Ny votoatin’ny hafatra fampitandremana ao amin’ny bokin’i Ezekiela dia asehon’ilay fahirano nanomboka tamin’ny taona 587 talohan’i Kristy. Izany fahirano izany no nitarika ho amin’ny fandravana an’i Jerosalema herintaona sy tapany tatỳ aoriana, tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy. Ilay fahirano nanomboka tamin’ny taona 587 talohan’i Kristy dia tandindon’ny fahirano nataon’i Cestius tamin’ny taona 66. Ny fandravana an’i Jerosalema tamin’ny taona 586 talohan’i Kristy dia tandindon’ny fahirano sy ny fandravana an’i Jerosalema tamin’ny taona 70.
Ny taona 587 talohan’i Kristy sy ny taona 66 dia samy famantarana. Ny fahafatesan’ny vadin’i Ezekiela dia nanondro mialoha ny fandravana an’i Jerosalema, ary ny fametrahana ireo faneva maneho ny fahefan’i Roma tao amin’ny faritra masin’ny tempoly dia tsy famantarana handosirana fotsiny ihany, fa naneho koa ny mariky ny bibidia izay tonga amin’ny fotoanan’ny lalàna momba ny Alahady. Ny vadin’i Ezekiela sy ny taona 66 dia samy nanondro mialoha ny fandravana an’i Jerosalema, izany hoe ny lalàna momba ny Alahady—ny mariky ny bibidia.
Ny fahirano nataon’i Ezekiela dia naneho ny fidiran’ny vahoakan’Andriamanitra amin’ny fahababoana amin’ny fotoanan’ny lalàna momba ny Alahady, ary ny taona 66 dia naneho ny fandosirana ny mariky ny bibidia. Ny vadin’i Ezekiela dia naneho ny fahababoan’ireo virijina adala teo anivon’ny Advantisma, ary ireo nandositra tamin’ny taona 66 dia naneho ireo virijina hendry tao anatin’io krizy io ihany. Ireo virijina hendry izay nandositra tamin’ny taona 66 dia efa nahatakatra ny famantarana talohan’ny nametrahana ny faneva romanina.
Ny faneva romanina dia maneho ny mariky ny bibidia, ary eo no mihidy ny varavarana ao amin’ny fanoharana momba ny virijina folo. Ny fandravana an’i Jerosalema tamin’ny taona 70 koa dia maneho ny lalàna momba ny Alahady. Ny taona 66 dia maneho ny fampitandreman’ny anjely fahatelo. Izany fampitandremana izany dia manomboka mihamafy ho antso mafy amin’ny taona 66. Ny fe-potoana manomboka amin’ny taona 66 ka hatramin’ny taona 70 dia mifanandrify amin’ny fe-potoana iforonan’ny sarin’ny bibidia, ary io fe-potoana io dia manomboka sy mifarana amin’ny lalàna momba ny Alahady. Ny taona 66 no alfa amin’io fe-potoana io, ka noho izany dia izy no tandindona, ary ny taona 70 kosa, izay omega, no lalàna momba ny Alahady izay fahatanterahan’ilay tandindona. Ny taona 66 no aloka, ary ny taona 70 no tena izy. Mihidy ho an’ny fiangonana ny varavarana eo amin’ny mari-dalana alfa amin’ny taona 66, ary mihidy ho an’ny firenena ny varavarana eo amin’ny mari-dalana omega amin’ny taona 70.
Ny famantarana fampitandremana tamin’ny taona 66 dia manamarika ny fiandohan’ny fahirano sy ny fotoana efa maha-tara loatra ho an’ny Advantista ny hiomana amin’ny fampiharana an-tery ny lalàna momba ny Alahady izay ho avy rehefa rava i Jerosalema amin’ny taona 70. Amin’ny fahirano no anindriana ny tombo-kase, saingy ny anjely ihany no mahita azy, ary ny fandravana an’i Jerosalema kosa no lalàna momba ny Alahady, ka amin’izany no ahitan’izao tontolo izao miharihary ny tombo-kase.
Ny tombo-kase dia apetraka amin’ny fotoanan’ny fahirano, saingy amin’izany fotoana izany dia ny anjely ihany no mahita azy.
“Inona moa ny tombo-kasen’Andriamanitra velona, izay apetraka eo amin’ny handrin’ny olony? Marika azon’ny anjely vakina izy io, fa tsy azon’ny mason’olombelona; satria tsy maintsy mahita io mariky ny fanavotana io ny anjely mpandringana. Ny saina mahiratra dia efa nahita ny famantarana ny hazo fijaliana tao Kalvary teo amin’ireo zanakalahy sy zanakavavy natsangan’ny Tompo ho zanany. Efa nesorina ny fahotana noho ny fandikana ny lalàn’Andriamanitra. Mitafy ny akanjo fampakaram-bady izy ireo, ary mankatò ny didin’Andriamanitra rehetra sady mahatoky amin’izany.” Gospel Herald, 11 Jona 1902.
Rehefa avoaka ny lalàna momba ny Alahady dia asandratra ny faneva, ary amin’izay dia hitan’izao tontolo izao manontolo ireo izay efa voaisy tombo-kase.
“Ny asan’ny Fanahy Masina dia ny mampiaiky izao tontolo izao ny amin’ny fahotana sy ny fahamarinana ary ny fitsarana. Tsy azo ampitandremana izao tontolo izao raha tsy amin’ny fahitany fa voamasin’ny fahamarinana ireo izay mino ny fahamarinana, sady manao zavatra araka ny foto-kevitra ambony sy masina, ary mampiseho amin’ny fomba ambony sy mendrika ny tsipika mampisaraka ireo izay mitandrina ny didin’Andriamanitra sy ireo izay manitsakitsaka izany amin’ny tongony. Ny fanamasinana ataon’ny Fanahy no manasongadina ny fahasamihafana misy eo amin’ireo izay manana ny tombo-kasen’Andriamanitra sy ireo izay mitandrina andro fitsaharana sandoka. Rehefa tonga ny fizahan-toetra, dia haseho mazava izay atao hoe mariky ny bibidia. Izany dia ny fitandremana ny Alahady. Ireo izay mbola mihevitra io andro io ho masina rehefa avy nandre ny fahamarinana dia mitondra ny sonian’ilay lehilahin’ota, izay nihevitra ny hanova fotoana sy lalàna.” Bible Training School, 1 Desambra 1903.
Amin’ny fandravana an’i Jerosalema, izany hoe amin’ny lalàna momba ny Alahady, dia atsangana amin’izay ny faneva, ary ny fahasamihafana eo amin’ireo manao fanompoam-pivavahana amin’ny andro fahafito sy ireo manao izany amin’ny andro voalohany no manjary ifantohan’ny sain’ny olombelona rehetra. Ny famantaran’i Cestius dia tandindon’ny fandravana ho avy amin’ny lalàna momba ny Alahady sady fampitandremana ny amin’izany. Ny taona 66 dia maneho vanim-potoana iray mitarika ho amin’ny lalàna momba ny Alahady, izay asehon’ny fandravana an’i Jerosalema. Ny firafitra manomboka amin’ny fahirano ka hatramin’ny lalàna momba ny Alahady dia mitovy amin’ny firafitry ny vavolombelona telo asehon’ny tantaran’ny fiangonana tany Pergamosy.
Famantarana iray no manondro ny fiandohan’ny fahirano izay maharitra fe-potoana iray mandra-paharavan’i Jerosalema. Ny taona 321 sy 538 dia mifanitsy amin’ny taona 586 talohan’i Kristy sy ny taona 70. Ireo daty efatra ireo dia samy maneho ny lalàna momba ny Alahady izay ho avy tsy ho ela. Ny lalàna momba ny Alahady tamin’ny taona 321 dia nialohavan’ny Didin’i Milan tamin’ny taona 313, ary ny lalàna momba ny Alahady tamin’ny taona 538 dia nialohavan’ny Didim-panjakana tamin’ny taona 533. Ny taona 313 sy 533 dia mifanitsy amin’ny taona 66 sy ny taona 587 talohan’i Kristy.
“Ny ‘sary ho an’ny bibidia’ dia maneho ilay endriky ny fivavahana protestanta nihemotra izay hiforona rehefa hitady ny fanampian’ny fahefam-panjakana ny fiangonana protestanta mba hampiharana an-tery ny foto-pinoany. Ny ‘mariky ny bibidia’ dia mbola hofaritana.” Hery Mifanandrina, 445.
Fe-potoana iray sy teboka iray
Ny sarin'ny bibidia sy ny mariky ny bibidia dia tandindona roa mifandray, nefa samy hafa. Ny fiforonan'ny sarin'ny bibidia dia maneho fe-potoana iray, fa ny mariky ny bibidia kosa dia maneho fotoana voafaritra iray. Ny fahirano dia maneho fe-potoana iray, fa ny fandravana an'i Jerosalema kosa dia maneho fotoana voafaritra iray. Nasongadin'ny Tsindrimandry izany fahasamihafana izany tamin'ny nandravany an'i Jerosalema, araka ny fitantanan'Andriamanitra, tamin'ny taona 70 sy tamin'ny taona 586 talohan'i Kristy, tamin'ny volana sy andro nitovy tanteraka tao anatin'ireo taona tsirairay ireo. Ny fandravana an'i Jerosalema, izany hoe ny lalàna momba ny Alahady sy ny mariky ny bibidia, dia fotoana voafaritra iray. Ny fahirano dia fe-potoana iray izay manomboka amin'ny famantarana. Io famantarana io dia tandindon'ny lalàna momba ny Alahady.
Ny fahafatesan’ny vadin’i Ezekiela, “ilay mahafinaritra ny masony,” sy ny fampitandreman’i Jesosy momba ny fahavetavetan’ny fandravana izay nambaran’i Daniela mpaminany dia vavolombelona roa ara-Baiboly. Ny Didin’i Milan sy ny Didim-panjakan’i Justinian dia famantarana ara-tantara ihany koa, satria samy manamarika ny fiandohan’ilay fe-potoana ara-paminaniana iray ihany izay mitondra ho amin’ny lalàna momba ny Alahady.
Ny famantarana nambaran’i Jesosy ao amin’ny Matio 24 dia nitaky ny hahatakaran’ireo izay ho afa-mandositra ilay fampitandremana talohan’ny hahatanterahany.
Koa raha hitanareo mitsangana eo amin’ny fitoerana masina ny fahavetavetan’ny fandravana, izay nolazain’i Daniela mpaminany (aoka izay mamaky hahafantatra), dia aoka izay any Jodia handositra ho any an-tendrombohitra: Aoka izay eo an-tampon-trano tsy hidina haka na inona na inona ao an-tranony: Ary aoka izay any an-tsaha tsy hiverina haka ny lambany. Matio 24:15–18.
Noa
Ao amin’ny hafatra fampitandremana ao amin’ny Matio 24, dia nasehon’i Jesosy ho fanoharana maneho ny faran’izao tontolo izao ny faharavan’i Jerosalema. Nampitahainy tamin’ny andron’i Noa koa ny toe-javatra hialoha ny fiaviany fanindroany. Noho izany, ny faharavan’i Jerosalema sy ny safodrano tamin’ny andron’i Noa dia samy fanoharana ara-paminaniana maneho ireo fisehoan-javatra mifandray amin’ny faran’izao tontolo izao.
Fa tahaka ny tamin’ny andron’i Noa, dia ho tahaka izany koa ny fihavian’ny Zanak’olona. Fa tahaka ny tamin’ny andro talohan’ny safo-drano, dia nihinana sy nisotro ny olona, nanambady sy nampanambady, mandra-pahatongan’ny andro nidiran’i Noa tao amin’ny sambo-fiara, ary tsy nahalala izy ireo mandra-pahatongan’ny safo-drano izay nifaoka azy rehetra; dia ho tahaka izany koa ny fihavian’ny Zanak’olona. Matio 24:37–39.
Ny firafitry ny fahirano dia aseho amin’ny alalan’ny fahafatesan’i Lameka sy Metosela, izay samy olo-marina, tamin’ny andron’i Noa. Dimy taona talohan’ny safodrano no nahafatesan’i Lameka, ary tamin’ny taona nitrangan’ny safodrano, fito andro talohan’ny nikatonan’ny varavarana, no nahafatesan’i Metosela. 777 taona i Lameka fony izy maty, ka noho izany dia maneho ny famantarana ny isa fito eo am-piandohan’ireo dimy taona farany talohan’ny safodrano izy. Ny hevitra ara-tandindona fonosin’ny 777 eo am-piandohana dia maneho ny famantarana izay manamarika ny fiandohan’ny fahirano. Ny isa omega “7” amin’ny vanim-potoanan’ny fahirano dia ireo fito andro taorian’ny nahafatesan’i Metosela, nandritra ny nidiran’ny biby tao amin’ny sambofiara. Ny vanim-potoanan’ny fahirano no vanim-potoana ananganana ny sarin’ny bibidia, dia ilay vanim-potoana izay miafara amin’ny mariky ny bibidia. Ny varavaran’ny sambofiara izay nihidy no tandindon’ny varavarana mihidy amin’ny fotoanan’ny lalàna momba ny Alahady.
Ny dimy taona nanomboka tamin’ny nahafatesan’i Lameka marina ka hatramin’ny nahafatesan’i Metosela dia mifanandrify amin’ilay fe-potoana dimy taona nanomboka tamin’ny 1448, taona nahafatesan’i John Palaiologos, ka hatramin’ny 1453, taona nahafatesan’ny rahalahiny nandritra ny fahirano an’i Constantinople izay naharitra telo amby dimampolo andro. Samy manomboka sy mifarana amin’ny fahafatesana ireo fe-potoana roa ireo, na ny an’ny ray sy ny zanany izany, na ny an’ny mpirahalahy. Samy maharitra dimy taona ireo fe-potoana roa ireo, ary rehefa maty teo ambonin’ny mandan’i Constantinople i Constantine farany, dia nifanandrify tamin’ilay varavaran’ny sambofiara nihidy izy, satria mifarana ny fotoam-pahasoavana ho an’i Etazonia rehefa mandrava ilay manda ara-tandindona mampisaraka ao anatin’ny Lalàm-panorenana izy ireo. Miorina amin’ny vavolombelona roa na telo ny fahamarinana, ary ao anatin’ireo tsipika roa ireo dia samy ahitana fiandohana sy fiafarana mifanitsy, izay sonian’ny Alfa sy Omega. Samy maharitra dimy taona izy roa ireo. Samy mifarana amin’ny fanasongadinana ny lalàna momba ny Alahady izy roa ireo.
Ny tantaran’i Constantinople nandritra ny dimy taona dia nanomboka tamin’ny nahafatesan’i John VIII Palaiologos tamin’ny 1448 ary nifarana tamin’ny nahalavoan’ilay tanàna tamin’ny 1453. Taorian’ny nahafatesan’ny rahalahiny, dia nandimby azy teo amin’ny seza fiandrianana bizantina i Constantine XI tamin’ny 1449, ka ny niakarany teo amin’ny seza fiandrianana dia ampifandraisina amin’ny fanekena ny fahefana faratampon’ny Otomana, araka ny fandikana ara-paminaniana nentim-paharazan’ny Millerita. Ny 27 Jolay 1449 no nanamarika ny fiandohan’ny faminaniana momba ny iraika amby sivifolo sy telonjato taona sy dimy ambin’ny folo andro, izay nifarana tamin’ny 11 Aogositra 1840. Tamin’ny faran’io tantara naharitra dimy taona io, dia lavo i Constantinople taorian’ny fahirano naharitra telo amby dimampolo andro, ary voavono teo am-piarovana ilay tanàna i Constantine XI. Ny nahalavoan’i Constantinople dia nanamarika ny fiafaran’ny Empira Romanina Tatsinanana, izay efa nandresy an’i Persia tamin’ny Ady tao Nineveh tamin’ny 627 ny tafiny, ka nahatonga ny fifandraisana ara-tantara amin’ny faminanian’i Mohammed momba ny Romanina ho feno.
Nitady fanampiana ara-tafika avy amin’ny Tandrefana i John VIII Palaiologos mba hanoherana ny Tiorka Ôtômana izay nandroso hatrany. Mba hahazoany izany, dia nitarika delegasiona bizantina ho any amin’ny Konsilin’i Florence (1438–1439) izy, ary tany no nanekeny tamin’ny fomba ofisialy ny fampiraisana ny Fiangonana Tatsinanana sy ny Fiangonana Tandrefana. Tafiditra tao anatin’ilay fifanarahana ny fanekena ireo foto-pampianarana tandrefana (indrindra fa ny Filioque sy ny maha-lohany ny papa), izay efa nolavin’ny Fiangonana Tatsinanana hatry ny ela.
Rehefa niverina tany Konstantinopla izy, dia niely patrana teo amin’ny mpitondra fivavahana sy ny moanina ary ny vahoaka bizantina ny fanoherana ilay firaisana. Tsy nampiharina tamin’ny fomba nahomby mihitsy izany, ary tsy tonga ny fanampiana ara-tafika avy any Andrefana izay nantenaina. Ny fandavana ilay firaisana natao tao Florence dia nitoetra ho loharano lehibe niteraka fisaratsarahana mandra-paharesen’ilay tanàna tamin’ny 1453.
Miresaka manokana kokoa momba ny andro farany noho ny momba ny andro niainany ny mpaminany rehetra, ary izay rehetra voasoratra ao dia natao hananarana ireo izay miaina amin’ireo andro farany ireo indrindra. Tondroin’i Anabavy White ho lohahevitra fototra amin’ny fandinihana ny faminaniana ny “fisandratana sy fahalavoan’ny fanjakana”. Ireo foto-kevitra ireo dia mampiseho fa tandindon’ny fahalavoan’ny fanjakana amin’ny andro farany ny fahalavoan’ireo fanjakana fahiny. Amin’ny ambaratonga iray amin’ny fahatakarana, ilay fe-potoana dimy taona izay sady manamarika ny fiandohan’ilay faminaniana momba ny fe-potoana nifarana tamin’ny 11 Aogositra 1840 no nanoritsoritra ny antony sy ny vokatry ny fiandohan’izany faminaniana izany, ary nifarana koa tamin’ny fahirano naharitra telo amby dimampolo andro tamin’ny 1453, dia nialohavan’ny fangatahan’ny mpitondra ilay fanjakana fanampiana tamin’ny fiangonana katolika romana tamin’ny alalan’ny fifanekem-piraisana nifototra tamin’ny fanekena ireo foto-pampianarana roa lehibe izay nampisaraka ny fiangonana ortodoksa sy ny fiangonana katolika tandrefana. Mifanitsy amin’ny konsily voalohany tao Nicaea tamin’ny taona 325, izay nampivorin’i Constantine Lehibe, izany konsily izany.
Ny fraktaly eo am-piandohan’ireo dimy taona dia manondro fiombonana eo amin’ny mpitarika ara-politikan’ilay fanjakana efa madiva hirodana sy ny Fiangonana Katolika. Amin’izany, dia mifanitsy amin’i Constantin Lehibe izy io, izay nampiantso ny konsily voalohany tamin’ny taona 325 mba hanoherana ny fivavahan-diso arianisma, toy ny nataon’i Palaiologos mba hanoherana ny fivavahan-diso silamo. Tao amin’ny fraktaly alfa tamin’ireo dimy taona ireo no nanomboka ny faminaniana fahatelo momba ny fotoana ao amin’ny Apokalypsy toko fahasivy. Avy eo, ao amin’ny fraktaly eo amin’ny farany no anamarihana ilay fahirano naharitra telo amby dimampolo andro. Eo am-piandohan’ireo dimy taona, amin’ny fahafatesan’i Lameka, dia misy tantara manokana manokatra io vanim-potoana io, satria samy voatondro ara-paminaniana ho maty eo amin’ny mari-dalana iray ihany ireo Lameka roa.
I Lameka ao amin’ny taranak’i Kaina dia manasongadina ny fifaranan’ny fotoam-pahasoavana amin’ny alalan’ilay ozona nataony hoe fitopolo ampitomboina fito, izay mitovy amin’ny sivifolo sy efajato taona. Raha ampifandraisina amin’ny fisian’ny vanim-potoam-pahasoavana telo samy naharitra sivifolo sy efajato taona ho an’ny mpaminany sy ny mpisorona ary ny mpanjaka teo amin’ny tantaran’ny fanjakana voazara izany, dia maneho ny firafitra telo soson’ny fiangonana mpandresy ny nahafatesan’i Lameka olo-marina teo amin’ny faha-777 taonany. Samy voaisy tombo-kase ny mpaminany sy ny mpisorona ary ny mpanjaka. Ny fanisiana tombo-kase sy ny fanamarihana ny fifaranan’ny fotoam-pahasoavana mifandray amin’ireo Lameka roa ireo dia tandindon’ny varavarana nihidy teo amin’ny sambofiara. Ny fraktaly eo amin’ny farany dia ireo fito andro iakaran’ny biby ao amin’ny sambofiara. Famantarana ny fiandohan’ny fahirano, koa ny fraktaly maharitra fito andro eo amin’ny faran’ny dimy taonan’i Noa dia manomboka amin’ny famantarana.
“Efa nadiva hifarana ny fotoam-pizahan-toetra nananany. Ireo mponin’izao tontolo izao tsy nino sady naniratsira dia homena famantarana manokana ny herin’Andriamanitra. Nanaraka tamim-pahatokiana ireo toromarika nomen’Andriamanitra azy i Noa. Vita nifanaraka tanteraka tamin’ny toromarika nomen’Andriamanitra ny sambofiara. Efa nanangona tahirin-tsakafo be dia be ho an’ny olona sy ny biby izy. Ary rehefa vita izany, dia nandidy an’i Noa mahatoky Andriamanitra hoe: ‘Midira ao anatin’ny sambofiara ianao sy ny ankohonanao rehetra, fa ianao no hitako fa marina eo anatrehako.’ Nisy anjely nirahina hanangona avy tany an’ala sy tany an-tsaha ireo biby izay noforonin’Andriamanitra. Nialoha ireo biby ireo ny anjely, ary nanaraka ny biby, tsiroaroa, lahy sy vavy, ary fito avy kosa ny biby madio. Ireo biby ireo, hatramin’ny masiaka indrindra ka hatramin’ny malemy paika sy tsy mampidi-doza indrindra, dia nilahatra niditra tao amin’ny sambofiara tamim-pilaminana sy tamim-pahamatorana. Toa nanarona ny lanitra toy ny rahona ny vorona isan-karazany. Nanidina nankeo amin’ny sambofiara izy ireo, tsiroaroa, lahy sy vavy, ary fito avy kosa ny vorona madio. Nijery tamim-pahagagana izao tontolo izao—ny sasany tamin-tahotra, nefa efa nihamafy fo loatra noho ny fikomiana izy ireo, ka vetivety ihany no nisy heriny teo aminy izany fanehoana niavaka indrindra ny herin’Andriamanitra izany. Nandritra ny fito andro no nidiran’ireo biby ireo tao amin’ny sambofiara, ary nandamina azy ireo tao amin’ny toerana efa voaomana ho azy ireo i Noa.” Fanahin’ny Faminaniana, boky 1, 71.
Ireo olona valo tao amin’ny sambofiara dia nifindra avy tamin’ny tontolo taloha ho any amin’ny tontolo vaovao, ka tamin’izany dia naneho an’ohatra ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy izay hifindra avy eto amin’ity tany ity ho any amin’ny tany nohavaozina nefa tsy hanandrana fahafatesana. Amin’ny maha-tandindon’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy azy, dia naneho ny hafatry ny anjely fahatelo koa i Noa. I Enoka, izay niara-nandeha tamin’Andriamanitra nandritra ny telonjato taona ary nalaina taorian’izany, dia maneho ireo olona amin’ny andro farany ireo ihany izay nasehon’ireo olona valo tao amin’ny sambofiaran’i Noa. Ireo olona valo dia maneho an’ohatra ireo izay tsy ho faty, ary i Enoka, izay naneho ireo olona ireo ihany, dia tsy maty. I Enoka no anjely voalohany izay naneho an’ohatra an’i William Miller, izay nanambara koa ny Fiavian’i Kristy fanindroany sy ny fitsarana.
Ary Henoka koa, izay fahafito hatramin'i Adama, dia naminany ny amin'ireny ka nanao hoe: Indro, avy ny Tompo miaraka amin'ny olony masina alinalina, mba hampihatra fitsarana amin'ny olona rehetra, sy hampiaiky ny ratsy fanahy rehetra eo amin'izy ireo ny amin'ny asa ratsy fanahy rehetra izay nataony tamin'ny haratsiam-panahy, ary ny amin'ny teny henjana rehetra izay nolazain'ny mpanota ratsy fanahy hanoherana Azy. Joda 1:14, 15.
Enoka, amin’ny maha-anjely voalohany azy, dia tandindon’i Noa izay anjely fahatelo. Enoka, amin’ny maha-anjely voalohany azy, dia maneho ny fotoanan’ny farany, izay ahatongavan’ny anjely voalohany. Ho an’ireo mpanaraka an’i Miller, dia ny taona 1798 izany; ho an’ireo efatra arivo amby efatra alina sy iray hetsy kosa, dia ny taona 1989. Ny fotoanan’ny farany tamin’ny 1798 dia tonga tamin’ny fiafaran’ireo fe-potoana fito ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo, ary ny fotoanan’ny farany dia tonga tamin’ny 1989, tamin’ny fiafaran’ny enina amby roapolo amby zato taona nanomboka tamin’ny fikomiana tamin’ny 1863 ka hatramin’ny firodanan’ny Firaisana Sovietika tamin’ny 1989. Ireo fe-potoana fito, izay maneho ny roapolo amby dimanjato sy roa arivo taona nanomboka tamin’ny 723 talohan’i Kristy ka hatramin’ny 1798, dia voazara ho fe-potoana roa mitovy, izay samy enimpolo amby roanjato sy arivo taona. Ny enimpolo amby roanjato sy arivo taona dia tandindon’ireo fe-potoana fito, ary ny enina amby roapolo amby zato taona dia ampahafolon’ny enimpolo amby roanjato sy arivo taona; koa ireo fotoanan’ny farany roa, dia ny tamin’ny 1798 sy ny tamin’ny 1989, dia samy tonga tamin’ny fiafaran’ny fe-potoana iray asehon’ireo fe-potoana fito ao amin’ny Levitikosy enina amby roapolo. Enoka, amin’ny maha-tandindon’ny anjely voalohany sy ny fahatongavan’io anjely io amin’ny fotoanan’ny farany azy, dia fahafito raha isaina manomboka amin’i Adama.
I Enoka no anjely voalohany; i Lameka no anjely faharoa, satria miseho roa sosona mandrakariva ny anjely faharoa, ary i Lameka ao amin’ny taranak’i Seta dia ampifanoherina amin’i Lameka ao amin’ny taranak’i Kaina. I Metosela dia maneho ny hafatry ny Hiaka amin’ny Mamatonalina, izay mikambana amin’i Lameka, ilay anjely faharoa, sady manome hery azy. Ny fahafatesan’i Lameka no manamarika ny famantarana ny fanaovana fahirano, satria ny fahafatesan’i Lameka dia mifanandrify amin’ny fahafatesan’ny vadin’i Ezekiela. Ny famantarana tamin’ny vadin’i Ezekiela dia nanondro ny lalàna momba ny Alahady izay ho avy sy ny fahababoana manaraka izany. Ny famantarana an’i Lameka dia ny taonany, dia 777 taona. Ny famantarana azy dia mifanandrify amin’ny vadin’i Ezekiela sy amin’i Cestius tamin’ny taona 66. Ireo famantarana ireo dia mifanandrify amin’ny famantarana ny Didin’i Milan tamin’ny taona 313. Tahaka ny nampisarahana an’i Ezekiela tamin’ny nahafatesan’ny vadiny, dia toy izany koa no nampisarahan’ny famantarana ny Didy tamin’ny taona 313 ny fiangonana marina tao Smyrna tamin’ny fiangonana tsy marina tao Pergamosy.
Ny fisarahan’ireo sokajy roa dia voamarika eo amin’ny famantarana ny fahirano. Izany fisarahana izany koa dia asehon’ireo vondrona roa izay asehon’ny tranolain’i Watertown sy ilay tranolay nampitan’i Samuel Snow ny hafatra marin’ny Hiaka Mamatonalina nandritra ireo enina andro nanaovana ny fivoriambe an-day tany Exeter. Ireo enina andro nanaovana ny fivoriambe an-day tany Exeter dia narahin’ny enina amby enimpolo andro izay nitarika ho amin’ny fikatonan’ny varavarana tamin’ny 22 Oktobra 1844. I Lameka avy amin’ny taranak’i Seta dia manamarika ny famantarana ny fahirano amin’ny 777, ary i Lameka avy amin’ny taranak’i Kaina, izay mifanandrify aminy, kosa dia manamarika ny famantarany amin’ny fotoam-pahasoavana maharitra sivifolo sy efa-jato taona. Ny taona 66 dia maneho ny famantarana ny fahirano izay mialoha ny fandringanana mifandray amin’ny lalàna momba ny Alahady, araka ny tandindona asehon’ny fandravana an’i Jerosalema tamin’ny taona 70. Ireo enina andro tany Exeter dia mifanandrify amin’ny taona 66, fa ireo enina amby enimpolo andro nitarika ho amin’ny fikatonan’ny varavarana kosa dia mifanandrify amin’ny fe-potoana teo anelanelan’ny famantarana ny fahirano sy ny fandravana tamin’ny taona 70, izay maneho ny fotoam-pahasoavana mifarana amin’ny fikatonan’ny varavarana.
Eo amin’ny famantarana ny fahirano no anehoana ara-tandindona ao amin’ireo andalana ireo ny isa 666, izay ampifanoherina amin’ny 777 an’i Lameka. Vanim-potoana ara-paminaniana ny fahirano, ary i Jesosy dia maneho mandrakariva ny fiafarana amin’ny alalan’ny fiandohana, ka ny tombokasen’i Lameka marina miaraka amin’ny marik’i Lameka tsy marina dia ahafantarana ireo very sy ireo voavonjy, izay samy asiana marika eo am-piandohan’ny fahirano, sady ahafantarana koa ireo sokajy roa izay miseho eo amin’ny fiafaran’ny fahirano. Ny fahirano rehetra dia mifanaraka amin’ny fiforonan’ny sarin’ny bibidia, izay mitarika ho amin’ny mariky ny bibidia ary mifarana eo amin’izany.
Hotohizintsika ao amin’ny lahatsoratra manaraka ireo zavatra ireo.