ພຣະຄຳພີດານີເອນ - ເລກທີໜຶ່ງຮ້ອຍແປດສິບແປດ

ຍຸດທະການທີ່ຣາເຟຍ ແລະ ຍຸດທະການທີ່ພານຽມ ແມ່ນເຫດການທາງປະຫວັດສາດສອງເຫດການທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ຊຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງເວລາ ແລະ ບໍລິບົດທີ່ຕ່າງກັນ, ແຕ່ທັງສອງຕ່າງກໍມີຄວາມສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດຂອງຢູເດຍໃນສະໄໝໂບຮານ ແລະ ພາກພື້ນອ້ອມຂ້າງຂອງນາງ. ຍຸດທະການທີ່ຣາເຟຍໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 217 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຍຸດທະການທີ່ພານຽມໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນປີ 200 ກ່ອນ ຄ.ສ. ລະຫວ່າງອານາຈັກເຊເລວຊິດ (ກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອ) ແລະ ອານາຈັກປໂຕເລມາອິກ (ກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້). ຍຸດທະການທັງສອງນີ້ຖືກລະບຸໄວ້ໃນຂໍ້ທີ 11 ຫາ 15 ຂອງດານີເອນ ບົດທີ 11. ຍຸດທະການທັງສອງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນກ່ອນການກະບົດມັກຄາບີໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ.

ຍຸດທະການແຫ່ງປານຽມໄດ້ຮັບຊື່ມາຈາກລັກສະນະພູມິສາດທີ່ຢູ່ໃກ້ຄຽງ ຄື ພູປານຽມ ບ່ອນທີ່ການປະທະກັນນັ້ນໄດ້ເກີດຂຶ້ນ. ຊື່ ປານຽມ ມີທີ່ມາຈາກພະເຈົ້າປານໃນຕຳນານກຣີກ ຜູ້ທີ່ມີພຣະວິຫານຫຼັງໜຶ່ງຖືກອຸທິດແດ່ທ່ານຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ສະຖານທີ່ນັ້ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ປານຽມ ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມເກື່ອງໂຍງຂອງມັນກັບການນະມັດສະການປານ. ກຸ່ມອາຄານພຣະວິຫານນັ້ນມັກຖືກເອີ້ນວ່າ ສະຖານບໍລິສຸດຂອງປານ ເພື່ອເນັ້ນບົດບາດຂອງມັນໃນຖານະເປັນສະຖານທີ່ແຫ່ງຄວາມສັກກາລະ ແລະ ການນະມັດສະການທີ່ອຸທິດແດ່ພະເຈົ້າປານ. ຄຳວ່າ “ນິມຟາອຽມ” ໝາຍເຖິງອະນຸສາວະລີ ຫຼື ສັກກາຣະສະຖານທີ່ອຸທິດແດ່ພວກນາງຟ້າແຫ່ງນ້ຳໃນສາສະໜາກຣີກ ແລະ ໂຣມັນໂບຮານ. ກຸ່ມອາຄານພຣະວິຫານທີ່ປານຽມປະກອບມີຖ້ຳ ແລະ ນ້ຳພຸຕາມທຳມະຊາດ ຊຶ່ງເຄີຍຖືກເຊື່ອວ່າເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງພວກນິມຟ໌ ແລະ ດັ່ງນັ້ນ ບາງຄັ້ງສະຖານທີ່ນີ້ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ນິມຟາອຽມແຫ່ງປານຽມ.

ຫຼັງຈາກເມືອງນັ້ນໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໃໝ່ແລະຂະຫຍາຍໂດຍເຮໂຣດ ຟີລິບ ບຸດຂອງເຮໂຣດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ມັນຈຶ່ງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ເຊຊາເຣຍ ຟີລິບປອຍ ເພື່ອເປັນກຽດແດ່ຈັກກະພັດໂຣມັນ ຊີຊາ ອອກັສຕຸສ ແລະເຮໂຣດ ຟີລິບເອງ. ກຸ່ມພຣະວິຫານເປັນສູນກາງທາງສາສະໜາທີ່ສຳຄັນພາຍໃນເມືອງນີ້.

ໃນລະຫວ່າງການຄອງລາດຂອງຈັກກະພັດ Augustus, ພຣະວິຫານນັ້ນໄດ້ຖືກອຸທິດຂຶ້ນໃໝ່ ຫຼື ປ່ຽນນາມໃໝ່ເພື່ອເປັນກຽດແກ່ Augustus, ອັນເປັນການສະທ້ອນເຖິງລັດທິບູຊາຈັກກະພັດ ແລະ ການຜະສານເອົາປະຕິບັດທາງສາສະໜາຂອງໂຣມັນເຂົ້າໃນພູມທັດທາງສາສະໜາຂອງທ້ອງຖິ່ນ. ບໍລິເວນໃກ້ນະຄອນບູຮານ Caesarea Philippi, ບ່ອນທີ່ຕັ້ງຂອງພຣະວິຫານຂອງ Pan, ບາງຄັ້ງໄດ້ຖືກເອີ້ນວ່າ “ປະຕູແຫ່ງນະລົກ” ຫຼື “ປະຕູແຫ່ງ Hades.”

ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກເຖິງສິບເກົ້າແຫ່ງດານີເອນບົດທີ 11 ໄດ້ມີການນໍາສະເໜີເຖິງເຂດພູມສາດສາມແຫ່ງຂອງການພິຊິດ ທີ່ໂຣມນອກຮີດຕ້ອງເອົາຊະນະເພື່ອຈະສະຖາປະນາຕົນເອງເປັນອານາຈັກທີສີ່ໃນຄໍາພະຍາກອນພຣະຄໍາພີ ແລະເປັນກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອໃນບົດນັ້ນ. ໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ ນາຍພົນໂຣມຊື່ ປອມເປອີ ຖືກລະບຸວ່າເປັນຜູ້ພິຊິດຊີເຣຍໃນປີ 65 BC ແລະຕໍ່ມາພິຊິດເຢຣູຊາເລັມໃນປີ 63 BC. ຂໍ້ທີສິບເຈັດເຖິງສິບເກົ້າໄດ້ລະບຸການພິຊິດເອຢິບຂອງ Julius Caesar ຊຶ່ງເປັນອຸປະສັກປະການທີສາມໃນບັນດາອຸປະສັກທັງສາມ. ຍຸດທະການແຫ່ງ Actium ໃນປີ 31 BC ເປັນເຄື່ອງໝາຍຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສາມຮ້ອຍຫົກສິບປີ ທີ່ໂຣມນອກຮີດຈະປົກຄອງຢ່າງສູງສຸດ ໃນການສໍາເລັດຕາມຂໍ້ທີຊາວສີ່ ແຫ່ງດານີເອນບົດທີ 11.

ໃນຂໍ້ທີຊາວ ການປົກຄອງຂອງອອກັສຕັສ ຊີຊາ ຖືກລະບຸໄວ້, ແລະໃນປະຫວັດສາດນັ້ນ ພຣະເຢຊູໄດ້ປະສູດ. ຕໍ່ມາໃນຂໍ້ທີຊາວເອັດ ແລະ ຂໍ້ທີຊາວສອງ ການປົກຄອງຂອງທິເບຣິອຸສ ຊີຊາຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍ ຖືກລະບຸໄວ້, ດ້ວຍເຫດນັ້ນຈຶ່ງເປັນການກຳນົດໝາຍເຖິງການຖືກຄຶງໄວ້ເທິງໄມ້ກາງແຂນຂອງພຣະຄຣິດ. ໃນຂໍ້ທີຊາວສາມ ພັນທະສັນຍາທີ່ຊາວຢິວມັກຄາບີໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກັບໂຣມນອກສາສະໜາ ຖືກລະບຸໄວ້, ແລະດ້ວຍເຫດນັ້ນ ກະແສແຫ່ງປະຫວັດສາດທີ່ໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນໃນຂໍ້ທີສິບເອັດຈຶ່ງຖືກຢຸດໄວ້, ແລະການບັນຍາຍທາງປະຫວັດສາດກໍຍ້ອນກັບໄປສູ່ຊ່ວງປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຫາ 158 ກ່ອນ ຄ.ສ.

ຂໍ້ທີຊາວສາມເປັນຕົວແທນຂອງສາຍຕະກູນຂອງພວກແມັກຄາບີ, ແລະເຖິງແມ່ນວ່າຂໍ້ນັ້ນບໍ່ໄດ້ໃຫ້ລາຍລະອຽດທັງໝົດຂອງສາຍຄຳພະຍາກອນຂອງພວກເຂົາ, ແຕ່ບັນທຶກທາງປະຫວັດສາດໄດ້ໃຫ້ໄວ້. ໃນປີ 217 BC ໄດ້ເກີດຍຸດທະການແຫ່ງ Raphia, ແລະພາຍຫຼັງເຫດການນັ້ນ ກະສັດເດັກນ້ອຍອົງໜຶ່ງໄດ້ປະໃຫ້ອີຢິບຢູ່ໃນສະພາບອ່ອນໄຫວ. ເມື່ອກະສັດເຊລູຊິດ ແລະ ກະສັດກຣີກໄດ້ວາງແຜນເພື່ອຈັດການກັບກະສັດເດັກນ້ອຍນັ້ນໃນປີ 200 BC, ໂຣມໄດ້ແຊກເຂົ້າມາໃນປະຫວັດສາດ ແລະ ກາຍເປັນຜູ້ພິທັກປ້ອງກະສັດເດັກນ້ອຍແຫ່ງອີຢິບ. ໃນປີດຽວກັນນັ້ນ ຍຸດທະການແຫ່ງ Panium ກໍໄດ້ເກີດຂຶ້ນ. ຈາກນັ້ນໃນປີ 167 BC ສົງຄາມກອງໂຈນຂອງພວກແມັກຄາບີໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນ.

ການກະບົດຂອງມັກຄາເບຍໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນທີ່ເມືອງໂມເດອິນໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະມັນປະກອບດ້ວຍການທີ່ພວກມັກຄາເບຍບໍ່ພຽງແຕ່ຕໍ່ສູ້ກັບຈັກກະພັດເຊເລວຊິດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕໍ່ສູ້ກັບຊາວຢິວທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຕັດສິນວ່າເປັນພັນທະມິດກັບພວກເຊເລວຊິດດ້ວຍ. ການກະບົດນີ້ມີແຮງຈູງໃຈທາງສາສະໜາ, ແລະມັນໄດ້ຖືກດຳເນີນຕໍ່ສັດຕູທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ. ໃນປີ 164 ກ່ອນ ຄ.ສ. ພວກມັກຄາເບຍໄດ້ຖວາຍພຣະວິຫານຄືນໃໝ່, ແລະເຫດການນີ້ໄດ້ຮັບການລະນຶກໂດຍການສະຫຼອງຮານຸກຄາຂອງຊາວຢິວ. ໃນປີນັ້ນ ອັນຕິໂອຄັສ ເອພິຟາເນສ ຜູ້ອື້ສາວກໍໄດ້ເສຍຊີວິດ. ຈາກນັ້ນ ຕັ້ງແຕ່ປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຫາ 158 ກ່ອນ ຄ.ສ. “ພັນທະສັນຍາ” ຂອງຂໍ້ທີຊາວສາມ ໄດ້ຖືກເຂົ້າຮ່ວມກັບໂຣມ.

ການກ່າວເຖິງພວກ Maccabees ໂດຍກົງເທົ່ານັ້ນ, ການກະບົດຂອງພວກເຂົາ ແລະພັນທະມິດຂອງພວກເຂົາກັບ Rome, ພົບໄດ້ໃນຂໍ້ທີຊາວສາມ, ແຕ່ປະຫວັດຂອງລາຊະວົງນັ້ນ, ຊຶ່ງເອີ້ນວ່າ ລາຊະວົງ Hasmonean, ໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນທີ່ Modein ໃນປີ 167 BC, ແລະດຳເນີນຕໍ່ມາຈົນເຖິງເວລາແຫ່ງໄມ້ກາງແຂນ. ຜູ້ແທນຄົນສຸດທ້າຍຂອງລາຊະວົງ Hasmonean ແມ່ນພວກ Pharisees ໃນຍຸກສະໄໝຂອງພຣະຄຣິດ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງມີແນວເສັ້ນພະຍາກອນຂອງປະຫວັດສາດຂອງສາສະໜາຢິວທີ່ເສື່ອມຖອຍ ຕາມທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍພວກ Maccabees, ຊຶ່ງໄດ້ເລີ່ມໃນປີ 167 BC ທີ່ການກະບົດແຫ່ງ Modein, ແລະສິ້ນສຸດລົງໃນຂໍ້ທີຊາວເອັດ ແລະຂໍ້ທີຊາວສອງ ເມື່ອພຣະເຢຊູຖືກຕຶງໄວ້ເທິງໄມ້ກາງແຂນ.

ປະຫວັດສາດຂອງພວກເຂົາໄດ້ມາເຖິງຈຸດຫັນເຫໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ ເມື່ອໂຣມ, ເປັນຄັ້ງທຳອິດ, ໂດຍຜ່ານປອມເປ, ໄດ້ພິຊິດເຢຣູຊາເລັມ. ແຮງຈູງໃຈຫຼັກຂອງເຂົາໃນການນຳການທຳລາຍມາສູ່ເຢຣູຊາເລັມໃນເວລານັ້ນ ແມ່ນການຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງສອງຝ່າຍຂອງລາຊະວົງຮາສໂມເນຍນ. ນັບແຕ່ເວລານັ້ນເປັນຕົ້ນໄປ (63 ກ່ອນ ຄ.ສ.), ຢູດາໄດ້ຢູ່ໃຕ້ການປົກຄອງຂອງໂຣມ. ຕາມຄຳພະຍາກອນ ລາຊະວົງຮາສໂມເນຍນຂອງມັກຄາບີເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຍຸດທະການໂມເດອິນໃນປີ 167 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະຕໍ່ມາໄດ້ຖືກນຳໄປຢູ່ໃຕ້ການຄອບງຳຂອງໂຣມໃນປີ 63 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຫຼັງຈາກຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງປະຫວັດສາດນັ້ນໄມ່ດົນ ພວກມັກຄາບີໄດ້ລິເລີ່ມ ແລະໄດ້ເຂົ້າສູ່ພັນທະສັນຍາກັບໂຣມ ຈາກປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຫາ 158 ກ່ອນ ຄ.ສ. ພວກເຂົາຢູ່ໃຕ້ການຄອບງຳຂອງໂຣມ ນັບແຕ່ປີ 63 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຈົນເຖິງໄມ້ກາງແຂນ ແລະການທຳລາຍເຢຣູຊາເລັມຢ່າງສຸດທ້າຍໃນປີ 70.

ເສັ້ນທາງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງພວກມັກຄາບີແມ່ນເສັ້ນທາງຂອງສາສະໜາຢິວທີ່ເສື່ອມຖອຍອອກຈາກຄວາມເຊື່ອ, ແລະດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງເປັນແບບຢ່າງຂອງເສັ້ນທາງແຫ່ງໂປຣແຕສຕັນທີ່ເສື່ອມຖອຍອອກຈາກຄວາມເຊື່ອ. ນັບແຕ່ຍຸດທະການທີ່ Panium ຈົນເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດໃນຂໍ້ທີສິບຫົກ ເຫດການແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງປີ 200 BC, 167 BC, 164 BC, ແລະພັນທະມິດຈາກ 161 BC ຫາ 158 BC ຈະຖືກທຳຊ້ຳອີກໃນປະຫວັດສາດຂອງໂປຣແຕສຕັນທີ່ເສື່ອມຖອຍອອກຈາກຄວາມເຊື່ອ. ຫຼັກໝາຍເຫຼົ່ານີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໃນປະຫວັດສາດຂອງປະທານາທິບໍດີອົງທີແປດ ຜູ້ທີ່ເປັນມາຈາກເຈັດ ກ່ອນໜ້າກົດໝາຍວັນອາທິດ. ປີ 200 BC ເປັນຕົວແທນຂອງເສັ້ນທາງພາຍນອກຂອງເຂົາສັດພັກຣີພັບລິກັນ ໃນຄວາມສຳພັນກັບປີ 167 BC ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນຂອງເສັ້ນທາງພາຍໃນຂອງເຂົາສັດໂປຣແຕສຕັນທີ່ເສື່ອມຖອຍອອກຈາກຄວາມເຊື່ອ.

ເຫດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໂດຍແທ້ແລ້ວຖືກຊ່ອນໄວ້ພາຍໃນແນວປະຫວັດສາດຂອງລາຊະວົງ Hasmonean, ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມມັນກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງປະຫວັດສາດທີ່ຖືກຊ່ອນໄວ້ຂອງຂໍ້ທີສີ່ສິບໃນດານີເອນບົດທີສິບເອັດ. ມັນເປັນແນວໜຶ່ງທີ່ເປັນສ່ວນຂອງ “ສ່ວນນັ້ນແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຂອງດານີເອນທີ່ກ່ຽວກັບວັນສຸດທ້າຍ.”

ຄວາມຈິງທີ່ວ່າສາສະໜາຢິວສະຫລອງ Hanukkah ເພື່ອລະນຶກເຖິງການກະບົດຂອງພວກ Maccabees ນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ພວກ Maccabees ເປັນຄົນຊອບທຳ. ເນື່ອງຈາກການກະບົດ ພຣະສະຫງ່າລາສີ shekinah ບໍ່ເຄີຍກັບຄືນສູ່ພຣະວິຫານທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນໃໝ່ຫຼັງຈາກການເປັນເຊລີຍເຈັດສິບປີ. ຂ່າວສານພະຍາກອນສຸດທ້າຍໄດ້ມາໂດຍຜ່ານ Malachi ປະມານສອງສະຕະວັດກ່ອນພວກ Maccabees. ປະຫວັດຂອງພວກ Maccabees ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພວກເຂົາຍອມໃຫ້ຜູ້ນຳທາງການເມືອງຂອງຕົນ ປະຕິບັດໜ້າທີ່ເປັນປະໂລຫິດໃຫຍ່ດ້ວຍ ຊຶ່ງເປັນບາບຢ່າງດຽວກັນກັບທີ່ Ptolemy ຊາວອີຢິບໄດ້ພະຍາຍາມກະທຳ ແລະທີ່ກະສັດ Uzziah ກໍໄດ້ພະຍາຍາມກະທຳເຊັ່ນກັນ. ປະເພນີລະບຸວ່າ ພຣະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າແຊກແຊງເພື່ອຂັດຂວາງ Ptolemy ຈາກການກະທຳອັນລ່ວງລະເມີດສິ່ງບໍລິສຸດນັ້ນ ແລະພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າລະບຸຢ່າງຊັດເຈນໂດຍກົງວ່າ ພຣະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າແຊກແຊງແທ້ ເມື່ອກະສັດ Uzziah ພະຍາຍາມປະຕິບັດພາລະງານຂອງປະໂລຫິດແລະກະສັດ. ຜົນສຸດທ້າຍຂອງລາຊະວົງຂອງພວກເຂົາຄືພວກ Pharisees. ບໍ່ມີເຫດຜົນໃດເລີຍທີ່ຈະສະຫຼຸບວ່າ ພວກ Maccabees ເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງຄວາມຊອບທຳ ເຖິງແມ່ນວ່າຊາວຢິວໃນສາສະໜາຢິວສະໄໝປັດຈຸບັນອາດຈະຍຶດຖືພວກເຂົາໄວ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບທາງປະຫວັດສາດ.

ການປະຕິຮູບຝ່າຍໂປຣເຕສະແຕນໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນໃນສະໄໝຂອງລູເທີ, ແລະເປັນການພັດທະນາທີ່ກ້າວໜ້າໄປເປັນລຳດັບ. ມັນບໍ່ແມ່ນປະເພນີໃໝ່, ເພາະພຣະເຢຊູ ແລະບັນດາສາວົກຂອງພຣະອົງກໍເປັນຝ່າຍໂປຣເຕສະແຕນ. ມັນເປັນການຕື່ນຂຶ້ນຈາກຄວາມມືດແຫ່ງປະຫວັດສາດ ທີ່ລູເທີ ແລະນັກປະຕິຮູບຄົນອື່ນໆໄດ້ຖືກປຸກໃຫ້ຕື່ນຂຶ້ນ. ຈຸດສູງສຸດຂອງການປະຕິຮູບທີ່ກ້າວໜ້ານັ້ນຄືຂະບວນການມິນເລີໄຣດ໌. ພຣະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ພຽງແຕ່ຕ້ອງການປຸກນັກປະຕິຮູບຍຸກຕົ້ນໃຫ້ຕື່ນຕໍ່ບາບຂອງບາບີໂລນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ພຣະອົງຊົງປະສົງນຳພວກເຂົາເຂົ້າສູ່ຄວາມເຂົ້າໃຈອັນຄົບຖ້ວນເກືອບກັບພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ແລະພຣະກິດຂອງພຣະອົງໃນສະຖານບໍລິສຸດແຫ່ງສະຫວັນ. ໃນວັນທີ 19 ເມສາ 1844 ພວກໂປຣເຕສະແຕນໄດ້ປະຕິເສດແສງສະຫວ່າງທີ່ເພີ່ມພູນຂຶ້ນຂອງການປະຕິຮູບ ແລະໄດ້ກາຍເປັນຝ່າຍໂປຣເຕສະແຕນທີ່ຕົກຕ່ຳ.

ເຫຼົ່າ Millerites ຜູ້ສັດຊື່ໃນເວລານັ້ນໄດ້ຮັບ “ເສື້ອຄຸມ” ແລະຖືກນຳພາເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງບໍລິສຸດທີ່ສຸດ ເພື່ອໃຫ້ງານນັ້ນສຳເລັດ ແລະກາຍເປັນຄຣິສຕຽນ Protestant ທີ່ສຸກງອມ. ໃນປີ 1863 ບັນດາຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບເສື້ອຄຸມນັ້ນ ໂດຍຄວາມບໍ່ເຊື່ອຟັງ ໄດ້ວາງເສື້ອຄຸມແຫ່ງ Protestantism ລົງ ແລະໄດ້ຮັບເອົາເສື້ອຄຸມຂອງ Laodicea. ໃນຊ່ວງເວລາສຸດທ້າຍແຫ່ງການປະທັບຕາຂອງຄົນໜຶ່ງແສນສີ່ໝື່ນສີ່ພັນ, ຊຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນສອງສິບສອງປີຫຼັງຈາກວັນທີ 11 ກັນຍາ 2001, ໃນປີ 2023, ສິງໂຕແຫ່ງເຜົ່າ Judah ກຳລັງເປີດຜະນຶກຄວາມຈິງທັງຫຼາຍທີ່ເຕີມໃຫ້ບໍລິບູນແກ່ປະຫວັດອັນຖືກປິດບັງຂອງຂໍ້ສີ່ສິບໃນ Daniel ບົດທີສິບເອັດ, ຊຶ່ງເປັນປະຫວັດຕັ້ງແຕ່ການລົ້ມສະລາຍຂອງສະຫະພາບ Soviet ໃນປີ 1989 ຈົນເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດທີ່ຈະມາເຖິງໃນໄວໆນີ້. ໃນການກະທຳນີ້ ພຣະອົງໄດ້ເປີດຜະນຶກປະຫວັດຂອງ Judaism ທີ່ເສື່ອມຖອຍ ໃຫ້ເປັນສັນຍາລັກຂອງ Protestantism ທີ່ເສື່ອມຖອຍ.

ທັງສອງສາຍຂອງຊົນຊາດທີ່ຫັນຫຼັງຈາກພຣະເຈົ້າ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນພວກຢູດາທີ່ເປັນຕົວອັກສອນ ຫຼື ຢູດາທາງວິນຍານ (ທັງສອງເປັນແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດ), ລ້ວນສິ້ນສຸດລົງທີ່ການພິຊິດເຢຣູຊາເລັມ, ສາຍທໍາອິດໃນປີ 63 ກ່ອນ ຄ.ສ., ແລະ ສາຍຫຼັງໃນກົດໝາຍວັນອາທິດທີ່ຈະມາເຖິງໃນບໍ່ຊ້າ. ທັງສອງສາຍເປັນຕົວແທນຂອງສົງຄາມທີ່ຖືກຜັກດັນໂດຍຄວາມເຊື່ອທາງສາສະໜາທີ່ຫຼົງຜິດ. ທັງສອງສາຍເປັນຕົວແທນຂອງສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານປັດຊະຍາທາງສາສະໜາຂອງກຣີຊ, ແລະ ໃນທີ່ສຸດທັງສອງສາຍກໍນໍາໄປສູ່ການທີ່ພວກຜູ້ຫັນຫຼັງຕົກຢູ່ໃຕ້ອໍານາດຂອງໂຣມ. ຂ້າພະເຈົ້າລະບຸການຮົບສາມຄັ້ງໃນຂໍ້ທີ່ສີ່ສິບວ່າເປັນຕົວແທນຂອງການລົ້ມສະລາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ 1989, ສົງຄາມຢູເຄຣນ, ແລະ ປານິອຳ ໃນເວລາຂອງກົດໝາຍວັນອາທິດ ເພື່ອຈຸດປະສົງໃນການຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງການຮົບສາມຄັ້ງນັ້ນກັບສົງຄາມໂລກທັງສາມ.

ນັບແຕ່ຂໍ້ທີສິບ ຊຶ່ງຊີ້ເຖິງການລົ້ມສະລາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ 1989 ຈົນເຖິງຍຸດທະການທີ່ Panium ໃນຂໍ້ທີສິບຫ້າ, ອຳນາດສັນຕະປາປາໄດ້ “ເສີມກຳລັງຂອງນາງໃຫ້ແຂງແຮງຂຶ້ນເພື່ອຜະລິດຜົນປະໂຫຍດແກ່ເປົ້າໝາຍຂອງນາງເອງເມື່ອເວລາທີ່ນາງຈະລົງມືໂຈມຕີມາເຖິງ.” ຂໍ້ເຫຼົ່ານີ້ບົ່ງຊີ້ສະພາບການແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທີ່ເປັນ “ບ້ວງແຮ້ວ” ຊຶ່ງອຳນາດສັນຕະປາປາໄດ້ຕຽມໄວ້ ແລະຈະບໍ່ສາມາດ “ຫຼົບໜີ” ໄດ້. ໃນການປະຈັນບານຂັ້ນສຸດທ້າຍ ຊຶ່ງຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍຍຸດທະການທີ່ Panium, ຮູບຈຳລອງຂອງສັດຮ້າຍຈະຖືກສ້າງຂຶ້ນໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ. ການກໍ່ຮ່າງຂອງຮູບຈຳລອງນັ້ນແມ່ນບົດທົດສອບຂັ້ນສຸດທ້າຍສຳລັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າໃນຍຸກສຸດທ້າຍ.

ການກໍ່ຮ່າງຂຶ້ນຂອງຮູບຈຳລອງຂອງສັດຮ້າຍ ໄດ້ຖືກສະແດງແທນໂດຍຊ່ວງເວລາທີ່ໄດ້ເຂົ້າສູ່ພັນທະສັນຍາຂອງໂຣມ. ເຂົາສັດໂປຣແຕສແຕນຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ໄດ້ກາຍເປັນບັນດາທິດາຂອງໂຣມໃນປີ 1844, ແລະຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງປະຫວັດຂອງພວກນາງ ກໍຖືກທຳຊ້ຳອີກໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງປະຫວັດຂອງພວກນາງ ເມື່ອພວກນາງຕັດສິນໃຈອີກຄັ້ງທີ່ຈະລຽນແບບມານດາຂອງພວກນາງ.

ໃນຂໍ້ຄວາມນັ້ນມີສອງກຸ່ມຂອງຜູ້ທີ່ເປັນ “ນາມມະຍົດ,” ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ “ມີແຕ່ໃນນາມເທົ່ານັ້ນ,” ຜູ້ທີ່ຫັກຫຼັງຜູ້ສັດຊື່ຂອງພຣະເຈົ້າໃຫ້ແກ່ພວກຄາໂຕລິກ. ຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງ Ellen White ກ່ຽວກັບຄຣິດຕະຈັກນາມມະຍົດ ແລະ Adventists ນາມມະຍົດ ແຕກຕ່າງຈາກສິ່ງທີ່ພວກນັ້ນແທ້ຈິງແລ້ວເປັນຕົວແທນໃນວັນສຸດທ້າຍ, ເພາະວ່າຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງນາງ “Adventist ນາມມະຍົດ” ຈະໝາຍເຖິງຄຣິດສະຕຽນຜູ້ປະກາດວ່າຕົນເຊື່ອໃນການສະເດັດກັບມາຂອງພຣະຄຣິດ. ແຕ່ພວກຜູ້ພະຍາກອນກ່າວເຖິງວັນສຸດທ້າຍຫຼາຍກວ່າວັນເວລາທີ່ພວກເຂົາມີຊີວິດຢູ່, ແລະ “Adventist ນາມມະຍົດ” ໃນວັນສຸດທ້າຍ ເປັນຕົວແທນຂອງຄຣິດຕະຈັກ Seventh-day Adventist ແຫ່ງ Laodicea, ແລະຄຣິດຕະຈັກນາມມະຍົດທັງຫຼາຍກໍຄືລູກຫຼານຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ກາຍເປັນບັນດາທິດາຂອງໂຣມໃນປີ 1844.

ຊາວແອດເວນຕິສວັນທີເຈັດຈະຊັງ “ປະຊາຊົນທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກ,” ຜູ້ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນທີ່ແທ້ຈິງຂອງພຣະເຈົ້າ ເພາະວ່າເຂົາທັງຫລາຍ “ບໍ່ສາມາດຫັກລ້າງຄວາມຈິງເລື່ອງວັນຊະບາໂຕໄດ້,” ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນຂອງວັນຊະບາໂຕແຫ່ງການພັກຂອງແຜ່ນດິນ. ຄຣິສຕະຈັກແອດເວນຕິສວັນທີເຈັດປະກາດຕົນວ່າຍຶດຖືວັນທີເຈັດເປັນວັນນະມັດສະການ, ແຕ່ໃນວາລະສຸດທ້າຍ ວັນຊະບາໂຕທີ່ເຂົາທັງຫລາຍບໍ່ສາມາດຫັກລ້າງໄດ້ນັ້ນຄື “ເຈັດເທົ່າ,” ໃນ ເລວີນິຕິ ບົດ 26, ຊຶ່ງເປັນຄວາມຈິງພື້ນຖານປະການທຳອິດທີ່ເຂົາປະຕິເສດໃນປີ 1863.

ຂໍ້ຄວາມຕອນນີ້ທີ່ພວກເຮົາກຳລັງພິຈາລະນາຢູ່ ກຳລັງຊີ້ບອກເຖິງພະລັງງານແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທີ່ກ່ຽວເນື່ອງກັບປະຫວັດສາດຊຶ່ງເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍກົດໝາຍວັນອາທິດທີ່ຈະມາເຖິງໃນໄວໆນີ້, ແຕ່ປະຫວັດສາດແຫ່ງການທົດສອບຄັ້ງສຸດທ້າຍ ຊຶ່ງຕິດຕາມຫຼັງກົດໝາຍວັນອາທິດນັ້ນ ຈະສຳເລັດຂຶ້ນກ່ອນພາຍໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ. ໃນເວລາຂອງກົດໝາຍວັນອາທິດ ສະຫະລັດອາເມລິກາຈະບັງຄັບໃຫ້ທົ່ວໂລກສ້າງຮູບຈຳລອງແກ່ສັດຮ້າຍ, ແຕ່ກ່ອນທີ່ພວກເຂົາຈະບັນລຸວຽກງານນັ້ນ ພວກເຂົາຈະໄດ້ສ້າງຮູບຈຳລອງແກ່ສັດຮ້າຍຂຶ້ນແລ້ວພາຍໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ.

ການທົດສອບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ສຳລັບປະຊາຊົນຂອງພຣະເຈົ້າ ເກີດຂຶ້ນກ່ອນກົດໝາຍວັນອາທິດ, ເພາະວ່າໃນເວລາກົດໝາຍວັນອາທິດ ເວລາແຫ່ງການທົດລອງຈະປິດລົງສຳລັບຊາວແອັດເວັນຕິສຕ໌ວັນທີເຈັດ. ການທົດສອບນີ້ຖືກສະແດງໄວ້ໃນຮູບຂອງການກໍ່ຕັ້ງຮູບສັດຮ້າຍ, ແລະຮູບສັດຮ້າຍນັ້ນຄືການປະສົມປະສານລະຫວ່າງສາສະໜາຈັກກັບລັດ, ໂດຍທີ່ສາສະໜາຈັກເປັນຝ່າຍຄວບຄຸມຄວາມສຳພັນນັ້ນ. ເໝືອນດັ່ງທີ່ພວກໂປຣເທສແຕນໄດ້ກາຍເປັນບຸດສາວຂອງໂຣມໃນປີ 1844, ແລະບຸດສາວກໍເປັນພາບລັກຂອງມານດາຂອງນາງ, ພວກໂປຣເທສແຕນຜູ້ຫຼົງຫຼັງຈະກະທຳກິດຈະການທີ່ຂະໜານກັນໃນວາລະສຸດທ້າຍ, ເພາະພຣະເຢຊູຊົງໃຊ້ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສິ່ງໜຶ່ງເພື່ອສະແດງຈຸດຈົບຂອງສິ່ງນັ້ນຢູ່ສະເໝີ.

ປະຫວັດສາດທີ່ຖືກແທນໂດຍ “ພັນທະສັນຍາ” ໃນຂໍ້ທີ່ຊາວສາມ ຂອງພຣະທຳດານີເອນ ບົດທີ່ສິບເອັດ ໄດ້ແທນປະຊາຊົນທີ່ປະກາດຕົນແຕ່ໄດ້ກາຍອອກຈາກຄວາມເຊື່ອ ແຫ່ງແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດ ທີ່ເອື້ອມອອກໄປເພື່ອສ້າງສະຫະພັນກັບໂຣມ. ຊ່ວງປີ 161 ກ່ອນ ຄ.ສ. ຫາ 158 ກ່ອນ ຄ.ສ. ແທນການກໍ່ຕົວຂອງຮູບຈຳລອງຂອງສັດຮ້າຍ ຊຶ່ງໄປສູ່ຈຸດສຸດຍອດໃນກົດໝາຍວັນອາທິດ.

ພວກເຮົາຈະສືບຕໍ່ການສຶກສານີ້ໃນບົດຄວາມຖັດໄປ.