passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Enyanjula ku Mmeeza Ebiri ebya Kaabakuuku ne Okukaaba okw’Ekiro ekya ttumbi

Mu lunyiriri luno, tujja kuba nga twekenneenya emmeeza bbiri eza Kabakuuku—Chaati eya 1843 ne Chaati eya 1850—mu bbanga eggwanvu. Tujja kutandika nga tuteekawo Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati mu kifo kyakwo. Nga bwe kyogeddwa, ebisinga ku nnyanjula ezisooka bijja kuba bya kwejjukanya eri abo abamanyi bulungi obubaka buno, naye kubanga tulongoosa olunyiriri oluyinza okusomesebwa abantu abapya ku bubaka buno, kitugwanira okubateekerawo ebimu ku birowoozo eby’omusingi. Tujja kutandika n’Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati, nga tussa essira ku kitundu ekisangibwa mu kwolesebwa kwa Ellen White okw’olubereberye. Ka tusome akatundu akasooka okuva mu Christian Experience and Teachings, omuko 57.

Tewalya bbanga ddene nnyo oluvannyuma lw’okuyita kw’ebiro mu 1844 ne mpeebwa okwolesebwa kwange okw’olubereberye mu lujjudde. Nnali ndi mu kulambula Maama Haines mu Portland, Maine, mwannyinaze omwagalwa mu Kristo, omutima gwe gwali gwegasse n’ogwange. Ffe etaano, bonna nga bakazi, twali tufukamidde mu bukkakkamu ku kyoto ky’omu maka. Bwe twali tusaba, amaanyi ga Katonda ne gangwako nga bwe kyaliko nga tekibangawo emabegako.

Abakazi bano abataano, emitima gyabwe nga giyungiddwa ne Mwannyinaffe White, tebaali bawakanya kwolesebwa kwonna okw’amaanyi ga Katonda. Ekisinga okwogerwako, bonna baali bakazi, nga bakiikirira ekkanisa, era baali bataano, ekisobola okulabibwa ng’abawala abataano abagezi. Kino kya kwetegereza kwokka.

Nalabika nga nzingiddwako omusana, era nga nnyambuka waggulu okuva ku nsi ne nneeyongera okwambuka. Nnakyuka okunoonya abantu b'okuza kwa Kristo abali mu nsi, naye ne siyinza kubalaba, awo eddoboozi ne lingamba nti, “Ddamu otunuulire, era otunuulireko waggulu katono.” Awo ne nnyimusa amaaso gange ne ndaba ekkubo eggolokofu era effunda nga lisituddwa waggulu nnyo ku nsi. Ku kkubo lino, abantu b'okuza kwa Kristo baali batambula nga bagenda mu kibuga, ekyali ku nkomerero y’ekkubo ku luuyi oluli ewala. Baali balina ekitangaala ekyakaayakana nga kiteekeddwa emabega waabwe ku ntandikwa y’ekkubo, malayika kye yankuŋŋaanyiza nti kye Kukaaba kwa Mu Ttumbi. Ekitangaala kino kyayakiranga ku kkubo lyonna era ne kiwa ekitangaala eri ebigere byabwe baleme okusittala. Bwe baakuumanga amaaso gaabwe nga gatunudde ku Yesu, eyali mu maaso gaabwe katono, ng’abakulembera okugenda mu kibuga, baabanga mirembe. Naye mangu ddala abamu ne bakoowa ne boogera nti ekibuga kyali wala nnyo, era baasubiranga nti baali baakamaze dda okukituukamu. Awo Yesu n’abagumya ng’ayimusa omukono gwe ogwa ddyo ogw’ekitiibwa, era okuva mu mukono gwe ne muvaamu ekitangaala ekyawuubiranga ku kibiina ky’ab’okuza kwa Kristo, ne boogerera waggulu nti, “Aleluya!” Abalala ne beegendereza bubi ne bawakanya ekitangaala ekyali emabega waabwe ne boogera nti si Katonda eyabaleeta wala bwe batyo. Ekitangaala ekyali emabega waabwe ne kizikizibwa, ne kireka ebigere byabwe mu kizikiza ekijjuvu, ne basittala ne babulako okulaba akabonero ne Yesu, ne bagwa okuva ku kkubo ne baserengeta mu nsi ey’omu kifaananyi eky’ekizikiza era embi wansi.

William Miller n’Okukaaba okw’Ekiro Ekikazi##

Mu kwanjula kuno okw’olubereberye, oluvannyuma lw’okuteekawo ensonga ntono, tunaayogera ku Lukiiko lw’Abadiventi olwa Low Hampton mu Desemba 1844. Mu lukiiko luno, abamu ku baMillerite baakuŋŋaana, era William Miller n’agaana okutegeera kw’Okukaaba okw’Ekittumbi. Ensonga eno egoberera nti okwolesebwa kuno, newaakubadde nga kwaffe fenna, mu ngeri ey’enjawulo kwali kwa William Miller.

Mu mwezi ogwo gwe gumu, William Miller yagaana omusana ogwali emabega waabwe—Okukaaba okw’Ekiro ky’akati—ekyandimuleetedde okuva ku kkubo n’agwa eri ensi embi eri wansi. Tunaanoonyereza ku makulu agava mu kino. Obujulizi obw’ebyafaayo bulaga nti abaali bayitibwa Abamillerite bonna baakkiriza nti baali batuukiriza olugero lw’abawala ekkumi; kino kyali kimanyiddwa bulungi mu bo. Tulaga nti William Miller yali alina okutegeera ku kyali Okukaaba okw’Ekiro ky’akati. Miller yakkiriza nti Okukaaba okw’Ekiro ky’akati bwali bubaka bw’essaawa ey’omusango obwa Danieli 8:14 ne Okubikkulirwa 14:6-9. Yakkiriza nti obubaka bwe yatandika okulangirira mu myaka egyasooka egy’omu 1830s bwe bwali Okukaaba okw’Ekiro ky’akati, “Laba, omugole ajja,” era nti Yesu yali ajja eri ensi ng’omugole.

Mu biseera ebisinga obungi eby’ebyafaayo by’AbaMillerite, baali bakkiriza nti baali batuukiriza olugero lw’abawala ekkumi, naye baalowooza nti Okukaaba okw’Ekiro wakati kwalaga obubaka bwe baali bamaze okwogera. Naye mu kyeya kya 1844, ne wabaawo okutegeera okupya era okutereevu: nti Okukaaba okw’Ekiro wakati kwali kwe kutambula okw’Omwezi ogw’Omusanvu, nga Yesu yalindirwa okujja ku lunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu. Ekkyo kye kyali Okukaaba okw’Ekiro wakati okw’amazima. Miller bwe yagaana Okukaaba okw’Ekiro wakati okw’amazima mu Desemba 1844, yali agaana ebyafaayo eby’omu kyeya kya 1844 era ng’addayo ku kifo kye ekyasooka nti kwali kubuulira bubaka bwa bulijjo bwokka obwava mu myaka gya 1830. Okutegeera engeri Okukaaba okw’Ekiro wakati gye kwakolamu kikulu nnyo. Bw’ototegeera 2520 nga AbaMillerite bwe baagitegeera, toyinza kutegeera Okukaaba okw’Ekiro wakati. Bw’otoyinza kutegeera Okukaaba okw’Ekiro wakati nga AbaMillerite bwe baakutegeera, ova ku kkubo n’ogwa eri ensi embi eri wansi.

Mu kwanjula kuno, tunaatandikira ku mazima agamu agali ku kipande kye nnono Adventism eky’ennaku zino kyegaana mu lwatu. Ekitongole ekikola ku kunoonyereza kwa Bayibuli ekya Kkanisa ya Seventh-day Adventist n’abateologiya b’Abadiventiisi abasinga obungi bagaana 2520. Kino tunaakikolaako mu ngeri ya Bayibuli nga bwe tunaagenda mu maaso, naye okusooka, tunaalaga nti Ellen White awagira ddala 2520. Ekitongole ekyo n’abateologiya abasinga obungi era bagaana okutegeera kwa abaasooka ku Daily. Tunaalaga nti okugaana okutegeera kwa abaasooka nti Daily bwe butawangwa bwa bapagaani, kwe kugaana Omwoyo ogw’Obunnabbi. Ekitongole ekyo era mu lwatu kigaana okutegeera kwa abaasooka ku amakondeere—Ekikondeere eky’Okutaano n’Ekikondeere eky’Omukaaga. Tunaatandika nga tulaga nti okugaana okutegeera kwa abaasooka ku amakondeere kwe kugaana Omwoyo ogw’Obunnabbi.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Ebyafaayo by’Abaamillerite n’Okutuuka kw’Malayika Ow’Olubereberye

Tutandika ne Uriah Smith okuva mu *Thoughts on Daniel and Revelation*, olupapula 521, okulaga ebyafaayo eby’Aba-Millerite era n’okwogera ku 1798. Uriah Smith awandiika nti, “Enkalala y’ebiseera by’ebintu ebiri mu Okubikkulirwa 10 yeeyongera okukakasibwa okuva ku nsonga nti malayika ono y’omu ne malayika ow’olubereberye ow’omu Okubikkulirwa 14.” Mu Okubikkulirwa 10, malayika ow’amaanyi akka okuva mu ggulu ng’alina mu mukono gwe akatabo akaggule. Ellen White atutegeeza nti malayika ono ow’amaanyi ye Yesu Kristo, era akatabo akatono ke Kitabo kya Danyeri. Ku nkomerero y’essuula ey’ekkumi, Yokaana agambibwa okulya akatabo ako, akanaamubeera akawooma mu kamwa ke naye nga kalijja kuba kakalubiriza mu lubuto lwe. Yokaana akiikirira ebyafaayo eby’Aba-Millerite, awali obubaka bwa Danyeri nga buwooma naye ne buvaamu okuswazibwa okw’obulumi. Malayika ow’amaanyi ow’omu Okubikkulirwa 10, okusinziira ku bapayoniya, ye malayika ow’olubereberye ow’omu Okubikkulirwa 14—be malayika omu.

Emirundi tetumala biseera bingi nga tunnyonnyola mu bujjuvu ku bamalayika bano abali mu Kubikkulirwa, naye twandibadde tukikola. Malayika ow’amaanyi ali mu Kubikkulirwa 10 ye malayika oyo William Miller gwe yakkiriza nti yali atuukiriza Okukaaba okw’Ekiro wakati ng’akola omulimu gwa malayika ow’olubereberye ow’omu Kubikkulirwa 14: “Mutye Katonda mumuwe ekitiibwa; kubanga ekiseera ky’omusango gwe kituuse.” Ekiseera ky’omusango gwe kitegeeza Danieli 8:14. Bamalayika bano balaga engeri ez’enjawulo ez’omulimu ogwatuukirizibwa.

Nga tuddamu eri Uriah Smith: “Enteekateeka y’ebiseera eby’ebintu ebiri mu Okubikkulirwa 10 eyongera okutegeerekeka okuva ku nsonga nti malayika ono ye mulala gumu n’oyo malayika ow’olubereberye owa mu Okubikkulirwa 14.” Annyonnyola ekibagatta bw’ati: bombi balina obubaka obw’enjawulo obw’okulangirira, bombi boogera okulangirira kwabwe n’eddoboozi ddene, bombi bakozesa ebigambo ebifaanagana nga byogera ku Mutonzi, era bombi balangirira ekiseera—omu ng’alayira nti ekiseera tekiribaawo nate, n’omulala ng’alangirira nti essaawa y’omusango gwa Katonda etuuse. Obubaka obuli mu Okubikkulirwa 14:6 buli ku ludda luno olw’okutandika kw’ekiseera eky’enkomerero.

Uriah Smith agamba nti ekiseera eky’enkomerero ye 1798, era n’obubaka bwa Okubikkulirwa 14 bujja oluvannyuma lw’ekyo. Awaandiika nti, “Naye obubaka bwa Okubikkulirwa 14:6 buli ku ludda luno olw’okutandika kw’ekiseera eky’enkomerero. Bwe bumu ku kulangirira ng’essaawa ey’omusango gwa Katonda etuuse, era kyekiva busaanira okukozesebwa ku mulembe ogusembayo. Pawulo te yabulira ku ssaawa ey’omusango etuuse. Luther ne banne te baagibulira. Pawulo yannyonnyola ku musango ogugenda okujja, ogwali mu biseera eby’omu maaso ebitategeerekeka bulungi, era Luther yaguteeka waakiri emyaka ebikumi bisatu okuva ku mulembe gwe. Era nate, Pawulo alabula ekkanisa obutakkiriza kubuulirwa kwonna okw’engeri eyo nti essaawa ey’omusango gwa Katonda etuuse okutuusa ekiseera ekimu bwe kirituuka.” Mu 2 Abasesalonika 2:1-3, Pawulo agamba nti olunaku lwa Kristo teruli kumpi okutuusa okugwa okuva ku mazima lwe kulisooka okujja era n’omuntu ow’ekibi n’alabisibwa. Pawulo ayingizaamu omuntu ow’ekibi, ejjembe ettone, obwapapa, era n’assa ku kiseera kyonna eky’obuyinza bwe okulabula, ekyagenda mu maaso emyaka 1260, ne kikoma mu 1798.

Mu 1798, ekiziyiza eri okulangirira olunaku lwa Kristo ng’oluli kumpi kyaggwaawo. Ebiro eby’enkomerero byatandika, era akabonero ne kaggibwa ku katabo akatono. Okuva olwo, malayika ow’omu Okubikkulirwa 14 agenze mu maaso. Uriah Smith agamba nti, “Bw’oba oyagala okukiraba,” okuva mu 1798, obubaka bwa malayika ow’olubereberye bubadde bugenda mu maaso. Mu 1798, malayika ow’olubereberye ow’omu Okubikkulirwa 14 alabika mu byafaayo—eno ye ntegeera y’abasooka. Okuva olwo, malayika ow’omu Okubikkulirwa 14 alangiridde nti essaawa ey’omusango gwa Katonda etuuse, era malayika ow’omu ssuula ey’ekkumi ayimiridde ku nnyanja ne ku ttaka, ng’alayira nti obudde tebukyaliwo nate. Obw'identite bwabwe tebuliimu kubuusabuusa. Ensonga zonna eziteeka omu mu kifo zikola ne ku mulala. Emirembe gino gireeba okutuukirira kw’obunnabbi buno bubiri. Mu kubuulira okujja kwa Kristo, naddala okuva mu 1840 okutuuka mu 1844, mwe kwatandikira okutuukirira kwabwo okujjuvu era mu ngeri ey’ebintu byonna obulungi.

Smith alaga emyaka 1840 ne 1844 ng’akwataganya n’omuggya ogw’olubereberye ogwa Okubikkulirwa 14 okutuuka mu 1798, naye era alaga n’omuggya ogw’olubereberye mu 1840, obubaka lwe bwafuna amaanyi. Mu kubuulira okw’okujja kwa Kristo, naddala okuva mu 1840 okutuuka mu 1844, okutuukirira kwabwo okwajjula kwe kwatandika. Ekyifo ky’omuggya ng’alina ekigere kimu ku nnyanja n’ekirala ku ttaka kiraga obugazi bw’okulangirira kwe. Obubaka bwali bugenda kusomoka ennyanja ne butuuka mu mawanga ag’enjawulo, era okulangirira okw’okujja kwa Kristo ddala kwatuuka ku buli kifo eky’obuminsani mu nsi. Okuva mu 1840, obubaka bw’omuggya ogw’olubereberye, nga Ellen White bw’agamba, bwatwalibwa ku buli kifo eky’obuminsani mu nsi. Kino kyatuukirizibwa omusingi gw’omwaka-olunaku ogw’obunnabbi bwa Bayibuli bwe gwakakasibwa n’okugwa kw’Obwakabaka bwa Ottoman. Mu kiseera kino tetukwata ku bujjuvu bw’ensonga zino, wabula tuteekateeka musingi gwa byafaayo by’Aba-Millerite n’enkola y’Okukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi.

Ebintu Eby’Omuwendo mu Byafaayo: 1833 n’Okugwa kw’Emmunyeenye

Mu 1833, okugwa kw’emmunyeenye kwabaawo. Ellen White ayogera bw’ati mu The Great Controversy, olupapula 333: “Mu 1833, emyaka ebiri oluvannyuma lwa Miller okutandika okwanjula mu lujjudde obukakafu obulaga okujja kwa Kristo okw’oku mangu, akabonero akasembayo ku obwo obwasuubizibwa Omulokozi ng’obubonero bw’okujja kwe okw’okubiri kaalabika. Yesu yagamba nti: ‘Emmunyeenye zirigwa okuva mu ggulu.’ Matayo 24:29. Era Yokaana mu Kubikkulirwa yalangirira, bwe yali alaba mu kwolesebwa ebyali birina okukulembera olunaku lwa Katonda: ‘Emmunyeenye ez’omu ggulu ne zigwa ku nsi, ng’omutiini bwe gukunkumula ettiini zaakwo embisi, bwe gukankanyizibwa empewo ey’amaanyi.’ Okubikkulirwa 6:13. Obunnabbi buno bwatuukirizibwa mu ngeri eyewuunyisa era ey’amaanyi ennyo mu nkuba y’emmunyeenye ennene eyagwa nga November 13, 1833.”

Obujulirwa bwa William Miller bugamba nti: “Ku Lwomukaaga oluvannyuma lw’ekyenkya—mu kiseera ky’omusana eky’omwaka 1833, natuula ku mmeeza yange ey’okuwandiikirako okwekkaanya ensonga emu, era bwe nnayimuka okugenda ebweru okukola, ne kimpita mu mutima n’amaanyi okusinga bwe kyali kibaddeko, nti, ‘Genda ogibuulire ensi.’ Enneewulira eyo yajja mangu nnyo era n’amaanyi mangi nnyo, ne nneefuula nga nzikirira mu ntebe yange nga njogera nti, ‘Sisobola kugenda, Mukama.’ ‘Lwaki nedda?’ kirabika ng’okuddamu; awo ne wayimuka ensonga zange zonna ez’okwekwasa, obutaba na busobozi bwange; naye obweraliikirivu bwange ne buba bungi nnyo ne nnyingira mu ndagaano ey’obwegendereza ne Katonda nti bw’anaggula ekkubo, nnaagenda ne nkola omulimu gwange eri ensi. ‘Oyagala kuvuga ki ng’oyogera ku kuggula ekkubo?’ kirabika nga kyajjira gye ndi. Kale, ne njogera nti, singa nfunye okuyitibwa okwogera mu lujjudde awantu wonna, nnaagenda ne mbategeeza bye ndaba mu Bayibuli eby’okujja kwa Mukama. Amangu ago omugugu gwange gwonna ne guggyawo. Ne nsanyuka nti oboolyawo siriyitibwa bwenti, kubanga saali nfunye kuyitibwa okw’engeri eyo emabegako, ebikemo byange tebyali bimanyiddwa, era saalina ssuubi lingi nti nnyinza okuyitibwa mu kifo kyonna eky’omulimu. Nga wayiseeko nga ekitundu ky’essaawa okuva mu kiseera ekyo, nga sinnava mu kisenge, mutabani wa Ssebo Guilford ow’e Dresden, awali nga mayiro nga kkumi na mukaaga okuva awange, n’ayingira n’agamba nti kitaawe amutumye okunnyeta era ayagala ngende naye eka, nga ndowooza nti ayinza okwagala okundaba ku nsonga emu ey’emirimu. Ne mmubuuza ky’ayagala. N’anziramu nti enkeera waali tewajja kubaawo kubuulira mu kkanisa yaabwe, era kitaawe ayagala njije njogere n’abantu ku nsonga ey’okujja kwa Mukama. Amangu ago ne nneesunguwalira olw’okuba nga nnakoze endagaano gye nnali nkoze. Mangu ago ne njeemera Mukama ne nsalawo obutagenda. Ne ndeka omulenzi nga simuwadde kuddamu kwonna ne nneeyawula mu nnimiro y’emiti eyali okumpi, nga ndi mu nnaku nnyingi. Awo ne mpakana ne Mukama okumala nga essaawa emu nga ngezaako okwejjulula okuva mu ndagaano gye nnali nkoze naye, naye ne ssisobola kufuna kuwummuzibwa kwonna. Ne kikakasiibwa ku mutima gwange nti, ‘Onookola endagaano ne Katonda n’ogimenyawo mangu bw’otyo?’ era obwonoonyi obusukkiridde obw’okukola bwe butyo ne bummansira ddala. Ku nkomerero ne nneewaayo ne nsuubiza Mukama nti bw’anaannyweza, nnaagenda, nga mmwesiga okumpa ekisa n’obusobozi okukola byonna by’anaabanga ansaba. Ne nzirayo mu nnyumba ne nsanga omulenzi ng’akyalindiridde. Yasigala okutuusa oluvannyuma lw’emmere ey’emisana, ne nzikirayo naye e Dresden.” Bwe butyo Miller, mu kiseera ky’omusana eky’omwaka 1833, bwe yatandika okwanjula obubaka mu lujjudde. Mu Ddesemba 1833, okugwa kw’emmunyeenye kwongera obuzito obw’ekitiibwa ku bubaka bwe.

1840: Okutuukirira kw’Obunnabbi n’Obwakabaka bwa Ottoman

Mu mwaka gwa 1840, Ellen White ayogera ku kutuukirira okw’ekitalo okw’obunnabbi. Ekitundu kino emirundi mingi kiwakanyizibwa mu Mwoyo gw’Obunnabbi, nga waliwo abawakana nga bagamba nti Uriah Smith ye yakiyingiza mu The Great Controversy, naye ensonga ezo tezirina musingi. Ayogera ku mirandira gy’okutuukirira kw’obunnabbi okwalyokozesa okutuuka ku 1840, nga mwemuli okugwa kw’emmunyeenye ne Lunaku olw’Ekizikiza. Awandiika nti, “Mu mwaka gwa 1840, okutuukirira okulala okw’ekitalo okw’obunnabbi kwaleeta okufaayo okwasaasaanira wonna.”

Ayogera ku bunnabbi obw’Ekigambo kya Katonda, so si ku kulagula kw’omuntu kwokka okwa Josiah Litch. Emyaka ebiri nga tekinnabaawo, Josiah Litch, omuweereza omukulu eyali abuulira okujja kwa Kristo okwokubiri, yafulumya okunnyonnyola kw’Okubikkulirwa 9, ng’alagula okugwa kw’Obwakabaka bwa Ottoman. Okusinziira ku mbalirira ze, obuyinza buno bwali bwa kusuulibwa nga August 11, 1840. Mu kiseera ekyalagirwa, Turkey, ng’eyita mu baamawulire baayo, yakkiriza okukuumibwa Amawanga Ag’Omukago aga Bulaaya, bwe kityo ne yeeteeka wansi w’obuyinza bw’amawanga ag’Abakristaayo. Ekintu ekyo kyatuukiriza ddala ebyali byalagulwa. Bwe kyamanyibwa, bangi nnyo baakakasa obutuufu bw’emisingi gy’okuvvuunula obunnabbi ogwali gwakkiriziddwa Miller ne banne, era omukululo ogw’ekitalo ne guweebwa omulimu gw’Abaadiventi. Abasajja ab’amagezi n’ab’ekitiibwa beegatta ku Miller mu kubuulira ne mu kufulumya endowooza ze, era okuva mu 1840 okutuuka mu 1844, omulimu ne gweyongera mangu nnyo.

Uriah Smith yatugamba nti malayika ow’olubereberye ow’omu Okubikkulirwa 14 yajja mu 1798, naye ye malayika y’omu Okubikkulirwa 10 y’omu omu. Mu Okubikkulirwa 10, Yokaana agambibwa okutoola akatabo akatono mu mukono gwa malayika n’akalya, era kanaafuuka kawooma mu kamwa ke. Obubaka bwa ba-Millerite bwafuuka obuwooma nga nga 11 Agusito 1840, oluvannyuma lw’emyaka ebiri nga balagula okugwa kw’Obwakabaka bwa Ottoman nga basinziira ku musingi gw’omwaka okukiikirira olunaku mu bunnabbi bwa Bayibuli. Ekyo bwe kyatuukirira ddala nga bwe kyali kiraguddwa, obubaka bwe baali babuulira bwafuuka obuwooma mu kamwa kaabwe.

Nga nga 11 Agusito 1840, obubaka bwafuuka obuwoomu mu kamwa kaabwe. Yokaana agambibwa okutoola akatabo akatono mu mukono gwa malayika oyo asse. Malayika oyo akka nga 11 Agusito 1840, era malayika ono ow’Okubikkulirwa 10 y’omu ne malayika ow’olubereberye ow’Okubikkulirwa 14. Malayika ow’Okubikkulirwa 14 atuuka mu 1798 mu kiseera eky’enkomerero, naye obubaka bwe buweebwa amaanyi mu 1840. Ellen White agamba nti ekintu kino bwe kyamanyibwa, bangi nnyo baakkirizibwa obutuufu bw’emisingi gy’okuvvuunula obunnabbi Miller ne banne gye baatwala. Okuva mu myaka gya 1930, nga kitandikira mu 1919 naye naddala mu myaka gya 1930, Obwadiventi bugaanye amateeka g’okuvvuunula obunnabbi Miller ne banne ge baatwala—amateeka ago nga ge nkola ey’okukozesa ebiwandiiko eby’obukakafu mu kusoma Bayibuli.

Ekipande kya 1843 n’Ekiseera eky’Okulindirira okw’Ekiseera Ekiyitiriddeko

Akabonero akaddako mu byafaayo ye kyapa kya 1843, ekyakolebwa mu mwezi gwa Maayi 1842. Ellen White agamba nti, “Nnalaba nga ekyapa kya 1843 kyali kiragiriddwa omukono gwa Mukama era nga tekisaana kukyusibwa, nti ennamba zaali nga bwe yazagala, era nti omukono gwe gwali ku kyo era ne gukweka ensobi mu zimu ku nnamba, waleme kubaawo n’omu agiraba okutuusa omukono gwe lwe gwaggyibwako.” Ekyapa kino kabonero ka nnabbi, ekyakolebwa mu mwezi gwa Maayi 1842. Mu mwezi gwa Juuni 1842, amakanisa g’Abapolotesitanti ne baggalawo enzigi zaago, era malayika owookubiri n’atuuka.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Okusoomoozebwa okusooka kwe kusooka okulandiraawo. Okuva mu The Great Controversy, olupapula 393: “Nga bukyali mu 1842, obulagirizi obwaweebwa mu bunnabbi buno okuwandiika okwolesebwa n’okukufuula okutegeerekeka bulungi ku bipande, asobole okudduka oyo akusoma, bwali bwaleetedde Charles Fitch okuteekateeka ekipande kya bunnabbi okulaga okwolesebwa kwa Danyeri n’Okubikkulirwa.” Charles Fitch, eyafa katono nnyo nga Tekinnatuuka Kusoomoozebwa Kunene okw’October 22, 1844, Mukama yamukozesa mu byafaayo bino. Yateekateeka ekipande ekyo, ekyafalibwa mu Maayi 1842.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Guno gwe mulembe ogw’okulindirira mu lugero lw’abawala ekkumi, mu Kaabakuuku 2, ne mu Danyeri 12. Danyeri 12:11 egamba nti, “Era okuva mu kiseera ekiweebwayo ekya buli lunaku lwe kiriggibwawo...” Abasooka baategeera nti obupagaani bwawangulwa mu 508, Kurooviisi bwe yawangula Aba-Viisigoosi. Okuva ku kiseera obupagaani lwe buggibwawo era obwapapa lwe buteekebwawo (emyaka amakumi asatu oluvannyuma mu 538), walibaawo ennaku 1290. Olunyiriri oluddako lugamba nti, “Alina omukisa oyo alindiririra era n’atuuka ku nnaku olukumi mu ebikumi bisatu mu asatu mu ttaano.” 508 okugattako 1335 bivaamu 1843. “Alina omukisa oyo atuuka ku 1843.” Ennaku 1335 zitegeeza ekiseera eky’okulindirira, nga kigamba nti, “Alina omukisa oyo alindiririra era n’atuuka ku 1843.” Bw’onyweza okutegeera kw’abasooka ku ekyo ekya buli lunaku, nga Ellen White bw’akola, kino kyeyoleka bulungi.

Okwongera okunnyonnyola, Isaaya 30:18 egamba nti, “Era kyanaava alinda Mukama.” Wano, Mukama ye mugole omusajja mu ngero y’abawala ekkumi, era alwawo. “Era kyanaava alwawo omugole omusajja alyoke abakwatirwe ekisa, era kyanaava agulumizibwa alyoke abakwatirwe ekisa, kubanga Mukama ye Katonda ow’omusango. Balina omukisa bonna abamulindirira.” Kino kikwatagana ne Danyeri 12:12 nti, “Alina omukisa oyo alindirira n’atuuka ku 1335.” Omugole omusajja alwawo nga March 22, 1844. Waliwo omukisa ogukwatagana n’okutuuka ku kusuulibwa essuubi okusooka, era oluvannyuma n’olinda. Bw’otuuka wano, olina okulinda. Olindirira ki? Kakukko 2:3 egamba nti, “Kubanga okwolesebwa kukyali kwa kiseera ekiragiddwa, naye ku nkomerero kuliyogera so tekulirimba; newaakubadde nga kulwawo, kulindire.” Omukisa ogw’okutuuka ku 1335 gwe mukisa ogw’okutuuka ku byafaayo bino, Mukama mw’anatuukiriza Okukaaba okw’Ekiro eky’omu Ttumbi.

Si bonna abalikkirizibwa okwetaba mu Kukaaba okw’Ekiro Ttumbi. Abamu baatambulira wamu n’Abaamillerite si lwa kubanga baalina obumanyirivu bwabwe ku bwabwe ne Yesu Kristo oba olw’okwekenneenya bo ku bwabwe Ekigambo kya Katonda, wabula olw’okutya. Nga Kukaaba okw’Ekiro Ttumbi tekunnatuuka, Mukama ayawula ab’oluganda bano okuva mu ntambula eno. Okusoberwa okusooka kitundu ku nkola ey’okuteekateeka Kukaaba okw’Ekiro Ttumbi. Nga Ellen White bw’agamba, bwe tutategeera kino, tugwa okuva ku kkubo ne tugenda mu nsi embi eri wansi.

Okuweebwa Amaanyi kw’Obubaka bwa Malayika Owookubiri

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Okukaaba okw’Ekitala ky’ekiro kwawa amaanyi eri obubaka bwa malayika owookubiri. Bamalayika baatumibwa okuva mu ggulu okuzuukusa abatukuvu abaali baddemu amaanyi, era okubalongoosa olw’omulimu omukulu ogwali mu maaso gaabwe. Abasajja abasinga obusobozi ne talanta si be baasooka okukkiriza obubaka buno. William Miller si ye yasooka okubukkiriza; wabula ddala, ye yasembayo okubukkiriza. Ye yali asingira ddala obusobozi mu kutegeera obubaka obwo, ate Samuel Snow ye yasooka. Abo abaali edda bakulembera mu mulimu be baasembayo okubukkiriza era n’okuyamba okwongera amaanyi mu kukaaba okwo. Mu byafaayo, omuntu eyasembayo okukkiriza obubaka bw’Okukaaba okw’Ekitala ky’ekiro yali William Miller.

Okuva mu *The Great Controversy*, 376: Mu kiseera eky’okuweebwa amaanyi eri Okukaaba okw’Ekiro ekinene, nga 50,000 baava mu makanisa. Olw’okuba omulimu gwa Miller gwali gwa kuzimba amakanisa, okusooka gwakkirizibwa n’okusiimibwa; naye abaweereza n’abakulembeze b’eddiini bwe baasalawo okuziyiza enjigiriza ey’Okudda kwa Kristo era ne baagala okuzikiza ddala okusanyukirako kwonna ku nsonga eyo, baaguwakanya nga basinziira ku kituuti era ne bagaana abammemba baabwe omukisa gw’okwetaba mu kubuulira okw’okudda kwa Kristo okw’okubiri, oba n’okwogera ku ssuubi lyabwe mu nkuŋŋaana ez’obwannamunigina. Abakulembeze mu Kkanisa y’Abadiventiisi leero abaziyiza okuyigiriza obubaka buno mu kkanisa era ne mu maka g’obwannannyini bo, wano basuubizibwa mu ntambula y’Abamilleri.

Abakkiriza baasanga nga bali mu kukemebwa okunene n’okubusabusa bungi. Baayagalanga nnyo amakanisa gaabwe era nga tebaayagala kwawukana naago, naye bwe baalaba ng’obujulirwa bw’Ekigambo kya Katonda busirisibwa era ng’eddembe lyabwe ery’okunoonyereza ku bunnabbi ligeenyebwa, ne bawulira nga obwesigwa eri Katonda bwabagaana okugondera ekyo. Abo abaagezaako okuggaana obujulirwa bw’Ekigambo kya Katonda tebaasobolanga kutwalibwa ng’abakola Ekkanisa ya Kristo. Noolwekyo, ne bawulira nga baali batuukirivu okwawukana ku kwegatta kwabwe okw’edda. Mu kyeya kya 1844, nga abantu nga 50,000 baava mu makanisa.

Okutegeera kwa Miller n’Okukaaba okw’Ekitalo okw’Ekiro Kimu ttakaatiika William Miller ne banne baali tebannaba kubona bulungi makulu ga byawandiikibwa ebyo ebyalina okukulembera ekubirizibwa kw’ensonga ey’okulabula. Wadde nga baali bamaze ebbanga nga boogera nti Kristo yali ajja kujja mu 1844, naye oluvannyuma lw’okuyitamu mu kiseera eky’okugezesebwa, baalabirira ennaku ezaali zikyali mu maaso gaabwe, era ne banyweza okukkiriza kwabwe okw’okuba Obubaka bw’Ekikaabo ky’Ekiro Kimu ttakaatiika bwali butuufu. Naye tebannaba kunnyonnyolebwa bulungi ku nsobi yaabwe. Mu mbeera eyo ekizikiza ne kyafuga ekiseera ekyo, so nga bbo abaali baagala amazima n’omutima gwabwe gwonna baali bakyali mu kkubo lya Katonda. Mukama yali abakulembera mu kulangirira Obubaka bwa Malayika ow’Okubiri. Mu buyinza bwe, abantu baakubibwa amangu ddala; era ng’akozesa ekubiriza kuno, ensala y’emitima gy’abatuukirivu n’abatali batuukirivu n’eteekebwawo mu maaso g’abantu. Abakkiriza baali bakakasa nti baali bagezeseddwa Omwoyo wa Katonda mu kwekuumira kwabwe ku boogera nti, “Laba, Omugole ajja; mu musisinkane.” Bangi ku abo abaali beeyita mikwano gyabwe baalaga nti baali tebakyagala kulambula nabo mu kkubo ery’omusaalaba, era nti bwe baagezesebwa ku nsonga y’amazima ga Katonda, baali tebakkiriza. Bw’atyo embeera z’emyoyo gyabwe ne ziteekebwa mu lwatu eri bo n’eri ensi. Omuliro gw’eby’omwoyo ne gwaka mu mitima gy’abo abaali, ng’abatume, bagamba nti, “Tusobola kuleka ku byaffe ebyo bye tulabye ne bye tuwulidde? Pawulo yagamba nti, “Kubanga Katonda waffe gwe muliro ogulya.” Abo bonna abaafuna obubaka obw’okujja kwa Mukama n’essanyu baali balindiridde era nga basaba mu bwetoowaze olunaku mwe baali basuubira okulaba Mukama waabwe. Buli makya nga bwe baagolokokanga, essanyu lyabwe eryasooka lyali kwekakasa nti Katonda abasiimye. Emitima gyabwe gyali giyungiddwa nnyo awamu, era ne basaba nnyo wamu ne buli omu ku munne. Baasisinkananga nnyo okusabira awatali kuwuguka, naye emirundi mingi ne beeyawula ne bagenda mu bifo eby’ekyama okwegayirira Katonda; era eddoboozi ly’okwegayirira ne lyambukanga eggulu okuva mu nnimiro n’ebibira. Okukakasa nti Omulokozi abasiimye kyali kyetaagisa gye baali okusinga emmere yaabwe eya buli lunaku; era singa ekire kyonna kyebikkanga ebirowoozo byabwe, tebaawummulanga okutuusa lwe kyaggibwawo. Bwe baafunanga obujulizi obw’okukkiriza okusonyiyibwa, baalangiriranga okulaba Oyo emmeeme zaabwe gwe zaagalanga. Naye baali bakyali baakuyita mu kulongoosebwa okw’okusembayo. Enjuyi y’okulokolebwa kwabwe yali tennaba kutuukirira, era baali bakyali baafuna okwolesebwa kw’okulabula ku biseera eby’omu maaso. Nabbi agamba nti, “Ayi ani ayinza okugumira olunaku olw’okujja kwe? era ani aliyimirira bw’alabika? kubanga afaanana ng’omuliro gw’omusujja, era ng’ensaano y’omwozi: era alituula ng’omusaanusi era omulongoosezi wa ffeeza: era alirongoosa abaana ba Leevi, n’abayawula ng’ezaabu ne ffeeza, balyoke baweeyo eri Mukama ekiweebwayo mu butuukirivu.” Abo abali abalamu ku nsi Katonda bw’alimaliriza omulimu gwe ogw’okuyimirira mu watukuvu waggulu, balina okuyimirira mu maaso ga Katonda omutukuvu awatali muwozi. Ebyambalo byabwe birina okuba ebitaliiko bbala, engeri zaabwe zirina okulongoosebwa okuva ku kibi n’omusaayi ogufukumulwa. Olw’ekisa kya Katonda n’amaanyi gaabwe ag’obunyiikivu bo bokka, balina okuba abawangula mu lutalo n’obubi. Nga omulimu gw’okukebera gwonna gugenda mu maaso mu ggulu, nga ebibi by’abakkiriza abeenenya biggibwa mu watukuvu, walina okubaawo omulimu ogw’enjawulo ogw’okulongoosebwa, ogw’okuggibwawo kw’ekibi, mu bantu ba Katonda ku nsi. Omulimu guno gwayogerwako mu butangaavu mu bubaka obw’omu Kubikkulirwa 14. Omulimu guno bwe gulimala, abagoberezi ba Kristo banaaba bategekeddwa okulabika kwe. “Awo ekiweebwayo kya Yuda ne Yerusaalemi kirisiimibwa eri Mukama, ng’ennaku ez’edda, era ng’emyaka egy’edda.” Awo ekkanisa Mukama waffe gy’alifuna gy’ali, eriba “ekkanisa ey’ekitiibwa, eteriiko bbala, oba olukunya, oba ekintu kyonna ekifaanana bwe kityo.” Awo alijja “ng’ayolekera nga enjuba, alina obulungi ng’omwezi, era ow’entiisa ng’eggye eririna bendera.” Ng’oggyeeko okujja kwa Mukama mu yeekaalu ye, Malaki era alagula okujja kwe okw’okubiri, okujja kwe olw’okukola omusango, mu bigambo bino: “Era ndijja gyammwe olw’omusango; era ndiba mujulirwa ow’amangu okulumba abalogo, n’abenzi, n’abalayira eby’obulimba, n’abo abanyigiriza omukozi mu mpeera ze, ne nnamwandu, ne mulekwa, n’abo abakuba omugenyi ku luuyi lwe, so ne batantya nze, bw’ayogera Mukama ow’eggye.” Yuda ayogera ku kifaananyi kye kimu bw’agamba nti, “Laba, Mukama ajja n’obukumi n’obukumi obw’abatukuvu be, okukola omusango ku bonna, n’okukakasa bonna ku bikolwa byabwe byonna eby’obutatya Katonda bye baakola mu butatya Katonda.” Okujja kuno, n’okujja kwa Mukama mu yeekaalu ye, bye bintu eby’enjawulo era ebyawukana ddala. Okujja kwa Kristo ng’Omukulu Kabona mu Watukuvu wa Watukuvu, olw’okunaaza awatukuvu, nga bwe kulagiddwa mu Danyeri 8:14; okujja kw’Omwana w’omuntu eri Oyo ey’ennaku ennyingi, nga bwe kwanjulwa mu Danyeri 7:13; n’okujja kwa Mukama mu yeekaalu ye, nga bwe kwalagulibwa Malaki, byonna byogera ku kintu kye kimu; era kino era kiikirira okujja kw’omugole mu bufumbo, okwategekebwa Kristo mu lugero olw’abawala ekkumi, mu Matayo 25. Mu kaseera k’omu summer wa 1844, Miller n’abo abaali bwegasseko baazuula ensobi mu kubala kwaabwe okw’olubereberye olw’ebiseera eby’obunnabbi, era ne batuuka ku kifo ekituufu. Ennaku 2300 eza Danyeri 8:14, ezaali zonna zisuubirwa okutuuka ku lunaku lw’okujja kwa Kristo, zaali zibaliddwa nga zituuka ku nnaku amakumi abiri mu biri n’omu October, 1844. Okutwala olunaku olwo ng’ekiseera ekikomerero eky’ennaku 2300 kyawanirira obujulizi obw’amaanyi obulaga nti ennaku ezo zaali zaggwaako mu autumn y’omwaka 1844. Ennyonnyola ya Danyeri 8:14 yali ekyali teriiko kuzzaawo: “Okutuusa ennaku enkumi bbiri mu busatu; awo awatukuvu alina okunaazibwa.” Miller, nga bwe twalabye, yasuubiriza nti okunaaza awatukuvu kwali kuzzaawo ensi n’omuliro ku lunaku lw’omusango omukulu. N’olwekyo yamaliriza nti enkomerero y’ennaku 2300 yandibadde eraga lunaku olw’okujja kwa Kristo. Ensobi ye yavudde ku kukkiriza endowooza eyali emanyiddwa ennyo mu bantu ku ekyo ekiyitibwa awatukuvu. Mu nkola ey’ekifaananyi, eyali ekisiikirize eky’obwakabona ne ssaddaaka bya Kristo, okunaaza awatukuvu kwali mulimu ogw’asembayo ogwaweerezebwa Omukulu Kabona mu nkola ey’omwaka. Gwali mulimu ogw’okusembayo ogw’okutangaza, omwaka oggwako. Pawulo agamba nti okuyona kwa Yesu “kwatwalibwa mu bifo ebitukuvu” “okufuna obulokozi obutaggwaawo.” Pawulo akijuliza nti “teyayingira mu watukuvu eyakolebwa n’emikono, ekifaananyi eky’ey’amazima; naye mu ggulu lyennyini, kaakano okulabikako mu maaso ga Katonda ku lwaffe.” Omulimu guno, nga bwe twalabye, gwasooka n’omulimu gwa Kristo mu kisenge eky’asooka eky’awatukuvu ow’omu ggulu, era oluvannyuma omusango ne gujja ng’atuuka ku mulimu gwe ogw’oluvannyuma mu kisenge eky’omunda ennyo, Ekifo Ekitukuvu ennyo. Pawulo era agamba nti “kye kyali kyetaagisa ebifaananyi by’ebintu eby’omu ggulu okunaazibwa n’ebyo; naye ebintu eby’omu ggulu byennyini n’ebiweebwayo ebisinga ebyo obulungi.” Pawulo awatali kubuusabuusa yali ategeeza nti okukolebwa kwa Kristo mu ggulu ng’Omukulu Kabona ku lwaffe, okw’okuggibwawo ddala ebibi by’abantu be okuva mu watukuvu ow’omu ggulu, byali byeesigama ku mulimu gwe ng’omulwadde omutuufu mu kisenge eky’omunda ennyo. Pawulo alaga nti enkola ey’omu Watukuvu ne bingi ebyali byonna byali bibimbira ku buweereza bwa Kristo mu ggulu, naddala omulimu gwe ogw’oluvannyuma, ng’omulimu ogwasembayo eri omuntu, gw’amaze okugumaliriza, alikomawo ku nsi okudda n’abamweyongera.

Mu kitabo kya Omukadde Damsteegt, Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission, Miller yakkiriza nti okulangirira kwa Danyeri 8:14 ne malayika ow’olubereberye ow’Okubikkulirwa 14 kwe kwali Okukaaba okw’Ekiro Ekya Wakati—“Laba, awasa omugole ajja.” Yakkiriza nti obubaka buno bwali bulaga okujja kwa Kristo okw’okubiri. Miller yalowooza nti ebyafaayo byonna bye byali Okukaaba okw’Ekiro Ekya Wakati, naye Ellen White agamba nti Okukaaba okw’Ekiro Ekya Wakati kwatuukirizibwa ku kiseera ekigere. Samuel Snow yatuuma okwolesa kwe nti “Okukaaba okw’Amazima okw’Ekiro Ekya Wakati” okwawulayo ku njigiriza y’Abamillerite eyali egamba nti Okukaaba okw’Ekiro Ekya Wakati bwe bwali obubaka obw’awamu.

Abasinga obw’omwoyo ennyo be baasooka okuweebwa obubaka, era abo abaali bamaze emyaka nga bakulembera mu mulimu be baasembayo okubukkiriza era okuyamba okwongera amaanyi mu kukaaba. William Miller, eyali akulembeddemu omulimu okuva mu 1833 n’okweyongerayo, yasoomozebwa obubaka bw’Ekikaabiro eky’Ekiro eky’omu ttumbi bwe bwajja mu Agusito 1844. Yali takakasa ku kweyawula ku makanisa, era yali amaze emyaka mingi ng’ayigiriza okutegeera okulala okw’Ekikaabiro eky’Ekiro eky’omu ttumbi.

William Miller yawandiika nti, “Sinnali ntegeeza ntegeeza nnyo ku lunaku lwonna olw’enjawulo olw’okulabikako kwa Mukama, nga nzikiriza nti tewali muntu ayinza kumanya olunaku n’essaawa. Mu njigiriza zange zonna ezafulumizibwa, nga bwe kirabikira ku lupapula olw’omutwe, nnagamba nti nga mu mwaka gwa 1843. Mu njigiriza zange zonna ez’omu kamwa, bulijjo nnagambanga abampuliriza nti ebiseera ebyo byandikomye mu 1843 singa wabula obutali butuufu mu kubala kwange, naye nti ssaayinza kwogera nti enkomerero teyandiyinza kujja ne nga tennatuuka kiseera ekyo, era nti baalina okuba abeetegefu buli kiseera. Mu 1842, abamu ku b’oluganda baabuulira n’obukakafu bungi nnyo, omwaka gwennyini ddala, era ne banenya kubanga nteekamu ekigambo, ‘singa.’” Mu May 1842, ekipande kya 1843 kyafulumizibwa, era ab’oluganda ne bagamba Miller okuggyamu ekigambo “singa” mu kwanjula kwe.

Miller yeeyongera n’agamba nti, “N’ebitabo by’amawulire eby’olukale byali bimaze okufulumya nti nnali ntegedde olunaku olugereke ddala, olwa nga amakumi abiri mu ssatu ogwa Apuli, olw’okujja kwa Mukama. Kale n’olwekyo, mu mwezi gwa Desemba ogw’omwaka ogwo, kubanga nnali siraba nsobi yonna mu kubala kwange, nafulumya okukkiriza kwange nti mu kiseera ekimu wakati wa Maaki 21, 1843, ne Maaki 21, 1844, Mukama yandijja.” Miller yali amaze dda okutuuka ku nkomerero nti olunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu lwe lwalina amakulu ago; era dda nnyo nga Samuel Snow tannaba kukozesa nkomerero eyo okulanga Okukaaba okw’Ekiro wakati, Miller yali amaze okuwandiika ku nsonga eyo. Miller ye Mukama gwe yakozesa okukuŋŋaanya ensonga ez’amagezi Samuel Snow ze yakozesa okuzuula Okitobba 22, 1844.

Miller yawandiika nti, “Mu mwaka 1843, amawulire agasinga obukambwe ag’okunnenya gaansukibwa ku nze ne ku abo abaali bakolagana nange okuva mu mawulire n’okuva ku bimu ku bifulumya enjiri. Ebigendererwa byaffe byalumbibwa, emisingi gyaffe gyakyusibwakyusibwa mu kwanjulwa, n’empisa zaffe ne zitiibwa byonoonebwa.” Obudde ne buyita, era nga March 21, 1844, wayita awatali Mukama kulabikako. Okuswazibwa kwali kunene, era bangi ne batakyatambulira wamu nabo. Nga kino tekinnabaawo, okuva mu 1840, baali balowoozebwa okuba nga ba Millerites 200,000, naye mu kiseera kino, 50,000 bokka be baali basigaddewo.

Miller yeeyongera n’agamba nti, “Olwo nga kino tekinnabaawo, mu ddumbi lya 1843, abamu ku baganda bange baatandika okuyita amakanisa nti Babulooni era ne bakubiriza nti kyali kigwanidde Abadiventi okubavaamu. Kino kyannakuwaza nnyo. Si lwa kuba nti ebivaamu byali bibi nnyo byokka, wabula era nakitwala ng’okukyusa Ekigambo kya Katonda, okwonoona Ebyawandiikibwa.” Miller yafuba nnyo n’obubaka bwa malayika owookubiri, ekintu ekyamuleetera okwongera okuzitoowererwa okukkiriza obubaka obw’amazima obw’Okukaaba okw’Ekiro eky’omu Ttumbi. Empisa eyo ne yeeyongera okubuna, era amakanisa ne gabaggalirwa, ekintu ekyaleeta obulabe n’okwawula Abadiventi abasinga obungi ku makanisa gaabwe ag’enjawulo.

Oluvannyuma lw’ekiseera kye yali alangiridde okuyitawo, Miller yakkiriza okuggwaamu essuubi kwe ku biseera ebirambulukufu, naye n’anywerera mu kukkiriza kwe. Yeeyongera n’emirimu gye mu Bugwanjuba mu kiseera ky’ebbugumu eky’omwaka 1844 okutuusa ku ntambula ey’Omwezi ogw’Omusanvu. Teyenyigira mu ntambula eno okuggyako ebbaluwa gye yawandiika emyezi kkumi n’omunaana nga teginnayitawo ku mikolo gy’Amateeka ga Musa agaalaga ku mwezi ogwo. Teyasuubira nti ensonga ezo zandikozesebwa bwe zityo oba nti okukkiriza obujulizi obwo kwandifuuse ekigezo ky’obulokozi. Teyakolagananga na ntambula eyo okutuusa wiiki bbiri oba ssatu zokka nga tewannatuuka October 22, 1844. Mu bbaluwa gye yawandiikira Himes nga October 6, 1844, Miller yawandiika nti, “Ndaba ekitiibwa mu mwezi ogw’omusanvu kye ssaalabangako emabegako... Kaakano, erinnya lya Mukama litenderezebwe, ndaba obulungi, okukwatagana, okukkiriziganya mu Byawandiikibwa, bye mmaze ebbanga ddene nga nsabira naye ne ssibibona okutuusa leero. Weebale Mukama, ggwe emmeeme yange. Ow’oluganda Snow, Ow’oluganda Storrs, n’abalala, mubawe omukisa olw’okuba ebikozesebwa mu kuzigula amaaso gange. Kaakano kumpi ndi waka. Ekitiibwa, ekitiibwa, ekitiibwa, ekitiibwa.”

Oluvannyuma, Miller yaddamu okulowooza ku Kukaaba okw’Ekizikiza kya ekiro, n’akuyita obuwagazi. Damsteegt alaga nti Snow yafuna ensengeka enkulu ey’obubaka bw’Okukaaba okw’Ekizikiza kya ekiro okuva mu mulimu gwa Miller ogwasooka.

Okubalirira kwa Snow, okwafulumizibwa mu mwezi gwa March 1844, tekwaasooka kufuna kufibwako nnyo mwoyo okutuusa ku lukuŋŋaana olw’omu nkambi e Exeter, okuva nga August 12–17, 1844. Eyo, olunaku lwe yagereka mu butuufu olw’okudda kwa Kristo lwasikiriza abangi ku baMillerite, ne luleeta omulimu gwabwe ogw’obuminsani ku ntikko. Okuddamu kwabwe kwamanyibwa ng’Enkola y’Omwezi ogw’Omusanvu. Wadde ng’abakulembeze baMillerite baali basooka okubuusabuusa, wiiki ntono nga ekigambo ekyali kisubirwa tekinnatuuka, baagatta ku nkola eyo era ne bakkiriza endowooza za Snow okukubibwa mu bitabo n’okuwagirwa.

Okukaaba okw’Ekiseera kya Ekiro wakati n’Ebyagiddirira

Okwolesebwa kwa Ellen White okwasooka kulaga abantu ba Katonda nga bali ku kkubo erigenda mu ggulu, nga waliwo ekitangaala emabega waabwe ekyayitibwa Okukaaba okw’Ekiro Eky’omu Ttumbi. Obubaka Samuel Snow bwe yaleeta bwetaaga okutegeerwa. Mu mwezi gwa May 1842, chaati 300 zaakubibwa ku babuulizi 300. Nga March 22, 1844 lwe lwatuuka, oluvannyuma lw’okwesittala okw’olubereberye, chaati n’eteekebwa ku bbali, era bangi ne bava mu kitambula. Abo abaasigala baalina okulinda. Mu lukungaana lw’olusiisira e Exeter, Snow yalaga nti Mukama yali ajja kujja nga October 22, 1844, ku Lunaku olw’Okutangirirwako. Kino ne kibawaliriza okulangirira obubaka obwo.

Joseph Bates yategeeza nti oluvannyuma lw’olukuŋŋaana lw’omu lusiisira e Exeter, bwe yali atambula mu mmotoka z’eggaali y’omukka, yawulira amaloboozi nga gaddamu nti, “Laba, awasiza ajja!” Ensiigika eno yasweepa mu Amerika yonna mu myezi ebiri, ne kiviiramu Okuswazibwa Okunene ku nga 22 Okitobba, 1844.

Damsteegt ayogera ku Lukiiko lwa Low Hampton olw’Abadiventi, nga December 28–29, 1844, olwali lwa Himes ne Miller. Himes yakubiriza okusanyusa abatukuvu, okuzuukusa ensi y’Ekikristaayo, n’okulangirira obulokozi eri abalina ebibi. Wiiki ntono oluvannyuma, Advent Press n’eddamu okukola, era Himes n’alangirira nti oluggi olw’obulokozi lwali luggule. Miller mpola mpola yalekawo endowooza ey’ensukkiridde ey’oluggi oluggaddwa n’addayo ku ndowooza ye eyasooka ey’Okukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi. Mu mwezi gwe gumu, Ellen White yafuna okwolesebwa kwe okwasooka, okw’alaga nti abo abagaana Okukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi bagwa okuva ku kkubo. Okwolesebwa okwo kwali kwa William Miller nga bwe kwali kwa muntu omulala yenna.

Okugezesebwa kwa William Miller Okusembayo n’Obusika bwe

Okuva mu *Early Writings*, olupapula 257: “Olwo okufaayo kwange ne kuyitibwa eri William Miller. Yalabika ng’atamiddwa nnyo era ng’avunudde olw’okweraliikirira n’okubonyaabonyezebwa olw’abantu be. Ekibiina ekyali kyegasse era nga kya kwagala mu 1844 kyali kifiirwa okwagala kwakyo, nga kiwakana bokka na bokka, era nga kigwa mu mbeera ey’obunnyogovu n’okuddirayo emabega. Bwe yalaba ebyo, ennaku ne zimalawo amaanyi ge. Nalaba abasajja abakulembeze nga bamulabiridde, okusingira ddala Joshua Himes, era nga batya nti ayinza okukkiriza obubaka bwa malayika ow’okusatu.” Obubaka bwa malayika ow’okusatu mu mbeera eno ye Ssabbiiti. Miller bwe yali asemberera eri ekitangaala okuva mu ggulu, abasajja abo baateekangaawo enkola ez’okukyusa ebirowoozo bye okuva ku kitangaala ekyo. Obuyinza bw’abantu bwamukuumanga mu kizikiza era ne bukuuma okuyinza kwe mu abo abaawakana amazima. Oluvannyuma, Miller yayimusa eddoboozi lye okulwanyisa ekitangaala ekyava mu ggulu—Ssabbiiti. Teyakkiriza bubaka obwandinnyonnyodde okwesittala kwe ne butaasa ekitangaala n’ekitiibwa ku by’emabega. Yeesigama ku magezi g’abantu mu kifo ky’amagezi ag’obwakatonda. Olw’okumenyebwa emirimu n’obukadde, teyalina buvunaanyizibwa nga bungi ng’abo abaamulemesa okutuuka ku mazima. Ekibi kiri ku bo. Singa Miller yali asobodde okulaba ekitangaala kya malayika ow’okusatu, ebintu bingi byandinyonnyoddwa. Naye baganda be baalayiriranga okwagala okw’amaanyi ennyo gy’ali n’okutuuka n’alowooza nti tayinza kwawula nkomeredde okuva ku bo. Katonda yamuleka okugwa wansi w’amaanyi g’okufa era n’amukweka mu ntaana okuva eri abo abaamuggya ku mazima. Musa yasobya nga tannayingira mu Nsi ey’Okusuubiza; bwe kityo ne Miller yasobya bwe yali anaatera okuyingira mu Kanani ey’omu ggulu. Abalala be baamuleetera okukola kino; abalala be balina okubibala. Naye bamalayika balabirira enfuufu ey’omuwendo ey’omuweereza ono owa Katonda era alifuluma ku ddoboozi ly’ekkondeere ery’enkomerero.”

Okufundikira: Eby’okuyigirako eri leero

Mu kuwumbawumba, William Miller alaga mu kifaananyi Abaadiventi b’Olunaku olw’Omusanvu ku nkomerero y’ensi. Okwolesebwa kwa Ellen White okwasooka kukwata nnyo ku biro byaffe okusinga ku bibye ye. Ku nkomerero y’ensi, Abaadiventi b’Olunaku olw’Omusanvu baligaana omusana gw’Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati. Omusana gw’Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati guyinza okutegeerwa bokka nga olunyiriri lw’ebyafaayo bino lutegeereddwa. Okuswazibwa okw’olubereberye kwalongoosa omulimu gwa baMillerite, ne kuggyamu abo abaaliyo olw’ensonga ezikyamu, era ne kuteekerateekera abantu obumanyirivu obw’okugezesebwa obwali bugenda okubayingiza mu Watukuvu ennyo. Abo abatuuka ku kuswazibwa okw’olubereberye baweereddwa omukisa bokka singa balindirira October 22, 1844. Ekiseera kino Katonda yakiteekateeka okuvaamu abantu b’anaakuŋŋaanya mu Watukuvu ennyo. Okugaana Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati n’okuwa okuva ku kkubo kwe kugaana ebyafaayo bino byonna.

William Miller yakola ensobi ssatu, era bulijjo tukeberwa n’ebikemo bisatu. Ensobi ye eyasooka yali okugaana Okukoowoola okw’Ekiro mu mwezi gwa Desemba 1844. Eyookubiri yali okuwuliriza abantu mu kifo kya Katonda, ekyamuviirako ensobi ye ey’okusatu: okugaana Ssabbiiti. Ku nkomerero y’ensi, Abadiventi b’Olunaku olw’Omusanvu baligaana ebyafaayo by’Okukoowoola okw’Ekiro n’okuyitibwa okudda mu makubo amadala, kubanga bawuliriza abakulembeze baabwe. Bwe bakola bwe batyo, beetegekera obubonero bw’ensolo, nga baddamu enkola ya Miller ey’okugezesebwa mu mitendera esatu, etandikira ku ngeri gye bakwatamu obubaka n’ebyafaayo by’Okukoowoola okw’Ekiro.

Waliwo obunnabbi bubiri bwokka obukwata ku byafaayo okuva ku kusuubira okw’olubereberye okwaggwaamu essuubi okutuuka ku kusuubira okw’okubiri okwaggwaamu essuubi: ennaku 2300 (“Ne bwe kiriba ng’ekyolesebwa kirudde, kikimire”) ne 2520. Okugaana 2520 kwe kugaana Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati. Okugaana Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati kwe kugwa okuva ku kkubo n’odda eri ensi embi eri wansi.

Tujja kwongera okulaba ku kino mu kwanjula okuddako.