Уильям Миллерийн суурь үнэнүүд Адвентизмын дөрвөн үеийн турш халхлагдан дарагджээ. Тэдгээр суурь үнэнүүдийн сэргээн босголт нь түүний хоёр дахь зүүдэнд өгүүлэгдсэн бөгөөд Библи болон Эш Үзүүллэгт Бурханы эцсийн өдрүүдийн ард түмний гүйцэтгэх ёстой ажил хэмээн дахин дахин тодорхойлогдсон байдаг. Миллерийн зүүдэнд, шороог шүүрдэгч хүн эрдэнэсүүдийг сэргээн тавих үед тэд нарнаас арав дахин илүү тод гэрэлтэнэ хэмээн дүрсэлсэн байдаг.
Миллерийн тогтолцоо нь эхлээд харийн шашин, дараа нь папизм хэмээх хоосруулагч хоёр хүчийг танин мэдэхэд тулгуурласан бөгөөд Тесалоникчуудын хоёрдугаар бүлэг дэх элч Паулын гэрчлэл Миллерийн энэ тогтолцооны тулгуур болсон юм. Тэнд Паул харийн Ром папын засаглал хүчээ авахыг хязгаарлаж байсан бөгөөд харийн Ром зайлуулагдах хүртэл түүнийг саатуулж байсныг тодорхойлдог. Мөн 2 Тесалоникчууд дахь Паул “нүглийн хүн”-ийг Даниелын арван нэгдүгээр бүлгийн гучин зургаадугаар эшлэлд өөрийгөө өргөмжилдөг хаанаар мөн дүрслэгдсэн болохыг зааснаар Future for America-гийн тогтолцооны тулгуурыг ч бас өгсөн юм.
Нэгдүгээр болон гуравдугаар тэнгэрэлчийн хөдөлгөөний аль алинд мэдлэгийн өсөлт нь Паулын Тесалоникчуудын хоёрдугаар бүлэгт өгүүлсэн гэрчлэлтэй шууд холбоотой байсныг ойлгох нь нэн чухал юм. Эцсийн цагт, 1798 онд, мөн 1989 онд ч Даниелын номын лац тайлагдсан бөгөөд ингэснээр гурван үе шаттай сорилтын үйл явц эхэлсэн юм. Сорилтын үйл явц нь Даниелын номын лац тайлагддаг түүх бүрд үргэлж мөргөгчдийн хоёр ангийг бий болгодог. Эцсийн цаг дахь мэдлэгийн өсөлттэй холбон Паулын бичвэрүүдийг харах нь нэн чухал; учир нь яг тэр бүлэгт Паул “үнэний хайрыг” хүлээн авдаггүй хүмүүс Бурханаас хүчтэй төөрөгдөл хүлээн авна хэмээн анхааруулдаг. Тэрхүү хүчтэй төөрөгдөл нь мэдлэгийн өсөлтийг няцаадаг хорон муу хүмүүс дээр Даниелын арван хоёрдугаар бүлэгт авчрагддаг зүйл мөн. Хоёр түүхийн аль алинд энэ хүчтэй төөрөгдөл нь хамгийн шууд утгаараа Адвентизмыг зааж байна.
“Гадаргуугийн доорхыг олж хардаг, бүх хүний зүрх сэтгэлийг уншдаг Нэгэн их гэрэл хүлээн авсан хүмүүсийн тухай ийнхүү айлдаж байна: ‘Тэд өөрсдийн ёс суртахууны болон сүнслэг байдлынхаа улмаас шаналж, гайхан балмагдаагүй.’ Тийм ээ, тэд өөрсдийн замыг сонгосон бөгөөд тэдний сэтгэл жигшүүрт зүйлсдээ таашаадаг. ‘Би ч мөн тэдний төөрөгдлийг сонгож, тэдний айдсыг тэдний дээр авчирна; учир нь Би дуудах үед хэн ч хариулсангүй; Би ярих үед тэд сонссонгүй; харин тэд Миний мэлмийд бузар мууг үйлдэж, Миний таалдаггүй зүйлийг сонгосон.’ ‘Тиймээс тэд аврагдахын тулд үнэний хайрыг хүлээн аваагүй тул,’ ‘харин зөвт бус байдалд таашаал авсан учраас,’ ‘Бурхан тэдэнд худалд итгүүлэх хүчтэй төөрөгдлийг илгээнэ.’ Исаиа 66:3, 4; 2 Тесалоник 2:11, 10, 12.
“Тэнгэрлэг Багш ийн асуув: ‘Та зөв суурин дээр барьж байгуулж байна, мөн Бурхан таны үйлсийг хүлээн зөвшөөрч байна гэсэн дүр эсгэлтээс илүү оюун ухааныг мэхлэн төөрөгдүүлэх ямар хүчтэй төөрөгдөл байж болох вэ? Үнэн хэрэгтээ та дэлхийн бодлогын дагуу олон зүйлийг хийж, Иеховагийн эсрэг нүгэл үйлдэж байхад шүү дээ. Өө, энэ бол нэгэнтээ үнэнийг мэдэж байсан хүмүүс бурханлаг байдлын хэлбэрийг түүний сүнс ба хүчнээс андуурч, өөрсдийгөө баян, эд хөрөнгөөр элбэг, юугаар ч дутахгүй хэмээн боддог атлаа үнэн хэрэгтээ бүх зүйлээр гачигдаж байдаг үед оюун санааг эзэмдэн авдаг агуу мэхлэлт, сэтгэл татам төөрөгдөл мөн.’
“Хувцсаа толбогүй цэвэр байлган хадгалж буй Өөрийн итгэмжит үйлчлэгчдийнхээ талаар Бурхан өөрчлөгдөөгүй. Харин олон хүн, ‘Амар тайван, аюулгүй байдал’ хэмээн хашхирч байхад, гэнэтийн сүйрэл тэдний дээр ирж байна. Хэрэв гүн гүнзгий гэмшил болохгүй бол, хэрэв хүмүүс зүрх сэтгэлээ гэмээ наманчлан хүлээхүйгээр даруусгаж, Есүс доторх байдлаар үнэнийг хүлээн авахгүй бол, тэд хэзээ ч тэнгэрт орохгүй. Бидний эгнээнд ариусгал явагдах үед, бид цаашид өөрсдийгөө баян, эд хөрөнгөөр арвижсан, юугаар ч дутахгүй хэмээн сайрхан, тайван амгалан суухаа болино.”
“Хэн үнэнээр нь: ‘Бидний алт галд соригдсон; бидний хувцаснууд ертөнцийн бохирлоор сэвтээгүй’ гэж хэлж чадах вэ? Манай Багш өөрийгөө зөвт хэмээх хувцаснууд руу зааж байгааг би харсан. Тэр тэдгээрийг тайлан авч, доорх бузрыг ил гаргав. Дараа нь Тэр надад: ‘Тэд өөрсдийн бузрыг болон зан чанарынхаа өмхий ялзралыг хэрхэн дүр үзүүлэн халхалсныг чи харахгүй байна гэж үү? “Итгэмжит хот хэрхэн янхан болсон билээ!” Миний Эцгийн өргөө худалдааны өргөө, тэнгэрлэг оршихуй ба алдар нь орхин одсон газар болжээ! Иймийн учраас сул дорой байдал байна, хүч чадал үгүйлэгдэж байна’ гэж айлдав.” Testimonies, volume 8, 249, 250.
1844 онд Шөнийн Дунд Хашхирааг тунхаглаж байхдаа Адвентизм нь “итгэмжит хот” байсан юм. 1863 он гэхэд, Уильям Миллерийн үйлчлэлээр тогтоогдсон “сууриуд”-ыг няцаах үйл явцыг эхлүүлсэн. Тэд суурь үнэнүүдийг хойш тавьж эхлэхдээ, улмаар тэдгээрийг хуурамч эрдэнийн чулуу болон зоосоор бүрхэн халхалснаар, шинэ суурь барьж байсан юм. Тэр ажлыг эхлүүлсэн, хэрэгжүүлсэн бөгөөд үргэлжлүүлсээр байгаа хүмүүсийг Зөгнөлийн Сүнсний бичвэрт “агуу гэрэл хүлээн авсан хүмүүс” хэмээн дүрсэлсэн байдаг.
Тэдний нэгэн цагт эзэмшиж байсан “агуу гэрэл”-ийг Миллерийн зүүдэнд Миллер өрөөнийхөө төвд буй ширээн дээр тавьсан авдрын доторх эрдэнийн чулуунуудаар төлөөлүүлсэн бөгөөд тэдгээр нь “нар”-аас ч илүү тод гэрэлтэж байв. Саяхан эш татсан тэр хэсэгт Систер Уайт “агуу гэрэл хүлээн авсан” боловч “өөрсдийн замыг сонгосон” хүмүүсийг тодорхойлон хэлжээ.
Тэд 1863 онд шинэ замыг сонгосон. Тэрээр үүнийг “үнэнийг нэгэнт мэдэж байсан хүмүүс бурханлаг байдлын хэлбэрийг түүний сүнс ба хүчний оронд андуурах үед; өөрсдийгөө баян, эд хөрөнгөөр арвин бөгөөд юугаар ч дутахгүй гэж үзэх авч, бодит байдал дээр бүх зүйлээр дутагдаж байдаг тэр үед оюун санааг эзэмдэн авдаг сэтгэл татам төөрөгдөл” гэж хэлжээ.
Тэрээр Лаодикийн байдлыг тодорхойлж байна; энэ байдал 1856 онд тохиолдсон гэж тэр болон түүний нөхөр тогтоосон юм. Дараа нь тэд долоон жилийн турш шалгагдсан боловч 1863 онд шалгалтад унаж, Паулын Тесалоникчуудад өгсөн анхааруулгын мэдээн дэх хүчтэй төөрөгдлийг авчирдаг хуурамч суурийг босгож эхэлсэн. Тесалоникчуудад өгсөн Паулын анхааруулга нь Адвентизмийн эхлэл ба төгсгөлийн аль алинд нь хөдөлгөөний тулгуур зангуу бөгөөд Адвентизмийн эхлэл ба төгсгөлийн аль алийг нь хөнддөг Миллерийн зүүдтэй бүрэн нийцдэг. Түүний зүүд анхны үнэний эрдэнэсүүдийг сэргээх ажил гүйцэлдэх үед, тэдгээр үнэнүүд Адвентизмийн эхэн үеийн Дунд Шөнийн Хашхираанд анх гэрэлтэж байсан үеэсээ арав дахин илүү тод гэрэлтэнэ гэдгийг тодорхойлдог. Миллерийн ойлголт анх үнэнийг таньж мэдсэн үеийнхээсээ одоо юугаараа илүү тод гэрэлтэж байна вэ?
Хабаккук номын хоёрдугаар бүлгийн хоёр ариун хүснэгтэн дээр дүрслэгдсэн хэд хэдэн үнэн бий. Эдгээр үнэнүүд нь Миллерийн зүүдэнд эцсийн өдрүүдэд, Шөнө дундын Хашхираанаас яг өмнөхөн, эцэстээ сэргээгдэх эрдэнийн чулуунуудын хувьд дүрслэгдсэн юм. Миллерийн зүүдэнд цонхоор гарган авч явдаг хуурамч эрдэнийн чулуунууд нь худал суурийг бий болгохын тулд Адвентизмд оруулсан хуурамч сургаалуудыг, мөн жинхэнэ суурийг нуун далдлахыг хоёуланг нь төлөөлдөг; харин тэдгээр нь мөн худал суурийг бүрдүүлдэг хуурамч сургаалуудаас тавьж явуулахыг эсэргүүцдэг хүмүүсийг ч төлөөлдөг. “Өдөр тутмын” нь анхны суурийг тогтоосон Уильям Миллерийн үнэний тогтолцооны зангуу байсан бөгөөд эцсийн өдрүүдэд “өдөр тутмын” нь Миллерийн зөвөөр тодорхойлсончлон зөвхөн харь шашныг төдийгүй, харин худал суурийг бий болгосон тэрслүү байдлын бэлгэдэл юм.
Библи, Эш үзүүллэгийн Сүнс болон түүх бүгдээрээ 1798-аас 1844 он хүртэлх шүүлтийн цагийн хашхираан нь Уильям Миллерийн нээж, тунхагласан мэдээний зарлал байсан гэдгийг гэрчилдэг. Иймээс энэ хөдөлгөөнийг Миллерит хөдөлгөөн гэж нэрлэдэг. Логикийн хувьд, тэр хөдөлгөөнийг няцаана гэдэг нь Даниелын мэдлэгийн өсөлт хэмээн тодорхойлсон 1798 онд гарч ирсэн гэрлийг няцааж буй хэрэг юм.
Исаиа Ефраимын архичдын тухай өгүүлж, тэдгээр архичдыг Иерусалимын ард түмнийг захирдаг басамжлагч эрчүүд мөн хэмээн тодорхойлдог. Исаиа тэд жинхэнэ дарсанд согтсон бус, харин сүнслэг дарсанд согтсон гэдгийг илэрхийлдэг. Библи дэх сүнслэг дарс нь утга агуулгаасаа шалтгаалан үнэн эсвэл хуурамч сургаалын аль нэгийг илэрхийлдэг. Ефраимын архичид бол Илчлэлт номын арван долоодугаар бүлэгт гардаг Тирийн янхан эмэгтэйгээр болон Бельшацарын найрлаж өнгөрүүлсэн эцсийн шөнөөр дүрслэгдсэн Вавилоны дарс болох хуурамч сургаалд согтсон хүмүүс мөн.
Исаиа Иерусалимын ард түмнийг захирдаг басамжлагч хүмүүсийн дээр ирдэг сүнслэг согтууран мансуурлын үр дагаврыг тодорхойлон өгүүлсэн.
Гайхан алмайран зогсогтун; хашхиран уйлагтун: тэд дарснаас бус согтжээ; тэд хүчтэй архинаас бус ганхаж байна. Учир нь ЭЗЭН та нарын дээр гүн нойрсох сүнсийг асгаж, та нарын нүдийг анив; эш үзүүлэгчид болон та нарын тэргүүлэгчид, үзмэрчдийг Тэр бүрхжээ. Бүх үзэгдэл та нарт лацадсан номын үгс мэт болсон бөгөөд тэрхүү номыг мэдлэгтэй хүнд өгч, «Үүнийг уншаач» гэхэд, тэрээр «Би чадахгүй, учир нь лацадсан байна» гэдэг. Харин номыг бичиг үсэг мэдэхгүй хүнд өгч, «Үүнийг уншаач» гэхэд, тэрээр «Би бичиг үсэг мэдэхгүй» гэдэг. Тиймээс ЭЗЭН айлдахдаа, «Энэ ард түмэн амаараа Надад ойртож, уруулаараа Намайг хүндэтгэдэг боловч, зүрх сэтгэлээ Надаас холдуулсан, мөн Надаас эмээх нь хүний тушаалаар заалгасан зүйл болсон тул, иймээс, болгоогтун, Би энэ ард түмний дунд гайхамшигт нэгэн үйлс, үнэхээр гайхамшиг ба гайхалтай зүйл үйлдэх болно; учир нь тэдний мэргэдийн мэргэн ухаан мөхөж, ухаантнуудын ойлголт нуугдах болно» гэв. ЭЗЭНээс зөвлөгөөгөө нуун далдлахыг гүнзгий эрэлхийлдэг, үйлс нь харанхуйд байдаг, «Хэн биднийг харж байна? Хэн биднийг мэдэж байна?» гэж хэлдэг хүмүүст золгүй еэ! Та нарын юмсыг орвонгоор нь эргүүлдэг явдал ваарчны шавартай адил гэж үнэлэгдэх бус уу? Бүтээл өөрийг нь бүтээгчийнхээ тухай «Тэр намайг бүтээгээгүй» гэж хэлэх үү? Эсвэл хэлбэржүүлэгдсэн зүйл өөрийг нь хэлбэржүүлсэн хүний тухай «Тэр ойлголтгүй байсан» гэж хэлэх үү? Исаиа 29:9–16.
Уайт эгч эдгээр эшлэлийг иш татсаны дараа ийнхүү нэмж өгүүлжээ:
“Энэ бүхний үг бүр биелэгдэх болно. Өөрсдийн зүрхийг Бурханы өмнө даруу болгодоггүй, мөн зөв шулуун замаар явахгүй хүмүүс бий. Тэд жинхэнэ зорилгоо нуун, худлыг хайрлаж үйлдэгч унасан тэнгэрэлчтэй нөхөрлөлөө хадгалсаар байдаг. Дайсан өөрийн сүнсийг харанхуйд хэсэгчлэн байгаа хүмүүсийг мэхлэхэд ашиглаж чадах хүмүүс дээр тавьдаг. Зарим нь ноёрхож буй харанхуйгаар нэвчин, үнэнийг хаяж, төөрөгдлийг сонгож байна. Эш үзүүллэгээр заагдсан өдөр иржээ. Есүс Христ ойлгогдохгүй байна. Есүс Христ тэдэнд үлгэр мэт санагддаг. Дэлхийн түүхийн энэ үе шатанд олон хүн согтуу хүмүүс мэт авирладаг. ‘Та нар зогсож, гайхагтун; хашхирч, орилогтун; тэд согтжээ, гэвч дарсаар бус; тэд гуйвж байна, гэвч хатуу ундаанаас бус. Учир нь ЭЗЭН та нарын дээр гүн нойрны сүнсийг асгаж, та нарын нүдийг аньжээ. Тэр эш үзүүлэгчид болон та нарын захирагчид болох үзмэрчдийг бүрхжээ.’ Өргөмжлөгдөх ёстой хүмүүс мөн гэж өөрсдийгөө үздэг олны дээр сүнслэг согтолт буужээ. Тэдний шашны итгэл энэ Сударт дүрслэгдсэнтэй яг адил байна. Түүний нөлөөн дор тэд шулуун явж чаддаггүй. Тэд өөрсдийн үйл ажиллагааны явцад мурий зам гаргадаг. Нэг нь, дараа нь өөр нэг нь, нааш цааш ганхалдана. ЭЗЭН тэднийг үлэмж их өрөвдөн хардаг. Тэд үнэний замыг мэдээгүй. Тэд шинжлэх ухаанч зальт явуулга бүтээгчид бөгөөд тод сүнслэг хараатай учраас тусалж чадах байсан, туслах ёстой байсан хүмүүс өөрсдөө мэхлэгдэж, муу хэргийг дэмжин тэтгэж байна.”
“Эдгээр эцсийн өдрүүдийн үйл явдлууд удахгүй тодорхой болох болно. Эдгээр сүнслэг үзлийн мэхлэлүүд үнэндээ юу болох нь илчлэгдэх үед,—өөрөөр хэлбэл, муу ёрын сүнснүүдийн нууц үйл ажиллагаа мөн болох нь,—тэдгээрт оролцон үүрэг гүйцэтгэсэн хүмүүс ухаан санаагаа алдсан хүмүүс мэт болох болно.
“‘Иймээс Эзэн айлдаж байна: Энэ ард түмэн амаараа Надад ойртож, уруулаараа Намайг хүндэтгэдэг боловч зүрх сэтгэлээ Надаас холдуулсан бөгөөд Надаас эмээх нь хүний сургаалын тушаалаар заалгасан зүйл болсон тул, болгоогтун, Би энэ ард түмний дунд гайхамшигт нэгэн үйлийг, тийм ээ, гайхамшигт үйлийг ба гайхлыг үйлдэх болно. Учир нь тэдний мэргэн хүмүүсийн мэргэн ухаан мөхөж, тэдний ухаалаг хүмүүсийн ойлголт нуугдах болно. Эзэнээс зөвлөгөөгөө нуухын тулд гүн далд эрэгчид, үйлс нь харанхуйд байдаг бөгөөд “Хэн биднийг харж байна вэ? Хэн биднийг мэднэ вэ?” хэмээн хэлэгчид золгүй еэ! Та нарын юмсыг орвонгоор нь эргүүлдэг явдал ваарчны шавартай адилд тооцогдох биш үү? Учир нь бүтээгдсэн зүйл өөрийг нь бүтээсэн нэгний тухай “Тэр намайг бүтээгээгүй” гэж хэлэх үү? Эсвэл хэлбэржүүлэгдсэн зүйл өөрийг нь хэлбэржүүлсэн нэгний тухай “Тэр ойлголтгүй байсан” гэж хэлэх үү?’”
“Бидний туршлагад бид яг энэ мэт байдалтай тулгарч ирсэн бөгөөд одоо ч тулгарсаар байна гэж надад үзүүлэгдсэн. Их гэрэл хийгээд гайхамшигт эрх ямба эдэлж байсан хүмүүс, өөрсдийгөө мэргэн хэмээн боддог удирдагчдын үгийг дагасан байна. Тэд Эзэнээр үлэмж ивээгдэж, ерөөгдсөн атлаа өөрсдийгөө Бурханы гараас сугалан авч, дайсны эгнээнд оржээ. Ертөнц зальжин төөрөгдлөөр бялхан дүүрэх ёстой. Эдгээр төөрөгдлийг хүлээн авсан нэг хүний оюун ухаан, Бурханы үнэний эрхэм нотолгоог худал болгон хувиргаж байсан бусад хүний оюун ухаанд нөлөөлнө. Эдгээр хүмүүс унасан тэнгэрэлчүүдэд мэхлэгдэх болно. Тэд уг нь хариуцлагаа өгөх ёстой хүмүүс мэт сүнснүүдийг харгалзан сэрэмжлэгч үнэнч харуулуудын адил бат зогсох ёстой байсан. Тэд өөрсдийн дайны зэвсгийг тавьж, мэхлэгч сүнснүүдэд анхаарлаа хандуулсан. Тэд Бурханы зөвлөгөөг хүчингүй болгож, Түүний сануулга ба зэмлэлийг хойш тавин, үнэхээр Сатаны талд орж, мэхлэгч сүнснүүд болон чөтгөрүүдийн сургаалуудад анхаарлаа хандуулж байна.
“Хүчтэй архины нөлөөнд автсан хүмүүс мэт гуйвах ёсгүй хүмүүн дээр эдүгээ сүнслэг согтолт ирээд байна. Гэмт хэрэг ба эмх замбараагүй явдлууд, луйвар, мэхлэл, шударга бус харьцаа нь тэнгэрийн ордонд тэрсэлсэн тэргүүлэгчийн сургаалын дагуу ертөнцийг дүүргэж байна.
“Түүх дахин давтагдах ёстой. Би ойрын ирээдүйд юу болохыг нарийвчлан хэлж чадна, гэвч цаг нь хараахан болоогүй байна. Сатаны зальт арга мэхээр дамжин үхэгсдийн дүрсүүд үзэгдэх бөгөөд худлыг хайрлаж, худлыг үйлдэгчтэй олон хүн нэгдэн нийлнэ. Би манай ард түмэнд анхааруулж байна: яг бидний дунд зарим нь итгэлээс няцаж, мэхлэгч сүнснүүд ба чөтгөрүүдийн сургаалд анхаарч, тэднээр дамжин үнэнийг муугаар хэлэгдэхэд хүргэнэ.” Battle Creek Letters, 123–125.
Бүх эш үзүүлэгчид, үүнд Исаиа болон Уайт эгчийг оролцуулан, эцсийн өдрүүдийг зааж байна. Эдгээр өдрүүдэд Адвентизмийн удирдагчид “мэдээжээр Сатаны талд зогсож, мэхлэгч сүнснүүд болон чөтгөрүүдийн сургаалд анхаарлаа хандуулж байна.” Уайт эгч дараах үгийг хэлэхдээ нэгэн эш үзүүллэгийг дэвшүүлдэг: “Эдгээр спиритизмийн мэхлэлүүд үнэндээ юу болох нь илчлэгдэхэд,—өөрөөр хэлбэл, муу ёрын сүнснүүдийн нууц үйл ажиллагаа болох нь ил болох үед,—тэдгээрт оролцсон хүмүүс ухаан санаагаа алдсан хүмүүс мэт болно.” Адвентизмийн удирдлага, тэдний согтолт “муу ёрын сүнснүүдийн нууц үйл ажиллагаа” болох нь илчлэгдэх эцсийн өдрүүдийн түүхэн мөчид, ухаан санаагаа алдсан хүмүүс мэт болно.
Эцсийн өдрүүдэд Иерусалим дахь ард түмнийг захирдаг басамжлагч хүмүүсийн ажлын лац тайлагдах явдал бий. Тэрхүү лац тайлагдалт нь Миллерийн зүүдэнд дүрслэгдсэн бөгөөд Миллер залбирсны дараа нэгэн хаалга нээгдсэн юм. Энэ нь түүний нүдээ агшин зуур анихын яг өмнө тохиолддог бөгөөд энэ нь нэг зуун дөчин дөрвөн мянгын тамгалалтын үйл явцын яг төгсгөлийг илтгэнэ. Хаалга нээгдэх нь эрин үеийн өөрчлөлтийг заадаг бөгөөд тэр мөчид гурав дахь тэнгэрэлчийн Лаодикейн хөдөлгөөн гурав дахь тэнгэрэлчийн Филадельфийн хөдөлгөөн рүү шилжинэ.
Исаиагийн тэр хэсэгт “итгэмжит харуулуудын адил зогсох ёстой байсан” Ефраимын архичдын хорон үйлсийн хураангуй байдаг. Тэрхүү хураангуй нь ийн илэрхийлэгдсэн байдаг: “‘Та нарын юмсыг орвонгоор нь эргүүлдэг явдал үнэхээр ваарчны шавартай адилд тооцогдох бус уу? Учир нь бүтээгдсэн зүйл өөрийг нь бүтээсэн Нэгэний тухай, Тэр намайг бүтээгээгүй, гэж хэлэх үү? Эсвэл хэлбэржүүлэгдсэн зүйл өөрийг нь хэлбэржүүлсэн Нэгэний тухай, Тэр ойлголтгүй байсан, гэж хэлэх үү?’”
Миллерийн “өдөр тутмын” хэмээхийг харийн шашин, эсвэл харь Ром гэж тодорхойлсон нь эцсийн дүндээ Сатаны бэлгэдэл мөн; учир нь Сатан ч, харь Ром ч хоёулаа луугаар дүрслэгддэг.
“Иймээс луу нь юуны өмнө Сатаныг төлөөлдөг боловч, хоёрдогч утгаараа энэ нь харь Ромын бэлгэдэл мөн.” Агуу Тэмцэл, 439.
Эцсийн өдрүүдэд Иерусалимыг захирагч хүмүүсийн тухай өгүүлэхдээ Уайт эгч ийнхүү хэлсэн байдаг: “Зарим нь ноёрхож буй харанхуйд автсаар, үнэнийг хойш тавин, худлыг түүний оронд тавьж байна. Зөгнөлөөр заагдсан өдөр иржээ. Есүс Христ ойлгогдохгүй байна. Есүс Христ тэдэнд үлгэр төдий юм.” 1901 онд Германаас гаралтай Адвентизмийн нэгэн удирдагч Даниелын ном дахь “өдөр тутмын” тухай тэрсэлсэн протестантизмын хуурамч үзлийг нэвтрүүлж эхэлсэн. Тэрхүү үзэл нь “өдөр тутмын” гэдэг нь Христийн ариун сүм дэх үйлчлэлийг, эсвэл тэр санааны ямар нэг хувилбарыг илэрхийлдэг гэж тодорхойлдог. Би “ямар нэг хувилбар” гэж хэлж байгаа нь 1901 оноос хойших түүхийн явцад тэрхүү худал сургаалд өөр өөр өнгө аястай онцлол өгөгдөж ирсэнтэй холбоотой; гэвч эдгээр хуурамч үзлүүд үргэлж “өдөр тутмын” нь Христийн ажлын ямар нэгэн хэлбэрийг төлөөлдөг гэсэн дүгнэлтийг илэрхийлдэг.
Сүүлчийн өдрүүдийн Адвентизмд, Миллерийн Сатаны бэлгэдэл хэмээн тодорхойлсон “өдөр тутмын” тухай сургаал байсан эрдэнэ нь Христийн бэлгэдэл болсон юм. 1901 онд энэ үзлийг дэвшүүлэхэд “өдөр тутмын” нь Сатаны бус, Христийн бэлгэдэл гэсэн ойлголтыг тун цөөхөн хүн хүлээн авсан; харин 1930-аад он гэхэд Миллерийн 2 Тесалоник, хоёрдугаар бүлэгт буй үнэний судлаас ухан гаргаж ирсэн “өдөр тутмын” тухай сургаалын эрдэнэ, Левит 26 дахь “долоон цаг”-ийг 1863 онд няцаасан шигээ, няцаагдсан байв. 1863 оноос 1930-аад он хүртэлх түүхийн аль нэгэн үед Адвентизм өөрийн удирдагчдыг солисон боловч үүнийгээ өөрөө анзаараагүй байлаа.
“Ах дүүс ээ, та нарын аюулыг би харж байна, тиймээс би дахин асууж байна: энддэг та нар бурууг засахын тулд ямар нэгэн хүчин чармайлт гаргаж байна уу? Та нар хөлдөө шулуун зам гаргаагүй учраас сүнснүүд бүдрэн, харанхуй дунд алхаж байж мэднэ. Хэрэв та нар итгэл хүлээлгэсэн байр сууринд байгаа бол, би та нарт бүр ч чин сэтгэлээсээ хандан уриалж байна: өөрсдийн сүнсний төлөө болон та нарыг удирдагч хэмээн хардаг хүмүүсийн төлөө, гаргасан алдаа бүрийнхээ төлөө Бурханы өмнө гэмшиж, эндүүрлээ хүлээн зөвшөөр.”
“Хэрэв та зүрхний зөрүүд байдлыг өөгшүүлж, мөн бардамнал ба өөрийгөө зөвтгөх үзлээрээ өөрийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрөхгүй бол, та Сатаны сорилтуудад захирагдсан хэвээр үлдэнэ. Эзэн таны алдааг илчилсэн үед та гэмшихгүй, эсвэл буруугаа наманчлан хүлээхгүй бол, Түүний удирдлага таныг тэрхүү замаар дахин дахин авч өнгөрүүлэх болно. Та төстэй шинжтэй алдаа гаргасаар байх болно, мэргэн ухаанаар үргэлж дутаж байх бөгөөд нүглийг зөвт байдал, зөвт байдлыг нүгэл хэмээн нэрлэх болно. Эцсийн эдгээр өдрүүдэд ноёрхох асар олон мэхлэлт таныг бүчин хүрээлэх бөгөөд та удирдагчаа сольчихоод, тэгснээ өөрөө ч мэдэхгүй байх болно.” Review and Herald, December 16, 1890.
Иерусалимын ард түмнийг захирдаг, “итгэмжлэгдсэн байр сууринд” буй басамжлагч хүмүүс “нүглийг зөвт байдал, зөвт байдлыг нүгэл хэмээн нэрлэх” бөгөөд “Та нарын юмсыг орвонгоор нь эргүүлэх чинь ваарчны шавар мэт үнэлэгдэх бус уу? Учир нь бүтээгдсэн зүйл өөрийг нь бүтээгчийнхээ тухай, Тэр намайг бүтээгээгүй, гэж хэлэх үү? Эсвэл хэлбэржүүлэгдсэн зүйл өөрийг нь хэлбэржүүлэгчийнхээ тухай, Тэр ойлголтгүй байсан, гэж хэлэх үү?” Адвентизмын дөрвөн үеийн туршид өрнөсөн энэхүү өсөн нэмэгдэх тэрслэл дунд итгэмжлэгдсэн байр сууринд буй хүмүүс удирдагчаа сольдог бөгөөд өөрсдөө үүнийгээ мэддэггүй. Тэд өөрсдийн алдааны нотолгоог аажмаар, тууштайгаар няцаасаар ирсэн учир үүнийгээ мэддэггүй. Тэрхүү өсөн нэмэгдэх тэрслэлийн дотор “тэдний мэргэн хүмүүсийн мэргэн ухаан сөнөж, тэдний ухаантай хүмүүсийн ойлголт нуугдах болно.”
Тэд юмсыг орвонгоор нь эргүүлж, нүглийг зөвт байдал, зөвт байдлыг нүгэл хэмээн нэрлэх болно. Энэхүү тэрслүү явдлын бэлгэдэл нь “өдөр тутмын” тухай сургаал мөн бөгөөд Миллерийн хувьд энэ нь сатаныг илтгэх бэлгэдэл байсан, харин өнөөгийн Адвентизм үүнийг Христийн бэлгэдэл хэмээн тодорхойлдог. Нэгэн цагт Уильям Миллерийн эш үзүүллэгийн хэрэглээний хүрээ тогтолцоог бат тогтоож байсан зангуу нь, эдүгээ Иерусалимын ард түмнийг захирдаг тохуурхагч хүмүүсийн согтсон байдлын бэлгэдэл болжээ. Даниелын ном дахь “өдөр тутмын”-тай холбоотой бэлгэдэл нь Адвентизмийн эхэнд Миллерийн авсанд танигдах үедээ нар мэт тод гэрэлтэж байсан бол, эцсийн өдрүүдэд тэрхүү үнэн арав дахин илүү тод гэрэлтдэг. Учир нь арван тоо нь сорилтын бэлгэдэл бөгөөд эртний Израилийн хувьд арав дахь сорилт нь эцсийн сорилт байсан юм.
Орчин үеийн фарисайчууд “Христийн үйлсийг” “сатанлаг хүчнүүдэд” “хамааруулж”, харийн шашныг “Бурханы ариун хүч” хэмээн тодорхойлсон юм.
“Фарисайчууд Ариун Сүнсний эсрэг нүгэл үйлдсэн. Тэдний ярих авьяас чадвар нь ертөнцийн Аврагчийг доромжлоход хэрэглэгдсэн бөгөөд тэмдэглэн бичигч тэнгэрэлч тэдний үгсийг тэнгэрийн номуудад бичиж үлдээв. Христийн үйлсэд илэрсэн Бурханы ариун хүчийг тэд сатанлаг хүчинд хамааруулсан. Тэд Түүний гайхамшигт үйлсийг үгүйсгэж чадахгүй, эсвэл байгалийн шалтгаанд холбон тайлбарлаж чадахгүй байсан тул, ‘Эдгээр нь чөтгөрийн үйлс’ хэмээн хэлсэн. Үл итгэлдээ тэд Бурханы Хүүгийн тухай ердөө хүний нэгэн адил ярьсан. Тэдний өмнө үйлдэгдсэн эдгэрүүлэлтийн ажлууд, ямар ч хүн хийгээгүй бөгөөд хийж ч чадахгүй тийм ажлууд нь Бурханы хүчний илрэл байсан боловч, тэд Христийг тамтай хуйвалдан нэгдсэн хэмээн буруутгасан. Зөрүүд, дүнсгэр, төмөр зүрхтэй тэд бүх нотолгоонд нүдээ анихаар шийдсэн бөгөөд ийнхүү уучлагдашгүй нүглийг үйлдсэн.” Manuscript Releases, 4-р боть, 360.
Эхний тэнгэрэлчийн хөдөлгөөнөөр лац нь тайлагдан ил болсон мэдлэгийн өсөлтийн талаарх авч үзэхээ бид дараагийн өгүүлэлд үргэлжлүүлэх болно.