Buk pa Daniel - Namba 47

I adyere aboro me Daniel, i lok abongwen ocito i apar aryo, ting matidi pa Rome ki nyutu; alama man orwenyo, pien obedo alama me ngat ma oyubu rwom, ma otwoyo piny i tung lacoo ki nyako. O rwate ki ngeyo pa Millerite ni Rome ki nyutu i kit me kare aryo: kare me acel obedo lwak pa Rome, kare me aryo obedo kanisa pa Rome; ento i twoyo piny i tung lacoo ki nyako i lok magi, ting matidi obedo woko ki rwom me kit ma otime con ki me lok pa lanen (ma orwenyo). Kadi pe, lok angwen magi acel acel ki nyutu kit ma otime con ma rwate pire kede lwak pa Rome onyo kanisa pa Rome. Rome me lakica oloro weng ma ogengo twero me wono piny pa en, ento loro pa Rome pa Papa (nyako) i lok apar, ki tero atir atir ikom polo.

I ngec pa jo Millerite ma geno ni Roma obedo pinyruoth me angwen ki me agiki, wot dok odok ki i dola dok i kanisa, dok cen i dola, dok cen i kanisa, pe onongo gitye ki coyo pi ne. Gi oneno yik me chuma ki lim i twii me cal ma i Daniel pot buk aryo, ki gineno ni obedo kare aryo me Roma, pe gubedo ki coyo me yaro rwom ma keken me lok me cawa macon pa pinyruoth me angwen ki me abic. Gi bene gineno kamito i pot buk abiro, ka tung ma owaco lok madit ki i kom Rwot Madit, obedo ki tung adek ma giguro woko ki i tung apar ma me acaki pa lewic pa Roma. Ka ce Miller obinongo bene dok-odok me kit pa latic ki pa nyako i rek otum dok i apar aryo, pe onongo pe obedo gin madit i ngec ne ni pinyruoth me angwen obedo Roma. I ngec pa jo Millerite, pinyruoth me angwen ogiko woko i 1798, ki gin me poro ma i anyim obedo Dwogo pa Kristo me aryo.

Tung me-dako nyutu dako ma timo fornikec me cwinya ki tung me-laco, kede tye kinyutu i vasa apar ki apar aryo.

Lugoro pa rwom pa Papa onongo ogamo ikum Kricitiani (lwak me polo), kede i lok apar aryo, Roma pa Papa (dako) onongo okwo tek me tyeko tic ne me kweo kwo kieng bal me rur kwede rwodi pa Yurop.

I lok ne, “host” nyutu teko me lweny ma kicwalo bot teko pa Papa “against the daily.” Lok “against” nyutu “from”. Ki i bot ruodh Yuroop ma pe yaro Lubanga (Roma ma pe yaro Lubanga), ma “the daily” nyutu gi, kicwalo kony me lweny (host) bot teko pa Papa “pi kwer.” Kwedo pa kanisa ki gamente, ka kanisa omako teko i kwedo eno, en aye “kwer.” Waini pa kwer eno en remo pa jo Kristiani. Ka teko pa Papa dong omako teko i lweny pa Roma ma pe yaro Lubanga, Roma pa Papa (“en”) “ocoyo lok ma adier piny; otimo, ci obedo maber.”

I Daniel 11:31, bene nyutu miyo lwak bot Roma pa Paapa:

Lok man tye ka nyutu loke me kine ki Roma pa jo ma pe yie dok bot Roma pa Papa. I lok man, "lwak" en rwodi pa Yuroop ma ocako cung i bot papasi, acaki ki Clovis, Rwot pa jo Frank (Faransa), i higa 496. "Lwak" bene oyubo "kac pa twero" (buru pa Roma) ki lweny ma odongo pudongo, ki i higa 300 anyim nyaka i higa 538. "Lwak" bene ogolo geng pa jo ma pe yie bot donyo i twero pa papasi, ci i higa 508 geng pa jo ma pe yie otyeko woko.

Lok ma kityeko loko calo “take away”, en lok me Hebru “sur”, ma piro ne “kwanyo”. “Jo me lweny” giketo “tim marac ma timo opoto” (Papasi) i kom pa lobo i mwaka 538. Ka Daniel chapta 8, vasi 12 nyutu ni lwak kimiyo i bot lak matino me nyako, eno rwate ki lamo me vasi 31 me chapta 11. Kitap me Revelation bende kimiyo lamo pi adier acel-ken i chapta 13.

Sista White nyuto piny piny ni lam ma i rek aryo en aye twero pa Papa, kacel ki ni lacama madwong ma i rek en aye Roma me jo ma pe yero Lubanga. Roma ma pe yero Lubanga omiyo bot twero pa Papa gin adek: teko pa en, kom pa en, ki twero madwong.

Twero me lweny kimiyo bot twero paapa ki Ruma ma pe gitye ki yie, kacako ki Clovis i mwaka 496. “Kom” me lalingo kimiyo bot twero paapa i mwaka 330, ka Ladit me lobo Constantine otyeko kwanyo dul me lalingo pire wot iye Constantinople, ci oweko dul me lalingo me con pa Ruma i cing pa kanisa pa paapa. I mwaka 533, Ladit me lobo Justinian onyuto cik ni Paapa obedo wi pa kanisa, kede ngat ma cobo jo me yie marac, ci oweko “twero maduong” mere bot Paapa pa Ruma. Rek apar aryo me Pot Buk aboro me Daniel nyuto kare ma “lwak me lweny” kimiyo, ci adwogi me porofet eni gityeko moko ne ki jo ma opol ma oneno ne. Cawa aa ki kany (kacako i mwaka 496), twero paapa oromo maber.

En obed ka medo 'timo' ki 'bedo maber' nyo otum pa cwiny marac pa Rwot i kom piny pa Israel ma bor anyim, ma otyeko i 1798, ki kit pa Papa me Roma onwako bal mar tho.

I But 8:9, lok eni coko ‘Rome ma dichwo’ (Rome pa joma pe yie), kede tito yore adek me lwenyo ma Rome pa joma pe yie otyeko; kit eni bene otito calo kabedo adek me piny ma bin lwenyo, pi Roma pa Papa kiketo i kom pa rwot pa piny, calo tung adek ma kikwanyo woko i But 7. Yore adek aryo man me lwenyo pa Rome pa joma pe yie kede pa Roma pa Papa, ne gitito geng adek me piny pa Roma ma kombedi, i Daniel 11:40–43. Dok bene, i But 8:11, ‘tung matino ma dichwo’ (Rome pa joma pe yie) otito doki. I loc eni, tam maleng obedo ma tek tutwal, to dichwo ma gicweo ma gitere Jerusalem gikweyo gi me keto iye boc mapol me ngec pa Lubanga, pi yubu yore me acaki ma pe adier pa gi.

Ka wa cako cwalo lok ikom cente me bwoc ki kidi me ber me bwoc ma ki kelo i Adventism ki cawa 1863 ocako, myero wanyutu ni tye gi dwe aryo mapire tek me twero me ngec me lok pa Lubanga ma gikwanyo ni gitye kwede, ma Adventism gonyo piny kwede calo orwara ma giweyo kwede me gwoko tek twer pa Protestantism ma otyeko golo adwogi, ki pa Catholicism. Waci ma latic me lok pa Lubanga me kare man i Adventism gikwanyo ni gitye ka latic maber i histori pa Bibul, onyo gitye ka latic maber i leb pa Bibul. Kit ma gitiyo kwede i dul acel me Bibul onyutu ni lok me poro ocweyo botgi calo buk ma kigedo; bende onyutu ni waci ma gikwanyo me bedo latic maber i leb pa Bibul obedo kende nyutu pa kare man me kit pa Pharisaayo.

Makwongo, obedo golo ki woko loko-loko me dic ki me dako ma tye bot tung matidi i lanyut 9 dok i 12. Ka gitye calo latic ngec matut i leb Ebru, pe gideny, nyo pe gijal woko, angec ni Danyel ki mito ma pire tek otyeko tic kwede loko-loko me dic ki me dako i lanyut magi. Tung matidi oyaro i me dic ki i me dako, ki me dic ki me dako tye ka dwogo-dwogo i lanyut. Latic ngec pa teologi gitemo gubbe gin man ki kwanya ki cente mape atir, pien man tito maber ni lanyut 11 tye ka nyutu Roma me pagani, pe Roma me Paapa. Gin, ka atir, gicobo ni tung matidi me lanyut 11 obedo Paapa, ento en atir Roma me pagani.

Ka kityeko yeo ni, i bot coc angwen ikom ‘little horn’, aryo gin me laco, ki aryo gin me dako, dong yot me medo iye cik pa Biblia ni dako i yubu pa Biblia nyutu kanisa, ento laco nyutu twero pa lobo. Ngene man miyo dano weng ma mito neno, ni ‘little horn’ ma i coc apar acel, obedo Loma me laco (Loma me pagani), pe Loma me dako (Loma pa Papa).

Coc man kigeno ni tito ni Roma ma pe geno Lubanga (en) ogoyo dwong kene okato ki Ladit pa jolweny, calo ma Roma ma pe geno Lubanga otimo ka oketo Ladit pa jolweny i lanyut me Kalivari. Pe keken Roma ma pe geno Lubanga ogoyo dwong kene i kom Kirisito i lanyut, ento coc en mede nyuto ni ki iye (Roma ma pe geno Lubanga) "lamo me kare ki kare kikwalo woko."

I Buk pa Daniel tye ki lok aryo me Leb Hebru ma kicobo calo "take away." Lok aryo man gin "sur" ki "rum." Loke aryo man tye katico i tic me kabedo maleng. "Sur" nyutu kwanyo onyo kwanyo woko; ka tutunu ma i bot kidi me lamo i kabedo maleng kikwanyo woko, lok ma kicoyo me nyutu kwanyo tutunu en "sur." Lok "rum" nyutu cwalo malo ki woro; ka lami i kabedo maleng myero ocwalo malo lamo me lolo, myero o "rum" (ocwalo malo) lamo ne. I rek apar acel, Rome me nyigworo ("the daily") bino "rum" (kwanyo woko) nyigworo, kwede cwalo malo ki woro lamo me nyigworo.

Rome me jo ma pe yie bina yilo malo ki yaro dini pa jo ma pe yie. Jo me ngec me yie pa Adventist ma gi pako ni gi tye ki twero i leb me Baibul gi yer ni kabedo weng ma "take away" neno kwede i buk pa Daniel obed calo "remove". Pe gi yee kit me coc pa Daniel ma pe rwate ki mukene, ma matir; ci gi keto gi keken malo loyo Janabi Daniel.

Jo me lamo ma waco ni gi ngeyo leb me Bibul, gi miyo tam me yiko pingo Daniel ne omito bedo ni lok ma owaco obedo acel keken, kace ento ne otiyo ki leb aryo ma pe rwate. Gi miyo nyutu me leb ma mabor ki pire tek, me cwalo anyim lokgi ma pe adwogi. Jo me lamo ma waco ni gi ngeyo lok pa con me Bibul, gi woto ki tam ni keto pa pe adwogi man ocok i neno ni i kare pa con mapatpat leb acel romo bedo ki ngwec mapat; ento ka Daniel otiyo ki leb aryo ma pe rwate, lapwon pa con keken aye twero nyutu atata ngo ma Daniel onongo mito waco. Ber madwong me nyutu kit aryo ma pe adwogi magi, pien kitgi magi gitiyo kwede mapol jo me lamo ma tye ka yeki me bolo pire kene ki yore me "line upon line".

Leb ma kiyiko calo "taken away" i lok me coc man, kit bedo ne tye ni "yito malo ki medo madwong". Pe kit bedo ne en "kwanyo woko". Gin man kelo poto me cwiny ki rumb bot lapwony pa diro me Adventist, pien kubo ma gi tye kwede pe gituro i temo ma yot pa lok me coc man, ka kit bedo ma pire tek pa leb ma Daniel otyeko tic kwede kityeko keto iye. Gikayo ni "Little Horn" ma i lok me coc en Rome me Papa; eka lok me coc bi waco ni "ki iye" (Rome me Papa), "the daily" kikwanyo woko.

Adwogi pe, gin pe gitye ki peko me cato iye lok ma kimedo, ma Sister White owaco maber kacel ni kimedo ki ngolo pa dano, ci pe rwate ki coc.

Gin tero ngec ni “the daily” obedo tic pa Kristo i pango maleng; ka mano, “daily sacrifice” rwate ki tam ni “the daily” obedo tic me sadaka pa Kristo i pango maleng i polo. Ento Pwony ma Lamo nyutu ni lok “sacrifice” “pe rwate i coc.”

Ka lanywero pa Efraim giyaro ‘tim me kare-kare’ calo tic pa Kristo i Ka Maleng, lok me coc en dong obi kwano ni, ‘ki iye’ (Romi pa Papa) ‘tim me kare-kare okweyo woko,’ onyo obi kwano ni, ‘ki twero pa Papa, tic pa Kristo i Ka Maleng okweyo woko.’ Gikwano adada mape atir man. Gicok coki matek ni, ki bot oturo me cing pa Papa, ngec atir me tic pa Kristo i Ka Maleng okweyo woko ii cwiny pa dano.

Ento lok ma kiyiko calo "take away" pe nyuto "kwanyo woko"; nyuto "yweyo i malo kede woro." Ka jo ma lalingo i leb pa Bibul, ma gikwero ni gin loyo, giketo kakare piro me lok pa Ebru "rum" i nyig coc man, yiko gi onego oyero ni, "ki teko pa Papa, tic pa Kricito i ot maler kiyweyo i malo kede ki woro maloyo." Kare mane ma lwak pa Papa oyweyo i malo kede oworo Kricito?

Gitemo gamo miyo nyutu pa lok me Leb Ebru “sur” obed i kom lok me Leb Ebru “rum”. Daniel tiyo ki lok “sur”, ma nyutu ne “kwanyo woko”, i rwom ki “the daily” i kabedo aryo mukene; ento i coc apar acel, Daniel oyer lok “rum”, ma nyutu ne “yiko malo kede medo malo”. Pe keken ni pala me loka me bayo ikom coc man obedo apoyi, pien gi yangonyo nyutu pa lok ma gityeko loko calo “take away”; ento pe obedo kare mo keken ma tic pa Kristo i Gang Maleng otyeko kwanye woko ki i dano i kit mo keken.

Mako wac ni, macalo ma lapwony me tyeoloji pa Adventist timo, kun tem me cwako konyo i keto marac me rek me Coc Maleng pa gi, ni obedo kare mo ma kit pa Papa otiyo ki twero mo keken me kwanyo woko tic me lamedo pa Kristo i Ka Maleng, obedo romo pe!

Ento jo me adwogi pa Nyasaye pe gipwony ni rek meno nyutu ni kit me Papa oyik malo kede oyaro malo tic pa Kristo i kabedo maleng. Giweko woko tito pa lok me Daniel, kede miro me Ellen White ma ocweyo ki Roho Maleng, me pwonyo gin ma giyero me pwonyo, ka bene lamal pa lok me Daniel.

Jo me teologia gijuko ni lok me coc eno tito ni, ‘ki twero pa Pope, kityeko kwanyo tici pa Kristo i Ka maleng,’ kede gi cwalo adwogi ni kwanyo tici pa Kristo ki i wii jo, pien kacel ki kwanyo eno, ‘kabedo pa Ka maleng pa Kristo kityeko poto piny.’ Pe tye lok mo keken i Lok pa Lubanga ma cwalo ni Ka maleng me polo—ma iye Kristo timo kwayo me cwalo wa i anyim Lubanga—dong otime ni opoto piny. Kadong pe tye lok mo keken i Baibul ma cwalo ni polo keken—ma obedo ‘kabedo pa Ka maleng pa en’—dong otime ni opoto piny. Dok, jo me teologia giyubu gi maloyo lanen Daniel, pien gimoko matek ni ‘kabedo pa Ka maleng pa en’ i lok me coc tito Ka maleng pa Lubanga, kata obedo ni Daniel ojuko maber tam ma obedo nyodgi ki tam eno.

Jo ma tye ki ngec madwong ikom leb Hiperw gi pinyruo ni, i dul me lok, nyig me leb Hiperw “rum” myero kiparo calo lero pa nyig me leb Hiperw “sur”. Gin bene gi pinyruo ni nyig me leb Hiperw “miqdash” myero kiparo calo nyig me leb Hiperw “qodesh”. “Miqdash” ki “qodash” gidwoko gi peke calo “sanctuary” i Buk Daniel, ento lero pa gi pe romo acel. “Miqdash” nyutu “sanctuary” mo keken, bed ni en obedo “sanctuary” pa Lubanga onyo “sanctuary” pa jo pe pa Lubanga. En nyig me lumal pi “sanctuary”, ento “qodesh” keken ni kitiyo kwede i Bibul me nyutu “sanctuary” pa Lubanga keken.

Daniel ngene mukato i wic kabedo maleng pa jo ma pe geno Lubanga ki kabedo maleng pa Lubanga. Ka Daniel obedo ka nyutu kabedo maleng pa jo ma pe geno Lubanga, oneg tiyo ki lok “miqdash”. Obedo ma cwinya loyo ni jo ma gitye ki ngec maloyo i Leb Hebru pe giyubo gin ma tye ni: i lok angwen ma okato okato, Daniel otiyo ki lok aryo kany odong adek. Kit ma Daniel otiyo kwede lok aryo pa Leb Hebru—ma gilorone kede “sanctuary”—omiyo teto tung ma Daniel omito wa ngene.

I lok acel keken ma tye kwede kit me acaki pa Adventism, Daniel otiyo ki nyig lok aryo me Leb Ibru mapatpat, ma dong gicoyo gi calo “sanctuary.” I 13 ki 14, Daniel oyero tic ki nyig lok me Leb Ibru pi “sanctuary” ma i Bibul keken kityeko tic kwede me nyutu kac maleng pa Lubanga keken; ento i 11, Daniel otiyo ki nyig lok me Leb Ibru ma me weng, ma romo bedo kac maleng pa Lubanga, onyo romo bedo kac maleng pa jo mape yero Lubanga.

Ka Daniel onwongo mito nyutu ni “ka maleng” ma i veso apar acel obedo ka maleng pa Lubanga, dong onwongo otiyo ki nyig lok me Ibrani acel keken, ma otimo odoki aryo i veso apar adek ki apar angwen. Pek bene twere ni Daniel opoto maber “ka maleng pa jo me lobo” ma i veso apar acel, ki “ka maleng pa Lubanga” ma i veso apar adek ki apar angwen! Ento Jomacuu pa Efraim gi tero wac ni “kabedo pa ka maleng pa iye” ma kigolo i piny, ma i veso apar acel, en kabedo pa ka maleng pa Lubanga, kadi pe gi mito yaro nyig lok “kabedo.”

Gin pwonyo ni rwom pa Papa ogolo woko tic pa Kristo me kwanyo i kom wa, ki ogoyo piny ada me ot maleng pa polo. Ento Daniel nyuto maber ni “ot maleng” ma i rek apar acel pe obedo ot maleng pa Lubanga, ento obedo ot maleng pa jo-pagani. Daniel bene nyuto maber ni pe obedo “ot maleng” ma kicoyo piny, ento “kabedo” pa ot maleng pa en.

Kun gikwero me yaro loco-yore pa ruup pa lating ki dako ma kiketo ki meno i lok abongwen okato i lok apar aryo, jo me yec pa Lubanga ma kombedi gicwako ngec ma tito ikom “the daily” ma ocako iye i bot Protestantism ma ocako woko ki yore atir; ci gicako cato pala i wi cobo me paro me dano, yore me kit, ki tim pa kit pa dano. Ka gityeko nongo lok apar acel, gibalowo bene lok me cwiny ma Lamo Maleng ocako me Sister White, ma oweko piny atir ni ngec pa Miller ikom “the daily” macalo “paganism” obedo atir; ci gicako tic kwede yore me wiro i yo marac ki paro me golo-ngec, me gwoko hergi i yec pa Katoliki ki pa Protestanti.

Gin loko Rome me jogi mape yaro Lubanga obed Rome ma pa Papa i lok man, ci giyiko lagam me "kwanyo woko" i lok ma lagam ne "cwalo malo ki medo". Giketo alama me Setani pa "the daily" macalo alama pa Lubanga, ci gipire ni ot me jogi mape yaro Lubanga obedo ot pa Lubanga, kuno gi cayo nyutu macek "kabedo" pa ot maleng. Kede "jogi mape ngec" (macalo Aisaya nyuto gi), ma gubineno keken ka "jogi me ngec" owaco botgi ni obedo kamano, gikwano saani me lok me bwola pi obaro pa gi kene.

Wabimedo paro wa pi medo pa ngec ma kiyaro calo kidi me welo i nino pa Miller i coc ma bino anyim.