تاریخا ڤەشارتیا ئایەتا چل - ژمارە بیست و هەشت

Di sana pêngîlhaman ilahi, mun nyangkut pêngîlhaman ilahi, “saban fakta na peugunae jih,” ngon “saban asas na peugunae jih.”

Wêndî wa nî ûku ni ukuvuga yuko imvugo y’Igiheburayo “ereb boqer” iboneka incuro umunani muri Bibiliya. Buri gihe ihindurwa ngo “nimugoroba na mu gitondo,” keretse muri Danieli 8:14 aho ihindurwa ngo “iminsi.” Dukurikije ibyahumetswe, umurongo wa cumi na kane ni wo “shingiro n’inkingi y’ingenzi yo kwizera kw’Abadiventisiti.”

குறிப்பாக, அந்த வசனத்தில் உள்ள “நாட்கள்” என்பது அந்த எபிரேயச் சொற்பிரயோகம் பயன்படுத்தப்பட்ட ஏழு முறைகளில் எட்டாவது நிகழ்வாகும். மேலும், கிங் ஜேம்ஸ் பதிப்பின் மொழிபெயர்ப்பாளர்களை தேவன் தீர்க்கதரிசன ரீதியாக வழிநடத்திய வேதாகம சம்பவம், எட்டாவது என்பது ஏழினுடையதாய் இருப்பதற்கான வேதாகமப் புதிரை, எட்டாம் அதிகாரத்தில் உள்ள இரண்டு தரிசனங்களில் ஒன்றைச் சுட்டிக்காட்டும் அந்த வசனத்துடன் நோக்கமுடனே இணைத்தது. எட்டாம் அதிகாரத்தில் “தரிசனம்” என்று மொழிபெயர்க்கப்பட்ட சொற்களில் ஒன்று எபிரேயச் சொல் “chazon”; மற்றொன்று “mareh.” “Mareh” என்பதற்கு தோற்றம் என்று அர்த்தம்; “mareh” தரிசனம் என்பது தேவனுடைய தீர்க்கதரிசன வார்த்தையில் கிறிஸ்துவின் தோற்றத்தைப் பற்றிய தரிசனமாகும். தானியேல் 8:14 இன் “mareh” தரிசனம், கிறிஸ்து 1844 ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 22 அன்று தோன்றி திடீரென தமது ஆலயத்திற்கு வரவேண்டியிருந்தது என்பதை அடையாளப்படுத்துகிறது. இவ்வெல்லா சத்தியங்களும் நிச்சயமான உண்மைகளே; அவை மையத் தூணாகிய அந்த வசனத்தோடு தொடர்புடையவையாக இருக்கின்றன. மையத் தூண் என்பது 1844 ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 22 அன்று நிறைவேறிய ஒரு கோட்பாடோ அல்லது ஒரு தீர்க்கதரிசனமோ அல்ல; உண்மை என்னவென்றால், அந்த வசனமே கிறிஸ்து; அவர் தான் மையத் தூண்.

Nangayi twakukezhwanji pa kwamba kama tutaingia katika hekalu, na baadaye kuungama dhambi zetu na kuupata baraka ya kuhesabiwa haki kwake. Mwito huu wa mwisho wa kuingia katika hekalu umezingirwa na vikwazo ili kuzuia kuingia kwetu binafsi; lakini kama tukisita sasa, “tutaachwa peke yetu katika hofu ya kimya ya usiku.” Lakini hili silo jambo langu pekee.

بە گونجاندنی جیاوازیی وشەی «ڕۆژەکان»، بە ئەنقەست جەخت لەسەر ئەم ئایەتە هەرە گرنگە کرایەوە؛ ئەو وشەیە ئەو مەتەڵە پێغەمبەرانەیە لەگەڵ خۆیدا هەڵدەگرێت کە هەشت لە حەوتەکەیە، کە یەکێکە لە چەرخەکانی سەردەمی مۆرکردنی ئەو سەد و چل و چوار هەزار کەسە. لە ماوەی مۆرکردندا، شاخە پرۆتستانییەکە و شاخە کۆمارییەکەی پاشایەتیی شەشەمی پێشبینییەکانی کتێبی پیرۆز، هەردووکیان ئەو مەتەڵە دەهێننە دی کە هەشتەم لە حەوتەکەیە. لە نێو ئەو هەشت سەرۆک‌کۆمارەی لە سەردەمی کۆتایی لە ساڵی ١٩٨٩ەوە هاتوونەتە سەر کار، ترامپ بوو بە شەشەمین پاشای پاشایەتیی شەشەم، و دوای ئەوەی دەورەی دووەمی بردەوە، بوو بە هەشتەمەکە کە لە حەوتەکەیە. لە کردەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا بۆ دووبارەکردنەوەی فەرمانی میلانی ساڵی ٣١٣، بزووتنەوە لاودیکیاییەکەی ئەو سەد و چل و چوار هەزار کەسە دەبێتە بزووتنەوە فیلادەلفیاییەکەی ئەو سەد و چل و چوار هەزار کەسە. سەردەمی مۆرکردن لە کاتی یاسای ڕۆژی یەکشەممەدا کۆتایی دێت، کە تێیدا برینە کوشندەکەی پاپایەتی چاک دەبێتەوە، و ئەویش بەم شێوەیە، وەک ئەو هەشتەمەی کە لە حەوتەکەیە، مەتەڵەکەی ئاشکراکردن ١٧ دەهێنێتە دی. یەک ڕاستی، کە لە یەک دەستەواژەی عیبریدا بە شێوەی یەک وشەی ئینگلیزی خراوەتە ڕوو، ئەو ئایەتەی دەستپێکی داوەرییەکە دەستنیشان دەکات دەهێنێتە ناو ئەو ئایەتەی کۆتایی داوەری لە سەردەمی مۆرکردنی ئەو سەد و چل و چوار هەزار کەسەدا دەستنیشان دەکات.

هەر ڕاستییەک شوێنی خۆی هەیە، و لە پەیمانی نوێدا تەنها یەک دەربڕین هەیە کە تێیدا پێکهاتەیەکی ژمارەیی بە شێوەی ‘ژمارە’یەک جار ‘ژمارە’یەکی دیکە بەکارهاتووە، و لە پەیمانی کۆنیشدا تەنها دوو دەربڕینی لەم جۆرە هەن. ئەلفای ‘پێکهاتەی ژمارەیی’ لە کتێبی پەیدابووندایە.

Kukusanywa kwa kihesabu kwa omega kunapatikana katika Mathayo.

Hizi sehemu zinawakilisha mara ya kwanza na ya mwisho katika Biblia ambapo namba hutambuliwa kuwa inapaswa kuzidishwa kwa namba nyingine. Kuna namba nyingi, lakini alfa ya Mwanzo na omega ya Mathayo zina muundo wa nambari unaofanana kabisa, nazo zinatumia namba zilezile mbili za ‘saba’ na ‘sabini.’

لە نێوان ئەلفا و ئۆمێگادا، شوێنی ناوەڕاست و تەنها شوێنی دیکە کە ئەم پێکهاتە ژمارەییە تێیدا هەیە، لە بەشی بیست‌وپێنجی کتێبی لێڤییەکاندایە. لەوێدا ئەو دوو ژمارەیە ‘حەوت’ و ‘حەفتا’ نین، بەڵکو ‘حەوت جار حەوت ساڵ’ن.

پێکهاتە ژمارەییە ناوەڕاستەکە جارێکی دیکە ژمارەی ‘حەوت’ بەکار دەهێنێت، بەڵام نەک ژمارەی ‘حەفتا’. ئەو دەقەی ئەم پێکهاتەیەی تێدایە، هەم بەرەکەتێک بۆ گوێڕایەڵی و هەم نەفرەتێک بۆ سەرپێچی لەخۆ دەگرێت. بەرەکەتەکانی ئازادکردنی کۆیلەکان و گەڕاندنەوەی زەوی لە بەرامبەر ئەو نەفرەتە حەوت‌هێندەییەدا دانراون کە چوار جار لە بەشی بیست‌وشەشی پەرتووکی لێڤییەکاندا باس کراوە. ئەو بەرەکەتە دابینکردنی بژێوی لەلایەن پەروەردگارەوە لە ماوەی ئەو ساڵانەی زەوی پشووی دەدا، و بەرەکەتێکی دووهێندە لە ساڵی یوبیلدا لەخۆ دەگرت، و نەفرەتی بەشی بیست‌وشەشیش، لە ئاگادارکردنەوەی پەیمانیی ئەو دوو بەشەدا، لایەنی بەرامبەری ئەو بەرەکەتەیە.

پێکهاتە ژمارەییەکەی ناوەڕاست لە لێڤییەکان 25:8دا دەردەکەوێت (‘حەوت جار حەوت ساڵ’). ئەمە ڕاستەوخۆ لەگەڵ حوکمی چواربارەی ‘حەوت جار’ لە لێڤییەکان 26دا جووت دەکرێت. بەم شێوەیە، پێکهاتە ژمارەییەکەی ناوەڕاست هەم بەرەکەتێک و هەم نەفرەتێک دەنوێنێت و شایەتییەکی دووقات لە کتێبی لێڤییەکاندا پێک دەهێنێت. پێکهاتەی ژمارەیی بەرەکەتی یوبیل یان نەفرەتەکەی لەنێوان حوکمی لامەک و دیاریکردنی سنووری ماوەی تاقیکردنەوە لەلایەن عیساوە دانراوە. هەر سێکیان پێکەوە سنوورێک بۆ ماوەی تاقیکردنەوە دیاری دەکەن، کە بە کۆتاییهاتنی ئەو ماوەیە، دەستەیەکی بەرەکەتپێدراو و دەستەیەکی نەفرەتلێکراو ئاشکرا دەبن. ئەلفا و ئۆمێگا، کە نوێنەرایەتیی پەیامەکانی فریشتەی یەکەم و سێیەم دەکەن، چوارسەد و نەوەد وەک هێمای ماوەی تاقیکردنەوە دیاری دەکەن. کاتێک ئەمە لەگەڵ نەفرەت یان بەرەکەتی یوبیل پێکەوە دەبەسترێتەوە، بە نزیکبوونەوەمان لە لێکۆڵینەوە لە بەشی یەکەم، ئایەتی یەکەمی کتێبی حەزقیێل، ئەم ڕاستییانە گرنگی پەیدا دەکەن؛ ئەو ئایەتەی کە حەزقیێل لە ساڵی سییەمی خولی حەڤدەیەمی یوبیلدا دادەنێت.

ئەو خولەی یوبیل لە ٢٢ی ئۆکتۆبەری ٥٧٣ی پێش زایین کۆتایی هات و نەک تەنها هێمای پێشوەختەی ٢٢ی ئۆکتۆبەری ١٨٤٤ بوو، بەڵکو هێمای پێشوەختەی یاسای ڕۆژی یەکشەممەش بوو کە بەم زووانە دێت. حەزقیێل لە پەرستگادا ڕاوەستابوو و نوێنەرایەتیی ئەو سەد و چل و چوار هەزار کەسەی دەکرد کە بە باوەڕ، لە کۆتایی دادوەرییەکەدا چوونەتە ناو شوێنە هەرەپیرۆزەکە، هەروەک باوەڕدارە وەفادارەکان کە دوای ٢٢ی ئۆکتۆبەری ١٨٤٤ چوونە ناوی. ئەگەر ئەو “ڕاستییە”ت لەبەرچاو نەبێت کە حەزقیێل لە بەشی یەکەم و ئایەتی یەکەمدا لە چ خاڵێکی مێژووی پێغەمبەرانەدایە، ئەوا “ئاڕاستە”ی خۆت ون دەکەیت.

دوای بینینی ئەو شکۆی پەروەردگار کە لە کەناری ڕووباری خەبار پیشانی درا، حەزقیێل وەک دانیال و ئیشعیا و یوحەنا تا ئاستی خاک نزم دەکرێتەوە. پاشان هەر چوار نموونەکە توخمگەلێک لە مەسحکردنی ئەو کەسانە دەخەنە ڕوو کە دەبێت پەیامەکە بە کڵێسایەک ڕابگەیەنن کە نابینێت و نابیستێت.

لە کتێبی حەزقیێلدا شەش بەروار هەن کە پەیوەندییان بە ئۆرشەلیمەوە هەیە. پێشتر باسمان لە یەکەم و کۆتا بەروار کردووە، کە لە بەشی یەکەم، ئایەتەکانی یەک و دوو، و پاشان لە بەشی چلەم، ئایەتی یەکدا هاتوون. من باسی بەرواری دووەمیشم کردووە کە لە بەشی هەشتەم، ئایەتی یەکدا هاتووە، بەڵام تەنها لە ڕووی ئەوەی کە بە شێوەیەکی هێمایی دەینوێنێت، و بەبێ ئەوەی شوێنی ئەو بەروارە لە پەیوەندی بە گەمارۆدان و وێرانکردنی ئۆرشەلیمەوە دیاری بکەم؛ تەواوی کتێبەکەش بە دەوری ئەو تەوەرەدا دەسووڕێتەوە. ئۆرشەلیم لە کۆتایی ساڵی 586/585ی پێش زایین وێران کرا. و لە حەزقیێل 33:21دا، هەڵاتوویەک بە هەواڵی کەوتنی ئۆرشەلیمەوە دەگات.

Mu mwaka gwa ikumi na ibili umurwa warakubiswe, kandi rero Ezekieli aca aronka umwidegemvyo wo kuvuga ku gushaka kwiwe ubwiwe. Iyerekwa ryo muri Ezekieli igice ca munani ryari mu mwaka ugira gatandatu, rero ni nk’imyaka itandatu imbere y’uko umurwa ukubiswa.

ساڵی دواتر، کە ساڵی حەوتەم بوو، پیران ڕوویان لە حەزقیێل کرد بۆ ئەوەی پرسیار لە یەزدان بکەن.

پاشان لە ساڵی نۆیەمدا، ئەو گەمارۆیە دەستی پێکرد کە ساڵێک و نیوی خایاند.

هەر یەکێک لەم بەروارانە نوێنەرایەتیی نیشانە ڕێنیشاندەرە دیاریکراوەکانی ڕۆژانی کۆتایی دەکات، چونکە پۆڵس دەڵێت کە ئیسرائیلی کۆن نموونەیەکە بۆ ئەوانەی لە کۆتایی جیهاندا دەژین.

Yerusalema kyere fa da aasia no nyinaa si dapɛn a edi kan a ɛwɔ ti baako nkyekyɛm baako no ne da a etwa to a wohu no wɔ ti aduanan nkyekyɛm baako no ntam. Saa nna abien no hyɛ ti baako afe a ɛto so anum no agyirae, a na ɛyɛ 592 A.Y.B. no, ne ti aduanan afe a ɛto so aduonu anum no, a na ɛyɛ 573 A.Y.B. no. Wɔ line upon line gyinabea no so no, Hesekiel wɔ line ma Misraim, a Tiro ho asɛm ka ho, ne line ma Yerusalema. Misraim line no wɔ waymarks ason a ɛyɛ tẽẽ, (sɛ wɔka Tiro ho a) na Yerusalema wɔ asia. Saa line abien yi ho na Yosia line no ne Yubili kyinhyia a ɛto so dunsɔn no ka ho. Nanso line a wɔda no adi a enni da a ɛyɛ tẽẽ no wɔ ti anan mu, na ti anan line no kura ntwahonan no mu pii a Hesekiel hui bere a ɔhwɛɛ mu kɔɔ Kronkron Mu Kronkronbea no mu no. Saa ara nso na ɛsoa nokwasɛm ahorow pii a ɛyɛ sɛnkyerɛnne mu de.

संख्या चार सय तीसले अनन्त करारलाई जनाउँछ, र अध्याय चारमा इजकिएललाई प्रभुले एउटा जीवित दृष्टान्तको रूपमा प्रयोग गर्नुहुन्छ, यस्तो दृष्टान्त जसमा चार सय तीस संख्या समावेश छ।

Yerusalemu okuzingizibwa, nga bwe kwalagibwa Ezeekyeri, kwe “kabonero,” nga bwe kyali n’okuzingizibwa okwajja ku Yerusalemu okwaleetebwa Kesutiyo mu mwaka gwa 66. Nga annyonnyola Yesu bwe yategeeza okuzikirizibwa kwa Yerusalemu, Mwannyinaffe White atumanyisa nti okutuukirira “okw’obutereevu” okw’okuzikirizibwa kwa Yerusalemu kuli mu nnaku ez’oluvannyuma. Akabonero k’okuzikirizibwa okwali ku bajulirwa ababiri abakiikirirwa Nebukadduneeza ne Kesutiyo kategeeza nti akabonero k’okuzingizibwa, ke kabonero ak’okusemberera kw’etteeka lya Ssande.

لەو دەقەی کە لێی دەکۆڵینەوە، هەروەها ئاماژەی ئۆمێگاییی کتێبی پیرۆز بۆ یاسای سەرەکیی ویلیام میلەر بۆ ڕاڤەکردنی پێشبینییە پێغەمبەرییەکان لە بزووتنەوەی بناغەیی پەیامەکانی فریشتەی یەکەم و دووەمدا دەبینین. ئەلفای بنەمای ڕۆژێک بۆ ساڵێک، هێمایەکی ئۆمێگاش بوو، چونکە ئەلفای بنەمای ڕۆژێک بۆ ساڵێک لە پەرتووکی سەرژمێریدا وەک تاقیکردنەوەی دەیەم و کۆتایی خرایە ڕوو، کە ئیسرائیل تێیدا شکستی هێنا و بەمەش، لە ماوەی ئەو چل ساڵەی سەرگەردانی لە بیاباندا، مردنیان لە بیاباندا بەسەر خۆیاندا هێنا.

دەبێت لە دەلالەتە پێغەمبەرایەتییەکانی ئەوە تێبگەین کە بنەمای ڕۆژێک بەرامبەر ساڵێک لە کۆتا یاخیبوونی پرۆسەی دەهەنگاویی تاقیکردنەوەدا، کە بە پەڕینەوە بە دەریای سووردا دەست پێ دەکات، دەستنیشان دەکرێت، و هەمان بنەما دیسان کاتێک ڕادەگەیەنرێت کە بڕیارە ئۆرشەلیم گەمارۆ بدرێت و وێران بکرێت، و ئەم دەلالەتانە بەسەر ئەو دەقەدا جێبەجێ بکەین کە لێی دەکۆڵینەوە؛ هەروەها دەبێت لە گرنگیی ئەوەش تێبگەین کە “گەمارۆ” خۆی “نیشانە”کەیە، و ئەوەش بەسەر هەمان دەقەدا جێبەجێ بکەین.

Ũtũmbo wa historia ũrĩa ũcookanĩtio hamwe rĩrĩa kũhũthĩra “gũthingithia” Jerusalemu ta kĩmenyithia no nginya ũmenyekane, nĩgũkorwo ũtuĩka ta “ekiseli,” ta ũrĩa kwambĩrĩria kwa kĩonereria, na kĩmenyithia gĩkĩ gĩa gũthingithia gĩrĩ na ndĩmũ nyingĩ ciĩrũngĩirweho. Kĩmenyithia gĩa gũthingithia no gĩtuĩke gĩkaro kĩa bata mũno kũrĩ Ezekieli, na kĩmenyithia gĩkĩ nĩgĩtũma Mũrũme wa ngiri wa Juda aumye ũkinyanĩri mũthia-inĩ wa ũrĩa wa mbere waonekanire kũrĩ Ezekieli ta mĩhũrũko. “Kĩmenyithia” kĩa gũthingithia, mũtugo wa mwaka kũrĩ mũthenya, na mĩtaratara ya ũhoro wa kĩraguũrũri iria icookanĩtio hamwe nĩ gũthingithia, no nginya cĩrorerwo thĩinĩ wa mũthenya ũrĩa magana mana na mirongo ĩtatũ irĩrĩrĩte kĩrĩkanĩro gĩa tene na tene.

خوداوەند لە پرۆسەیەکی سێ‌هەنگاویدا پەیمانی لەگەڵ ئیبراهیم بەست، و یەکەمی ئەو سێ هەنگاوە ئەو پێشبینییەی لەخۆ گرتبوو کە نەوەکانی ئیبراهیم بۆ ماوەی چوارسەد ساڵ لە میسردا دیل دەبن. لە هەنگاوی دووەمدا، ڕێوڕەسمی خەتەنەکردن بە ئیبراهیم درا، و هەنگاوی سێیەم قوربانیکردنی ئیسحاق بوو لەسەر کێوی مۆریا. چوارسەد ساڵ لە ئەلفای ئەو سێ هەنگاوەدا دیاری کرا کە خوداوەند بۆ پێکهێنانی گەلێکی هەڵبژێردراو و پەیمانبەستن لەگەڵیدا هەڵیگرتن. ئەو گەلە هەڵبژێردراوەی پەیمان، لە کاتی بەردبارانکردنی ستیفانۆس لە ساڵی ٣٤دا، لەلایەن خوداوە تەڵاق درا، و پاشان پۆڵس، نێردراوە هەڵبژێردراوەکە بۆ نەتەوە نایەهودییەکان، ئەو چوارسەد ساڵەی دیاری کرد بە—چوارسەد و سی ساڵ.

ئەو ژمارەیەی نوێنەرایەتیی پەیمان دەکات، چوارسەد و سییە؛ بەڵام ئەو دوو شایەتە، ئەبرام و شاول، کە ناوی هەردووکیان بە ڕیز بۆ ئەبراهام و پۆڵس گۆڕدرا، دوو ماوەی جیاواز دەستنیشان دەکەن کە پێکەوە تەواوی ژمارەی چوارسەد و سی پێک دەهێنن. کاتێک خودا ناوی گیانێک دەگۆڕێت، ئەمە هێمای پەیوەندییەکی پەیمانییە لەنێوان ئەو گیانە و خودادا. کەواتە، چوارسەد و سی ساڵەکە کۆیەکە کە لە کۆکردنەوەی دوو ژمارەی جیاواز بەدەست دێت، وەک چوارسەدەکەی ئەبراهام و زیادکردنی سییەکەی پۆڵس. حەزقیێل بۆ ماوەی سێسەد و نەوەد ڕۆژ لەسەر تەنیشتی چەپی پاڵ کەوت و پاشان بۆ ماوەی چل ڕۆژ لەسەر تەنیشتی ڕاستی، و بەمەش دوو ژمارەی دەستنیشان کرد کە کۆی گشتییان چوارسەد و سییە.

Mw’Itanguriro, ikigabane ca cumi na rimwe, isezerano ry’urupfu ryazanywe ubwo nyene inyuma y’umwuzure biciye mu bugarariji bwa Nimurodi rigaragaza itandukaniro riri hagati y’amasezerano abiri. Ibintu bigize umunara wa Babeli birashingira intahe ku bantu b’isezerano rya satani ryo “kwikiza” bo ubwabo, abantu bari bagenewe gucirwa urubanza no gusabagizwa. Muri ico kigabane nyene, uruvyaro rw’Abaheburayo rutangizwa n’ivuka rya Eberi, bikaba biranga intango y’abantu batoranijwe ngo baje baserukire isezerano ry’ubugingo, bitandukanye n’isezerano ry’urupfu rya Nimurodi.

Mlembu gwa ikumi gwa Itangulilo, Eberi na Pelegi batangajwa kwa mara ya kwanza.

Peleg ri’ ku ngol ti nyie ke yie, ko ku yïïn Peleg ku, nyie paan kër kä piny ënë tii piny kɛ̈̈ lɔɔm ci kɔc piööc ë pïïr ku kä riɛl riɛl ti kɔc Babel ku kä jɔl Nimrod. Eber aa pïïr nyin arɔl diɛl akɛ̈̈c ku arɔl dhiëcic, ku tënë Peleg (nyie/yie) aa nyuɔɔth, aa pïïr acï arɔl diɛl ku arɔl thiäär. Kä ke jïɛŋ ke jɔl kekë aa looi ye bɛ̈n, ku arɔl diɛl ku arɔl thiäär en namba Paul acï mät ku kä loŋ gin ayen ti pïir Abraham. Ku baai namba arɔl diɛl ku arɔl thiäär aa raan ku pïïr Eber tënë nyuɔɔth Peleg, yiic arɔl thiäär ku arɔl diɛt ke pïïr kä jalde aa gɔɔr ku “thiäär ku diɛt arɔl,” yen kä diɛt ku arɔl thiäär, ku në lëu ku kä gɔɔr ke kä diɛt ku arɔl thiäär aa cɔl ku “thiäär” ku “diɛl” (430). Tënë ye acï arɔl diɛl ku arɔl thiäär, ku gɔɔr jalde ti pïïr Peleg en “thiäär.”

ئێبەر ڕەگی ناوی «عیبرانی»یە، و ئەمە یەکەمین باسکردنی عیبرانییەکانە، ئەوانەی کە دەبوون بە گەلی هەڵبژێردراوی پەیمان. واتای ئێبەر «پەڕینەوە»یە؛ بۆیە نموونەی ئەو گەلی پەیمانەیە کە لە زەویەوە بۆ زەویی نوێ دەپەڕنەوە، وەک ئەوەی منداڵانی ئیبراهیم کردیان کاتێک لە دەریای سوور پەڕینەوە بۆ خاکی بەڵێندراو. گەڕانی چەلی ساڵەی چۆڵەوانی بووە هۆی دواخستنی ئەو پەڕینەوەیە، بەڵام لە کۆتایی چەلی ساڵەکەدا لە ئوردون پەڕینەوە بۆ خاکی بەڵێندراو، وەک ئەوەی نموونەی ئەو پەڕینەوەی کۆتایییەی گەلی خودا بێت. پەلەگ مێژووی ئەو کاتە نوێنەرایەتی دەکات کە دابەشبوونی مرۆڤایەتی بۆ دوو گەلی پەیمان بۆ یەکەم جار لە بۇرجی نمرود ڕوویدا. هێمای پەیمانی مردنی نمرود شێواوی و تێکەڵبوونە، و هێمای پەیمانی ژیانی عیبرانی چوار سەد و سی ساڵی ژیانی ئێبەرە پێش ئەو دابەشبوونەی کە پەلەگ نوێنەرایەتی دەکات. ناوی پەلەگ هەروەها ڕاستییەکی ژمارەیی هێمایی دیاری دەکات، چونکە چوار سەد و سی ساڵی ئێبەر بۆ دوو ژمارە دابەش دەبێت، و پەلەگ جیاوازیی نێوان چوار سەد و ژمارەی سی نوێنەرایەتی دەکات.

چوار سەد و سی دوو بەش هەیە. چوار سەد ساڵی پەیمانی ئیبراهیم لەگەڵ ئەو سی ساڵەی زیادەی کە پۆڵس نیشانی کرد. زیادبوونی زانیارییەکە کە هۆی ئەو شۆڕشە دوایییەی گەلی خودا دەبێت، لە بەشی دوازدەی دانیال نمایەندەکرێت، لەوێدا ئەو هێمای دوو-بەشی پەیمانی هەمیشەیی بە تایبەتی ناسێنراوە، و لە ئایەتەکانی 9/11 دا خراوەتە ڕوو.

کۆتا کردنەوەی مۆرەکە، کە پرۆسەیەکی سێ‌هەنگاویی تاقیکردنەوە دروست دەکات و لە ئایەتی دەیەمدا بە «پاک دەکرێنەوە، و سپی دەکرێن، و تاقی دەکرێنەوە» نیشان دراوە، بەو هەزار و دووسەد و نەوەد ساڵەوە پەیوەستە. تێگەیشتنی پێشەنگان لە ئایەتەکە ئەوەیە کە لابردنی بەربەرەکانیی بتپەرستی لە ساڵی ٥٠٨دا دەستپێکی پرۆسەیەکی سی‌ساڵە بوو، کە لە ساڵی ٥٣٨دا بووە هۆی دامەزراندنی پاپایەتی وەک پاشایەتیی پێنجەم لە پێشبینییە پێغەمبەرانەکانی کتێبی پیرۆزدا؛ ئەویش پاشان وەک پاشایەتیی پێنجەم لە پێشبینییە پێغەمبەرانەکانی کتێبی پیرۆزدا فەرمانڕەوایی کرد، تا ئەو هەزار و دووسەد و شەست ساڵە لە ساڵی ١٧٩٨دا کۆتایی پێ هات. هەروەها ئەو سی ساڵەی لە ٥٠٨ەوە تا ٥٣٨، لەلایەن پۆڵسەوە لە ٢ تەسالۆنیکییەکاندا وەک «سەرەتا هەڵگەڕانەوە» نیشان دراوە.

Mu 2 Abatesalonika, ingingo ni isano riri hagati ya Roma ya gipagani na Roma ya papa, ari zo ubwami bwa kane n’ubwa gatanu bw’ubuhanuzi, uko bukurikirana. Ni muri iki gice cy’Abatesalonika aho William Miller yabonye ko “ibya buri munsi” biri mu gitabo cya Daniyeli byagereranyaga Roma ya gipagani, kandi Miller yongeye kubona ko “ibya buri munsi” muri Daniyeli byahoraga bitangirwa hamwe n’ikizira cyangwa n’igicumuro cyo kurimbura. Ikizira n’igicumuro cyo kurimbura biri mu gitabo cya Daniyeli bigereranya icyo Yohana agaragaza mu gitabo cy’Ibyahishuwe nk’ishusho y’inyamaswa n’ikimenyetso cy’inyamaswa, uko bikurikirana.

ویلیام میلەر زۆربەی تەتبیقە پێغەمبەرییەکانی، ئەگەر هەموویان نەبێت، لەسەر دەستنیشانکردنی دوو هێزی وێرانکەر لەلایەن خۆیەوە بنیات نا، کە بە “ڕۆژانە” (ڕۆمای بتپەرست) و هێزی دووەمی وێرانکەر نوێنەرایەتی دەکرێن؛ ئەم هێزەی دووەم بە دوو شێوە دەربڕدراوە: وەک سەرپێچییە وێرانکەرەکە (یەکگرتنی کڵێسا و دەوڵەت)، لە ئاشکراکردندا—وەک وێنەی دڕندەکە (پێکهاتەی پێغەمبەریی پاپایەتی)، و وەک قێزەونییە وێرانکەرەکە (پەرستنی خۆر)، لە ئاشکراکردندا—وەک نیشانەی دڕندەکە. ئەو تێگەیشتنەی میلەر لە ڕوونکردنەوەکەی پۆڵس لە نامەی دووەم بۆ تەسالۆنیکییەکاندا بەدەستی هێنابوو، تێگەیشتنێکی سەرەکی و بنەڕەتیی میلەر بوو، کە هێمای بناغەکانی ئەدڤێنتیزمە. پۆڵس ڕادەگەیەنێت کە ئەوانەی ئەو ڕاستییەیان خۆش ناوێت کە لە بەشی دووەمی نامەی دووەم بۆ تەسالۆنیکییەکاندا خراوەتە ڕوو، ئەوانەن کە گومڕاییەکی بەهێز وەردەگرن.

لە سێ ئایەتەکەی دانیالدا (دانیال ١٢:٩–١١)، تێگەیشتنی هێمایی لە ڕۆژانی کۆتاییدا ناتوانێت بەکارهێنانی کات لەخۆ بگرێت، چونکە لە ٢٢ی ئۆکتۆبەری ١٨٤٤ەوە، بەکارهێنانی کاتی پێشبینیی پێغەمبەرانە چیتر دروست نییە. ئایەتەکانی ٩/١١ نوێنەرایەتیی دوو ماوەی جیاوازی سی ساڵ و هەزار و دوو سەد و شەست ساڵ دەکەن. ژمارەی چل و ژمارەی هەزار و دوو سەد و شەست، هەردووکیان هێمای چۆڵەوانییەکی پێغەمبەرانەن و لە ڕووی پێشبینیی پێغەمبەرانەوە دەتوانن جێگای یەکتر بگرن. بۆیە، هەزار و دوو سەد و شەست دەتوانرێت بە چل لێک بدرێتەوە، و چل دەیەکی چوار سەدە. ئایەتەکانی ٩/١١ هێمان بۆ ژمارەی پەیمانی هەتاهەتایی، کە بە چوار سەد (ئەبراهام) لە پەیوەندی لەگەڵ سی (پۆڵس) نوێنەرایەتی دەکرێت. ئەو ‘چۆڵەوانی’یەی کە بە ‘هەزار و دوو سەد و شەست’ نوێنەرایەتی دەکرێت، لەگەڵ ‘چۆڵەوانییەکی چل’ هاوتەریبە، و چل دەیەکی چوار سەدە. سی، سییە. چوار سەد و سی لە زیادکردنی ژمارەی چوار سەد بۆ سەر ژمارەی سی بەدەست دێت، کە لە بابی چوارەمی حەزقیێلدا بە شێوەی زیادکردنی سێ سەد و نەوەد بۆ سەر ژمارەی چل نیشان دراوە.

Amenya ga 9/11 mu gice ca cumi na kabiri agereranya hagati mu bihe bitatu vy’ubuhanuzi biri muri ico gice, kandi ni ikimenyetso c’isezerano ry’ibihe bidashira rihishurwa mu misi y’iherezo. Ihishururwa ry’insiguro y’ivyo amajana ane na mirongo itatu mu misi y’iherezo rizanwa mu gice ca kane ca Ezekiyeli.

شێری هۆزی یەهودا ئێستا مۆری پەیامی کۆتا ئاگادارکردنەوە بۆ ئەوانە دەکاتەوە کە بە باوەڕ، لەگەڵ حەزقیێل و یوحەنا و دانیال و ئیشایا چوونەتە ناو شوێنی هەرەپیرۆز. ئەو ڕاستییە لە پەیوەندی لەگەڵ بەرزکردنەوەی ئەوانەدا ئاشکرا دەکرێت کە نەک تەنها وەک دوورخراوەکانی ئیسرائیل، بەڵکو وەک ئاڵای سەد و چل و چوار هەزارەکە وێنا کراون. ئەو ڕاستییە لە چوارچێوەی ئەو پەیمانەدا دادەنرێت کە چوار سەد ساڵەکەی ئەبراهام نوێنەرایەتیی دەکات، لە پەیوەندی لەگەڵ ئەو پەیمانەی کە سی ساڵەکەی پۆڵس نوێنەرایەتیی دەکات. ئەو ڕاستییە لە ئایەتەکانی 9/11ی بەشی دوازدەی دانیالدا دەخرێتە ڕوو، کە نوێنەرایەتیی ماوەی ناوەڕاستی سێ ماوەی هێمایی دەکەن؛ ئەو ماوانەی کە میلەرییەکان بە دروستی لێیان تێگەیشتبوون. ئەو ڕاستییەی 9/11ی ناوەڕاست کە لە بەشی دوازدەی دانیالدا مۆری دەکرێتەوە، لە سێ سەد و نەوەد ڕۆژ و چل ڕۆژەکەی حەزقیێلدا نوێنەرایەتی دەکرێت. ئەو ڕۆژانە لە ساڵی سییەمی خولی حەڤدەیەمی یوبیلدا بۆ حەزقیێل ئاشکرا دەکرێن، و حەزقیێلیش وەک کاهینێک، نوێنەرایەتیی کاهینایەتیی سەد و چل و چوار هەزارەکە دەکات کە لە تاقیکردنەوەی ناوەڕاستی سێ تاقیکردنەوەدان.

حەزقیێل لە چوارچێوەی تاقیکردنەوەی پەرستگادا لە «ڕۆژی پێنجەم»ی «مانگی چوارەم»دا نیشانە دەکرێت، کە لە مێژووی میلەرییەکاندا نیشانەی ڕێک ناوەڕاستی («نیوەی ڕێگا») ئەو حەوت مانگە بوو کە لە یەکەم نائومێدییەوە، لە ١٩ی نیسانی ١٨٤٤، دەستی پێ کرد و لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی هەمان ساڵدا کۆتایی هات.

Ndarama ya 21, 1844 yari hagati mu mezi arindwi yera, kandi kuri uwo munsi Samuel Snow yari mu Ihema ry’Ikoraniro rya Boston atanga ubutumwa bwe bw’Induru yo mu Gicuku. Aho ni ho, ku ncuro ya mbere mu kiganiro cyatangiwe mu ruhame, “yatangiye kwamamaza mu magambo nyakuri y’Ibyanditswe ati: ‘Dore, Umukwe araje!’” Ubu noneho mu buryo bw’ikigereranyo duhagaze hamwe na Ezekiyeli mu Ihema ry’Ikoraniro rya Boston, mbere gato y’uko ukuzamurwa kw’intumwa z’induru yo mu gicuku gusohoka nk’umuraba w’amazi. Uburyo bw’ubuhanuzi bwo kuzamura ikimenyetso gihagarara bugereranywa mu murongo w’ubuhanuzi bwa Isilamu muri Ibyahishuwe igice cya cyenda. Ezekiyeli igice cya kane gitanga umuhamya wa kabiri n’umusozo w’ubwo buhanuzi bw’imyaka magana atatu na mirongo cyenda n’umwe n’iminsi cumi n’itanu, kandi ibyo abikora mu gice cya kane.

Tukumbushila mambo aya mu kilesa kilondekela.