Ekitabo kya Danyeri - Ennamba kikumi mu ttaano

Mu kiwandiiko ekyakasembayo twalaba nti obutegeezebwa bwalaga nti Abayudaaya “baakakasa ddala okugaana kwabwe” eri enjiri ku musaalaba, era ne baddamu okukakasa okwo nate mu kumukuba Stefano amayinja. Kiyinza kitya okubeera bwe kityo? Mazima ddala, Abayudaaya ab’ekiseera ekyo abaabadde babuusabuusa baagaana enjiri mu ngeri eyeyongera mpola mpola. Baali bamaze dda kulekebwawo ku bzaalibwa lye. Okuva ku kuzaalibwa kwa Kristo okutuuka ku kumukuba Stefano amayinja kulaga okugaana kw’enjiri okweyongera mpola mpola.

Ekiseera okuva ku kuzaalibwa kwa Yesu okutuuka ku kufa kwa Stefano kiraga engeri Isirayiri ey’edda gye yagaananga enjiri mpolampola. Okukkiriza nti okugaana kwa Bayudaaya Kristo kwali kwa mpolampola kutusobozesa okutegeera we ‘baakakasa okugaana kwabwe’—ku musaalaba, we ekitimba eky’omu yeekaalu kyayulikira, era ne ku kufa kwa Stefano. Okuyulika kw’ekitimba kwali akabonero nti tebakyaliba bantu b’endagaano ya Katonda, era bwe baakubanga Stefano amayinja, Stefano yalaba Yesu ng’ayimiridde ku mukono ogwa ddyo ogwa Katonda, ekyo mu Dannyeri essuula ey’ekkumi n’ebiri, olunyiriri olusooka, kiba akabonero k’okuggwaawo kw’ekiseera ky’ekisa. Okuzikirizibwa kwa Yerusaalemi nako kwe kabonero ak’okuggwaawo kw’ekiseera ky’ekisa.

Kyali ekisa kya Katonda kyokka kye kyazuiza Yerusalemu okuzikirira mu kiseera Yesu bwe yali ku musaalaba.

Kyali kisa kya Katonda kyokka ekyaziyiza okuleeta okuzikirira kwa Yerusaalemi mu kiseera ky’omusalaba.

Mu kiseera eky’okulongoosa kwe okwasembayo e yeekaalu, Yesu yawa obulabula okudduka okuva mu Yerusaalemi, abamugoberera be lwe banaalaba ekintu ekyennyinyisa eky’obuzikiriza, kye yayogerwako Daniyeri nnabbi. Omulundi ogwasooka lwe yalongoosa yeekaalu yagamba nti Abayudaaya baafuula ennyumba ya Kitaawe ekisulo ky’abambuzi, naye omulundi ogwasembayo yagamba nti “ennyumba yammwe” ebalekeddwawo nga terimu muntu. Wadde nga tebannamubamba ku musaalaba, era nga kino kinaatera okutuukirira, yeekaalu mwe olugoye lwalikuyuzibwamu mu kubambibwa ku musaalaba yali dda yamanyiddwa ng’ennyumba y’Abayudaaya, so si nnyumba ya Katonda. Sister White ategeeza ekiseera Kristo lwe yakola ekirangiriro ekyo, era nga bwe yeeyongera mu bujulizi bwe ayogerako n’emyaka amakumi ana egy’okwongerwako okusaasira.

Kirisito yakomererwa ku musaalaba mu mwaka 31, era kumpi emyaka amakumi ana oluvannyuma, mu mwaka 70, Yerusaalemi yazikirizibwa oluvannyuma lw’okwetoolerwa okumala emyaka esatu n’ekitundu. Yerusaalemi yandizikiriziddwa atya ku musaalaba mu mwaka 31, nga wakyali emyaka esatu n’ekitundu egy’ekiseera ky’okugezesebwa ekirabibwa ng’ wiiki nsanvu mu Danieri essuula mwenda, omutundu 24? Enjawukana ezirabika ng’ezitakkiriziganya zino zisobola okutuukanyizibwa tutya? Eky’okukola ekyangu ennyo kwe kumanya nti bwe kikwata ku kuggwaawo kw’ekiseera ky’okugezesebwa ekiragiddwa mu wiiki nsanvu, kirina okutegeerekebwa ng’ ekuggwaawo okutambulira mu ngeri eyeyongera. Kino kituufu, naye kiggyawo obulambulukufu bw’obunnabbi bwe tuba nga tuteekawo obubonero obulaga ekkubo mu byafaayo ebyo. Ngeenda kugezako okunnyonnyola.

Bwe kiba nti Pentekooti ekiyimirira tteeka erya Ssande eririko okutuuka mu bbanga ttono, we okuyitibwa okuvaayo kw’ekisibo ekirala ekiri mu Babulooni kubaawo, lwaki enjiri yagenda eri Abamawanga oluvannyuma lwa Pentekooti nga wayise emyaka esatu n’ekitundu? Okufa kwa Kristo oba okufa kwa Stefano kwe kubonero kw’okuggala kw’ebbanga ly’obusaasizi eri Isirayiri ey’edda? Bwe kiba nti ObuAdiventisi bwa Laodikiya bukoma okubeera ekkanisa ku tteeka erya Ssande eririko okutuuka mu bbanga ttono, ekuzikirizibwa kwa Yeekaalu mu mwaka gwa 70 kyayimirira enkomerero ya yeekaalu y’ObuAdiventisi bwa Laodikiya ku tteeka erya Ssande? Ebiyinza okulabika ng’ebitalinga bituukagana bitereezebwa mu kukozesa "olunnyiriri ku lunnyiriri," era bwe kukozesebwa, obujulizi bw’eby’obubonero by’ekkubo bye tuteekawo ne tubulambulula bubeera bulambulukufu nnyo era bufunze.

Wiiki Kristo gyeyanywezaamu endagaano yagabibwa mu bitundu bibiri ebiringa, buli kimu kya myaka esatu n’ekitundu. Ekiseera ekyasooka eky’emyaka esatu n’ekitundu kitandika ku kubatizibwa kwa Kristo era kiggwa ku kufa kwe. Okubatizibwa kwe kabonero k’okufa n’okuzuukira kwe; noolwekyo, okutandika kw’ekiseera ekyo eky’emyaka esatu n’ekitundu kufaanana ddala n’okukomekkera kwakyo. Mu kiseera ekyo Kristo yabuulira enjiri Abayudaaya bokka. Okukomekkera kw’ekiseera ekyo eky’emyaka esatu n’ekitundu kulaga okutandika kw’ekiseera ekiddako eky’emyaka esatu n’ekitundu. Okutandika kw’ekiseera eky’okubiri eky’emyaka esatu n’ekitundu kutandika n’okufa kwa Kristo, era kuggwa n’okufa kwa Sitefano. Mu kiseera ekyo abayigirizwa baabuulira enjiri Abayudaaya bokka.

Ebiseera ebyo ebiri, nga emirongo gy’obunnabbi egy’awukana, bireetebwa wamu "olunyiriri ku lunyiriri." Entandikwa zombi n’enkomerero zombi zirina akabonero ka Alpha ne Omega, kubanga ebyafaayo eby’entandikwa n’eby’enkomerero bye bimu. Ebiseera byombi mu budde bwabyo byefaanagana ddala, era omulimu ogukolebwa mu buli kimu ku biseera ebyo gumu. Kristo, ey’Omusooka n’Ow’enkomerero, ye Mutoonzi w’ebintu byonna, era mu ngeri eyo ye Mutoonzi w’Amazima. Ekigambo ky’Olwebbulaniya "amazima" kyatondeddwa mu nnukuta ssatu eza Lwebbulaniya. Ennukuta esooka, egobererwa ennukuta ey’ekkumi n’asatu, n’egobererwa ennukuta esembayo mu alfabeti y’Olwebbulaniya, bwe zitegekebwa wamu zikola ekigambo ky’Olwebbulaniya "amazima."

Ebiseera byombi eby’emyaka esatu n’ekitundu birina Kristo nga ye asooka era ye asemba; kubanga mu kiseera ekisooka, ku ntandikwa ali mu kubatizibwa kwe, era ku nkomerero ali ku kufa kwe. Ate mu kiseera ekyokubiri, ku ntandikwa Kristo ali ku kufa kwe, ate ku nkomerero ayimiridde ku mukono ogwa ddyo gwa Katonda. Omuwendo kkumi n’asatu kibonero ky’obujeemu, era mu biseera byombi, oba nga enjiri yabuulirwa ye Kristo yennyini, oba mu kiseera ekyokubiri nga yabuulirwa abayigirizwa be, Abayudaaya abakaayana baajeema ku bubaka bw’enjiri.

Ebiseera byombi birina obuwanvu obumu, birina omukono gwa Alufa n’Omega, era bimanyisa obubaka bwa Enjiri obumu. Ebiseera ebyo bibiri biteekwa okuleetebwa wamu "olunyiriri ku lunyiriri." Enkola eya "olunyiriri ku lunyiriri" ye nkola ey’okugezesa ey’enkuba ey’oluvannyuma. Ye nkola y’ennaku ez’enkomerero, era amazima agamanyizibwa era agasimbibwa mu nkola eyo mu nnaku ez’enkomerero ge gatukuza abaana ba Lewi mu kiseera ky’okuteekebwako akabonero kw’abo 144,000.

Ekyawandiikibwa ekiddako mu Isaaya kyogera ku basajja abenyooma abakulembera abantu ba Yerusaalemi. Eri abo basajja abenyooma, "okuwummula n'okuzzaamu amaanyi" (enkuba ey'oluvannyuma), gye bebaagaana okuwulira, kye kibaleetera "okugenda, ne bagwa emabega, ne bamenyeka, ne bakwatibwa mu mitego, ne batwalibwa." Okukemebwa okwo kwalangirirwa eri bo mu lulimi olulala, kubanga Eriya, Yokaana Omubatiza ne William Miller tebaasomesebwa mu masomero ga teologiya ag'omu biseera byabwe eby'enjawulo. Obubaka bw'enkuba ey'oluvannyuma obukebera Adiventisimu wa Laodikea, ye bubaka obuvuddemu mu kukozesebwa kwa "olunyiriri ku lunyiriri."

Bwe tuteeka emyaka esatu n’ekitundu egyasooka egy’omu wiiki mwe Kristo yakakasa endagaano ku waggulu w’emyaka esatu n’ekitundu egy’eddirira, tufuna omusana gw’obunnabbi ogunnyonnyola obutakkiriziganya obulabika ng’obuliwo obuyinza okuvukira mu mutima ogunoonya. Wiiki eyo ye yali ekiseera Omubaka w’Endagaano lwe yali alina okukakasa endagaano, era endagaano eya Bayibuli erina okukakasibwa n’omusaayi. Okubatizibwa n’okubambibwa kwa Kristo ku musaalaba, n’okukubibwa amayinja kwa Stefano, byonna biraga omusaayi. Elayini zombi ziyimira omusaayi gw’endagaano, era elayini ezo zikakasa endagaano.

Bwe tubiyunga wamu, ‘olunyiriri ku lunyiriri,’ okubatizibwa n’okubambibwa ku musaalaba bye bifuuka akabonero akalaga ekkubo akasooka, era okubambibwa ku musaalaba n’okutemereza Stefano amayinja bye bifuuka akabonero akalaga ekkubo akasembayo. Bwe tubikuŋaanya mu lunyiriri lumu tusangamu omusaalaba ne Mikaeri ng’ayimirira mu kufa kwa Stefano, nga bajulirwa babiri abakkakasa okugaana kw’Abayudaaya enjiri. Okufa kwa Kristo kwe kwo kufa kwa muyigirizwa we Stefano, era bwe tuyunga ennyiriri ebbiri wamu, ekyo kye Paasika. Oluvannyuma lw’ennaku ssatu Kristo azuukira ng’ekiweebwayo ky’ebiibala eby’olubereberye.

Wakati wa Paska n’Embaga y’Ebibala Ebyasooka, ku lunaku olw’okusatu, we watandikira Embaga y’Omugaati Ogutaliimu Yisiti. Omugaati ogutaliimu yisiti teguzuuka, era Kristo teyazuukira ku lunaku olw’okubiri, yazuukira ku lunaku olw’okusatu. Kristo ne Sitefano bafa wamu mu kukozesa kwa "olunyiriri ku lunyiriri," naye Sitefano azuukizibwa oluvannyuma lwa Kristo kubanga okuzuukira okw’ebibala ebyasooka kulina enteekateeka.

Embaga ez’omu kiseera ky’ekyeya teziyinzika okuyawulwamu, kubanga zikwatana ddala. Mu ngeri eyo, Pentekooti eyimirira mu kifo ky’etteeka lya Ssande eririjja amangu, ng’olwo walibaawo okuddibwamu okw’okufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu, era n’eddoboozi ery’okubiri ery’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana liriyita abo abatakumanya enjiri kaakano, bave mu Babulooni. Ekigambo “Babulooni” kisinziira ku kigambo “Babeeri,” ekitegeeza okulalanyizibwa, kubanga ku Babeeri Katonda we yalalanyiriza ennimi, era ne ku Pentekooti Katonda we yazaawo okulalanyizibwa kw’ennimi alyoke atwale enjiri mu nsi yonna. Noolwekyo Pentekooti n’etteeka lya Ssande bikwatagana.

Ku Pentekooti ekirabo ky’ennimi kyaweebwa eri abayigirizwa, naye mu kiseera ekyo obubaka bwabwe bwali bukyali bukomekkeddwa eri Abayudaaya bokka. Bwe bitwalibwa awamu emirongo gyombi, Pentekooti eba mu mwaka gwa 34, lwe Stefano yakubibwa amayinja era olwo Enjiri ne etwalibwa eri abo abatamanyi Enjiri kati.

Suteefano akiikirira abo abazuukizibwa ‘mu kujja kwe,’ naye nga baafudde wamu naye. Ekiweebwayo ky’Omwibala ogusooka kiraga okuzuukira kwa Kristo ku lunaku olw’okusatu, era kiraga n’okutandika kw’Embaga ya Wiiki, eyitibwa ne Embaga ya Pentekooti, ejjukira okuweebwa kw’Amateeka Ekkumi ku Sinaayi.

Okitobba 22, 1844, gakwatanagana n’omusalaba, kubanga, mu bintu ebirala ebiraga kino, Mukyala White afaananyiza okumenyerwa kw’essaubi kw’abayigirizwa oluvannyuma w’omusalaba n’okumenyerwa kw’essaubi ekyagoberera Okitobba 22, 1844. Omusalaba n’Okitobba 22, 1844 byombi byalanga mu maaso etteeka lya Sande eririrawo mu banga ttono. Pentekooti nayo efaananiriza etteeka lya Sande eririrawo mu banga ttono, naye Pentekooti yajja nga wayiseewo ennaku amakumi ataano mu bbiri oluvannyuma w’omusalaba. Omusalaba, ogwafaananyizibwa Embaga ya Paska, guleetawo olunyiriri lw’embaga ezijjukira amakubo ag’edda g’Isirayiri ey’edda okuva ku kiro malaika w’okufa lwe yayitako ku Misiri, okutuuka ku okuwa amateeka. Wadde nga embaga zino zirina eby’enjawulo byazo, zikwataganiddwa mu ngeri eteyawukana. Noolwekyo kituufu okukozesa ennaku amakumi ataano mu bbiri zonna okuva ku Paska okutuuka ku Pentekooti nga akabonero k’ekkubo kamu.

Olw’ensonga eyo, Omusaalaba, okufa kwa Sitefano, ne Pentekooti byonna byalanga mu maaso etteeka lya Sande eriri okumpi okutuuka, ng’okusalira omusango okussa mu nkola okwongerera mu maaso ku Babulooni ya mulembe guno kutandika, era eddoboozi ery’okubiri mu Kubikkulirwa essuula kkumi n’omunaana litandika okuyita endiga endala za Katonda zifulume mu Babulooni. Kuli ku kabonero ak’ekkubo ako we yatuukira okusalira omusango okussa mu nkola ku Yerusaalemi, newankubadde Katonda olw’okusaasira kwe yasubika okuzikirizibwa okwennyini kwa yeekaalu n’ekibuga nga kumpi emyaka amakumi ana oluvannyuma w’Omusaalaba, okutuusa mu mwaka 70. Okuzikirira kwa Yerusaalemi ey’edda kulaga entandikwa y’okusalira omusango okussa mu nkola okwongerera mu maaso okutandika mu Amerika Amagatte, “ng’okujeemera kwa ggwanga ku by’eddiini kugobererwa okuzikirira kw’eggwanga.”

Amazima gasimbibwa ku bujulizi bw’ababiri, era mu biseera bibiri eby’emyaka esatu n’ekitundu Kristo lwe yakakasa endagaano, tusangamu abajulizi babiri abajulira okufa n’okuzuukira, nga kino kikwatagana n’ebyafaayo ebiraga etteeka lya Ssande eririrawo mu bbanga ttono. Etteeka eryo lya Ssande, mu Kubikkulirwa essuula kkumi n’emu, limanyibwa nga “ssaawa ey’okunyeganyega okunene kw’ensi.” Eyo “ssaawa” yeegatta butereevu n’abajulizi babiri abaawa obujulizi bw’emyaka esatu n’ekitundu. Obujulizi bwabwe buggwa ne kufa kwabwe n’okuzuukira kwabwe.

Obujulizi bwabwe mu bbanga ly’emyaka esatu n’ekitundu, nga kiddiriddwa okufa kwabwe n’okuzuukira kwabwe, bukiikiriddwa mu kufa n’okuzuukira kwa Yesu ne Stefano bombi; kubanga, ‘olunyiriri ku lunyiriri,’ Stefano akiikiriziddwa ng’azuukidde wamu ne Kristo. Mu mbaga y’ebibala ebisooka, ebiweebwayo ebikulu bibiri byaleetebwa.

Omu yali omwana w’endiga atalina kamogo, era omulala kyali ekiweebwayo kya sayiri. Sayiri yakiikirira envunike eyaliddirira, ate omwana w’endiga yakiikirira Kristo. Kristo yazuukira ku lunaku olw’okusatu, ate Sitefano yakiikirira abaliddirira, era sayiri yakiikirira envunike eyali egenda okuliddirira. Abajulizi ababiri mu kitabo ky’Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi n’emu baawa obujulizi okumala emyaka esatu n’ekitundu, oluvannyuma ne battibwa, ne bazuukizibwa oluvannyuma lw’ennaku ssatu n’ekitundu. Abo bajulizi ababiri baali bafaananyizibwa Kristo, eyali ebibala eby’olubereberye, kubanga bakiikirira 144,000, nabo be bibala eby’olubereberye.

Ekiweebwayo ky'obulyayi ku mbaga y'ebibala ebyasooka kyakiikirira okuvunwa okwaddirira, era Stefano mu mwaka gwa 34 yagoberera okufa kwa Kristo mu mwaka gwa 31, newaakubadde 'olunyiriri ku lunyiriri,' baafa ku kabonero kye kimu. Mu by'ebiweebwayo by'ebibala ebyasooka, Kristo yali omwana gw'endiga eyattibwa, ate Stefano yali obulyayi. Ng'omu Pawulo bw'agamba, 'Kristo' ye 'ebibala ebyasooka eby'abafu,' oluvannyuma 'abo abaa Kristo mu kujja kwe.' Emitwalo kkumi nnya n'enkumi nnya beebibala ebyasooka, era be 'abagoberera omwana gw'endiga wonna w'agenda.'

Mu "ssaawa" ey’"ekikankano ekinene ky’ensi" ekiri mu Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, abajulizi babiri abaabadde balagula okumala emyaka esatu n’ekitundu, ne batibwa ne baleekezebwa mu nguudo okumala ennaku ssatu n’ekitundu, bazzuukizibwa. Bebo abaayimiririzibwa mu Sitefano, eyalabikibwa mu bunnabbi ng’azuukidde wamu ne Yesu, naye era oluvannyuma lwa Yesu. Noolwekyo bazzuukizibwa "ennaku ssatu n’ekitundu," oluvannyuma lwe battiddwa ekisolo ekyava mu kinnya eky’obuziba ekitalina nkomo. Mu "ssaawa" eyo nyo, bwe bazzuukizibwa, balinnya mu ggulu ng’ekibendera. Enkola y’okuzuukira kwabwe n’okulinnyira mu ggulu esengekedwawo bulungi mu Kigambo kya Katonda eky’obunnabbi, era mulimu ne kye kimu nti baalagirwa mu kifaananyi eky’okufa kwa Sitefano okutuufu, bwe batyo nga kiriikirira okufa okw’omwoyo okutuukirizibwa ku bajulizi babiri abo, nga bakyusibwa okuva mu mutendera ogw’ey’e Lawodikiya ogw’omubaka ow’okusatu okutuuka ku mutendera ogw’ey’e Firaderfiya ogw’omubaka ow’okusatu.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.