ພຣະທຳດານີເອນ - ເລກທີ ສີ່ສິບເຈັດ

ເມື່ອເຂົານ້ອຍຂອງໂຣມຖືກນໍາສະເໜີໄວ້ໃນຂໍ້ເກົ້າເຖິງສິບສອງຂອງດານີເອນ ບົດທີ 8, ມັນເປັນສັນຍາລັກທີ່ຖືກບິດເບືອນ ເພາະມັນເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງການແຕ່ງກາຍຂ້າມເພດ, ຜູ້ແຕ່ງກາຍສະຫຼັບໄປມາລະຫວ່າງເພດຊາຍແລະເພດຍິງ. ສິ່ງນີ້ສອດຄ່ອງກັບຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງພວກມິນເລີໄຣຕ໌ວ່າ ໂຣມຖືກນໍາສະເໜີໂດຍສອງຂັ້ນຕອນ, ຂັ້ນຕອນທໍາອິດແມ່ນລັດການຂອງໂຣມ ແລະຂັ້ນຕອນທີສອງແມ່ນສາສນາຈັກການຂອງໂຣມ, ແຕ່ໃນການສະຫຼັບໄປມາຂອງເພດໃນຂໍ້ພຣະຄໍາເຫຼົ່ານັ້ນ ເຂົານ້ອຍນັ້ນຢູ່ນອກລໍາດັບທາງປະຫວັດສາດແລະຄໍາພະຍາກອນ (ຖືກບິດເບືອນ). ແຕ່ລະຂໍ້ໃນສີ່ຂໍ້ນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນຕົວແທນປະຫວັດສາດທີ່ກ່ຽວໂດຍກົງກັບບໍລິຫານລັດຂອງໂຣມ ຫຼື ບໍລິຫານສາສນາຈັກຂອງໂຣມ. ໂຣມນອກຮີດໄດ້ຂົ່ມເຫັງທຸກຄົນທີ່ຕໍ່ຕ້ານອໍານາດຈັກກະພັດຂອງຕົນ, ແຕ່ການຂົ່ມເຫັງຂອງໂຣມສັນຕະປາປາ (ເພດຍິງ) ໃນຂໍ້ສິບນັ້ນ ໄດ້ມຸ່ງໂດຍສະເພາະໄປຍັງສະຫວັນ.

ໃນຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງພວກ Millerite ທີ່ວ່າ ໂຣມແມ່ນອານາຈັກທີສີ່ ແລະເປັນອານາຈັກສຸດທ້າຍ ການແກວ່ງໄກວໄປມາຈາກລັດໄປສູ່ຄຣິສຕະຈັກ ແລ້ວກັບຈາກຄຣິສຕະຈັກໄປສູ່ລັດອີກຄັ້ງ ຄົງຈະບໍ່ເປັນຂໍ້ກັງວົນແກ່ພວກເຂົາ. ພວກເຂົາໄດ້ເຫັນການປະສົມຂອງເຫຼັກແລະດິນໜຽວຢູ່ທີ່ຕີນໃນພຣະທຳດານີເອນ ບົດທີ 2 ແລະເຂົ້າໃຈມັນພຽງແຕ່ວ່າເປັນສອງໄລຍະຂອງໂຣມ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມກັງວົນທີ່ຈະກຳນົດລຳດັບທາງປະຫວັດສາດອັນຈຳເພາະຂອງອານາຈັກທີສີ່ ແລະອານາຈັກທີຫ້າ. ພວກເຂົາເຂົ້າໃຈເຊັ່ນດຽວກັນໃນບົດທີ 7 ບ່ອນທີ່ເຂົານ້ອຍທີ່ກ່າວຄຳໃຫຍ່ໂຕຕໍ່ຕ້ານອົງຜູ້ສູງສຸດ ໄດ້ມີສາມເຂົາຖືກຖອນອອກຈາກສິບເຂົາເດີມຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງໂຣມ. ແມ່ນແຕ່ຖ້າ Miller ໄດ້ຮັບຮູ້ເຖິງການແກວ່ງໄກວຂອງເພດໄວຍາກອນໃນຂໍ້ 9 ຫາ 12 ກໍຕາມ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະບໍ່ມີນ້ຳໜັກສຳຄັນຕໍ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງເຂົາທີ່ວ່າອານາຈັກທີສີ່ແມ່ນໂຣມ. ໃນຄວາມເຂົ້າໃຈແບບ Millerite ອານາຈັກທີສີ່ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 1798 ແລະເຫດການພະຍາກອນຖັດໄປກໍຄື ການເສດັດມາຄັ້ງທີສອງຂອງພຣະຄຣິດ.

ເຂົາສັດເພດຍິງນັ້ນຊີ້ບອກເຖິງຜູ້ຍິງຜູ້ທີ່ກໍ່ການຜິດປະເວນີທາງວິນຍານກັບເຂົາສັດເພດຊາຍ ແລະໄດ້ຖືກນໍາສະແດງໄວ້ໃນຂໍ້ທີສິບ ແລະຂໍ້ທີສິບສອງ.

ການຂົ່ມເຫັງຂອງອຳນາດສັນຕະປາປາໄດ້ຖືກມຸ່ງໄປຕໍ່ຄຣິດສະຕຽນ (ພົນໂຍທາແຫ່ງສະຫວັນ), ແລະໃນຂໍ້ທີສິບສອງ ໂຣມແຫ່ງສັນຕະປາປາ (ເພດຍິງ) ໄດ້ຮັບອຳນາດໃຫ້ບັນລຸກິດການຂ້າຟັນຂອງນາງ ຜ່ານການລ່ວງລະເມີດແຫ່ງການຫລິ້ນຊູ້ກັບບັນດາກະສັດແຫ່ງເອີຣົບ.

“ກອງທັບ” ໃນຂໍ້ພຣະຄຳນີ້ເປັນຕົວແທນຂອງອຳນາດທາງທະຫານທີ່ໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ແກ່ອຳນາດສັນຕະປາປາ “ຕໍ່ຕ້ານການຖວາຍປະຈຳວັນ.” ຄຳວ່າ “ຕໍ່ຕ້ານ” ຫມາຍເຖິງ “ຈາກ”. ຈາກບັນດາກະສັດນອກສາສະໜາໃນຢູໂຣບ (ໂຣມນອກສາສະໜາ) ຊຶ່ງຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍ “ການຖວາຍປະຈຳວັນ,” ການສະໜັບສະໜູນທາງທະຫານ (“ກອງທັບ” ໜຶ່ງ) ໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ແກ່ອຳນາດສັນຕະປາປາ “ເນື່ອງດ້ວຍການລະເມີດ.” ການປະສົມປະສານລະຫວ່າງຄຣິດຕະຈັກແລະລັດ ໂດຍທີ່ຄຣິດຕະຈັກເປັນຝ່າຍຄວບຄຸມຄວາມສຳພັນນັ້ນ ຄື “ການລະເມີດ.” ເຫຼົ້າແຫ່ງການລະເມີດນັ້ນ ຄື ເລືອດຂອງຄຣິດສະຕຽນ. ເມື່ອອຳນາດສັນຕະປາປາໄດ້ຄວບຄຸມກອງທັບທັງຫຼາຍຂອງໂຣມນອກສາສະໜາແລ້ວ, ໂຣມຂອງສັນຕະປາປາ (“ມັນ”) “ໄດ້ໂຍນຄວາມຈິງລົງສູ່ພື້ນດິນ; ແລະມັນໄດ້ປະຕິບັດ, ແລະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ.”

ໃນພຣະຄຳພີດານີເອນ ບົດທີສິບເອັດ ຂໍ້ທີສາມສິບເອັດ, ການມອບກອງທັບໃຫ້ແກ່ໂຣມແຫ່ງສັນຕະປາປາກໍໄດ້ຖືກສະແດງໄວ້ເຊັ່ນກັນ:

ຂໍ້ພຣະຄໍານີ້ກໍາລັງຊີ້ບອກເຖິງການປ່ຽນຜ່ານທາງປະຫວັດສາດຈາກໂຣມນອກສາສະໜາມາສູ່ໂຣມສັນຕະປາປາ. ໃນຂໍ້ພຣະຄໍານັ້ນ “ແຂນ” ໝາຍເຖິງບັນດາກະສັດແຫ່ງເອີຣົບຜູ້ທີ່ເລີ່ມລຸກຂຶ້ນສະໜັບສະໜູນອໍານາດສັນຕະປາປາ ໂດຍເລີ່ມຈາກຄລອວິສ, ກະສັດແຫ່ງຊາວແຟຣງກ໌ (ຝຣັ່ງ), ໃນປີ 496. “ແຂນ” ນັ້ນຍັງໄດ້ເຮັດໃຫ້ “ສະຖານບໍລິສຸດແຫ່ງກໍາລັງ” (ນະຄອນໂຣມ) ເປື້ອນເປິ ໂດຍຜ່ານສົງຄາມຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງນັບແຕ່ສັດຕະວັດທີສີ່ເປັນຕົ້ນມາຈົນເຖິງປີ 538. “ແຂນ” ນັ້ນຍັງໄດ້ກໍາຈັດການຕໍ່ຕ້ານຂອງພວກນອກສາສະໜາຕໍ່ການຜຸດຂຶ້ນຂອງອໍານາດສັນຕະປາປາ, ແລະໃນປີ 508, ການຕໍ່ຕ້ານຂອງພວກນອກສາສະໜາກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ.

ຄຳທີ່ແປວ່າ “ເອົາອອກໄປ” ແມ່ນຄຳພາສາເຮັບຣິວ “sur” ແລະມີຄວາມໝາຍວ່າ “ເອົາອອກ”. “ແຂນທັງຫຼາຍ” ໄດ້ຕັ້ງ “ສິ່ງອັນເປັນທີ່ໜ້າກຽດຊັງຊຶ່ງກະທຳໃຫ້ເກີດຄວາມຮ້າງເປົ່າ” (ອຳນາດສັນຕະປາປາ) ໄວ້ເທິງບັນລັງຂອງແຜ່ນດິນໂລກໃນປີ 538. ເມື່ອດານີເອນ ບົດທີ່ແປດ ຂໍ້ທີ່ສິບສອງ ລະບຸວ່າ “ກອງທັບໜຶ່ງ” ໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ແກ່ເຂົານ້ອຍເພດຍິງນັ້ນ, ມັນກໍສອດຄ່ອງກັບພະຍານໃນຂໍ້ທີ່ສາມສິບເອັດຂອງບົດທີ່ສິບເອັດ. ພຣະທຳພຣະນິມິດກໍໃຫ້ພະຍານແກ່ຄວາມຈິງດຽວກັນນີ້ໃນບົດທີ່ສິບສາມ.

ນາງ ໄວທ໌ ໄດ້ລະບຸໂດຍກົງວ່າ ສັດຮ້າຍໃນຂໍ້ທີສອງແມ່ນສັນຕະປາປາ, ແລະວ່າ ມັງກອນໃນຂໍ້ນັ້ນແມ່ນໂຣມນອກສາສະໜາ. ໂຣມນອກສາສະໜາໄດ້ມອບສາມສິ່ງໃຫ້ແກ່ສັນຕະປາປາ; “ອຳນາດຂອງມັນ, ແລະບັນລັງຂອງມັນ, ແລະອຳນາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່.”

ອຳນາດທາງທະຫານໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ໂດຍໂຣມັນນອກຮີດ ເລີ່ມຕົ້ນກັບ Clovis ໃນປີ 496. “ບັນລັງ” ທີ່ໃຊ້ສຳລັບປົກຄອງນັ້ນ ໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ແກ່ລະບົບສັນຕະປາປາໃນປີ 330, ເມື່ອຈັກກະພັດ Constantine ໄດ້ຍ້າຍນະຄອນຫຼວງຂອງຕົນໄປຍັງ Constantinople, ໂດຍປະໄວ້ນະຄອນຫຼວງເກົ່າຂອງຕົນຄື ນະຄອນ Rome ໃຫ້ຢູ່ໃນການຄວບຄຸມຂອງສາສນະຈັກສັນຕະປາປາ. ໃນປີ 533, ຈັກກະພັດ Justinian ໄດ້ປະກາດກຳນົດວ່າ ພະສັນຕະປາປາແມ່ນປະມຸກຂອງສາສນະຈັກ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂພວກນອກຮີດ, ໂອນ “ອຳນາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່” ຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ພະສັນຕະປາປາແຫ່ງ Rome. ຂໍ້ທີສິບສອງຂອງດານີເອນ ບົດທີແປດ ໄດ້ຊີ້ບອກເວລາທີ່ “ກອງທັບ” ຖືກມອບໃຫ້, ແລະຄວາມຈິງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນນັ້ນໄດ້ຮັບການເປັນພະຍານໂດຍພະຍານຫຼາຍປະການ. ນັບແຕ່ຈຸດເວລານັ້ນເປັນຕົ້ນມາ (ເລີ່ມໃນປີ 496), ລະບົບສັນຕະປາປາ “ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ.”

ມັນຈະຍັງຄົງ “ປະຕິບັດ” ແລະ “ຈະເລີນ” ຕໍ່ໄປ ຈົນກວ່າວາລະແຫ່ງຄວາມພິໂລດຕໍ່ອານາຈັກຝ່າຍເໜືອຂອງອິດສະຣາເອນຈະສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 1798 ແລະອໍານາດສັນຕະປາປາໄດ້ຮັບບາດແຜເຖິງຕາຍຂອງມັນ.

ຂໍ້ທີ່ເກົ້າຂອງບົດທີ່ແປດ ອະທິບາຍເຖິງໂຣມຝ່າຍຊາຍ (ໂຣມນອກສາສະໜາ), ແລະເປັນຕົວແທນແຫ່ງຂະບວນການພິຊິດສາມຂັ້ນຕອນທີ່ໂຣມນອກສາສະໜາໄດ້ບັນລຸ, ແລະຊຶ່ງເປັນແບບຢ່າງລ່ວງໜ້າຂອງສາມເຂດພູມສາດທີ່ຈະຕ້ອງຖືກພິຊິດເພື່ອໃຫ້ໂຣມສັນຕະປາປາຈະຖືກສະຖາປະນາຂຶ້ນເທິງບັນລັງແຫ່ງໂລກ ດັ່ງທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍເຂົາສາມອັນທີ່ຖືກຖອນອອກໃນບົດທີ່ເຈັດ. ການພິຊິດສາມຂັ້ນຕອນສອງປະການນັ້ນຂອງໂຣມນອກສາສະໜາແລະໂຣມສັນຕະປາປາ ໄດ້ເປັນຕົວແທນຂອງອຸປະສັກທາງພູມສາດສາມປະການຂອງໂຣມສະໄໝໃໝ່ ໃນຂໍ້ທີ່ສີ່ສິບຫາສິບສາມແຫ່ງດານີເອນ 11. ຕໍ່ມາໃນບົດທີ່ແປດ ຂໍ້ທີ່ສິບເອັດ, ເຂົານ້ອຍຝ່າຍຊາຍ (ໂຣມນອກສາສະໜາ) ຖືກສະແດງອີກຄັ້ງ. ໃນຂໍ້ນັ້ນ, ຕັກກະອັນບໍລິສຸດມີຄວາມແນ່ນອນຖືກຕ້ອງຢ່າງຍິ່ງ ຈົນຄົນເຍາະເຍີ້ຍຜູ້ປົກຄອງເຢຣູຊາເລັມຈຳຕ້ອງນຳເອົາຄຳຕົວະທາງທິດສະດີສາດຫຼາຍປະການເຂົ້າມາ ເພື່ອກໍ່ຕັ້ງຮາກຖານປອມຂອງພວກເຂົາ.

ເມື່ອພວກເຮົາເລີ່ມຕົ້ນພິຈາລະນາຫຼຽນ ແລະ ເພັດພອຍປອມທີ່ໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າມາສູ່ອັດເວນຕິສຶມນັບແຕ່ປີ 1863 ເປັນຕົ້ນມາ, ຄວນສັງເກດວ່າ ມີສອງຂົງເຂດຫຼັກແຫ່ງຄວາມຊ່ຽວຊານທາງທິດສະດີສາດທີ່ຖືກອ້າງວ່າມີ ຊຶ່ງອັດເວນຕິສຶມໄດ້ອວດອ້າງເປັນພື້ນຖານໃນການຄ້ຳຈູນຄຳສອນຂອງໂປຣແຕສແຕນທີ່ຫຼົງທາງ ແລະ ຂອງຄາໂຕລິກ. ຂໍ້ອ້າງທີ່ນັກທິດສະດີສາດສະໄໝໃໝ່ຂອງອັດເວນຕິສຶມໄດ້ຍົກຂຶ້ນມາ ຄື ພວກເຂົາເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານທາງປະຫວັດສາດພຣະຄຳພີ, ຫຼືບໍ່ກໍເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານທາງພາສາຂອງພຣະຄຳພີ. ການນຳໃຊ້ຂໍ້ພຣະຄຳພີນັ້ນຂອງພວກເຂົາ ເຜີຍໃຫ້ເຫັນວ່າພຣະດຳລັດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນໄດ້ກາຍເປັນເໝືອນໜັງສືທີ່ຖືກປະທັບຕາໄວ້ແກ່ພວກເຂົາ, ແລະຍັງເຜີຍອີກວ່າ ການອ້າງວ່າເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານພາສາພຣະຄຳພີນັ້ນ ແທ້ຈິງແລ້ວເປັນພຽງການປາກົດຕົວໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ຂອງຟາຣິສາຍເທົ່ານັ້ນ.

ປະການທຳອິດ ຄືການບໍ່ໃສ່ໃຈຕໍ່ການສະຫຼັບເພດຂອງ “ເຂົານ້ອຍ” ໃນຂໍ້ເກົ້າເຖິງສິບສອງ. ຖ້າພວກເຂົາເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນພາສາເຮັບເຣີຢ່າງແທ້ຈິງ, ພວກເຂົາກໍຈະບໍ່ປະຕິເສດ ຫຼື ບັນທອນຄວາມຈິງທີ່ວ່າ ດານີເອນໄດ້ໃຊ້ການສະຫຼັບເພດໃນຂໍ້ເຫຼົ່ານັ້ນໂດຍຕັ້ງໃຈ. “ເຂົານ້ອຍ” ຖືກນຳສະເໜີທັງໃນເພດຊາຍແລະເພດຍິງ, ແລະເພດເຫຼົ່ານັ້ນສະຫຼັບໄປສະຫຼັບມາຕະຫຼອດຂໍ້ພຣະຄຳ. ນັກເທວະວິທະຍາພະຍາຍາມປົກຄຸມຂໍ້ເທັດຈິງນີ້ດ້ວຍສິ່ງໄຮ້ສາລະແລະເຫຼຽນປອມ, ເພາະມັນຊີ້ບອກຢ່າງແຈ້ງວ່າ ຂໍ້ສິບເອັດກຳລັງຊີ້ເຖິງໂຣມນອກຮີດ ບໍ່ແມ່ນໂຣມສັນຕະປາປາ. ແນ່ນອນວ່າ ພວກເຂົາຍືນຢັນວ່າ “ເຂົານ້ອຍ” ໃນຂໍ້ສິບເອັດແມ່ນສັນຕະປາປາ, ໃນຂະນະທີ່ແທ້ຈິງແລ້ວມັນແມ່ນໂຣມນອກຮີດ.

ເມື່ອຍອມຮັບແລ້ວວ່າ ໃນສີ່ຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ກ່າວເຖິງເຂົານ້ອຍນັ້ນ ສອງຂໍ້ເປັນພາສາເພດຊາຍ ແລະ ອີກສອງຂໍ້ເປັນພາສາເພດຍິງ, ແລ້ວກໍເປັນເລື່ອງງ່າຍທີ່ຈະນຳເອົາຄວາມຈິງຕາມພຣະຄຳພີເຂົ້າມາປະກອບວ່າ ໃນຄຳພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄຳພີ ແມ່ຍິງເປັນຕົວແທນຂອງຄຣິດຕະຈັກ ແລະ ຜູ້ຊາຍເປັນຕົວແທນຂອງລັດ. ການຮູ້ເຊັ່ນນີ້ເຮັດໃຫ້ທຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະເຫັນ ສາມາດເຫັນໄດ້ວ່າ ເຂົານ້ອຍໃນຂໍ້ທີສິບເອັດນັ້ນ ແມ່ນໂຣມັນເພດຊາຍ (ໂຣມັນນອກຮີດ), ບໍ່ແມ່ນໂຣມັນເພດຍິງ (ໂຣມັນສັນຕະປາປາ).

ດັ່ງນັ້ນ ຂໍ້ພຣະຄຳນີ້ຈຶ່ງເຂົ້າໃຈໄດ້ວ່າ ສອນວ່າ ໂຣມນອກສາສະໜາ (ເຂົາ) ໄດ້ຍົກຕົນຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ເຈົ້ານາຍແຫ່ງກອງທັບ, ດັ່ງທີ່ໂຣມນອກສາສະໜາໄດ້ກະທຳເມື່ອມັນໄດ້ນຳເຈົ້ານາຍແຫ່ງກອງທັບໄປໄວ້ເທິງກາງແຂນແຫ່ງການວາຣີ. ບໍ່ພຽງແຕ່ໂຣມນອກສາສະໜາໄດ້ຍົກຕົນຂຶ້ນຕໍ່ຕ້ານພຣະຄຣິດທີ່ກາງແຂນເທົ່ານັ້ນ, ຂໍ້ພຣະຄຳນີ້ຍັງກ່າວຕໍ່ໄປອີກວ່າ ໂດຍມັນ (ໂຣມນອກສາສະໜາ) “ການຖວາຍບູຊາປະຈຳວັນໄດ້ຖືກຍົກເລີກໄປ.”

ໃນພຣະທຳດານີເອນ ມີຄຳພາສາເຮັບເຣີສອງຄຳທີ່ທັງສອງຖືກແປວ່າ “ເອົາອອກໄປ.” ຄຳເຫຼົ່ານັ້ນຄື “sur” ແລະ “rum”. ທັງສອງຄຳນີ້ຖືກໃຊ້ໃນພິທີບໍລິການແຫ່ງສະຖານບໍລິສຸດ. Sur ໝາຍເຖິງການເອົາອອກໄປ ຫຼື ການຍ້າຍອອກ, ແລະເມື່ອຂີ້ເທົ່າຈາກແທ່ນບູຊາໃນສະຖານບໍລິສຸດຖືກຍ້າຍອອກ, ຄຳທີ່ໃຊ້ເພື່ອພັນລະນາການນຳຂີ້ເທົ່າອອກນັ້ນຄື “sur”. ຄຳວ່າ “rum” ໝາຍເຖິງການຍົກຂຶ້ນ ແລະ ການຍົກຍ້ອງ, ແລະເມື່ອປະໂລຫິດໃນສະຖານບໍລິສຸດຕ້ອງຍົກເຄື່ອງບູຊາແບບໂບກຂຶ້ນ, ລາວຕ້ອງ “rum” (ຍົກຂຶ້ນ) ເຄື່ອງບູຊານັ້ນ. ໃນຂໍ້ທີສິບເອັດ, ໂຣມນອກສາສະໜາ (“the daily”) ຈະ “rum” (ເອົາອອກໄປ) ລັດທິນອກສາສະໜາໂດຍການຍົກຂຶ້ນ ແລະ ຍົກຍ້ອງສາສະໜາຂອງລັດທິນອກສາສະໜາ.

ໂຣມນອກສາສະໜາຈະຍົກຂຶ້ນແລະເຊີດຊູສາສະໜານອກສາສະໜາ. ນັກເທວະວິທະຍາອາດເວນຕິດທີ່ອ້າງວ່າຕົນມີຄວາມຊ່ຽວຊານໃນພາສາພຣະຄຳພີ ເລືອກທີ່ຈະປະຕິບັດຕໍ່ການປາກົດຂຶ້ນທຸກຄັ້ງຂອງຄຳວ່າ “take away” ໃນພຣະທຳດານີເອນວ່າໝາຍເຖິງ “remove”. ພວກເຂົາບໍ່ຍອມຮັບຮູ້ການຂຽນຂອງດານີເອນທີ່ແຕກຕ່າງແລະແມ່ນຍຳຢ່າງຈົງໃຈ, ແລະດ້ວຍເຫດນັ້ນຈຶ່ງວາງຕົນເອງໄວ້ເໜືອສາດສະດາດານີເອນ.

ນັກເທວະວິທະຍາທີ່ອ້າງວ່າເຂົາເຂົ້າໃຈພາສາໃນພຣະຄຳພີ ໄດ້ນຳສະເໜີຂໍ້ໂຕ້ແຍ້ງເພື່ອຫາເຫດຜົນຮອງຮັບວ່າ ເມື່ອດານີເອນໃຊ້ຄຳສອງຄຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ລາວຕັ້ງໃຈໃຫ້ໝາຍເຖິງສິ່ງດຽວກັນ. ພວກເຂົານຳສະເໜີການສຶກສາຄຳສັບອັນຍືດຍາວແລະນ່າເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄ້ຳຈຸນຄຳອ້າງອັນເທັດຂອງຕົນ. ນັກເທວະວິທະຍາທີ່ອ້າງວ່າເຂົາເຂົ້າໃຈປະຫວັດສາດໃນພຣະຄຳພີ ໂຕ້ວ່າການນຳໄປໃຊ້ຢ່າງຜິດພາດນັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ເທິງການຮັບຮູ້ວ່າໃນຊ່ວງເວລາຕ່າງໆ ຂອງປະຫວັດສາດ ຄຳດຽວກັນອາດຈະມີຄວາມໝາຍແຕກຕ່າງກັນ; ແລະດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອດານີເອນໃຊ້ຄຳສອງຄຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ມີແຕ່ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານປະຫວັດສາດເທົ່ານັ້ນທີ່ຈະສາມາດຊີ້ບອກໄດ້ວ່າ ດານີເອນໝາຍເຖິງຫຍັງແທ້ໆ. ເປັນສິ່ງສຳຄັນທີ່ຈະຈຳແນກວິທີການອັນເທັດສອງປະການນີ້ ເພາະວ່າພວກມັນຖືກນຳໃຊ້ຢູ່ເລື້ອຍໆໂດຍນັກເທວະວິທະຍາຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມຫຼີກໜີຈາກລະບຽບວິທີ “line upon line.”

ຄຳທີ່ຖືກແປວ່າ “ຖືກເອົາອອກໄປ” ໃນຂໍ້ພຣະຄຳນີ້ ຫມາຍເຖິງ “ຍົກຂຶ້ນ ແລະ ເຊີດຊູ”. ມັນບໍ່ໄດ້ຫມາຍເຖິງການກຳຈັດອອກ. ຂໍ້ເທັດຈິງນີ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນ ແລະ ຄວາມຂັດແຍ້ງແກ່ນັກທິດສະດີສາດແອັດເວັນຕິດ, ເພາະຂໍ້ຕັ້ງຕົ້ນຂອງເຂົາບໍ່ອາດຄົງຢູ່ໄດ້ເມື່ອຖືກກວດສອບຢ່າງງ່າຍໆຕາມຂໍ້ພຣະຄຳນັ້ນ, ເມື່ອນຳເອົາຄຳນິຍາມທີ່ແທ້ຈິງຂອງຄຳທີ່ດານີເອນໄດ້ໃຊ້ມາປະຍຸກຕໍ່ຂໍ້ພຣະຄຳນັ້ນ. ພວກເຂົາໂຕ້ຖຽງວ່າ ເຂົານ້ອຍໃນຂໍ້ພຣະຄຳນັ້ນແມ່ນ ໂຣມັນກາໂຕລິກພາຍໃຕ້ອຳນາດສັນຕະປາປາ, ແລະ ດັ່ງນັ້ນ ຂໍ້ພຣະຄຳນັ້ນຈະອ່ານໄດ້ວ່າ “ໂດຍເຂົາ” (ໂຣມພາຍໃຕ້ອຳນາດສັນຕະປາປາ) “ສິ່ງທີ່ຕໍ່ເນື່ອງປະຈຳວັນ ຖືກຍົກຂຶ້ນແລະເຊີດຊູ.”

ແນ່ນອນວ່າ ພວກເຂົາບໍ່ເຫັນວ່າເປັນບັນຫາໃນການລວມເອົາຄໍາທີ່ເພີ່ມເຂົ້າມາ ຊຶ່ງຊິດສະເຕີ ໄວທ໌ ໄດ້ກ່າວຢ່າງຊັດເຈນໂດຍກົງວ່າ ເປັນຄໍາທີ່ມະນຸດເພີ່ມເຂົ້າມາຕາມປັນຍາຂອງມະນຸດ ແລະ ບໍ່ໃຊ້ໄດ້ກັບຕົວບົດນັ້ນ.

ພວກເຂົາລະບຸວ່າ “ສິ່ງທີ່ດຳເນີນຢູ່ເປັນນິດ” ແມ່ນພຣະກິດການໃນພຣະວິຫານບໍຣິສຸດຂອງພຣະຄຣິດ, ດັ່ງນັ້ນ “ການຖວາຍບູຊາເປັນນິດ” ຈຶ່ງຄ້ຳຈູນແນວຄິດທີ່ວ່າ “ສິ່ງທີ່ດຳເນີນຢູ່ເປັນນິດ” ແມ່ນພຣະກິດແຫ່ງການຖວາຍບູຊາຂອງພຣະຄຣິດໃນພຣະວິຫານບໍຣິສຸດເທິງສະຫວັນ. ແຕ່ການດົນໃຈຈາກພຣະເຈົ້າລະບຸວ່າ ຄຳວ່າ “ການຖວາຍບູຊາ” “ບໍ່ໄດ້ເປັນສ່ວນຂອງຕົວບົດ”.

ເມື່ອພວກຄົນເມົາແຫ່ງເອຟຣາອິມລະບຸ “ການຖວາຍບູຊາປະຈໍາວັນ” ວ່າເປັນພຣະລາຊກິດໃນພຣະວິຫານຂອງພຣະຄຣິດ, ຂໍ້ພຣະຄໍານັ້ນກໍຈະອ່ານວ່າ, “ໂດຍມັນ” (ໂຣມຂອງສັນຕະປາປາ) “ການຖວາຍບູຊາປະຈໍາວັນຖືກເອົາໄປ,” ຫຼືມັນຈະອ່ານວ່າ, “ໂດຍອໍານາດຂອງສັນຕະປາປາ, ພຣະລາຊກິດໃນພຣະວິຫານຂອງພຣະຄຣິດຖືກເອົາໄປ.” ແທ້ຈິງແລ້ວ ພວກເຂົາສັ່ງສອນຄວາມບໍ່ຈິງນີ້. ພວກເຂົາຍືນກະຕືລືລົ້ນວ່າ ຜ່ານຄວາມມືດມົນແຫ່ງການປົກຄອງຂອງສັນຕະປາປາ, ຄວາມເຂົ້າໃຈອັນແທ້ຈິງກ່ຽວກັບພຣະລາຊກິດໃນພຣະວິຫານຂອງພຣະຄຣິດໄດ້ຖືກລຶບອອກໄປຈາກຈິດໃຈຂອງມະນຸດ.

ແຕ່ຄໍາທີ່ຖືກແປວ່າ “ເອົາອອກໄປ” ນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງການຖອນອອກ ແຕ່ໝາຍເຖິງການຍົກຂຶ້ນ ແລະ ການເຊີດຊູ. ຖ້າບັນດາຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ອ້າງວ່າຮູ້ພາສາພຣະຄໍາພີ ຈະນໍາຄວາມໝາຍຂອງຄໍາພາສາເຮັບເຣີ “rum” ມາໃຊ້ກັບຂໍ້ຄວາມນັ້ນຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຄໍາແປຂອງພວກເຂົາກໍຈໍາເປັນຕ້ອງກ່າວວ່າ, “ໂດຍອໍານາດຂອງສັນຕະປາປາ ພັນທະກິດໃນສະຖານນະມັດສະການຂອງພຣະຄຣິດໄດ້ຖືກຍົກຂຶ້ນ ແລະ ເຊີດຊູ.” ອໍານາດສັນຕະປາປາເຄີຍຍົກຂຶ້ນ ແລະ ເຊີດຊູພຣະຄຣິດເມື່ອໃດ?

ພວກເຂົາພະຍາຍາມບັງຄັບນຳເອົາຄວາມໝາຍຂອງຄຳພາສາເຮັບເຣີ “sur” ໄປກຳນົດໃຫ້ແກ່ຄຳພາສາເຮັບເຣີ “rum.” ດານີເອນໃຊ້ຄຳວ່າ “sur,” ຊຶ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ ຍົກອອກ ຫຼື ເອົາອອກ, ໃນຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບ “the daily” ໃນອີກສອງຂໍ້ພຣະຄຳພີ, ແຕ່ໃນຂໍ້ທີສິບເອັດ ດານີເອນໄດ້ເລືອກໃຊ້ຄຳວ່າ “rum” ທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ ຍົກຂຶ້ນ ແລະ ເຊີດຊູ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຊຸດນິທານອັນເຫຼວໄຫຼກ່ຽວກັບຂໍ້ພຣະຄຳພີນີ້ເປັນຄວາມໂງ່ເຂລາເນື່ອງຈາກການບິດເບືອນຄວາມໝາຍຂອງຄຳທີ່ຖືກແປວ່າ “take away,” ແຕ່ຍັງບໍ່ເຄີຍມີເວລາໃດເລີຍທີ່ພັນທະກິດໃນສະຖານບໍລິສຸດຂອງພຣະຄຣິດຖືກເອົາອອກຈາກມະນຸດໃນທາງໃດໜຶ່ງ.

ການອ້າງວ່າ—ດັ່ງທີ່ນັກເທວະວິທະຍາຂອງອັດເວນຕິສ໌ກະທຳ ໃນຄວາມພະຍາຍາມຈະຄ້ຳຈູນການນຳຂໍ້ພຣະຄຳພີນັ້ນໄປໃຊ້ຢ່າງຜິດພາດຂອງພວກເຂົາ—ວ່າເຄີຍມີຊ່ວງເວລາໜຶ່ງທີ່ສັນຕະປາປາໄດ້ໃຊ້ອຳນາດບາງປະເພດເພື່ອຍົກເລີກການທູນຂໍຂອງພຣະຄຣິດໃນພຣະວິຫານນັ້ນ ເປັນເລື່ອງໄຮ້ເຫດຜົນຢ່າງສິ້ນເຊີງ!

ແຕ່ນັກເທວະວິທະຍາທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ສອນວ່າ ຂໍ້ພຣະຄຳນັ້ນຊີ້ບອກວ່າລະບົບສັນຕະປາປາໄດ້ຍົກຂຶ້ນແລະຍົກຍ້ອງພັນທະກິດການປະກອບພຣະລາຊະກິດໃນສະຖານບໍລິສຸດຂອງພຣະຄຣິດ. ພວກເຂົາຫຼີກເວັ້ນຄວາມໝາຍແຫ່ງຖ້ອຍຄຳຂອງດານີເອນ ແລະຄຳແນະນຳອັນດົນໃຈຂອງ Ellen White ເພື່ອສອນຕາມທີ່ພວກເຂົາເລືອກຈະສອນ ໂດຍບໍ່ຄຳນຶງເຖິງຄຳພະຍານແຫ່ງຖ້ອຍຄຳຂອງດານີເອນ.

ນັກເທວະສາດສອນວ່າ ຂໍ້ພຣະຄຳນັ້ນໝາຍເຖິງວ່າ “ໂດຍອຳນາດຂອງສັນຕະປາປາ ພັນທະກິດໃນພຣະວິຫານບໍຣິສຸດຂອງພຣະຄຣິດໄດ້ຖືກຍົກອອກ,” ແລະການຍົກອອກພັນທະກິດໃນພຣະວິຫານບໍຣິສຸດຂອງພຣະຄຣິດອອກຈາກຈິດໃຈຂອງມະນຸດ ກໍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນໂດຍຂໍ້ເທັດຈິງທີ່ວ່າ ຄຽງຄູ່ກັບການຍົກອອກນັ້ນ ສະຖານທີ່ແຫ່ງ “ພຣະວິຫານບໍຣິສຸດຂອງພຣະອົງ” ຂອງພຣະຄຣິດ “ຖືກໂຍນລົງ.” ບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຂໍ້ດຽວໃນພຣະວັດຈະນະຂອງພຣະເຈົ້າ ທີ່ລະບຸວ່າ ພຣະວິຫານບໍຣິສຸດໃນສະຫວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ທີ່ພຣະຄຣິດຊົງປະກອບການທູນຂໍແທນ ເຄີຍຖືກໂຍນລົງ. ທັງບໍ່ມີຂໍ້ຄຳພີໃດໆທີ່ລະບຸວ່າ ສະຫວັນນັ້ນເອງ ຊຶ່ງເປັນ “ສະຖານທີ່ແຫ່ງພຣະວິຫານບໍຣິສຸດຂອງພຣະອົງ” ເຄີຍຖືກໂຍນລົງ. ອີກເທື່ອໜຶ່ງ ນັກເທວະສາດໄດ້ວາງຕົນເອງໄວ້ເໜືອຜູ້ພະຍາກອນດານີເອນ ເພາະພວກເຂົາຍືນກະຕືລືລົ້ນວ່າ “ສະຖານທີ່ແຫ່ງພຣະວິຫານບໍຣິສຸດຂອງພຣະອົງ” ໃນຂໍ້ພຣະຄຳນັ້ນ ໝາຍເຖິງພຣະວິຫານບໍຣິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າ ທັງໆທີ່ດານີເອນສອນຢ່າງກົງກັນຂ້າມກັບແນວຄິດນັ້ນໂດຍກົງ.

ບັນດາຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ປະກາດຕົນເອງໃນດ້ານພາສາເຮັບຣິວຢືນຢັນວ່າ ໃນຂໍ້ພຣະຄຳພີນັ້ນ ຄຳພາສາເຮັບຣິວ “rum” ຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າໃຈດ້ວຍຄວາມໝາຍຂອງຄຳພາສາເຮັບຣິວ “sur.” ພວກເຂົາຍັງຢືນຢັນອີກວ່າ ຄຳພາສາເຮັບຣິວ “miqdash” ຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າໃຈເປັນຄຳພາສາເຮັບຣິວ “qodesh.” “Miqdash” ແລະ “qodash” ທັງສອງຄຳຖືກແປຢ່າງງ່າຍໆ ວ່າ “ສະຖານບໍລິສຸດ” ໃນພຣະທຳດານີເອນ ແຕ່ທັງສອງມີຄວາມໝາຍແຕກຕ່າງກັນ. “Miqdash” ໝາຍເຖິງສະຖານບໍລິສຸດໃດໆ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສະຖານບໍລິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າ ຫຼືສະຖານບໍລິສຸດຂອງຄົນຕ່າງສາສະໜາ. ມັນເປັນຄຳທົ່ວໄປທີ່ໃຊ້ສຳລັບສະຖານບໍລິສຸດ, ແຕ່ “qodesh” ໃນພຣະຄຳພີນັ້ນ ໃຊ້ພຽງແຕ່ເພື່ອໝາຍເຖິງສະຖານບໍລິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ.

ດານີເອນຮູ້ຈັກຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສະຖານນະມັດສະການຂອງຄົນຕ່າງສາສະໜາ ແລະ ພຣະວິຫານຂອງພຣະເຈົ້າ. ຖ້າດານີເອນຈະລະບຸເຖິງສະຖານນະມັດສະການຂອງຄົນຕ່າງສາສະໜາ, ທ່ານຈະໃຊ້ຄຳວ່າ “miqdash.” ສິ່ງທີ່ນ່າພິສະດານສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າຄື ບັນດາຜູ້ທີ່ອ້າງວ່າເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານພາສາເຮັບຣິວ ບໍ່ເຄີຍກ່າວເຖິງຄວາມຈິງທີ່ວ່າ ໃນສີ່ຂໍ້ພຣະຄຳພີທີ່ຕໍ່ເນື່ອງກັນ ດານີເອນໃຊ້ທັງສອງຄຳນັ້ນສາມເທື່ອ. ການໃຊ້ຄຳພາສາເຮັບຣິວສອງຄຳນີ້ຂອງດານີເອນ ຊຶ່ງທັງສອງຖືກແປວ່າ “sanctuary” ໄດ້ກຳນົດຄວາມໝາຍທີ່ດານີເອນມຸ່ງໃຫ້ເຂົ້າໃຈ.

ໃນຂໍ້ພຣະຄຳພີເອງທີ່ບັນຈຸພື້ນຖານຂອງລັດທິແອັດເວັນຕິສ ດານີເອນໄດ້ໃຊ້ຄຳພາສາເຮັບເຣີສອງຄຳທີ່ຕ່າງກັນ ແຕ່ທັງສອງຖືກແປວ່າ “ພຣະວິຫານ.” ໃນຂໍ້ທີສິບສາມແລະສິບສີ່ ດານີເອນໄດ້ເລືອກໃຊ້ຄຳພາສາເຮັບເຣີສຳລັບ “ພຣະວິຫານ” ຊຶ່ງໃນພຣະຄຳພີໃຊ້ສະເພາະເພື່ອລະບຸເຖິງພຣະວິຫານຂອງພຣະເຈົ້າ, ແຕ່ໃນຂໍ້ທີສິບເອັດ ດານີເອນໄດ້ໃຊ້ຄຳພາສາເຮັບເຣີທົ່ວໄປ ຫຼືຄຳທົ່ວໄປທີ່ອາດໝາຍເຖິງພຣະວິຫານຂອງພຣະເຈົ້າກໍໄດ້ ຫຼືອາດໝາຍເຖິງພຣະວິຫານຂອງຄົນນອກສາສະໜາກໍໄດ້.

ຖ້າດານີເອນໄດ້ປະສົງຈະລະບຸ “ສະຖານບໍລິສຸດ” ໃນຂໍ້ສິບເອັດວ່າເປັນສະຖານບໍລິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າ, ທ່ານກໍຈະໃຊ້ຄຳພາສາເຮັບເຣີດຽວກັນນັ້ນທີ່ທ່ານໄດ້ໃຊ້ສອງເທື່ອພາຍໃນສາມຂໍ້ຖັດໄປ. ເປັນທີ່ແຈ້ງຢ່າງສິ້ນເຊີງວ່າ ດານີເອນກຳລັງຈຳແນກລະຫວ່າງສະຖານບໍລິສຸດຂອງຄົນຕ່າງສາສະໜາໃນຂໍ້ສິບເອັດ ແລະ ສະຖານບໍລິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າໃນຂໍ້ສິບສາມແລະສິບສີ່! ແຕ່ພວກຂີ້ເຫຼົ້າແຫ່ງເອຟຣາອິມໂຕ້ຖຽງວ່າ “ສະຖານທີ່ແຫ່ງສະຖານບໍລິສຸດຂອງມັນ” ທີ່ “ຖືກໂຄ່ນລົງ” ໃນຂໍ້ສິບເອັດ ແມ່ນສະຖານທີ່ແຫ່ງສະຖານບໍລິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າ, ເຖິງແມ່ນວ່າພວກເຂົາຫຼີກລ້ຽງຄຳວ່າ “ສະຖານທີ່.”

ພວກເຂົາສອນວ່າ ລະບົບສັນຕະປາປາໄດ້ຍຶດເອົາພັນທະກິດແຫ່ງການທູນຂໍຂອງພຣະຄຣິດ ແລະໄດ້ໂຄ່ນລົງຄວາມຈິງກ່ຽວກັບສະຖານນະບໍລິສຸດໃນສະຫວັນ. ແຕ່ດານີເອນໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນວ່າ “ສະຖານນະບໍລິສຸດ” ໃນຂໍ້ທີສິບເອັດ ບໍ່ແມ່ນສະຖານນະບໍລິສຸດຂອງພຣະເຈົ້າ ແຕ່ເປັນສະຖານນະບໍລິສຸດຂອງຄົນຕ່າງສາສະໜາ. ດານີເອນກໍໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນເທົ່າກັນວ່າ ສິ່ງທີ່ຖືກໂຄ່ນລົງນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນ “ສະຖານນະບໍລິສຸດ” ແຕ່ແມ່ນ “ສະຖານທີ່” ຂອງສະຖານນະບໍລິສຸດຂອງມັນ.

ໂດຍປະຕິເສດບໍ່ຍອມຮັບການສະຫຼັບສັບປ່ຽນທາງເພດຢ່າງມີເປົ້າໝາຍໃນຂໍ້ທີ່ເກົ້າຫາສິບສອງ, ນັກເທວະວິທະຍາສະໄໝໃໝ່ໄດ້ຍຶດຮັບຄຳນິຍາມຂອງ “the daily” ທີ່ມີຕົ້ນກຳເນີດຢູ່ໃນໂປຣເຕສະແຕນທີ່ຫຼົງຖອຍຈາກຄວາມເຊື່ອ, ແລະເລີ່ມສ້າງຮາກຖານເທິງຜືນຊາຍແຫ່ງການຄາດເດົາຂອງມະນຸດ, ຂົນບັນທະນຽມ ແລະ ປະເພນີ. ເມື່ອພວກເຂົາມາເຖິງຂໍ້ທີ່ສິບເອັດ, ພວກເຂົາຍັງປະຕິເສດຄຳແນະນຳອັນດົນໃຈຈາກຊິດເຕີ ໄວທ໌ ທີ່ໄດ້ລະບຸວ່າຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງມິນເລີກ່ຽວກັບ “the daily” ວ່າໝາຍເຖິງລັດທິນອກຮີດນັ້ນຖືກຕ້ອງ, ແລະເລີ່ມນຳໃຊ້ສິລະປະແຫ່ງການເບນປະເດັນ ແລະ ການຄາດເດົາ ເພື່ອປົກປ້ອງຄວາມຮັກຂອງຕົນທີ່ມີຕໍ່ເທວະວິທະຍາຂອງຄາທອລິກ ແລະ ໂປຣເຕສະແຕນ.

ພວກເຂົາປ່ຽນໂຣມນອກສາສະໜາໃຫ້ກາຍເປັນໂຣມສັນຕະປາປາໃນຂໍ້ພຣະຄຳ, ແລະພວກເຂົາຍັດເຢັດຄວາມໝາຍຂອງ “ເອົາອອກໄປ” ໃສ່ຄຳທີ່ໝາຍເຖິງ “ຍົກຂຶ້ນ ແລະ ຍົກຍ້ອງ”. ພວກເຂົານິຍາມສັນຍາລັກອັນຊາຕານຂອງ “ການປະຈຳວັນ” ໃຫ້ເປັນສັນຍາລັກອັນຊອບທຳຂອງພຣະເຈົ້າ, ແລ້ວກໍຍືນການຢ່າງແນ່ນອນວ່າວິຫານນອກສາສະໜາແມ່ນພຣະວິຫານຂອງພຣະເຈົ້າ, ໃນຂະນະທີ່ຫຼີກເວັ້ນການອ້າງອີງໂດຍກົງເຖິງ “ສະຖານທີ່” ຂອງພະວິຫານ. ແລະ “ຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຮຽນ” (ດັ່ງທີ່ເອຊາຢາໄດ້ລະບຸໄວ້), ຜູ້ຊຶ່ງຈະເຂົ້າໃຈກໍຕໍ່ເມື່ອ “ຜູ້ມີຄວາມຮຽນ” ບອກພວກເຂົາວ່າເປັນດັ່ງນັ້ນ, ກໍຍອມຮັບອາຫານແຫ່ງນິທານປະດິດເຫຼົ່ານັ້ນໄປສູ່ຄວາມພິນາດຂອງຕົນເອງ.

ພວກເຮົາຈະສືບຕໍ່ການພິຈາລະນາຂອງເຮົາເກືອບກັບການເພີ່ມພູນຂອງຄວາມຮູ້ ຊຶ່ງຖືກນໍາສະເໜີເປັນອັນຍະມະນີໃນຄວາມຝັນຂອງ Miller ໃນບົດຄວາມຖັດໄປ.