ພຣະທຳດານີເອນ - ເລກທີໜຶ່ງຮ້ອຍເຈັດສິບເກົ້າ

ບັດນີ້ເຮົາຢືນຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນອັນສັກສິດ ໃນແງ່ຂອງພຣະທຳດານີເອນ ເພາະວ່າເຮົາໄດ້ມາເຖິງຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງສຽງຮ້ອງເວລາທ່ຽງຄືນສຳລັບຫນຶ່ງແສນສີ່ສິບສີ່ພັນ. ຂໍ້ພຣະຄຳພີເຫຼົ່ານີ້ຍັງລະບຸເຖິງການປະທັບຕາຂອງທຸງສັນຍານຜູ້ທີ່ຖືກຍົກຂຶ້ນອີກດ້ວຍ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຈາກພຣະທຳດານີເອນຊຶ່ງກ່ຽວກັບຍຸກສຸດທ້າຍ ທີ່ຖືກເປີດຜະນຶກອອກ ແລະເປັນຕົວແທນການກ່າວຂອງດານີເອນເຖິງພຣະນິມິດແຫ່ງພຣະເຢຊູຄຣິດ ຊຶ່ງຖືກເປີດຜະນຶກເມື່ອ “ເວລາໃກ້ເຂົ້າມາແລ້ວ,” ກ່ອນທີ່ເວລາແຫ່ງການທົດລອງຈະປິດລົງໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ.

ໂຣມເປັນຜູ້ສະຖາປະນານິມິດນັ້ນ ດັ່ງທີ່ໄດ້ຖືກແທນໄວ້ໃນຂໍ້ສິບສີ່ແຫ່ງບົດທີສິບເອັດ ແລະດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງສຳຄັນທີ່ຈະພິຈາລະນາໂຣມຢ່າງລະອຽດ ໃນຂະນະທີ່ເຮົາກຳລັງດຳເນີນໄປຕາມຂໍ້ສິບເອັດເຖິງຂໍ້ສິບຫ້າ ເພາະວ່າບ່ອນໃດທີ່ “ບໍ່ມີນິມິດ ປະຊາຊົນກໍພິນາດ” ແລະຖ້າທ່ານຈະບໍ່ເຊື່ອ ເອຊາຢາ ບົດທີ 7 ຂໍ້ 8 ແລະ 9, “ແນ່ນອນ ທ່ານຈະບໍ່ຖືກສະຖາປະນາ.”

ອູຣີຢາ ສະມິດ ໄດ້ອ້າງເຖິງຫຼັກເກນແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນຢ່າງໜ້ອຍສີ່ເທື່ອໃນໜັງສືຂອງທ່ານ, Daniel and the Revelation. ຫຼັກເກນນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອໍານາດໜຶ່ງໃນຄໍາພະຍາກອນຈະບໍ່ຖືກລະບຸໃນຄໍາພະຍາກອນ ຈົນກວ່າມັນຈະເຂົ້າໄປ “ກ່ຽວພັນ” ກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າ. ການອ້າງເຖິງເທື່ອທໍາອິດທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວເຖິງມັນ ແມ່ນໃນຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບການນໍາເອົາບາບີໂລນເຂົ້າມາໃນຄໍາພະຍານແຫ່ງຄໍາພະຍາກອນ.

ຢ່າງນ້ອຍອີກສາມຄັ້ງ, Smith ໄດ້ກ່າວເຖິງກົດນັ້ນ, ແລະໃນທັງສາມຄັ້ງນັ້ນລາວໄດ້ຊີ້ໄປທີ່ “ພັນທະສັນຍາ” ຂອງຊາວຢິວ; ແຕ່ໃນການອ້າງອີງໜຶ່ງ ລາວລະບຸວ່າພັນທະສັນຍານັ້ນໄດ້ສໍາເລັດຕາມໃນປີ 162 BC, ແຕ່ອີກສອງການອ້າງອີງອື່ນໆ ສອດຄ່ອງກັບນັກປະຫວັດສາດສະໄໝໃໝ່, ຜູ້ທີ່ລະບຸວ່າການສໍາເລັດຂອງ “ພັນທະສັນຍາ” ລະຫວ່າງຊາວຢິວແລະໂຣມແມ່ນໃນປີ 161 BC.

ແຕ່ Smith ກໍຍັງກ່າວອີກວ່າ ມັນແມ່ນປີ 162 ກ່ອນ ຄ.ສ.

ແລ້ວໃນຄັ້ງທີສາມທີ່ລາວອ້າງເຖິງເຫດການນັ້ນ, ລາວກ່າວອີກຄັ້ງວ່າ 161 BC.

ບໍ່ແມ່ນພາລະໜ້າທີ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ຈະອະທິບາຍວ່າເຫດໃດ Smith ຈຶ່ງອ້າງເຖິງ 162 BC ນອກເໜືອໄປຈາກຂໍ້ສັນນິຖານຂອງຂ້າພະເຈົ້າວ່ານັ້ນເປັນການພິມຜິດ. ປະເດັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ທີ່ການອ້າງອີງເຖິງການເນັ້ນທີ່ລາວໃຫ້ແກ່ສິ່ງທີ່ລາວລະບຸວ່າເປັນ “ກົດເກນແຫ່ງການຕີຄວາມທີ່ປາກົດແຈ້ງ ວ່າພວກເຮົາອາດຄາດໝາຍໄດ້ວ່າບັນດາຊາດຈະຖືກກ່າວເຖິງໃນຄຳພະຍາກອນ ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າຫຼາຍພໍ ຈົນການກ່າວເຖິງພວກເຂົາກາຍເປັນສິ່ງຈຳເປັນ ເພື່ອໃຫ້ບັນທຶກແຫ່ງປະຫວັດສາດອັນສັກສິດສົມບູນຄົບຖ້ວນ.” ເມື່ອ Smith ເນັ້ນກົດເກນນັ້ນ ລາວກໍລະບຸວ່າ Rome ໄດ້ເຂົ້າມາກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າຢູ່ທີ່ “league,” ຂອງຂໍ້ທີຊາວສາມ ໃນປີ 161 BC, ແຕ່ Smith ລະບຸວ່າ Rome ໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າສູ່ບົດເລົ່າແຫ່ງຄຳພະຍາກອນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 200 BC, ສາມສິບເກົ້າປີກ່ອນ 161 BC.

ໂຣມໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າສູ່ບົດເລື່ອງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະການນຳເຂົ້ານັ້ນໃນຂໍ້ທີສິບສີ່ ເປັນການອ້າງອີງເຖິງໂຣມທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນພຣະທຳດານີເອນທັງໝົດ, ເພາະວ່ານັ້ນແມ່ນຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ກຳນົດໂຣມໃຫ້ເປັນສັນຍະລັກທີ່ສະຖາປະນານິມິດ. ເຫດໃດ Smith ຈຶ່ງສາມາດເນັ້ນກົດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນດັ່ງກ່າວ, ແລ້ວອ້າງເຖິງປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ., ໃນຂະນະທີ່ຍັງລະບຸປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ວ່າເປັນຈຸດທີ່ອຳນາດຂອງໂຣມ “ໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າ,” ບໍ່ແມ່ນບັນຫາທີ່ຂ້ອຍປາຖະໜາຈະແກ້ໄຂ. ຖ້າຂ້ອຍມີຄຳຖາມຫນຶ່ງທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂ, ຄຳຖາມນັ້ນກໍຄືວ່າ ກົດດັ່ງທີ່ Smith ໄດ້ກຳນົດໄວ້ນັ້ນຖືກຕ້ອງແທ້ຫຼືບໍ່. ຖ້າມັນຖືກຕ້ອງ, ແລ້ວຂ້ອຍຈະໂຕ້ຖຽງວ່າ ຂໍ້ທີສິບສີ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບພວກຢິວ ທີ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນກ່ອນພັນທະສັນຍາຂອງປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ.

ຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໃຈວ່າ ປະຫວັດສາດຂອງຂໍ້ທີສິບສາມເຖິງສິບຫ້າ ກຳລັງຊີ້ບອກເຖິງປະຫວັດສາດໃນວັນສຸດທ້າຍ ເມື່ອໂຣມແຫ່ງພາບາໄດ້ແຊກຕົວເຂົ້າສູ່ປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນ ແລະນາງກະທຳເຊັ່ນນັ້ນໃນຄວາມກ່ຽວພັນກັບສະຫະລັດອາເມຣິກາ ຜູ້ເປັນປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນປະຫວັດສາດນັ້ນ. ເນື່ອງຈາກພຣະເຢຊູຊົງສະແດງພາບຈຸດຈົບໂດຍອາໄສຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຢູ່ສະເໝີ ສະນັ້ນ ປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເມື່ອໂຣມນອກຮີດໄດ້ເຂົ້າມາໃນປະຫວັດສາດ ຈຶ່ງຕ້ອງມີຄວາມກ່ຽວພັນກັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນປະຫວັດສາດນັ້ນ. ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເຫັນດີກັບກົດເກນຂອງ Smith ເຖິງແມ່ນວ່າເຂົາຈະບໍ່ພົບຄວາມເຊື່ອມໂຍງໂດຍກົງລະຫວ່າງໂຣມກັບຊາວຢິວໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ກໍຕາມ.

ຂໍ້ທີສິບເອັດ ແລະ ສິບສອງ ຊີ້ບອກເຖິງໄຊຊະນະ ແລະ ຜົນຕາມມາຂອງຍຸດທະການແຫ່ງຣາເຟຍ ຊຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນປີ 217 ກ່ອນ ຄ.ສ. ລະຫວ່າງຈັກກະພັດເຊເລວຊິດ ນຳພາໂດຍ Antiochus III Magnus ຫຼື “ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່” ແລະ ອານາຈັກປໂຕເລໄມແຫ່ງອີຢິບ ນຳພາໂດຍກະສັດ Ptolemy IV Philopator. ຍຸດທະການນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງການຕໍ່ສູ້ເພື່ອຄວບຄຸມ Coele-Syria (ຊີເຣຍຕອນໃຕ້) ແລະ ພາເລສຕິນຕອນໃຕ້ ອັນເປັນດິນແດນທີ່ອານາຈັກປໂຕເລໄມ ແລະ ອານາຈັກເຊເລວຊິດ ໂຕ້ແຍ່ງກັນ. ໄຊຊະນະຂອງ Ptolemy IV Philopator ທີ່ຣາເຟຍໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະອົງສາມາດຮັກສາການຄວບຄຸມເໜືອ Coele-Syria ແລະ ພາເລສຕິນຕອນໃຕ້ໄວ້ໄດ້ໃນຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ.

ການຮົບທີ່ Panium, ຊຶ່ງເກີດຂຶ້ນສິບເຈັດປີຕໍ່ມາໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ຊຶ່ງເອີ້ນອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າ ການຮົບທີ່ພູ Panium ຫຼື ການຮົບທີ່ Paneas, ແມ່ນການຮົບລະຫວ່າງອານາຈັກ Seleucid ນຳໂດຍກະສັດ Antiochus III ແລະອານາຈັກ Ptolemaic ແຫ່ງເອຢິບ ນຳໂດຍກະສັດ Ptolemy V.

ສາມສິບເອັດປີຕໍ່ມາ, ໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ., ການກະບົດຂອງມັກຄາບີ, ຊຶ່ງເປັນການລຸກຮືຂຶ້ນຂອງຊາວຢິວຕໍ່ຄວາມພະຍາຍາມຂອງອານາຈັກເຊເລວຊິດໃນການປາບປາມການປະຕິບັດສາສະໜາຂອງຊາວຢິວ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ຮັບເອົາວັດທະນະທຳເຮເລນິສຕິກ, ໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນທີ່ເມືອງໂມເດອິນ, ເປັນເມືອງນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກພື້ນຢູເດຍ, ໃນບ່ອນທີ່ປະຈຸບັນແມ່ນປະເທດອິດສະຣາເອນສະໄໝໃໝ່.

ເຫດການທີ່ກ່າວເຖິງນີ້ ກ່ຽວພັນກັບຜູ້ປົກຄອງກຣີກແຫ່ງລາຊະວົງເຊເລວຊິດຜູ້ອື້ສາວ ຄື ອັນຕິໂອກັສ IV ເອປີຟາເນສ, ຜູ້ໄດ້ບັງຄັບໃຊ້ຂະບວນປະຕິບັດແບບເຮລເລນິດຢ່າງເຂັ້ມງວດແກ່ປະຊາກອນຢິວ, ລວມທັງການຫ້າມການປະກອບພິທີທາງສາສະໜາຂອງຊາວຢິວ ແລະ ການລົບຫລູ່ພຣະວິຫານໃນນະຄອນເຢຣູຊາເລັມ. ເພື່ອພະຍາຍາມບັງຄັບໃຫ້ກົດປະກາດຂອງຕົນມີຜົນໃຊ້ບັງຄັບ, ອັນຕິໂອກັສໄດ້ສົ່ງຕົວແທນໄປຍັງເມືອງນ້ອຍແລະບ້ານຕ່າງໆ ເພື່ອບີບບັງຄັບໃຫ້ຊາວຢິວຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນທ້ອງຖິ່ນປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງຂອງລາວ.

ໃນເມືອງໂມເດອິນ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຄົນໜຶ່ງຂອງລາຊະວົງເຊເລວຊິດໄດ້ມາເພື່ອບັງຄັບໃຊ້ພຣະລາຊະດຳລັດຂອງກະສັດ ໂດຍສັ່ງໃຫ້ຊາວຢິວຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນເຂົ້າຮ່ວມໃນພິທີກຳຂອງຄວາມເຊື່ອນອກຮີດ ແລະຖວາຍເຄື່ອງບູຊາແກ່ບັນດາພະຂອງກຣີກ. ປະໂຣຫິດຊາວຢິວຜູ້ສູງອາຍຸຊື່ມັດທາທີອັດໄດ້ປະຕິເສດບໍ່ຍອມປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງນັ້ນ ແລະໄດ້ສັງຫານທັງຊາວຢິວຄົນໜຶ່ງຜູ້ກ້າວອອກມາເພື່ອຖວາຍບູຊາ ແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ເຊເລວຊິດຜູ້ນັ້ນ. ການຂັດຂືນອັນກ້າຫານນີ້ຂອງມັດທາທີອັດ ແລະຄອບຄົວຂອງທ່ານ ໄດ້ໝາຍເຖິງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການກະບົດມັກຄາບີຕໍ່ການປົກຄອງຂອງເຊເລວຊິດ.

ມັດຕາທີອາສ ແລະ ບຸດຊາຍຫ້າຄົນຂອງທ່ານ, ຮວມທັງ ຢູດາ ມັກຄາບີ, ໄດ້ຫລົບໜີໄປຍັງເຂດເນີນພູ ແລະ ເລີ່ມຕົ້ນສົງຄາມກອງໂຈນຕໍ່ຕ້ານກອງກຳລັງເຊລູຊິດ. ໃນທີ່ສຸດ ການກະບົດນັ້ນໄດ້ເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນທັງໃນດ້ານກຳລັງ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນ, ນຳໄປສູ່ໄຊຊະນະທາງທະຫານເປັນລຳດັບຕໍ່ພວກເຊລູຊິດ.

ເຫດການທີ່ເມືອງໂມເດອິນ ໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ. ເປັນຈຸດຫັນສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດຢິວ ໂດຍເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການກະບົດມັກຄາບີ ແລະການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເສລີພາບທາງສາສະໜາ ແລະເອກະລາດຈາກການປົກຄອງຂອງຕ່າງຊາດ. ການອຸທິດພຣະວິຫານຫຼັງທີສອງໃນເຢຣູຊາເລັມຄືນໃໝ່ ຊຶ່ງເປັນເຫດການທາງປະຫວັດສາດທີ່ຖືກລະນຶກສະຫຼອງໃນເທດສະການຮານຸກາ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 164 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຄືສາມປີກ່ອນ “ພັນທະສັນຍາ” ຂອງຂໍ້ທີ່ຊາວສາມ.

ຫຼັງຈາກໄດ້ຍຶດຄືນນະຄອນເຢຣູຊາເລັມ ແລະ ພຣະວິຫານແລ້ວ, ພວກມັກຄາບີໄດ້ຊຳລະພຣະວິຫານໃຫ້ພົ້ນຈາກມົນທິນຂອງຄົນນອກສາສະໜາ ແລະ ຟື້ນຟູໃຫ້ກັບຄືນສູ່ການໃຊ້ທາງສາສະໜາທີ່ຖືກຕ້ອງຂອງມັນ. ຕາມປະເພນີແລ້ວ, ພວກເຂົາພົບພຽງແຕ່ຂວດນ້ຳມັນທີ່ຖືກຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດພຽງໜຶ່ງຂວດ, ຊຶ່ງມີພຽງພໍສຳລັບຈຸດເມໂນຣາໄດ້ພຽງໜຶ່ງວັນເທົ່ານັ້ນ. ແທ້ທີ່ຈິງແລ້ວ, ບໍ່ມີຫຼັກຖານພະຍານທາງປະຫວັດສາດຮ່ວມສະໄໝໃດໆກ່ຽວກັບເຫດການນັ້ນ, ແລະ ກວ່າຈະຮອດສະຕະວັດທີຫົກ ນິທານຂອງຊາວຢິວນີ້ຈຶ່ງປາກົດຢູ່ໃນວັນນະຄະດີ. ຊິດສະເຕີ ໄວທ໌ ໄດ້ປຽບທຽບຄຣິສຕະຈັກຢິວທີ່ເສື່ອມຖອຍກັບຄຣິສຕະຈັກກາໂຕລິກ ໂດຍເນັ້ນໜັກເປັນພິເສດວ່າ ຄຣິສຕະຈັກທັງສອງໄດ້ວາງສາສະໜາໄວ້ເທິງຂົນທຳນຽມ ແລະ ປະເພນີຂອງມະນຸດ. ເຊັ່ນດຽວກັບບັນດາປາຕິຫານທີ່ຖືກປັ້ນແຕ່ງຂຶ້ນຫຼາກຫຼາຍພາຍໃນປະຫວັດສາດຂອງຄຣິສຕະຈັກສັນຕະປາປາ, ນິທານເລື່ອງນ້ຳມັນຂອງໜຶ່ງວັນທີ່ຢູ່ໄດ້ແປດວັນ ກໍບໍ່ມີຫຼັກຖານພະຍານທາງປະຫວັດສາດ.

ຂໍ້ທີສິບ ຂອງດານີເອນ ບົດທີສິບເອັດ ໄດ້ຊີ້ບອກເຖິງການສູ້ຮົບຄັ້ງທໍາອິດໃນບັນດາສາມການສູ້ຮົບຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ ຊຶ່ງຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍໄດ້ລະບຸໄວ້ກ່ອນແລ້ວວ່າເປັນສາມການສູ້ຮົບຂອງສົງຄາມເຢັນ ພ້ອມທັງເປັນສາມສົງຄາມຕົວແທນອີກດ້ວຍ. ມີພີ່ນ້ອງຍິງຄົນໜຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄໍາຖາມຕໍ່ການທີ່ຂ້າພະເຈົ້ານິຍາມສົງຄາມຢູເຄຣນ—ຊຶ່ງເປັນສົງຄາມລໍາດັບທີສອງໃນບັນດາສາມສົງຄາມນີ້—ວ່າເປັນສົງຄາມເຢັນ, ເພາະດັ່ງທີ່ນາງໄດ້ຊີ້ອອກຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ໄດ້ມີການຕາຍແລະການທໍາລາຍຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ນິຍາມໄວ້ໃນບົດຄວາມກ່ອນໜ້ານີ້ວ່າເປັນສາມການສູ້ຮົບຂອງ “ສົງຄາມເຢັນ” ນັ້ນ ໄດ້ຖືກນິຍາມໃນຖ້ອຍຄໍາເຊັ່ນນັ້ນ ເພື່ອເນັ້ນໃຫ້ເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສາມການສູ້ຮົບນີ້ ກັບສາມສົງຄາມໂລກທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງປະຫວັດສາດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໂລກໃນພຣະນິມິດ ບົດທີສິບສາມ. ສາມສົງຄາມນີ້ເປັນສົງຄາມຕົວແທນ ແລະໄດ້ຖືກນິຍາມໃນລັກສະນະນັ້ນເຊັ່ນກັນ.

ນັບແຕ່ຈຸດນີ້ໄປໃນບົດຄວາມເຫຼົ່ານີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງໃຈຈະລະບຸສົງຄາມທັງສາມນັ້ນວ່າເປັນ “ສົງຄາມສາມຄັ້ງຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ” ຫຼື ສົງຄາມຕົວແທນ ເພື່ອຂະຈັດຄວາມຂັດແຍ້ງຂອງການລະບຸສົງຄາມຮ້ອນວ່າເປັນສົງຄາມເຢັນ. ຕາມນິຍາມຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ສົງຄາມສາມຄັ້ງຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ ບໍ່ລວມເອົາການສູ້ຮົບໃນປີ 1798 ຊຶ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ ແຕ່ລວມພຽງສາມການສູ້ຮົບນັບແຕ່ເວລາແຫ່ງອວະສານໃນປີ 1989 ຈົນເຖິງກົດຫມາຍວັນອາທິດໃນຂໍ້ສີ່ສິບເອັດ. ສົງຄາມທັງສາມນັ້ນຖືກລະບຸໄດ້ຖືກຕ້ອງກວ່າວ່າເປັນສົງຄາມຕົວແທນ ຊຶ່ງສຳເລັດລົງພາຍໃນບໍລິບົດຂອງສົງຄາມລະຫວ່າງກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອ ແລະ ກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ ຊຶ່ງໃນປະຫວັດສາດຂອງຂໍ້ສີ່ສິບ ເປັນຕົວແທນຂອງສົງຄາມລະຫວ່າງຄາທອລິກສາສະໜາ (ກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອ) ແລະ ຄອມມູນິດ (ກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້).

ສົງຄາມທຳອິດໃນຈຳນວນສາມສົງຄາມນັ້ນ ບົ່ງຊີ້ເຖິງໄຊຊະນະຂອງຄາທອລິກເໜືອຄອມມິວນິດໃນປີ 1989 ເມື່ອສັນຕະປາປາໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກັບກອງທັບຕົວແທນຂອງຕົນ ຊຶ່ງຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍສະຫະລັດ ໃນການກວາດລ້າງສະຫະພາບໂຊວຽດໃຫ້ພົ້ນໄປໃນປີ 1989 ເຖິງແມ່ນວ່າຣັດເຊຍ ຊຶ່ງເປັນຫົວ (ຫຼື “ປ້ອມປາການ”) ຍັງຄົງຢືນຢູ່. ສົງຄາມຢູເຄຣນໃນປັດຈຸບັນ ເປັນອີກຄັ້ງໜຶ່ງທີ່ເປັນການສູ້ຮົບລະຫວ່າງຄາທອລິກກັບຄອມມິວນິດ ໂດຍທີ່ສັນຕະປາປາໃຊ້ລັດຖະບານຢູເຄຣນເປັນຕົວແທນຂອງຕົນຕໍ່ຕ້ານຣັດເຊຍ ພ້ອມກັບການສະໜັບສະໜູນຈາກອຳນາດຕົວແທນກ່ອນໜ້າຂອງສັນຕະປາປາ ຄື ສະຫະລັດ ຮວມທັງໂລກຕາເວັນຕົກແບບໂກລບາລິດທີ່ເຫຼືອທັງໝົດ. ສົງຄາມນັ້ນຖືກເປັນຕົວແທນໄວ້ໃນຂໍ້ທີສິບເອັດແລະສິບສອງ ແລະບົ່ງຊີ້ວ່າ ຄອມມິວນິດ (ຣັດເຊຍ) ຈະມີໄຊເໜືອຄາທອລິກ.

ການຮົບຕົວແທນຄັ້ງທີສາມໃນຈຳນວນສາມຄັ້ງນັ້ນ ຖືກສະແດງໄວ້ໃນຂໍ້ທີສິບຫ້າ ໃນຖານະເປັນຍຸດທະການແຫ່ງ Panium. ການຮົບນັ້ນເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງອານາຈັກ Ptolemaic (ກະສັດແຫ່ງພາກໃຕ້) ແລະອານາຈັກ Seleucid (ກະສັດແຫ່ງພາກເໜືອ). ໃນການຮົບນັ້ນ ກອງທັບຕົວແທນຂອງສາສະໜາກາໂຕລິກ ກໍຍັງເປັນສະຫະລັດອາເມລິກາອີກຄັ້ງໜຶ່ງ.

ໃນການສູ້ຮົບຄັ້ງທໍາອິດໃນປີ 1989, ກອງທັບຕົວແທນຂອງເຂົາສັດຂອງພັກ Republican ແຫ່ງສະຫະລັດ ໄດ້ຖືກສັນຕະປາປານໍາໃຊ້ເພື່ອໂຄ່ນລົ້ມໂຄງສ້າງທາງການເມືອງຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ໃນຂະນະທີ່ຍັງປະໄວ້ຫົວຂອງມັນ (ຣັດເຊຍ) ໃຫ້ຄົງຢູ່. ໃນການສູ້ຮົບຄັ້ງທີສອງ ຊຶ່ງແມ່ນສົງຄາມຢູເຄຣນ, ກອງທັບຕົວແທນຂອງນາຊີ ຖືກຣັດເຊຍເອົາຊະນະ. ໃນການສູ້ຮົບຄັ້ງທີສາມ ສະຫະລັດ, ກອງທັບຕົວແທນຂອງສັນຕະປາປາອີກຄັ້ງໜຶ່ງ, ເອົາຊະນະກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້.

ສົງຄາມທັງສາມຄັ້ງມີລາຍເຊັນແຫ່ງ “ຄວາມຈິງ” ປະທັບຢູ່, ໂດຍທີ່ສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດແລະຄັ້ງສຸດທ້າຍໄດ້ຖືກດໍາເນີນໂດຍກອງທັບຕົວແທນຜູ້ມີໄຊຊະນະຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ. ໃນສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດ ຫົວຂອງກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ຖືກປ່ອຍໃຫ້ຄົງຢູ່ຄົບຖ້ວນ, ແລະໃນສົງຄາມຄັ້ງທີສາມ ກອງທັບຕົວແທນຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາກາຍເປັນຫົວຂອງກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້. ກອງທັບຕົວແທນທີສອງກໍແມ່ນກອງທັບຕົວແທນຂອງສັນຕະປາປາໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງດ້ວຍ. ໃນທັງສອງກໍລະນີ ກອງທັບຕົວແທນຂອງນາຊີນິຍົມໄດ້ຖືກເອົາຊະນະ ແລະຈະຖືກເອົາຊະນະ. ສັນຕະປາປາປາບປາມສັດຕູທັງປວງຂອງນາງຢ່າງສົມບູນກ່ອນເຖິງຂໍ້ທີສິບຫົກ, ເມື່ອການຮ່ວມເປັນໜຶ່ງສາມປະການໄດ້ບັນລຸຜົນ.

ພະຍານທີສອງທີ່ວ່າ ໄຊຊະນະຂອງ Putin ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຈຸດຈົບຂອງລາວ ປາກົດຢູ່ໃນກະສັດ Uzziah ແຫ່ງອານາຈັກພາກໃຕ້ຄື Judah, ຜູ້ຊຶ່ງໃຈຂອງລາວກໍຖືກຍົກສູງຂຶ້ນເນື່ອງຈາກໄຊຊະນະທາງທະຫານຂອງລາວ, ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເຊັ່ນດຽວກັບ Ptolemy ລາວໄດ້ພະຍາຍາມກະທໍາໜ້າທີ່ຂອງພວກປະໂລຫິດໃນພຣະວິຫານ, ແລະຖືກຕີດ້ວຍໂລກຂີ້ທູດ ແລະຖືກຖອນອອກຈາກອຳນາດໃນທັນທີ. ໄຊຊະນະຂອງ Putin ໃນສົງຄາມຢູເຄຣນ ເປັນເຄື່ອງໝາຍເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງຈຸດຈົບຂອງລາວໃນຖານະກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ (ກະສັດແຫ່ງອະເທວະນິຍົມ). ຈຸດຈົບຂອງລາວໄດ້ຖືກຈຳລອງໄວ້ໂດຍຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ຕາມຄຳພະຍາກອນໃນຂໍ້ສີ່ສິບ (France), ຊຶ່ງບົ່ງຊີ້ເຖິງການປະຕິວັດທີ່ໂຄ່ນລົ້ມການນຳພາ, ດັ່ງທີ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນກັບ Ptolemy. ຈຸດຈົບຂອງ Putin ຍັງໄດ້ຖືກສະແດງໄວ້ໃນຈຸດຈົບຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ, ບ່ອນທີ່ຜູ້ນຳ (Gorbachev) ໄດ້ຍຸບສະຫະພາບໂຊວຽດ, ແລະໃນທັນທີກໍໄດ້ໄປຮັບຕຳແໜ່ງກັບສະຫະປະຊາຊາດ, ຊຶ່ງເປັນສັນຍະລັກໂລກາພິວັດແຫ່ງອະເທວະນິຍົມໃນຍຸກສຸດທ້າຍ, ຄືກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້. ຫຼັງຈາກໄຊຊະນະຂອງ Putin ໃນຢູເຄຣນ, ລາວຍັງຖືກຈຳລອງໂດຍ Napoleon ທີ່ Waterloo, ແລະການຖືກເນລະເທດທີ່ຕາມມາ; ແລະຍັງໂດຍກະສັດ Uzziah ກັບໂລກຂີ້ທູດຂອງລາວ ແລະການຖືກເນລະເທດທີ່ຕາມມາ, ຕະຫຼອດຈົນເຖິງຈຸດຈົບອັນເມົາມາຍຂອງ Ptolemy ແລະຈຸດຈົບຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ 1989.

ຍຸດທະການແຫ່ງປານຽມໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະໃນປີນັ້ນເອງ ໂຣມໄດ້ເຂົ້າແຊກແຊງໃນປະຫວັດສາດຢ່າງເປີດເຜີຍ. ການແຊກເຂົ້າຂອງພວກເຂົາໃນບັນທຶກຄຳພະຍາກອນເກີດຂຶ້ນກ່ອນການພິຊິດນະຄອນເຢຣູຊາເລັມທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໄວ້ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ ແລະໄດ້ສຳເລັດເປັນຈິງໃນປີ 63 ກ່ອນ ຄ.ສ., ໃນເວລາທີ່ນາງໄດ້ປະກາດວ່ານາງເປັນຜູ້ປົກປ້ອງກະສັດເດັກໃນອີຢິບ. ໃນຍຸດທະການຄັ້ງທີສາມຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບກະສັດແຫ່ງເໜືອແລະໃຕ້, ສັນຕະປາປາຈະແຊກຕົວເຂົ້າໃນປະຫວັດສາດອີກຄັ້ງ, ໂດຍແສ້ງເຮັດເປັນຜູ້ປົກປ້ອງຣັດເຊຍ. ໃນເວລາດຽວກັນນັ້ນ ເຊເລຍຄັສ, ໃນຖານະແບບຢ່າງ, ໄດ້ເອົາຊະນະພະໂຕເລມີໃນຍຸດທະການແຫ່ງປານຽມ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຊີ້ບອກວ່າ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ກອງທັບຕົວແທນຂອງສັນຕະປາປາໃນຍຸດທະການຄັ້ງທຳອິດແລະຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ເອົາຊະນະ “ອີຢິບ” (ກະສັດແຫ່ງໃຕ້).

ໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ., ພວກເຮົາເຫັນໂດຍນັຍະສັນຍາລັກເຖິງອຳນາດສັນຕະປາປາ, ເມື່ອຍິງໂສເພນີແຫ່ງເມືອງຕີໂຣເລີ່ມຂັບຮ້ອງບົດເພງແຫ່ງການຜິດປະເວນີຂອງນາງລ່ວງໜ້າການຮ່ວມປະສານສາມຝ່າຍໃນກົດໝາຍວັນອາທິດຂອງຂໍ້ທີສິບຫົກ. ໃນເວລາດຽວກັນ ສະຫະລັດອາເມຣິກາມີໄຊເໜືອສະຫະປະຊາຊາດ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຮັບປະກັນຕຳແໜ່ງຂອງຕົນເປັນກະສັດອົງເອກໃນບັນດາກະສັດສິບອົງ. ບັນດາພະລັງການແຫ່ງການຮ່ວມປະສານສາມຝ່າຍທັງໝົດ ຊຶ່ງສຳເລັດລົງໃນກົດໝາຍວັນອາທິດ ລ້ວນຖືກກຳນົດໄວ້ແລ້ວກ່ອນຂໍ້ທີສິບຫົກ.

ໂຄງສ້າງທາງການເມືອງຂອງອໍານາດມັງກອນ ດັ່ງທີ່ຖືກແທນໂດຍອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ຕົກລົງ, ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ, ທີ່ຈະມອບໂຄງສ້າງທາງການເມືອງຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ສັດຮ້າຍ, ແຕ່ກ່ອນທີ່ມັນຈະກະທໍາເຊັ່ນນັ້ນ ສັນຕະປາປາຈະພິຊິດສາສະໜາຂອງມັງກອນເສຍກ່ອນ. ສາສະໜານອກຮີດຈະຕ້ອງຖືກເອົາອອກໄປອີກຄັ້ງໜຶ່ງ. ນິກາຍໂປຣແຕສແຕນໄດ້ຖືກກໍາຈັດໄປແລ້ວໃນຊ່ວງປີແຫ່ງ Reagan, ໃນສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ແລະໃນສະໄໝຂອງປະທານາທິບໍດີ Republican ຄົນສຸດທ້າຍ ສາສະໜາຂອງມັງກອນຈະຖືກນໍາໄປຢູ່ໃຕ້ອໍານາດຂອງສາສະໜາຄາທອລິກເຊັ່ນກັນ ດັ່ງທີ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນໃນປີ 508. ຂະບວນການແຫ່ງການກໍາຈັດການຕໍ່ຕ້ານທາງສາສະໜາໃດໆ ຕໍ່ການທີ່ສັນຕະປາປາຈະຖືກສະຖາປະນາໄວ້ເທິງບັນລັງ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນຊ່ວງປີແຫ່ງ Reagan, ແລະມັນສິ້ນສຸດລົງໃນຊ່ວງປີແຫ່ງ Trump. ການຕໍ່ຕ້ານຂອງນິກາຍໂປຣແຕສແຕນທີ່ເສື່ອມຖອຍຕໍ່ຄາທອລິກ ໄດ້ຖືກກໍາຈັດໄປໃນສົງຄາມຄັ້ງທໍາອິດຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ, ແລະການຕໍ່ຕ້ານຂອງລັດທິຈິດວິນຍານຈະຖືກກໍາຈັດໄປໃນສົງຄາມຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ.

ໃນການປະສານກັນອັນສັບຊ້ອນດຽວກັນຂອງເຫດການຕ່າງໆຂອງມະນຸດ, ໂປຣແຕສແຕນທີ່ເສື່ອມຖອຍຈາກຄວາມເຊື່ອຈະຕ້ອງສະຖາປະນາຕົນເອງຂຶ້ນເປັນອໍານາດທາງສາສະໜາແລະທາງການເມືອງເໜືອກະສັດທັງສິບໃນພຣະນິມິດ ບົດທີ 17. ດັ່ງນັ້ນ, ຍຸດທະການແຫ່ງ Panium ກໍາລັງບົ່ງຊີ້ເຖິງເວລາທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາມີໄຊເໜືອສະຫະປະຊາຊາດ, ກ່ອນໜ້າກົດໝາຍວັນອາທິດໃນຂໍ້ທີ 16 ພຽງເລັກນ້ອຍ.

ເປັນກົດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນຄຳພະຍາກອນວ່າ ມັງກອນ, ສັດຮ້າຍ ແລະ ສາດສະດາປອມ ຕ່າງກໍມີລັກສະນະພະຍາກອນສະເພາະຂອງຕົນເອງ. ໜຶ່ງໃນລັກສະນະພະຍາກອນເຫຼົ່ານັ້ນຄື ວ່າສັດຮ້າຍ (ຄາທອລິກ), ໃນທາງພະຍາກອນແລ້ວ ຖືກຈັດວາງຢູ່ໃນນະຄອນໂຣມສະເໝີ. ສາດສະດາປອມ ໃນທາງພະຍາກອນແລ້ວ ຖືກຈັດວາງຢູ່ໃນສະຫະລັດອາເມລິກາສະເໝີ. ແຕ່ສຳລັບມັງກອນນັ້ນ, ລັກສະນະກ່ຽວກັບບ່ອນທີ່ມັນຖືກຈັດວາງໄວ້ໃນທາງພະຍາກອນກໍຄື ມັນເຄື່ອນຍ້າຍຢູ່ສະເໝີ. ມັງກອນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນສະຫວັນ, ຈາກນັ້ນໄດ້ມາຍັງສວນເອເດນ, ແລະໃນທີ່ສຸດ ມັງກອນຖືກຈັດວາງຢູ່ໃນອີຢິບ.

ສະຖານທີ່ເຊິ່ງມີນັຍແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງມັງກອນນັ້ນໄດ້ເຄື່ອນຍ້າຍໄປ. ໃນສະໄໝຂອງໂຢຮັນ, ບັນລັງຂອງມັງກອນ, ຊຶ່ງໝາຍເຖິງບ່ອນປະທັບຂອງມັນ, ໄດ້ຖືກລະບຸວ່າຢູ່ໃນເປີກາໂມສ.

ການປະຕິບັດຂອງໂຣມນອກສາສະໜາແມ່ນການນຳເອົາບັນດາພະເຈົ້ານອກສາສະໜາທັງປວງທີ່ພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າໄປພົວພັນດ້ວຍ ກັບຄືນມາຍັງນະຄອນໂຣມ ແລະສະແດງຕົວແທນຂອງພວກນັ້ນໃນວິຫານ Pantheon. ດ້ວຍເຫດນີ້ ດານີເອນຈຶ່ງໄດ້ບັນທຶກວ່າ “ສະຖານທີ່ແຫ່ງສະຖານນະບໍລິສຸດຂອງມັນຖືກໂຄ່ນລົງ.” ສະຖານທີ່ແຫ່ງສະຖານນະບໍລິສຸດຂອງໂຣມນອກສາສະໜາຄືນະຄອນໂຣມ ຊຶ່ງຖືກ Constantine ໂຄ່ນລົງໃນປີ 330, ແຕ່ສະຖານນະບໍລິສຸດທີ່ຢູ່ “ໃນ” ໂຣມນັ້ນ ຄືວິຫານ Pantheon, ໂດຍ Pan-Theon ໝາຍເຖິງ “ວິຫານແຫ່ງພະເຈົ້າທັງປວງ.” ຊາວໂຣມໄດ້ຍ້າຍທີ່ຕັ້ງແຫ່ງບັນລັງຂອງຊາຕານຈາກ Pergamos ມາສູ່ວິຫານ Pantheon. Sister White ແຈ້ງໃຫ້ພວກເຮົາຊາບວ່າ ໂຣມນອກສາສະໜາຄືມັງກອນ.

ໂຣມນອກສາສະໜາໄດ້ຖືກແບ່ງອອກເປັນສິບຊາດ, ແລະ ຝຣັ່ງໄດ້ກາຍເປັນກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ເມື່ອມັນໄດ້ນຳເອົາລັດທິບໍ່ເຊື່ອພຣະເຈົ້າຂອງອີຢິບເຂົ້າມາໃນລະຫວ່າງການປະຕິວັດຝຣັ່ງ. ຮອດປີ 1917, ມັງກອນໄດ້ຍ້າຍຈາກຝຣັ່ງໄປສູ່ຣັດເຊຍ. ຂໍ້ທີສິບເປັນຕົວແທນຂອງປີ 1989, ແລະ ຂໍ້ທີສິບເອັດກັບຂໍ້ທີສິບສອງເປັນຕົວແທນຂອງຍຸດທະການແຫ່ງ “ເຂດຊາຍແດນ” (Raphia ແລະ Ukraine), ແລະ ຍຸດທະການຂອງ Panium ເປັນຕົວແທນຂອງຂັ້ນຕອນທີສາມທີ່ສັນຕະປາປາໄດ້ບັນລຸ ໃນຂະນະທີ່ນາງເຮັດໃຫ້ສະຫະພັນສາມປະການໝັ້ນຄົງຢູ່ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ. ນີ້ເປັນຕົວແທນຂອງປະຫວັດສາດທີ່ຖືກຊ່ອນໄວ້ຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບ.

ພວກເຮົາຈະສືບຕໍ່ການສຶກສານີ້ໃນບົດຄວາມຕໍ່ໄປ.