w’Ingando (1 Abami 8; 2 Ngoma 5–7), mu mwaka wa 1006 mbere ya Kristo. Abami, Urusengero, n’ishyanga, buri kimwe kigaragazwa mu mateka n’igihe cy’imyaka magana ane na mirongo cyenda, kiboneka neza ko kiranga igihe cy’ubuhanuzi gifitanye isano by’umwihariko n’abami, n’Urusengero, cyangwa n’ishyanga.

Daniel akajjunwa mu bunyage mu 607 BC, naho benshi mu baharura ibihe vya Bibiliya bemera 605 BC. Ivyanditswe vy’amateka bitegerezwa guhuza n’intahe y’ubuvugishwa, kandi ikigereranyo c’ibintu vyashizwe ku murongo w’amateka utangurana n’ukwipfuza umwami mu 1097 BC gisaba, ku vyabona vyinshi vy’ubuvugishwa, yuko 607 BC ari yo ngene ikoreshwa rikwiye, atari 605 BC. Mu 607 BC harangira imyaka amajana ane na mirongo icenda mu murongo w’abami, ariko kandi ni na ho hatangurira kimwe mu bigereranyo bitatu nyamukuru vy’imyaka mirongo indwi biboneka muri uwo murongo. 607 BC ni ho harangira imyaka mirongo indwi yatanguye n’ubunyage bwa Manase mu 677 BC. Ikigereranyo ca mbere c’ikimenyetso c’imyaka amajana ane na mirongo icenda (gifise ivyabona bitatu muri uwo murongo) kirangirira aho kimwe mu vyabona bitatu vy’imyaka mirongo indwi kirangirira, kandi aho ikindi cabonye c’imyaka mirongo indwi gitangurira. Imiterere y’imibare ishira intahe kuri 607 BC, naho hoba hari iciyumviro c’uko Daniyeli yajanywe mu bunyage mu 605 BC.

Mu murongo urimo igihe cy’imyaka 490 gifitanye isano n’abami bo kuva mu mwaka wa 1097 mbere ya Kristo kugeza mu wa 607 mbere ya Kristo, harimo kandi indi myaka 490 kuva ku kwegurwa k’Urusengero rwa Salomo kugeza ku kwegurwa k’Urusengero rwo nyuma y’ubunyage na Zerubabeli mu mwaka wa 515 mbere ya Kristo. Iyo myaka 490 igizwe n’imyaka 420 uhereye ku kwegurwa kwa Salomo mu mwaka we wa cumi n’umwe, hiyongereyeho imyaka 70 Urusengero rwabaye rwarabaye umusaka mu gihe cy’ubunyage, bikangana n’imyaka 490. Itegeko rya gatatu rya Aritazerugisi ryaje nyuma y’imyaka 59, mu mwaka wa 457 mbere ya Kristo, kandi riranga intangiriro y’imyaka 490 “yagenewe” (yakuwemo, Daniyeli 9:24) ubwoko bw’Imana, yasojwe mu mwaka wa 34 igihe Sitefano yaterwaga amabuye. Birumvikana ko hari n’izindi mpamya nyinshi zimbitse z’ibihe byabazwe mu murongo w’ubuhanuzi utangirira ku buhakanyi bw’ishingiro bwo kwanga Imana n’Umwuka w’Ubuhanuzi mu mwaka wa 1097 mbere ya Kristo, ukarangira igihe Sitefano yabonaga Kristo ahagaze iburyo bw’Imana. Muri ubu buhamya ni ho dusangamo uruziga rw’ubuhanuzi rwa Yosiya.

Ndzi vula ndzi ku “ku fularhela ka masungulo,” hikuva ku sungula ka nxaxamelo ku kombisa nkarhi lowu Israele a landzulaka Xikwembu tanihi Hosi, hi ku navela ka vona ku va ni hosi ya misava, kutani sweswo swi fungha masungulo ya vuhosi bya vanhu bya Israele. Ndzi tlhela ndzi tsalela leswi hikwalaho ka wheli ya Yosiya, leyi vulaka “masungulo ya Xikwembu,” i xikombiso xa masungulo hammoho ni xa ku fularhela ka masungulo ka vanhu va Xikwembu.

Salomo alipokufa na kabila kumi na mbili zikagawanyika kuwa kaskazini na kusini, kuwekwa wakfu kwa Yeroboamu kwa mfumo wa ibada bandia kulikemewa na nabii asiitii, na karipio lake lilikuwa na unabii wa mfalme ajaye aitwaye Yosia. Katika ukengeufu wa msingi wa Yeroboamu na wa makabila kumi ya kaskazini, ulitabiriwa unabii wa Yosia na uamsho wake uliowekwa alama na Pasaka Kuu ya mwaka 622 KK. Uamsho huo uliletwa kwa kugunduliwa kwa maandishi ya Musa na kutangazwa kwa hukumu juu ya watu wa Mungu kwa sababu ya ukengeufu wao wa daima. Maneno kutoka katika maandishi ya Musa yaliposomwa kwa mfalme Yosia, yalizaa uamsho mkuu zaidi katika historia ya Agano la Kale. Unabii wa mtoto wa wakati ujao atakayezaliwa aitwaye Yosia pia ulikuwa na hukumu ya kinabii ya ukengeufu wa msingi iliyotolewa dhidi ya mfalme Yeroboamu na nabii asiitii.

Musa’nın laneti diye Daniel’in adlandırdığı şey, Levililer yirmi altıdaki “yedi vakit”tir ve bu, Adventizmin temel hakikatlerinin simgesi olan William Miller’ın kurucu keşfi hâline gelmiştir. Miller’ın mesajının 11 Ağustos 1840’taki güçlendirilmesi, 1838 ve 1840 yıllarında “Yoşiya” Litch’in çalışması aracılığıyla gerçekleşmiştir. 1863’te bu temeller bir yana bırakıldı ve “yedi vakit”, yalnızca Filadelfiyalı Milleritlerin temel hakikatlerinin değil, aynı zamanda Laodikyalı Millerciliğin temellere karşı isyanının da bir simgesi hâline geldi. Birinci ve ikinci meleğin Milleritlerinin tarihi, “Yoşiya”nın simgeselliğini taşımaktadır; bu simgesellik, yüz kırk dört binin tarihinde harfi harfine tekrar edilecektir. Yoşiya’nın çarkı, Kral Saul’un büyücülüğüne kadar geri uzanır ve oradan da Pazar yasasında Laodikyalı Yedinci Gün Adventist kilisesinin ağızdan çıkarılmasına dek gider. Hezekiel’deki Yoşiya’nın çarkı, şimdi yüz kırk dört binin mühürlenmesinin doruk noktası olarak açılma sürecindedir.

Twakukongela bintu bino mu kiwandiiko ekiddako.