Өмнөх өгүүлэлд бид Габриел хоёр гэрч дээр тулгуурлан 1844 оны он сарыг батлахын тулд “эцсийн уур хилэн”-гийн төгсгөлийг танилцуулсныг онцолсон билээ. Миллер Левит хорин зургаад өгүүлэгдсэн, Иудагийн хаанчлалын эсрэг хэрэгжсэн “долоон цаг”-ийг ойлгосон боловч Израилийн хойд болон өмнөд хоёр хаанчлалын аль алинд нь буусан “долоон цаг”-ийн шүүлтийн зорилго болон харилцан хамаарлыг олж харах хэмжээнд хэзээ ч хүрээгүй. Тэрбээр арван есдүгээр эшлэл дэх “эцсийн уур хилэн”-гийн ялгааг хэзээ нэгэн цагт ухаарсан эсэх нь эргэлзээтэй, гэвч тэр “уур хилэн” нь “долоон цаг” мөн гэдгийг ерөнхий утгаар яах аргагүй ойлгож байсан. Эхний болон эцсийн уур хилэнгийн талаарх гэрэл 1856 онд Палмониор лацнаас тайлагдсан боловч 1863 онд няцаагдсан юм. Гэсэн ч Миллерийн “долоон цаг”-ийн мэдээ зөв байсан, хэдий тийм боловч хязгаарлагдмал байв.
Миллер Даниелийн наймын арван нэгдүгээр эшлэлд гардаг харь Ромын жижиг эвэр нь харь шүтлэгийг өргөмжлөн дэвшүүлснийг танин мэдэхгүй байсан байв. Учир нь Миллерийн хувьд Даниел ном дахь энэ үгийн гурван тохиолдол бүрд “take away” гэдэг нь зүгээр л зайлуулах гэсэн утгатай байлаа. Гэвч түүний тунхагласан мэдээ хязгаарлагдмал байсан хэдий ч зөв хэвээр байв.
Миллерчүүд арван нэгдүгээр эшлэл дэх “ариун газар” нь Ром хот дахь харийн сүм (Пантеон) мөн гэдгийг үнэхээр хүлээн зөвшөөрсөн боловч тэдний мэдээ Еврей хэлэнд тулгуурлаагүй байсан. Миллерийн мэдээ эш үзүүллэгийн цаг хугацаанд төвлөрч байсан. Тэдний мэдээ лацнаасаа тайлагдсан түүхэн нөхцөл байдал нь тэдэнд Библийн эш үзүүллэгийн зургаа дахь хаант улс нь Америкийн Нэгдсэн Улс мөн гэдгийг харахаас саад болсон бөгөөд үүнээс гадна, папын засаглалыг Библийн эш үзүүллэгийн тав дахь хаант улс мөн гэж харахаас ч саад болсон.
Тэд амьдарч байсан түүхэн нөхцөл байдлынхаа улмаас зөгнөлүүдийг Христийн удахгүй эргэн ирнэ гэсэн өөрсдийн хүлээлттэй нийцүүлэн хэрэглэсэн бөгөөд урам хугарсан боловч тэдний тунхагласан мэдээ зөв байсан. Габриел арван тавдугаар ишлэлээс хорин долдугаар ишлэл хүртэлх хоёр үзэгдлийн тайлбарыг өгөхдөө, Миллерийн ойлголт нь есдүгээр ишлэлээс арван хоёрдугаар ишлэл хүртэлх бяцхан эврийн хүйсийн хэлбэлзлээр дүрслэгдсэн хаанчлалуудын илүү өргөн илчлэлийг ухааран барьж авахад нь саад болсон. Миллеритүүд Габриелын тайлбарт Ромыг зөвхөн дөрөв дэх бөгөөд эцсийн дэлхий дээрх хаанчлал гэж л хардаг.
Тэгээд би, Даниел би үзэгдлийг үзээд утгыг нь эрэн хайж байтал, харагтун, миний өмнө хүний төрхтэй нэгэн зогсож байв. Тэгээд Улай мөрний хоёр эргийн дундаас хүний дуу сонсогдон, тэр дуудаж, —Габриел аа, энэ хүнд үзэгдлийг ойлгуул,— гэж хэлэв. Ийнхүү тэр миний зогсож байсан газарт ойртон ирэв. Түүнийг ирэхэд би айж, нүүрээрээ унав. Харин тэр надад, —Хүний хүү ээ, ойлго; учир нь энэ үзэгдэл төгсгөлийн цагт хамаарна,— гэв. Тэр надтай ярьж байх үед би нүүрээрээ газарт харсан гүн нойронд автав. Гэвч тэр надад хүрч, намайг эгц босгов. Тэгээд тэр, —Харагтун, уур хилэнгийн төгсгөлийн эцэст юу болохыг би чамд мэдүүлье; учир нь тогтоогдсон цагт төгсгөл ирнэ. Чиний харсан хоёр эвэртэй хуц бол Меди ба Персийн хаад юм. Харин ноос ихтэй ухна бол Грекийн хаан; нүднийх нь хооронд буй агуу эвэр бол анхны хаан мөн. Тэр эвдэрч, түүний оронд дөрөв гарч ирсэн нь тухайн үндэстнээс дөрвөн хаанчлал босож ирэх боловч түүний хүч чадлаар бус байхыг илтгэнэ. Тэдний хаанчлалын эцсийн үед, гэмт хэрэгтнүүдийн нүгэл дүүрэн болох үед догшин царайтай, битүүлэг үгийг ойлгодог нэгэн хаан босож ирнэ. Түүний хүч чадал агуу байх боловч өөрийн хүчээр бус; тэр гайхамшигтайгаар сүйтгэж, амжилт олж, үйлдэж, хүчтэнүүд болон ариун ардыг устгана. Мөн өөрийн ов мэхээр тэрээр заль мэхийг өөрийн гарт амжилттай болгоно; зүрхэндээ өөрийгөө өргөмжилж, амгалан тайвны үед олныг сүйрүүлнэ; тэр бас ноёдын Ноёны эсрэг босно. Гэвч хүний гар хүрэлгүйгээр тэр хэмхэрнэ. Орой ба өглөөний тухай хэлэгдсэн үзэгдэл үнэн мөн; тиймийн тул үзэгдлийг битүүмжил, учир нь энэ нь олон өдрүүдийн төлөө юм,— гэв. Тэгээд би, Даниел, ухаан алдан унаж, хэдэн өдөр өвчлөв. Дараа нь би босож, хааны ажлыг эрхэлсэн; үзэгдэлд би алмайран гайхсан боловч түүнийг ойлгосон хүн нэг ч байсангүй. Даниел 8:15–27.
Даниел Улай голын үзэгдлийг (эдүгээ биеллийн явцад буй) хүлээн авсан боловч Вавилоны түүхийн хүрээнд эхний хаант улс уг үзэгдлээс орхигджээ. Энэ нь хоёрдугаар болон долоодугаар бүлэгт алтан толгой, мөн арслангийн дүрээр багтсан байсан боловч Вавилоны авч хаягдан, дараа нь сэргээгдэх эш үзүүллэгийн шинж чанар наймдугаар бүлэгт онцлон тэмдэглэгджээ. Небухаднезар “долоон цаг”-ийн турш хүмүүсийн дундаас хөөгдөн зайлуулагдахдаа папын засгийн үхлийн шархыг бэлгэдэн дүрсэлсэн бөгөөд ийнхүү Тирийн янхан мартагдах бэлгэдлийн далан жилийг мөн дүрслэн үзүүлжээ. Даниелын наймдугаар бүлэгт Вавилон Библийн эш үзүүллэгийн хаант улсуудаас мартагдаж, үзэгдэл Меде ба Персээс (хуц) эхэлж, түүний дараа Грек (ямаа) гарч ирдэг.
Агуу Александр хааны хаант улс Александраас дор хүч чадалтай дөрвөн хаант улсад задарсан бөгөөд энэ нь мөн долдугаар бүлэгт дөрвөн далавч, дөрвөн толгойтой ирвэсээр дүрслэгдсэн байсан. Дөрөв гэсэн тоо нь хойд, зүүн, өмнөд, баруун зүгээр илэрхийлэгддэг дэлхий дахиныг төлөөлнө. Наймдугаар бүлгийн наймдугаар зүйлд тэнгэрийн дөрвөн салхины зүгт чиглэн дөрвөн онцгой эвэр гарч ирсэн. Долдугаар бүлэгт Грекийн дөрвөн далавч нь наймдугаар бүлгийн дөрвөн салхитай, мөн Грекийн дөрвөн толгой нь дөрвөн онцгой эвэртэй тус тус дүйцнэ. Дөрвөн толгой болон дөрвөн онцгой эвэр нь Александрын анхны хаант улс задарсан дөрвөн хаант улсыг төлөөлж, харин дөрвөн далавч болон дөрвөн салхи нь тэр хуваагдлын дөрвөн бүсийг төлөөлнө. Энэ санааны ялгааг олж харах нь чухал бөгөөд учир нь энэ нь Ромын дөрөв дэх хаант улсын тухай протестантуудын уламжлалт ойлголтын эсрэг Миллерчүүдийн гаргаж байсан нэгэн нотолгоог төлөөлдөг.
1843 болон 1850 оны пионерийн зурагт хуудсуудаар төлөөлөгдсөн Хабаккукийн самбарууд дээр эш үзүүллэгийн хэрэглээг дүрслэн үзүүлээгүй зөвхөн нэг л дүрслэл байдаг бөгөөд энэ нь дөрвөн толгой ба содон эвэрнүүдийн, мөн дөрвөн далавч ба салхинуудын хоорондын ялгаатай холбоотой юм. Библийн эш үзүүллэг дэх дөрөвдэх хаанчлал нь Ром мөн гэсэн үнэнийг бүдгэрүүлэх оролдлогоор Сатан дөрвөн толгой ба содон эвэрнүүдийн, мөн дөрвөн далавч ба салхинуудын жинхэнэ эсвэл хуурамч утгын талаар нэгэн маргааныг оруулж ирсэн. Даниелын номонд үзэгдлийг тогтоосон нэгэн онцгой бэлгэ тэмдэг байдгийг Даниелын ном өөрөө тодорхой ялган заадаг учраас Сатан үүнийг хийсэн юм. Тэрхүү бэлгэ тэмдгийг тогтоон баталдаг нотолгооны нэг хэсэг нь дөрвөн толгой ба содон эвэрнүүдийн, мөн дөрвөн далавч ба салхинуудын дотор байдаг. Протестантууд энэ маргааны талаар сатанлаг үзлийг баримталж байсан бөгөөд уг маргаан нь Миллеритийн түүхэнд маш чухал байсан тул тэд зурагт хуудас дээрээ түүнийг дурдсан. Даниелын ном дахь “chazon” үзэгдлийг тогтоон баталдаг хүчийг “чиний ард түмний дээрэмчид” хэмээн тодорхойлсон бөгөөд Протестантууд тэрхүү хүчийг Антиох Епифан хэмээх нэртэй Сирийн хаадын урт цувааны нэгэн хаан гэж үзсэн бол Миллер тэднийг Ром гэж тодорхойлсон.
Тэр цаг үед өмнөдийн хааны эсрэг олон хүн босно. Чиний ард түмний дээрэмчид ч үзэгдлийг тогтоохын тулд өөрсдийгөө өргөмжлөх боловч тэд унана. Даниел 11:14.
Антиох бол Александрын хаант улс задран хуваагдаж бий болсон дөрвөн хаант улсын нэгнээс улбаалан гарсан хаадын нэгэн угсааны хаадын нэг байсан. Даниел 8-ын есдүгээр эшлэлд гардаг жижиг эвэр нь Александрын хаант улсын дараа гарч ирсэн бөгөөд есдүгээр эшлэлд тэдгээрийн нэгнээс жижиг эвэр гарч ирсэн гэж өгүүлдэг.
Тэдний нэгнээс нэгэн жижиг эвэр гарч ирээд, өмнө зүг, дорно зүг, мөн Үзэсгэлэнт газар уруу асар ихээр өсөн хүчирхэгжив. Даниел 8:9.
Ром үзэгдлийг тогтоодог уу, эсвэл сул дорой, нэлээд өчүүхэн Сирийн хаан үзэгдлийг тогтоодог уу гэсэн маргаан нь мөн жижиг эвэрийн хүч дөрвөн эвэрний нэгээс гарсан уу, эсвэл дөрвөн салхины нэгээс гарсан уу гэсэн маргааныг хамардаг. Энэ нь тийм ч том маргаан биш, учир нь түүх ба эш үзүүллэг Ром нь Грекийн эзэнт гүрний үр удам байгаагүй, харин Ром шинэ хүч байсныг тодорхой харуулдаг. Хэрэв Ром дөрөв дэх хаанчлал байсан бол, есдүгээр эшлэлийн “тэдгээрийн нэг” нь дөрвөн салхи буюу жигүүрийн нэг байх ёстой. Харин хэрэв тэр нь Антиох Эпифан байсан бол, тэр Сирийн эвэрнээс гарсан юм.
Миллерийн хөдөлгөөнийхөн “чиний ард түмний дээрэмчид” хэмээн дүрслэгдсэн хүч Христийн эсрэг босно гэдгийг таньсан.
Мөн тэрээр өөрийн бодлогынхаа улмаас заль мэхийг гартаа амжилттай болгоно; зүрхэндээ өөрийгөө өргөмжилнө, амар тайвнаар олныг сүйрүүлнэ; мөн ноёдын Ноёны эсрэг босно; гэвч тэр гар хүргэлгүйгээр сүйрэх болно. Даниел 8:25.
“Ноёдын Ноён” нь Христ мөн бөгөөд Антиох Епифан Христийг төрөхөөс нэлээд өмнө амьдарч байсан тул Миллеритүүд энэ баримтыг 1843 оны зурагт хүснэгт дээр тэмдэглэн харуулсан юм. Тэрхүү хүснэгтэд тэд 164 гэсэн оныг оруулсан бөгөөд энэ нь үнэндээ ямар нэгэн Библийн эш үндэсгүй, харин Миллер болон Протестант теологичдын хооронд дөрөв дэх хаант улсын талаар өрнөсөн маргааны ач холбогдлыг тодорхойлсон тэмдэглэл төдий байв. Хүснэгт дээрх “164” оны хажууд тэд: “Антиох Епифаны үхэл. Учир нь тэрээр Ноёдын Ноёны эсрэг босоогүй нь мэдээж, яагаад гэвэл Ноёдын Ноён төрөхөөс 164 жилийн өмнө тэр аль хэдийн нас барсан байсан” гэж бичжээ.
Өнөөдөр Адвентизм “чиний ардын дээрэмчид” гэдгийг Антиох Эпифан хэмээн заадаг бөгөөд урвагч Протестантизм ч мөн адил заадаг. Гэвч онгодоор “1843 оны зураглал Эзэний мутрын удирдлагаар бүтээгдсэн бөгөөд үүнийг өөрчилж болохгүй” гэж тэмдэглэгдсэн билээ. Миллерчүүд догшин царайт хаан нь Ром болохыг мэдэж байсан тул “хазон” үзэгдлийг тогтоон байгуулах чадварыг сулруулдаг сатанлаг сургаалд ганхаагүй юм. Хэрэв үзэгдэл үгүй бол ард түмэн мөхдөг гэдгийг Библи тодорхой хэлдэг.
Илчлэл үгүй газар ард түмэн замбараагүй болой; харин хуулийг сахигч нь ерөөлтэй еэ. Сургаалт үгс 29:18.
Соломоны тухайн эшлэлд тодорхойлсон үзэгдэл нь “chazon” үзэгдэл бөгөөд Даниел 8-ын арван гуравдугаар эшлэлд энэ нь харь шашин болон папын тогтолцоо ариун сүм ба цэргийг хөл дэвслэн гутааж буйг илтгэдэг үзэгдэл юм. Миллерчүүдийн хувьд сүйрэл авчрагч тэр хоёр хүч нь Библийн эш үзүүллэгийн дөрөвдүгээр хаант улсыг төлөөлж байсан бөгөөд Ромын дөрөвдүгээр хаант улсыг (чиний ард түмний дээрэмчид) танин мэдэхгүйгээр тэд тэр үзэгдлийг тогтоож чадахгүй байх байсан. Даниел 11-ийн арван дөрөвдүгээр эшлэл дэх “чиний ард түмний дээрэмчид” нь өмнөдийн хааны эсрэг босож, өөрсдийгөө өргөмжилж, үзэгдлийг тогтоон, дараа нь унах ёстой байв. Ром эдгээр шинж бүрийг биелүүлсэн.
Долоодугаар бүлэгт дөрөв дэх хаант улс нь өөрөөс нь өмнөх хаант улсуудаас “өөр” хэмээн онцгойлон тодорхойлогдсон байдаг.
Үүний дараа би шөнийн үзэгдлүүдэд харж байтал, болгоогтун, дөрөвдүгээр араатан гарч ирэв; тэр нь аймшигт, сүрдмээр бөгөөд үлэмж хүчтэй байлаа; тэр агуу төмөр шүдтэй байв. Тэр залгин идэж, хэсэг хэсгээр нь хэмхчин, үлдсэнийг хөлөөрөө дэвсэлж байв. Тэр нь өөрөөс нь өмнөх бүх араатнаас өөр бөгөөд арван эвэртэй байлаа…. Тэгээд би бусдаасаа өөр, туйлын аймшигт, төмөр шүдтэй, хүрэл хумстай, залгин идэж, хэсэг хэсгээр нь хэмхчин, үлдсэнийг хөлөөрөө дэвсэлдэг тэр дөрөвдүгээр араатны тухай үнэнийг мэдэхийг хүсэв. Мөн түүний толгой дээр байсан арван эвэр, бас гарч ирсэн өөр нэгний тухай, түүний өмнө гурван эвэр унасан тухай, нүдтэй, асар их юм ярьдаг амтай, төрхөөрөө нөхдөөсөө илүү сүртэй тэр эвэрийн тухай мэдэхийг хүсэв. Даниел 7:7, 19, 20.
Даниелын долдугаар бүлгийн дөрөв дэх хаанчлал нь түүнээс өмнөх хаанчлалуудынхаас “өөр” хэмээн хоёр удаа тодорхойлогдсон байдаг. Хэрэв есдүгээр эшлэлийн “жижиг эвэр” нь зүгээр л Сирийн эвэр (Антиох Эпифан)-ийн үргэлжлэл байсан бол тэр нь өөр байхгүй байсан. Долдугаар бүлэгт Ромоос өмнө гарч ирсэн араатнууд нь арслан, баавгай, ирвэс байв. Эдгээр нь бүгд байгальд бодитоор оршин байдаг амьтад юм. Харин төмөр шүд, гууль хумстай дөрөв дэх араатны тухайд, залгигч тэр аймшигт араатныг төлөөлөх байгалийн ямар ч араатныг Даниел мэддэггүй байв. Тэр нь өөр байлаа (“diverse”). Есдүгээр эшлэлийн “жижиг эвэр” нь эвэрнүүдийн нэгээс буюу нэрт эвэрнүүдийн нэгээс бус, харин дөрвөн салхи ба далавчаар төлөөлөгдсөн бүсүүдийн нэгээс гарч ирсэн юм.
Даниелын наймдугаар бүлэгт, “Тэдний хаанчлалын эцсийн үед, гэмт хэрэгтнүүдийн хилэнц дүүрэн болоход, догшин төрхтэй бөгөөд битүүлэг үгсийг ойлгодог нэгэн хаан босон гарч ирнэ” гэж өгүүлдэг. “Тэдний хаанчлалын эцсийн үед” (өөрөөр хэлбэл, дөрвөн хаанчлал болон задарсан Грекийн үед), “гэмт хэрэгтнүүдийн хилэнц дүүрэн болох” тэр цагт шинэ нэгэн хаан босон гарч ирэх байв.
“Үйл хэргийн тайзнаа гарч ирсэн үндэстэн бүрт газар дэлхий дээр өөрийн байр суурийг эзлэхийг зөвшөөрсөн нь, тийнхүү тэр нь Сэрэмжлэгч ба Ариун Нэгэний зорилгыг биелүүлэх эсэх нь тогтоогдохын тулд байсан юм. Зөгнөл нь дэлхийн аугаа их гүрнүүд болох Вавилон, Мидо-Перс, Грек, Ромын мандан бадарч, хөгжин дэвшсэн замналыг мөрдөн тэмдэглэсэн билээ. Эдгээрийн нэг бүрийн хувьд, мөн түүнчлэн хүч чадал багатай үндэстнүүдийн хувьд ч, түүх өөрийгөө давтан харуулсан. Тэд тус бүр шалгалтын хугацаатай байсан; тус бүр нь бүтэлгүйтсэн, сүр жавхлан нь бүдгэрч, хүч чадал нь үгүй болсон юм.” Эш үзүүлэгчид ба Хаад, 535.
Грекийн хаанчлалын төгсгөлд (“сүүлчийн цагт”), тэдний сорилтын хугацааны аяга дүүрэхэд (“гэмтнүүдийн хилэнц бүрэн дүүрэхэд”), “догшин царайтай нэгэн хаан” босон гарч ирнэ. Тэр хаан “бүдгэрэн далд үгсийг” ойлгоно, учир нь тэр иудейчүүдийн еврей хэлээс ч, өмнөх хаанчлалын грек хэлээс ч огт өөр хэлээр, өөрөөр хэлбэл латин хэлээр ярих байв. Тэрхүү хаанчлалыг Мосе МЭ 66–70 оны бүслэлтийг авчрах үндэстэн хэмээн тодорхойлсон бөгөөд тэр үед бусад зүйлсийн хамт өлсгөлөн тийм аймшигтай байсан тул иудейчүүд амьд үлдэхийн тулд өөрсдийн хүүхдүүдийг идэж байв.
Чи бүх зүйлийн элбэг дэлбэгийн дунд ЭЗЭН өөрийн Бурхандаа баяр хөөртэйгөөр, зүрхний баяслаар үйлчлээгүй учраас, ЭЗЭН чиний эсрэг илгээх дайснууддаа чи өлсгөлөн, цангалан, нүцгэн байдал, мөн бүх юмны гачигдал дунд үйлчлэх болно. Тэр чиний хүзүүн дээр төмөр буулга тавьж, чамайг сүйрүүлэх хүртлээ түүнийг авч хаяхгүй. ЭЗЭН газрын хязгаараас, алсаас, бүргэд нисэх мэт шаламгай нэгэн үндэстнийг чиний эсрэг авчирна; чи тэдний хэлийг ойлгохгүй. Тэр нь догшин төрхтэй үндэстэн байх бөгөөд хөгшнийг үл хүндэтгэж, залууд нигүүлсэл үзүүлэхгүй. Тэр чиний мал сүргийн үр төл, газрын ургацыг идэж, чамайг сүйрүүлэх хүртлээ үргэлжлүүлнэ; мөн чамайг сүйрүүлэх хүртлээ чамд үр тариа, дарс, тос, үхрийн өсөлт, хонины сүргийг ч үлдээхгүй. Тэр чиний итгэж байсан өндөр, бэхлэгдсэн хэрмүүд бүх нутаг даяар чинь нурах хүртэл бүх хотын чинь үүдэнд чамайг бүслэнэ; мөн ЭЗЭН чиний Бурхан чамд өгсөн бүх нутаг даяар, бүх хотын чинь үүдэнд чамайг бүслэнэ. Дайснууд чинь чамайг шахан зовоох бүслэлт болон хавчигдал дунд, ЭЗЭН чиний Бурханы чамд өгсөн хөвгүүд, охидынхоо мах, өөрийн биеийн үр жимсийг чи идэх болно. Дэд хууль 28:47–53.
Даниелын хоёрдугаар бүлэгт дөрөв дэх хаанчлалыг “төмөр”-өөр дүрсэлсэн бөгөөд Мосе иудейчүүдийн дээр “төмөр буулга” тавих нэгэн “үндэстэн”-ийг тодорхойлон хэлсэн. Тэрхүү “үндэстэн” иудейчүүдийг “сүйрүүлэх” бөгөөд бүргэд мэт шаламгай байх аж; бүргэд нь Ромын бэлгэдэл мөн. Энэ нь иудейчүүдэд хэл нь “битүү үгс” мэт байх, “чи хэл хэлийг нь ойлгохгүй” тийм нэгэн “үндэстэн” байх болно. Мөн Даниелын наймдугаар бүлэгт “догшин царайтай хаан” хэмээн дүрслэгдсэнчлэн, энэ нь “догшин царайтай үндэстэн” байх болно. Харин Иерусалимын “бүслэлтийн” үед иудейчүүд өөрсдийн “хөвгүүд, охид”-оо идсэн билээ.
Миллер Мосегийн урьдчилан хэлсэн хүчийг харь үндэстний Ром гэж таньсан бөгөөд Даниелын хоёрдугаар бүлгийн дөрөв дэх “төмөр” хаанчлал, мөн еврей ч биш, грек ч биш, латин хэлээр ярьдаг “үндэстэн” гэж үзжээ. Библийн эш үзүүлгийн дөрөв дэх ба тав дахь хаанчлалын хооронд Миллер ямар ч ялгаа хийгээгүй, учир нь түүний хувьд хоёулаа зүгээр л Ром байв. Иймээс эшлэл хорин гуравдугаар зүйлд харь үндэстний Ром босож ирсний дараа тэрээр хорин дөрөвдүгээр зүйлд дүрслэгдсэн ялгааг олж хараагүй. Үзэгдэлд есөөс арван хоёрдугаар зүйлүүдэд жижиг эвэр нь эр хүйсээс эм хүйс рүү, эм хүйсээс эр хүйс рүү ээлжилж байсан бөгөөд хорин гуравдугаар зүйлд харь үндэстний Ромын эш үзүүлгийн шинжүүдийг тодорхойлдог бол, Габриелын хорин дөрөвдүгээр зүйл дэх тайлбар нь эм хүйст Ром руу шилжинэ. Хорин дөрөвдүгээр зүйл дэх тэрхүү хүч “их хүчийг” эзэмших ёстой байсан боловч, “өөрийн хүчээр бус: мөн тэрээр гайхамшигтайгаар сүйтгэж, амжилт олж, үйлдэж, хүчит хүмүүс болон ариун ардыг сүйтгэнэ.”
Папын Ромд харь үндэстний Ромын цэргийн хүч өгөгдөх бөгөөд тэр нь 538 оноос 1798 он хүртэлх нэг мянга хоёр зуун жаран жилийн турш Бурханы ард түмнийг устгах байв. Тэр нь “гайхамшигтайгаар” устгах байв. Учир нь тэр бол бүх дэлхий “гайхан дагадаг” араатан бөгөөд, 1798 онд төгсөхөөр “тогтоогдсон” анхны уур хилэн биелтээ олох хүртэл “үйлдэж, амжилт олох” хүч мөн байлаа.
Тэгээд хорин тавдугаар эшлэлд, Габриел Даниелд тайлбарлаж байсан эшлэлүүдэд тогтоогдсон савлагааг даган, дахин харь үндэстэн Ромд хандан өгүүлдэг; тэр нь бүх түүхчдийн гэрчилдгээр өөр төрлийн “бодлого”-оор эзэнт гүрнээ нэгтгэсэн билээ. Харийн Ромын “заль мэх” нь үндэстнүүдийг өсөн тэлж буй эзэнт гүрэндээ нэгдэхэд хүргэхэд оршиж байсан бөгөөд цэрэг дайны хүчээр л бүтээгдсэн өмнөх эзэнт гүрнүүдээс ялгаатайгаар, амар тайван ба хөгжил цэцэглэлтийн амлалтыг ашиглан эзэнт гүрнээ байгуулсан юм. Харийн Ром мөн “ноёдын Ноёны эсрэг босох” ёстой байсан бөгөөд Калварийн загалмай дээр Христийг цовдолсон үедээ үүнийг үйлдсэн билээ.
Дараа нь Габриел Даниелд тайлбарлаж байсан хоёр үзэгдлийн талаар хандан, дүр төрхийн тухай “маре” үзэгдэл (хоёр мянга гурван зуун өдөр) үнэн байсан бөгөөд, харь Ром болон папын Ромоор ариун газар ба цэргийг хөл дор гишгэсэн тухай “хазон” үзэгдэл нь “олон өдрийн төлөө” (1798 оны төгсгөлийн цаг хүртэл) “хаагдах (битүүмжлэгдэх)” ёстой байсныг тодорхойлов.
Тэгээд Даниел хэсэг хугацаанд өвдөж, дараа нь ажилдаа буцан орсон боловч Габриел түүнийг ойлгуулахаар тушаагдсан байсан “mareh” үзэгдлийг, өөрөөр хэлбэл тэрхүү үзэгдлийг, тэр одоо хүртэл ойлгоогүй байв. Ийм учраас Габриел есдүгээр бүлэгт дахин ирж, Даниелд “mareh” үзэгдлийг ойлгуулах ажлаа гүйцээж дуусгах болно.
Даниелын номын есдүгээр бүлэгт Даниел эш үзүүллэгийн Үгийг судалж байсан бөгөөд Мосе болон Иеремиагийн бичээсүүдээр дамжин ойлголттой болсон юм. Иеремиа өөрийнх нь байсан олзлогдол далан жил үргэлжлэхийг тодорхойлон хэлсэн байв.
Мөн энэ бүх газар нутаг эзгүйрэл ба гайхшрал болох бөгөөд эдгээр үндэстнүүд Вавилоны хаанд далан жил үйлчлэх болно. Далан жил гүйцсэний дараа, Би Вавилоны хаан болон тэр үндэстнийг, мөн Халдейчуудын газрыг тэдний гэм буруугийн төлөө шийтгэж, түүнийг мөнхийн эзгүйрэл болгоно гэж ЭЗЭН айлдаж байна. Иеремиа 25:11, 12.
Мосегийн хэлснээр дайсны нутагт байх олзлолын үе нь газрын амралтын өдрүүдийг эдлэх цаг хугацаатай тохирох байв.
Би тэр газрыг эзгүйрэлд оруулах болно; тэнд оршин суух та нарын дайснууд үүнийг хараад гайхах болно. Би та нарыг харь үндэстнүүдийн дунд тараан сарниулж, та нарын араас илд сугалан хөөнө; тэгэхэд танай газар эзгүйрч, хотууд чинь балгас болно. Тэгээд газар нутаг нь эзгүй хэвтэх бүх хугацаанд, мөн та нар дайснуудынхаа нутагт байх тэр цагт, газар нь өөрийн амралтын өдрүүдийг эдлэх болно; яг тэр үед газар амарч, өөрийн амралтын өдрүүдийг эдэлнэ. Эзгүй хэвтэх бүх хугацаанд тэр амрах болно; учир нь та нар түүн дээр оршин сууж байхдаа, та нарын амралтын өдрүүдэд тэр амраагүй юм. Левит 26:32–35.
Даниел Бурханы эш үзүүллэгийн Үгнээс, хоёр гэрчийн үндсэн дээр, Түүний ард түмэн дайсны нутагт тараагдан одсон бөгөөд тэр хугацаанд газар нутаг нь өөрийн амралтын өдрүүдийг эдлэх болно гэдгийг ойлгосон. Тэрээр Иеремиагийн далан жилийн талаар Шастирын зохиогчийн ойлгосон зүйлийг мөн ойлгосон.
Илднээс амьд үлдсэн тэднийг тэрээр Вавилон уруу авч одов; тэнд тэд Персийн хаанчлалын ноёрхол хүртэл түүнд болон түүний хөвгүүдэд зарцлагдан байв. Энэ нь Иеремиагийн амаар айлдсан ЭЗЭНий үгийг биелүүлэхийн тулд байсан бөгөөд газар нутаг өөрийн амралтын өдрүүдийг эдлэх хүртэл үргэлжилсэн юм. Учир нь тэрээр эзгүйрэн хэвтэх бүх хугацаандаа амралтын өдрийг сахин, далан жилийг гүйцээсэн билээ. Харин Персийн хаан Кирийн хаанчлалын эхний жилд, Иеремиагийн амаар айлдсан ЭЗЭНий үг биелэгдэхийн тулд, ЭЗЭН Персийн хаан Кирийн сүнсийг хөдөлгөсөнд тэрээр бүх хаанчлал даяараа тунхаглал гаргаж, үүнийг бас бичгээр нийтэлж, ийнхүү айлдав: Персийн хаан Кир ийнхүү өгүүлж байна: Тэнгэрийн Бурхан ЭЗЭН газрын бүх хаанчлалыг надад өгсөн бөгөөд Иудад буй Иерусалимд Түүнд зориулан өргөө барихыг надад тушаасан билээ. Түүний бүх ард түмний дундаас та нарын хэн байна вэ? Түүний Бурхан ЭЗЭН түүнтэй хамт байх болтугай, тэгээд тэр өгсүгэй. Шастирын дэд 36:20–23.
Даниел дайсны нутагт тархан суух Иеремиагийн далан жил нь, газар өөрийнхөө амралтын өдрүүдийг эдэлж байх тэр үед, Леви 26 дахь бүлэгт буй “долоо дахин” гэсэн хараал дээр үндэслэснийг ойлгосон бөгөөд тэр ойлголтдоо дуулгавартай байж, эцэст нь өөрсдийн тархан бутарсан байдлыг ухааран сэрэх хүмүүст тэнд өгөгдсөн, тушаасан заслыг тэрээр хэрэгжүүлсэн.
Та нарын дундаас амьд үлдэгсдийн дээр Би дайснуудынх нь нутагт тэдний зүрхэнд аймхайрал илгээнэ; салхинд ганхах навчны чимээ хүртэл тэднийг хөөнө; тэд илднээс зугтаж буй мэт зугтаж, хэн ч мөрдөөгүй байхад унах болно. Хэн ч мөрдөөгүй байхад тэд илдийн өмнө буй мэт бие биеийнхээ дээр унах болно; мөн та нарт дайснуудынхаа өмнө тогтож зогсох хүч байхгүй болно. Та нар харь үндэстнүүдийн дунд мөхөж, дайснуудын чинь нутаг та нарыг залгих болно. Та нараас үлдэгсэд нь дайснуудынхаа нутагт өөрсдийн гэм буруугаас болж шаналж доройтно; мөн эцгүүдийнх нь гэм буруугийн төлөө ч тэдэнтэй хамт шаналж доройтно. Хэрэв тэд өөрсдийн гэм бурууг, мөн эцгүүдийнхээ гэм бурууг, Надад үйлдсэн өөрсдийн гэмт явдлын хамт, мөн Надад тэрсэлж явснаа хүлээн зөвшөөрвөл; мөн Би ч бас тэдэнд тэрсэлж, тэднийг дайснуудынх нь нутагт аваачсаныг хүлээн зөвшөөрвөл; хэрэв тэгээд тэдний хөвч хөндүүлээгүй зүрх даруулагдаж, тэд гэм буруугийнхаа шийтгэлийг хүлээн зөвшөөрвөл: тэгвэл Би Иаковтай байгуулсан Өөрийн гэрээг, мөн Исаактай байгуулсан Өөрийн гэрээг, мөн Абрахамтай байгуулсан Өөрийн гэрээг санах болно; мөн Би тэр газрыг ч санах болно. Тэр газар ч мөн тэднээр орхигдож, тэдгүйгээр эзгүйрэн хэвтэхдээ өөрийн амралтын өдрүүдийг эдлэх болно; тэд ч өөрсдийн гэм буруугийн шийтгэлийг хүлээн зөвшөөрнө. Учир нь, тийм ээ, тэд Миний шүүлтүүдийг жигшиж, тэдний сэтгэл Миний тогтоолуудаас зэвүүцсэн билээ. Гэсэн ч энэ бүхний дунд, тэд дайснуудынхаа нутагт байхад Би тэднийг бүрмөсөн устгаж, Өөрийн тэдэнтэй байгуулсан гэрээг эвдэхийн тулд тэднийг хөсөр хаяхгүй, мөн жигшихгүй. Учир нь Би бол тэдний Бурхан ЭЗЭН мөн. Харин Би тэдний төлөө, харь үндэстнүүдийн нүдний өмнө, тэдний Бурхан байхын тулд Египетийн нутгаас гарган авчирсан өвөг дээдсийнх нь гэрээг санах болно: Би бол ЭЗЭН. Эдгээр нь ЭЗЭНий Мосегийн гараар дамжуулан Синаи уулан дээр Өөрийн болон Израилийн хөвгүүдийн хооронд тогтоосон тогтоолууд, шүүлтүүд, ба хуулиуд мөн. Левит 26:36–46.
Есдүгээр бүлэг дэх Даниелын залбирал нь дайсны нутагт тархай бутархай байдалд орсон хүмүүсийн тухай зөвлөгөөний бүх элементийг хамарч байна. Тэрхүү залбирлыг хоёрдугаар бүлэг дэх түүний залбиралтай нийцүүлэн үзэх ёстой. Учир нь энэ хоёр нь хамтдаа, Содом ба Египет хэмээх тэр агуу хотын гудамжинд үхсэн байдалтай байсан, мөн өөрсдийгөө бас тархай бутархай болсон болохыг олж мэдсэн Илчлэл номын арван нэгдүгээр бүлгийн хүмүүсийн залбирлыг төлөөлдөг. Даниел залбирлаа төгсгөх үед, Габриел “mareh” үзэгдлийг тайлбарлах ажлыг дуусгахаар дахин ирдэг нь, яг л Ариун Сүнс Илчлэл номын арван нэгдүгээр бүлгийн хоёр гэрчийн төлөө биелүүлэхээр зорьж буйтай адил юм.
Тэгээд би ярьж, залбирч, өөрийн нүгэл болон өөрийн ард түмэн Израилийн нүглийг наманчилж, мөн өөрийн Бурханы ариун уулын төлөө өөрийн Бурхан ЭЗЭНий өмнө гуйлтаа өргөж байх үед; тийм ээ, намайг залбирч ярьж байх зуур, эхэнд үзэгдэлд үзсэн тэр хүн Габриел хурдан нисэн ирж, үдшийн өргөлийн үеэр надад хүрэв. Тэр надад ойлгуулж, надтай ярьж, ийн хэлэв: Өө, Даниел аа, чамд ухаан ба ойлголт өгөхөөр би одоо ирлээ. Даниел 9:20–22.
Бид энэ судалгааг дараагийн өгүүлэлд үргэлжлүүлнэ.
“Вавилоны уналын өмнөхөн, Даниел эдгээр эш үзүүллэгүүдийг бясалган, цаг үеийн учрыг ухаарахын төлөө Бурханыг эрэн хайж байх үед, хаанчлалуудын мандалт ба уналтын талаар түүнд цуврал үзэгдлүүд өгөгдөв. Даниел номын долдугаар бүлэгт тэмдэглэгдсэн анхны үзэгдлийн хамт тайлбар ч мөн өгөгдсөн боловч, эш үзүүлэгчид бүх зүйл бүрэн тодроогүй байлаа. Тэр үеийн өөрийнхөө туршлагын тухай тэрээр, ‘Миний бодлууд намайг ихэд түгшээж, зүс царай минь хувирсан; гэвч би энэ хэргийг зүрхэндээ хадгалсан’ хэмээн бичжээ.” Даниел 7:28.
“Өөр нэгэн үзэгдлээр ирээдүйн үйл явдлууд дээр цаашдын гэрэл тусгагдсан бөгөөд энэ үзэгдлийн төгсгөлд Даниел ‘нэгэн ариун нэгэн ярьж байхад, өөр нэгэн ариун нэгэн тэр ярьж байсан тодорхой ариун нэгэнд “Үзэгдэл хэр удаан үргэлжлэх вэ?” хэмээн хэлэхийг’ сонсов.” Даниел 8:13. Өгөгдсөн “Хоёр мянга гурван зуун хоног хүртэл; тэгээд ариун газар цэвэрлэгдэх болно” (14-р ишлэл) гэсэн хариулт нь түүнийг ихэд будилуулжээ. Тэр үзэгдлийн утгыг чин сэтгэлээсээ эрэн хайв. Иеремиагээр урьдчилан хэлэгдсэн далан жилийн олзлогдол нь, үзэгдэл дотор тэнгэрийн элч Бурханы ариун газрын цэвэршүүлэлтээс өмнө өнгөрөх ёстой хэмээн тунхагласан хоёр мянга гурван зуун жилтэй ямар холбоотойг тэр ойлгож чадсангүй. Тэнгэрэлч Габриел түүнд хэсэгчилсэн тайлбар өгсөн; гэвч эш үзүүлэгч “Үзэгдэл … олон хоногийн дараахын тухай” гэсэн үгсийг сонсоод ухаан алдан уналаа. “Би, Даниел, ухаан алдаж,” хэмээн тэр өөрийн туршлагын тухай тэмдэглэн, “хэдэн өдөр өвчтэй байв; дараа нь босож, хааны ажлыг гүйцэтгэв; мөн би үзэгдэлд гайхширсан боловч, хэн ч түүнийг ойлгосонгүй” гэжээ. 26, 27-р ишлэлүүд.
Израилийн төлөөх ачааг зүрхэндээ тээсээр байсан Даниел Иеремиагийн эш үзүүллэгүүдийг дахин судлав. Тэдгээр нь маш тодорхой байсан—тэр ч бүү хэл, номнуудад бичигдэн үлдсэн эдгээр гэрчлэлээр дамжуулан тэрээр «ЭЗЭНий үг эш үзүүлэгч Иеремиад ирж, Иерусалимын эзгүйрэл дээр далан жилийг гүйцэлдүүлнэ» хэмээн айлдсан «жилүүдийн тоог» ойлгожээ. Даниел 9:2.
“Эш үзүүллэгийн баттай үгэн дээр суурилсан итгэлтэйгээр Даниел эдгээр амлалтуудыг түргэн гүйцэлдүүлэхийг Эзэнээс гуйн залбирсан. Тэрээр Бурханы нэр төр хамгаалагдан үлдэхийн төлөө гуйсан. Өөрийн гуйлтад тэрээр тэнгэрлэг зорилгод хүрч чадаагүй хүмүүсийн дунд өөрийгөө бүрэн нэгтгэн, тэдний нүглийг өөрийнх мэт хүлээн зөвшөөрсөн.” Эш үзүүлэгчид ба Хаад, 553, 554.