Ekiwandiiko ekyasooka kyakomye ku mparaagulaafu eyagambanga nti, “Obufumbo obw’endagaano obwa 313 bukiikirira obufumbo obw’endagaano obusembayo obw’obuyinza bwa bapaapa ne Amerika—kabaka asinga obukulu mu bakabaka kkumi ab’omu Okubikkulirwa essuula kkumi na musanvu; obuyinza obulina amahembe abiri obulabikira mu kifaananyi ky’obuyinza obulina amahembe abiri obwa Bufalansa. Ebyafaayo ebyatandika ne Clovis mu 496 ne bisuubira mu nkomerero ne bireeta ku kiragiro kya Justinian mu 533 era ne bisitula obwa papa ku ntebe mu 538, bikiikirira ebyafaayo okuva mu 1989 okutuuka ku tteeka lya Ssande.”
Ronald Reagan yakiikirirwa mu kifaananyi kya Clovis mu mwaka gwa 496, ate Donald Trump akiikirirwa mu kifaananyi kya Justinian mu mwaka gwa 533. Ekiragiro kya Justinian kyafulumizibwa emyaka etaano nga obwapapa tebunnalinnya ku nnamulondo mu mwaka gwa 538, ate Ekirangiriro ky’e Milan kyafulumizibwa emyaka munaana nga etteeka lya Ssande eryasooka ery’omwaka gwa 321 terinnateekebwawo. Ekiragiro n’ekirangiriro byombi bikwatagana ng’akabonero k’ekkubo akakulembera etteeka lya Ssande.
Reagan
Nga 20 Ssebutemba 1870, amagye ga Yitale gaawamba Rooma. Amawanga ga Paapa gaakoma okubeerawo ng’eggwanga eririna ettaka lye lifuga, era Paapa Pius IX n’afuuka “omusibe mu Vatikani.” Olw’okuba tewaali kitundu kya Paapa kyonna ekyali kisigadde nga kimanyiddwa ng’eggwanga eryetengeredde, Amerika (ng’amawanga amalala mangi) yalekera awo okuba n’enkolagana entongole ey’ebyobubaka ne Paapa ng’omufuzi w’eby’ensi. Mu Okitobba wa 1951, Pulezidenti Harry S. Truman yawaayo erinnya lya Jenerali Mark W. Clark okulondebwa nga Ambasada wa Amerika e Vatikani. Amakanisa mangi n’ebibiina bingi eby’Abapolotesitanti byatandika mangu okukiwakanya ennyo, nga bigamba nti okulondebwa okwo kwali kutyoboola omusingi ogw’okwawula ekkanisa ku gavumenti. Mu Janwali wa 1952, Jenerali Clark yaggyayo erinnya lye.
Nga 10 Jjanwali 1984, Pulezidenti Ronald Reagan ne Paapa John Paul II baakkiriziganya mu butongole okussaawo enkolagana enzijuvu ey’eby’obubaka wakati wa Amerika ey’Amasaza Amagatte n’Entebe Entukuvu. Nga 9 Apuli 1984, William A. Wilson (eyali aweereza dda ng’omukiise wa Reagan yennyini) yayanjula ebiwandiiko ebimukakasa, n’afuuka Omubaka wa Amerika ey’Amasaza Amagatte eyasooka ku Ntebe Entukuvu.
Munda mu myaka amakumi asatu mu esatu okuva mu 1951 okutuuka mu 1984, okuziyiza kw’Obupurotesitanti eri Obukatoliki kwasaanyizibwawo. “Emikono” egyayimirira ku lwa obwaapaapa mu 496 awamu ne Clovis gifaananyi kya Reagan mu 1984 ne kugenda mu maaso okutuuka mu 1989. Clovis yali akiikirira okuggyibwawo kw’eddiini (obupagaani) eyali eziyiza obwaapaapa okuddamu okuyimuka okufuna obuyinza, era mu 1984 okuziyiza kw’Obupurotesitanti eri okuyimuka kw’obwaapaapa kwali kuggyiddwawo. “Eya bulijjo” (obupagaani) yali eggiddwawo, era Pawulo annyonnyola okuggyibwawo okwo okw’okuziyiza kw’obupagaani eri obwaapaapa ng’“okugwa okuva ku mazima.”
Ekkanisa ey’okwekkiriranya ey’ekifaananyi, eyakiikirirwa Constantine Omukulu n’ebyafaayo okuva mu 313 okutuuka mu 538, yakiikirira ekiseera ekkanisa mwe yeekkiriranya n’eva ku kukkiriza. Eddiini eyakiikirirwa ‘508’, eyali emabegako eziyiza okusaasaana kw’obuyinza bwa Paapa, yali kabonero akalaga okuva ku kukkiriza kw’Abapulotesitanti mu Mawanga Amagatte aga Amerika. Reagan yakiikirirwa Clovis. Mu 496 Clovis yawa obwapaapa “obuyinza” bwe, bw’atyo n’aba akabonero akalaga “omukago ogutali mutukuvu” ogwassibwawo mu myaka gy’obufuzi bwa Reagan. Clovis era yakiikirira okuggyawo “ekya bulijjo” mu 508. 508 yali kabonero ka 1984.
“Okukkiriziganya kuno wakati w’obufiriza bwa bapagaani n’Obukristaayo kwaleetera okukulaakulana kw’‘omuntu ow’ekibi,’ eyalagulwa mu bunnabbi ng’awakanya Katonda era nga yeegulumiza okumusukka. Enkola eyo ey’enjawulo ennyo ey’eddiini ey’obulimba mulimu gwa maanyi ga Sitaani ogw’obukugu ennyo—ekijjukizo ky’amaanyi ku kufuba kwe okw’okwetuuza ku ntebe y’obwakabaka afuge ensi ng’ayagala bwe atyo.” The Great Controversy, 50.
Reagan yamanyiddwa nnyo olw’okuyita Soviet Union “obwakabaka obw’obubi” mu kwogera kwe mu 1983, era yatwala obukomunisiti obutakkiriza Katonda ng’ekyali ekizibu eky’amaanyi ennyo mu mpisa ne mu by’omwoyo. Ye ne John Paul II baakola enkolagana ey’oku lusegere nnyo, ey’obuntu era ey’ebyobufuzi, okulwanyisa obukomunisiti bwa Soviet. Abasajja bombi baalaba olutalo luno mu ngeri ey’empisa era n’okutuuka ku eby’okulabirako kwa Katonda; Reagan yayogeranga mu kyama ku “Nteekateeka ya Katonda” ey’okusuula obukomunisiti. Reagan yalina obwagazi mu by’okulabikira eby’e Fatima (okulabula nti “Russia erisaasaanya ensobi zaayo”), era abakulembeze bano bombi baayogerako ku ngeri gye baagabana okuwulira nti Katonda yali abalokodde obulamu bwabwe (bombi baawonawo ku kugezaako okubatta mu 1981) olw’ekigendererwa ekikwatagana n’okuwangula obukomunisiti.
Abayigirizwa ba Kristo
Reagan yakuzibwa mu kibiina ky’eddiini ekya Disciples of Christ, ng’abatandisi baakyo baayigirizanga butereevu nti ppaapa w’Ekkereziya Enkatoliki ye mulabe wa Kristo. Alexander Campbell, eyali omukulembeze eyasinga okumanyika mu basooka okukulembera ekkanisa ya Disciples of Christ, yayogeranga enfunda n’enfunda ku bwappaapa ng’omulabe wa Kristo. Mu mpaka ne mu biwandiiko bye, yalambikanga ensonga ng’agamba nti ejjembe ettono ery’omu Danyeri 7, ensolo ey’omu Okubikkulirwa 13, n’omuntu ow’ekibi ow’omu 2 Abasessaloniika 2, byonna byali bisonga ku bappaapa b’e Rooma. Yakozesa ennyinnyonnyola zino mu mpaka ez’omu lujjudde (nga mw’otwalidde n’ezaali wakati we ne Musumba Omukatoliki John B. Purcell mu 1837). Barton W. Stone yayogera ku bufuzi bwa Ppaapa ng’omulabe wa Kristo owa ddala era “omuntu ow’ekibi.” Walter Scott (omubuulizi w’enjiri omulala ow’omu ntandikwa y’ekisinde kino) yawandiika nti omuntu ow’ekibi, Ppaapa w’e Rooma, yandisituse mu kkanisa y’Abakristaayo ne yeegulumiza waggulu wa Katonda.
Nnyina Reagan, Nelle, yali mmemba omunyiikivu ow’ekibiina ky’eddiini ekya Disciples of Christ era ye yasinga okumubumba mu by’eddiini ng’akyali muto. Reagan yabatizibwa mu kkanisa ya Disciples of Christ e Dixon, mu ssaza ly’e Illinois, ng’aweza emyaka 11, era ne yeenyigira nnyo mu mirimu gyayo mu myaka gye egy’obuvubuka (nga mw’otwalidde n’okusomesa mu ssomero lya Ssande). Yasomera mu ttendekero lya Eureka College, eryalina akakwate n’ekibiina ky’eddiini ekya Disciples of Christ.
“Abantu abo abatabulwa mu kutegeera kwabwe okw’ekigambo, ne batalaba makulu ga antichrist, tebalirema kweteeka ku ludda lwa antichrist. Kaakano tewali budde bwaffe obw’okwegatta n’ensi.” Kress Collection, 105.
Clovis yali kifaananyi kya Reagan, era n’okwekkiriranya kwa Constantine Omukulu nakwo kwali kifaananyi kye. Reagan era ye yali ow’olubereberye ku bapulezidenti omunaana abasembayo okuva ku kiseera eky’enkomerero mu 1989. Ng’ow’olubereberye ku bapulezidenti omunaana abasembayo, ye kifaananyi kya Donald Trump, oyo, okufaananako ne Reagan, asobeddwa ennyo ku bigendererwa byennyini eby’obwapaapa ne ku bwapaapa kye buli.
Ababiri bayinza okutambulira wamu, okuggyako nga bakkiriziganya? Amosi 3:3.
Obufumbo obw’endagaano obw’omukaaga era obusembayo obwogerwako mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu bubaawo mu byafaayo ebitandika mu kiseera eky’enkomerero mu mwaka gwa 1989 ne bikoma mu byafaayo bya Donald Trump.
“Mu ntambula eziri kaakano mu maaso mu United States ez’okukakasa nti ebitongole n’enkola z’ekkanisa bifuna obuwagizi okuva mu gavumenti, Abapolotesitante bagoberera ebigere by’Abakatuliki. Ekisingawo, baggulawo oluggi eri Obwapapa okuddamu okufuna mu Amerika ey’Abapolotesitante obufuzi obusinga obw’amaanyi bwe bwafiirwa mu Nsi Enkadde.” The Great Controversy, 573.
Endagaano y’obufumbo ey’omwaka 313 n’Ekiragiro ky’e Milan bikwatagana n’ebyafaayo by’omwaka 533, era ekiragiro kya Justinian eky’omwaka 533 kijja kuddamu okuteekebwa mu nkola gavumenti eyeeyita ey’Ekikristaayo etakyategeera nti okuyita obuyinza bwa Paapa ekitongole ky’Ekikristaayo, mu mbeera esinga obulungi, kuba kugatta bigambo ebikontana mu makulu, ate mu mbeera esinga obubi, kuba kwerimba okuleeta okufa.
Ekkanisa n’Eggwanga
Mu mwaka gwa 457 nga Kristo tannajja, ekiragiro eky’okusatu ekya Alutagisesi kyazzawo obwetwaze bw’eggwanga mu buyinza bwonna obw’ebyobufuzi n’obw’eddiini.
Era ggwe, Ezera, ng’ogoberera amagezi ga Katonda wo agali mu mukono gwo, teekawo abalamuzi n’abawolereza, basobole okusala emisango gy’abantu bonna abali emitala w’omugga, bonna abamanyi amateeka ga Katonda wo; era muyigirize abo abatagamanyi. Era buli atalikkiriza kukola ng’amateeka ga Katonda wo bwe gali, n’amateeka ga kabaka, omusango gumuweebwenga mangu, oba gwa kufa, oba gwa kugobebwa, oba gwa kunyagibwako ebintu, oba gwa kusibibwa mu kkomera. Ezera 7:25, 26.
Ekiragiro ekyokusatu kyawa obuyinza okussa mu nkola ensala y’emisango n’ebibonerezo okusinziira ku mateeka ga Katonda ne ku mateeka ga kabaka. Ekiragiro ekyo kye kyalaga entandikwa y’obunnabbi obw’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu, obwaggwaako nga 22 Okitobba, 1844, Kristo bwe yajja ekibwatukira mu yeekaalu Ye. Era kye kyalaga entandikwa y’obunnabbi obw’emyaka ebikumi bibiri n’ataano obwaggwaako mu mwaka 207 nga Kristo tannazaalibwa, mu kiseera ky’ebyafaayo ekyali wakati w’olutalo lw’e Raphia mu mwaka 217 nga Kristo tannazaalibwa n’olw’e Panium mu mwaka 200 nga Kristo tannazaalibwa. Okuzzibwawo kw’obwetwaze mu by’obufuzi bw’eggwanga ne mu by’eddiini mu mwaka 457 nga Kristo tannazaalibwa kulaga alufa ey’enjuyi bbiri erina okutuukirizibwa okw’emirundi ebiri mu omega. Okutuukirizibwa kwa omega kwombi kukiikirira oluggi oluggaddwa: olumu eri ejjembe ly’Obupolotesitanti n’olulala eri ejjembe ly’Obulipabulikaani.
Obunnabbi obwasooka obw’emyaka enkumi bbiri mu bisatu bwali bukiikirira amateeka ga Katonda, era obunnabbi obw’emyaka ebikumi bibiri mu ataano bwali bukiikirira amateeka ga kabaka. Obunnabbi buno bwombi butegeeza ejjembe lya Obupolotesitanti n’ejjembe lya Oburepubulika ku nsolo ey’oku nsi ey’omu Okubikkulirwa ekkumi n’essatu. Ejjembe ery’Oburepubulika ery’ensolo ey’oku nsi liteekebwa wakati mu lunyiriri olw’ekkumi n’olumu okutuuka ku olw’ekkumi n’omukaaga olw’e Danieri ekkumi n’emu. Ekiseera eky’emyaka kkumi na musanvu ekiri wakati wa Raphia ne Panium kisalibwamu ejjembe limu okuva mu bunnabbi obw’emirundi ebiri obw’etteeka ery’okusatu mu 457 BC. Obunnabbi obw’emirundi ebiri butegeeza byombi omusango gw’abantu b’endagaano ab’enkomerero era n’omusango gw’eggwanga abantu abo ab’endagaano mwe basanga emirandira gyabwe.
N’agamba eri Abulamu nti, Manya ddala nga ezzadde lyo liribeera mugenyi mu nsi etali yaabwe, era balibaweereza; era balibabonyaabonya emyaka ebikumi bina; era eggwanga eryo, lye balibaweereza, ndirisalira omusango: era oluvannyuma balivaayo n’obugagga bungi. Olubereberye 15:13, 14.
Mu kitabo kya Ezeekyeri, olunaku lwa nga 22 Okitobba 1844 lukiikirirwa mu kifaananyi ky’olunaku lwa nga 22 Okitobba 573 nga Kristo tannazaalibwa. Olunaku olumu lulaga entandikwa y’okusala omusango okw’okunoonyereza, ate olulala lulaga okufuuwa kw’ekkondeere lya Jjubireewo ku ntandikwa ne ku nkomerero y’omulimu gw’okusala omusango. Ennaku zino zombi zikwatagana, era zombi ziraga oluggi oluggale. Omwaka 1844 gukiikirira okuggalwa kw’oluggi lw’ekifo ekitukuvu, Kristo bwe yayingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo. Omwaka 573 nga Kristo tannazaalibwa gulaga okukoma kw’ekiseera eky’okugezesebwa kw’abantu, abaddu b’ekibi abanunuddwa we baweebwa eddembe lyabwe n’ensi empya ey’okubeeramu.
Era bw’ataddizibwa mu myaka egyo, alifuluma mu mwaka gwa Yubireyo, ye n’abaana be wamu naye. Kubanga abaana ba Isiraeri baddu gye ndi; baddu bange, be nnaggya mu nsi y’e Misiri: Nze Mukama Katonda wammwe. Ebyabaleevi 25:54, 55.
Ennaku zombi eza nga 22 Okitobba zikiikirira oluggi oluggale olw’etteeka ly’Olusande erinaatera okujja. Ekiseera eky’okugezesebwa ekyaweebwa Obwadiventi kyatandika mu 1844 era kikoma ku tteeka ly’Olusande erinaatera okujja, era n’ekiseera eky’okugezesebwa ekyaweebwa Amerika ey’Obumu nakyo kikoma ku tteeka ly’Olusande erinaatera okujja. Enkomerero zombi zikwatagana n’abajulirwa ababiri ab’olunaku lwa nga 22 Okitobba, nga bano be myaka 2,300 n’emyaka ebikumi bibiri mu ataano.
Ekiseera ky’emyaka ebikumi bibiri mu ataano ekikoma mu byafaayo ebiri wakati wa Raphia ne Panium kigabanya ekiseera ky’entalo ezo zombi mu nnamba bbiri ez’obubonero, nga zombi awamu zirina amakulu gaazo ag’enjawulo. Kwe kugamba, emyaka kkumi oluvannyuma lwa Raphia, erinnya eritegeeza ekitundu eky’oku nsalo, n’emyaka musanvu nga Panium tennabaawo, olutalo olwalwanirwa ku lusenyi ne lukomekkera mu kuzingiza. Ennamba ekkumi n’ennamba musanvu, ng’akabonero, ziraga obuyinza bw’ogusota okusinziira ku bujulizi bw’abajulirwa abawerako. Omwaka 207 nga Kristo tannazaalibwa guteeka Trump, akabonero k’ensolo eva mu ttaka, wakati w’olunyiriri olw’ekkumi n’olumu n’olunyiriri olw’ekkumi n’olutaano mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu, nga mu bunnabbi yeeteekateeka okwogera ng’ogusota, nga bwe kiragibwa mu kugatta ennamba ekkumi n’ennamba musanvu.
Omuwendo kkumi na musanvu nagwo gulina amakulu ag’akabonero, era gugaziya ebyafaayo by’ekiseera okuva ku Raphia okutuuka ku Panium, ne bizingiramu n’ekiseera ekiddirira Panium era n’ekyasooka Raphia. Ptolemy IV Philopator yafuga nga kabaka wa Misiri eyafugibwanga olulyo lwa Ptolemy okuva mu mwaka 221 nga Kristo tannazaalibwa okutuuka mu mwaka 204 nga Kristo tannazaalibwa, era yawangula Antiochus Magnus e Raphia mu mwaka 217 nga Kristo tannazaalibwa. Ptolemy yatandika okufuga ng’olutalo lw’e Raphia terunnabaawo, era yafuga okumala emyaka ‘kkumi na musanvu’. Omuwendo kkumi na musanvu gukiikirira ekiseera mu byafaayo ekitandika ng’olutalo lw’e Raphia terunnabaawo, ne kiwanvuwa ne kisukka ku lutalo lw’e Panium n’okuzingiza Sidon, okutuukira ddala ku nkomerero y’ekiseera eky’okugezesebwa kw’abantu, ng’enkomerero eyo bw’ekiikirirwa omwaka 330. Obunnabbi obw’emyaka ebikumi bibiri mu ataano obukwata ku kiseera ky’ekkanisa y’e Smyrna bwatandika mu mwaka 64 ne bukoma ku Kiragiro ky’e Milan ne ku ndagaano y’obufumbo ey’omwaka 313.
Constantine Omukulu akiikirira ebyafaayo by’ekkanisa y’e Pergamos, era ebyafaayo ebyo byatandika mu 313 ne bikoma mu 538. Emyaka ‘kkumi na musanvu’ egyasooka oluvannyuma lw’okuggwaako kw’obunnabbi obw’emyaka ebikumi bibiri mu ataano mu 313 girimu obubonero busatu obulaga ekkubo. Mu 313 mwe mwafulumizibwa Ekiragiro ky’e Milan; mu 321 mwe mwateekebwawo etteeka ly’Olusande eryasooka, era omwaka 330 gwe gulaga okwawulwamu kw’obwakabaka. Omwaka 330 gukiikirira etteeka ly’Olusande erisembayo, eriraga okuggwaako kw’ekiseera eky’okugezesebwa kw’abantu. N’olwekyo, omuwendo gwa kkumi na musanvu gutandika nga Raphia tennabaawo ne gukoma luvannyuma nnyo lw’olutabaalo lw’amagye olw’e Panium n’e Sidon. Olunyiriri olw’ekkumi n’omukaaga mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu lukiikirira etteeka ly’Olusande mu Masaza Amagatte aga Amerika.
Obunnabbi bwa Sumuna bulaga akabonero k’okuzingizibwa, nga kuno gwe mutima gwennyini ogw’obubaka bwa Ezeekyeri obw’okulabula. Akabonero k’ekkubo akakulembera etteeka lya Ssande, nga bwe kalagibwa mu byokulabirako ebibiri eby’okuzikirizibwa kwa Yerusaalemi, kwe kuzingizibwa, naye era kye Kiragiro ky’e Milan, ekitandikisa okukolebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo.
Mu kiseera ky’okuzingiza, wajja kubaawo olugendo lw’obufumbo obw’endagaano. Luno kifaananyi ekiddamu ku mutendera omulala omusono gw’olugendo lw’obufumbo olwatandika ne Reagan, nga bwe lwalagibwa mu kifaananyi kya Clovis mu mwaka gwa 496, naye olugendo olusembayo olugenda ku bufumbo lutandika mu kiseera ky’okuzingiza, nga kino kikwatagana n’ekiragiro kya Justinian eky’omwaka gwa 533, era n’Ekirangiriro ky’e Milan eky’omwaka gwa 313. Obubonero buno obw’olugendo bwombi busooka etteeka lya Ssande. Omwaka gwa 313 gwasooka etteeka lya Ssande eryasooka ery’omwaka gwa 321, era ekiragiro eky’omwaka gwa 533 kyasooka etteeka lya Ssande ery’oku Lukiiko olw’okusatu olw’e Orleans mu mwaka gwa 538. Amateeka ag’ekika ekimu galituukiriza obubonero obw’obunnabbi obw’ekiragiro kya Justinian n’obw’Ekirangiriro ky’e Milan byombi, ate nga wajja kuteekebwawo ekika ekimu eky’obufumbo obw’endagaano obw’akabonero.
Ekiragiro ekyo bwe kinaayisibwa, ekiseera eky’okweteekateeka kinaaba kiyise, kubanga oluggi lw’ekiseera eky’ekisa lunaaba luggaddwa eri ejjembe ly’Obupolotesitanti, nga ddala bwe lwaggalwawo ku mbaga y’Okuyitako eyasooka mu Misiri. Oluvannyuma lw’ekyo, etteeka lya Ssande, nga ke kabonero akaddako ku lugendo, teriraga kyokka nti ekifaananyi ky’ensolo kimaze okutondebwawo mu bujjuvu, wabula era liraga n’okuwaliriza abantu okufuna akabonero k’ensolo. Etteeka lya Ssande liraga enkomerero y’ekiseera eky’ekisa eri ejjembe ly’Obulipabulikaani, ensolo eva mu nsi eyogerwako mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’essatu, nga ddala Falaawo n’eggye lye bwe baafiira mu Nnyanja Emmyufu oluvannyuma lw’embaga y’Okuyitako.
Ekiseera eky’emyaka ebikumi bibiri mu ataano ekikoma mu mwaka gwa 207 nga Kristo tannazaalibwa kiraga Donald Trump, akiikirirwa Antiochus Magnus eyeetegekera olutabaalo olujja, olutandikira ku lusenyi lw’e Panium ne lukomekkerezebwa n’okuzingiza Sidon. Oluvannyuma lw’Olutalo lw’e Panium, omuduumizi w’amagye g’Obwakabaka bwa Ptolemy, Scopas ow’e Aetolia, yaddukira mu kibuga Sidon ng’ali n’abaserikale abaawonawo nga 10,000. Antiochus yamugoberera n’assa Sidon mu ‘kuzingizibwa’. Gavumenti y’Obwakabaka bwa Ptolemy eyali e Alexandria yasindika eggye ery’okudduukirira, naye ne liremererwa. Ng’ayolekedde okufa enjala, Scopas yawaayo ekibuga. Antiochus yakkiriza Scopas okugenda; oluvannyuma Scopas yadda e Misiri, gye yamala n’attibwa olw’emisango gy’okulya mu nsi olukwe n’okubulankanya ssente. Okuzingiza Sidon kwe kwamaliriza okuwamba Coele-Syria okwakolebwa Antiochus oluvannyuma lwa Panium.
Mwannyina White alaga ekitabo kya Uriah Smith, Daniel and the Revelation, ng’“omukono gwa Katonda ogw’obuyambi.” Smith ayawula olutalo lwa Antiochus olw’emitendera ebiri mu kunnyonnyola kwe ku nnyiriri kkumi nnya ne kkumi na ttaano ez’omu Danyeri kkumi n’emu.
“Okusomesa kwa kabaka omuto ow’e Misiri kwateekebwamu Obukiiko bwa Senate obwa Rooma M. Emilius Lepidus, eyalonda Aristomenes, omuweereza omukadde era alina obumanyirivu ow’olubiri olwo, okuba omukuumi we. Ekikolwa kye ekisooka kyali kuteekateeka okuziyiza okulumba okwali kutegekebwa bakabaka babiri abaali beegasse awamu, Firipo ne Antiyokko.”
“Olw’ensonga eno n’atuma Skopa, omuduumizi w’eggye ow’ettutumu ow’e AEtolia, eyali mu buweereza bw’Abamisiri mu biro ebyo, okugenda mu nsi ye ey’obuzaale okunoonya n’okukuŋŋaanya amaanyi ag’okwongera ku ggye. Bwe yamala okwetegekera eggye, n’agenda e Palesitina ne Coele-Syria (Antiochus ng’ali mu lutalo ne Attalus mu Asia Entono), n’aleeta Buyudaaya yonna wansi w’obuyinza bwa Misiri.”
“Bwe kityo embeera bwe yategekebwa olw’okutuukirizibwa kw’olunyiriri oluli mu maaso gaffe. Kubanga Antiyokko, bwe yaleeka okulwana kwe yali alimu ne Atalo olw’ekiragiro ky’Abaruumi, mangu ago n’atandika okutwala empisa ez’amangu okuddamu okufuna Palesitayini ne Koole-Siriya okuva mu mikono gy’Abamisiri. Sikoopa n’atumwa okumuwakanya. Okumpi n’ensulo za Yoludaani, eggye lyombi ne gasisinkana. [Panium] Sikoopa n’awangulwa, ne bamugoba okutuuka e Sidoni, era eyo ne bamuzingiza nnyo. Abagabe abasatu abasinga obusobozi aba Misiri, wamu n’eggye lyabwe erisinga obulungi, ne batumibwa okuggyawo okuzingiza okwo, naye ne butaba na buwanguzi. Oluvannyuma, Sikoopa bwe yasanga, mu kifaananyi eky’olumbe olw’enjala ekikowoola era ekitategeerekeka, omulabe gwe yali tayinza kugumira, n’awalirizibwa okwewaayo ku bukwakkulizo obw’ensonyi obw’obulamu bwokka; awo nno ye n’abasajja be akakumi ne balekebwa okugenda, nga basinzeeko era nga bambadde busa. Wano we wali okutwalibwa kw’ebibuga ebisinga okukuumibwa kabaka ow’obukiikakkono; kubanga Sidoni yali, mu kifo kyayo ne mu nkizo zaayo ez’okwerinda, ekimu ku bibuga ebisinga amaanyi mu biro ebyo. Wano we wali okulemererwa kw’ebyokulwanyisa eby’obukiikaddyo okuziyiza, era n’okulemererwa kw’abantu kabaka ow’obukiikaddyo be yali alonze; kwe kugamba, Sikoopa n’eggye lye ery’Ayetoliya.” Daniel and the Revelation, 257, 258.
Ekiseera eky’emyaka ebikumi bibiri mu ataano ekikoma mu mwaka gwa 207 nga Kristo tannazaalibwa kiraga Donald Trump. Obunnabbi obw’emyaka ebikumi bibiri mu ataano obukoma mu mwaka gwa 313, nga waliwo obufumbo obw’endagaano obugatta obuvanjuba n’obugwanjuba awamu n’Ekirangiriro kya Milan, bulaga okutondebwawo kw’ekifaananyi ky’ensolo mu Mawanga Amagatte ga Amerika. Ekkanisa y’e Pergamos, eyatandika mu mwaka gwa 313, ekiikirira ebyafaayo Obukristaayo mwe bwava ku kukkiriza olw’okukkiriziganya n’eddiini y’obukaafiiri, ng’obuyinza bw’obwapaapa tebunnatuula ku nnamulondo. Pergamos n’omwaka gwa 313 biraga mu kifaananyi okukkiriziganya okukiikirirwa okutondebwawo kw’ekifaananyi ky’ensolo mu Mawanga Amagatte ga Amerika. Kino kikiikirira okukkiriziganya wakati w’Obukristaayo ne Rooma ey’obwapaapa, kubanga eddiini y’Obukatoliki si kirala kyonna wabula obukaafiiri obwefuula ekitongole Ekikristaayo. Obunnabbi obw’emyaka ebikumi bibiri mu ataano obwatandika mu mwaka gwa 1776 era obukoma mu mwaka guno nabwo bwogera ku Mawanga Amagatte ga Amerika. N’olwekyo, obunnabbi bwonna obusatu obw’emyaka ebikumi bibiri mu ataano bwogera ku nsonga emu ey’obunnabbi ekwata ku nsolo eva mu nsi eyogerwako mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’essatu, era bwonna obusatu bukoma mu mirongo gy’obunnabbi egikiikirirwa ennamba kkumi na musanvu.
etteeka lya Ssande lwe kiseera Amerika bw eyogera ng’omusota, era okwogera kw’eggwanga kye kikolwa ky’ab’obuyinza baalyo ab’akatebe k’amateeka n’ab’ensonga z’obwenkanya.
“Okwogera” kw’eggwanga kye kikolwa ky’abakulembeze baalyo ab’etteeka n’ab’ensala.” The Great Controversy, 442.
Trump talina buyinza bwa kusala misango wadde obw’okuteekawo amateeka, n’olwekyo etteeka ly’Olusande erinaatera okujja linaateekebwawo Congress. Kyokka ekikolwa kyonna ekiwagira obuyinza bwa paapa kiba kifaananyi ky’etteeka ly’Olusande. Ekiragiro eky’omwaka 533 n’etteeka eryalangirirwa mu mwaka 313 biraga entandikwa y’ekiseera ekifaananyi ky’ensolo lwe kibumbibwa. Enkomerero y’ekiseera ekyo lye tteeka ly’Olusande erinaatera okujja, era Yesu bulijjo akozesa entandikwa okulaga enkomerero; n’olwekyo ekikolwa kya Trump, ng’ayita mu kiragiro kya pulezidenti ekyandiwadde omulabe wa Kristo ayogerwako mu bunnabbi bwa Bayibuli “okukkirizibwa kw’ebyo by’ayagala” kwonna, kyandikiikiridde alufa w’ekisinde ekikoma ku omega yokka, United States lw’“eneegaana emisingi gy’obufuzi bwayo okutuuka n’okuteekawo etteeka ly’Olusande.”
“Bangi nnyo, ne mu abo abeenyigira mu mulimu guno ogw’okuwaliriza okujaguza Ssande, bazibiddwa amaaso eri ebinaava mu kikolwa kino. Tebalaba nti bakuba butereevu ku ddembe ly’eddiini. Bangi nnyo abataategeerangako byonna Bayibuli by’esaba ku Ssabbiiti, n’omusingi omukyamu ogw’ettendekero lya Ssande kwe lisinziira. Enkola yonna ey’okuwagira amateeka ag’eddiini, mu mazima, kikolwa kya kukkiriza obuyinza bwa paapa, obumaze emyaka mingi nnyo nga bulwana obutasalako n’eddembe ly’omuntu ery’omwoyo gwe. Okukuuma Ssande kwe kweyita okw’Ekikristaayo kuliwo olw’‘ekyama eky’obujeemu;’ era okuwalirizibwa kwakyo kujja kuba kukkiriza mu butuufu emisingi egyo gyennyini egiri ejjinja ery’oku nsonda ery’Obulomaani. Eggwanga lyaffe bwe liryeegaana bwe lityo emisingi gya gavumenti yaalyo ne liteekawo etteeka lya Ssande, Obupolotesitante bulikwatagana mu kikolwa kino n’Obupaapa; era ekyo tekiriba kirala kyonna okuggyako okuwa obulamu eri obukambwe obufuzi obumaze ebbanga ddene nga bulindiridde n’obwegombo akakisa kaabwo okusituka nate ne bubeera obufuzi obw’ettima obukola.” Testimonies, volume 5, 711.
Buli “nkola yonna egendereddwamu okuwagira amateeka agakwata ku ddiini, mu mazima kikolwa kya kwewaayo eri Obwapapa,” era enkola ezo zibeerawo nga tezinnabaawo etteeka lya Ssande erigenda okujja amangu.
“Etteeka eriwaliriza abantu okusinza olunaku luno liteekwa okuweebwa ensi yonna. Mu kigero ekitono, dda lyatandise dda okuweebwa. Mu bifo ebiwerako, obuyinza obw’obwannakyewa bwogera n’eddoboozi ly’ekisolo ekinene, nga bwe kyali kabaka w’abamawanga bwe yayogera n’abawambe b’Abaebbulaniya.” Signs of the Times, May 6, 1897.
Tujja kugenda mu maaso n’ebintu bino mu kiwandiiko ekiddako.