Паниум — Тавдугаар дугаар

Даниелын ном нь онцгой эш үзүүллэгийн өгүүлэмжийг дэлгэн харуулдаг бөгөөд 2-р бүлгийн төмөрлөг хөшөөнөөс эхлээд 11-р бүлгийн хаадын нарийн төвөгтэй мөргөлдөөнүүд хүртэл түүний үзэгдлүүдийн турш давталт ба тэлэлтийн зарчмыг сүлжин нэвтрүүлдэг. Энэхүү хүрээний дотор нэгэн хүчтэй нотолгоо тодорч гарч ирдэг: МЭӨ 31 онд болсон Актиумын тулалдаан нь, МЭӨ 30 онд Египетийн уналтаар төгсөж, Даниел 11:25, 26-гийн шийдвэрлэх биелэлт болж, харь Ромын 360 жилийн ноёрхлын үүрийн гэгээг тэмдэглэдэг.

Даниел 11 нь МЭӨ 323 онд Агуу Александр нас барсны дараах эзэнт гүрнүүдийн мандах ба унах явдлаар эхэлдэг. Гэвч 14-р эшлэлд нэгэн эргэлт гардаг. МЭӨ 200 оны орчимд, Антиох III (Магнус) хүүхэд-хаан Птолемей V-ийн эсрэг Паниумын тулалдаанд бэлтгэж байх үед, Ром зүгээр нэг хөндлөнгийн ажиглагч бус, харин “чиний ард түмний дээрэмчид” байдлаар оролцсон. Эллинист үймээн самууны дунд Египетийн улаан буудайн хангамжийг баталгаажуулахад санаа зовниж байсан Ром МЭӨ 200–197 оны Хоёрдугаар Македоны дайны үеэр өөрийн нөлөөг харуулж, эш үзүүллэг дэх үүргийнхээ тавцанг бэлтгэсэн юм.

МЭӨ 63 он руу урагшлан очвол, 16-р эшлэл Помпей Иерусалимыг довтлон эзэлж, Ариун ариунаас нэвтэрч, “үзэсгэлэнт нутаг” дээр Ромын ноёрхлыг тогтоосноор биеллээ олдог. Үүнээс цааш 17-оос 22-р эшлэлүүд Ромын хэд хэдэн эрхмийг дараалан мөрдөн үзүүлдэг: Помпейн дорнод дахь аян дайнууд, Юлий Цезарийн байлдан дагуулал ба МЭӨ 44 онд алагдсан явдал, Август Цезарийн алба татвар тогтоосон хаанчлал (Лук 2:1-д тэмдэглэгдсэн) МЭ 14 онд төгссөн нь, мөн “гэрээний Ноён” хугалагдсан МЭ 31 онд Христийн цовдлолыг Тиберий хянан захирч байсан нь. Иерусалим дахь Помпейгоос МЭ 70 онд Иерусалим дахь Тит хүртэл үргэлжлэх эш үзүүллэгийн шугам нь Бурханы ард түмэн дээрх Ромын ноёрхлын шугамыг тодорхойлон харуулдаг.

Ромын жанжин ариун сүмийг бузарласнаар эхэлж, Ромын жанжин ариун сүмийг устгаснаар төгсөх нь Альфа ба Омегийн тэмдгийг илэрхийлдэг. Бузарлалаар эхэлж, устгалаар төгсөх тэр түүхэн шугам нь мөн Өөрийнхөө тухай, “Энэ сүмийг нураа, тэгвэл Би гурав хоногийн дотор босгоно” хэмээн айлдсан Нэгэний бузарлагдал ба устгалыг ч агуулдаг. Үнэн нь еврей цагаан толгойн эхний, арван гурав дахь, мөн сүүлчийн үсгүүдээс бүрддэг бөгөөд Помпейгоор эхэлж, Титээр төгсөх тэр шугам нь Христ гэрээг батламжлахаар ирсэн долоо хоногийн яг дунд босгогдсон гурван загалмайн дундах загалмайгаар төлөөлөгдсөн сүмийн дундах нэг устгалыг өөртөө багтаадаг. Арван зургаагаас хорин хоёрдугаар эшлэлүүд нь үнэний тэмдгийг агуулсан эш үзүүллэгийн шугамыг илэрхийлдэг. Эдгээр эшлэлээр дүрслэгдсэн түүхийн хүрээнд чухал эш үзүүллэгийн хэд хэдэн шугам байдаг боловч, уг шугамын үндсэн сэдэв нь Иудейчүүд дээрх Ромын ноёрхол мөн.

23-р эшлэл нь Иудас Маккавейн удирдсан иудейчүүд Ромтой холбоо байгуулсан (1 Маккавейн 8) МЭӨ 161–158 он руу буцан очиж, “давтан хэлж, улам дэлгэрүүлдэг.” Энэ нь Ромын эзэнт гүрнээ байгуулах өвөрмөц стратегийг—гэрээ хэлэлцээр, холбоотны харилцаагаар дамжуулан байлдан дагуулдаг, өөрөөс нь өмнөх хүчнүүдээс ялгаатай аргыг—онцлон харуулдаг. 24-р эшлэл энэ үе шатыг төгсгөж, Ром “бэхлэлтүүдийн эсрэг өөрийн арга мэхийг, хэсэг хугацааны турш, урьдчилан төлөвлөнө” гэж тэмдэглэдэг.

“эсрэг” гэж орчуулсан үгийг “-аас” гэсэн үг гэж ойлгож болно. Ром өөрийн арга мэхийг “-аас” урьдчилан харуулдаг. Тухайн эшлэл дэх “-аас” гэдэг үг нь эзэнт гүрний улс төр, цэргийн зүрх болсон Ром хотыг түүний стратегийн суурь болгон зааж байна. “Хугацаа” нь эш үзүүллэгийн утгаар 360 жил бөгөөд Акциумын дараа МЭӨ 30 онд Египет унаснаар эхэлж, Константин Ромыг орхин Константинополь руу шилжсэн МЭ 330 онд төгсөнө.

25 ба 26-р эшлэлүүд нь Актиумыг өөрийг нь онцлон чиглүүлдэг.

МЭӨ 31 онд, Ромыг “хойд зүгийн хаан” хэмээн төлөөлсөн Октавиан, “өмнөд зүгийн хаан” болох Клеопатрагийн Египетийн эсрэг хүчээ төвлөрүүлэн, тэнгисийн асар том тулалдаанд оролцов. Антони ба Клеопатрагийн “үлэмж их бөгөөд хүчирхэг цэрэг” стратегийн “заль мэх” (Агриппагийн тактик) болон урвалтуудын улмаас доройтож—Антонигийн холбоотнуудын урвалт, мөн Клеопатрагийн тулалдааны дундах ухралтаас болж сүйрчээ. МЭӨ 30 он гэхэд Египет Ромын муж болж, харь Ромын маргаангүй ноёрхлын эхлэлийг тавив. МЭӨ 30 оноос 330 он хүртэлх энэхүү 360 жилийн хугацаа нь Ромын анхны бэхлэлтэд төвлөрсөн давуу эрхт ноёрхолтой нийцэж байгаа бөгөөд Константины шилжилт тэрхүү бэхлэлтийг “газар унагасан” нь Даниел 8:11-д зөгнөснөөр биелжээ.

Константин Ром хотыг Константинополь хотоор сольж, тийш шилжүүлэх үедээ Ром хотод эрх мэдлийн хоосон орон зай үлдээсэн бөгөөд энэ нь папын сүмд Ром хотоор төлөөлөгдөх эрх мэдлийн суудлыг эзлэх боломжийг нээж өгсөн юм. Энэ үйл явдал Илчлэлт номын арван гуравдугаар бүлгийн хоёрдугаар эшлэлийг биелүүлсэн юм.

Даниел 8-д “ариун сүм” хэмээн хоёуланг нь орчуулдаг, өөр өөр хоёр еврей үг нь Даниел ном дахь ариун сүмийн түүхийг ялган харуулдаг. Даниел ном нь Христ ба Сатаны хоорондын дайныг, Христ ба Сатаны газрын дээрх төлөөлөгчдөөр дүрслэн үзүүлдэг. Даниелын эхэнд Сатаны газрын дээрх төлөөлөгч болох Вавилон Иерусалимыг эзлэн авдаг бөгөөд арван нэгдүгээр бүлгийн дөчин тавдугаар эшлэлд Иерусалим Вавилоныг дийлдэг. Иерусалим хот болон Вавилон хотоор төлөөлөгдсөн хаанчлалууд нь “хүчний ариун газрууд” юм. Вавилон болон Иерусалим хотууд хоёулаа хүчний ариун газрууд бөгөөд тус бүр хотынхоо дотор өөрийн гэсэн сүмтэй. Пантеон сүм нь Ром хотод байдаг бөгөөд Иерусалим дахь сүм нь эш үзүүллэгийн өгүүлэмж дэх түүнтэй харгалдах тал нь юм. Вавилон болон Ром хот нь Иерусалимын хуурамч дуурайллууд юм.

Даниел 8-д, еврей хэлний хоёр үг байдаг. 11-р зүйлд “miqdash” гэж гардаг бөгөөд тэнд жижиг эвэр (харь Ром) 330 онд Константин нийслэлээ шилжүүлэх үед “түүний ариун газрын байрыг” (Ром хотыг) унагадаг. Нөгөө үг нь 13, 14-р зүйлүүдэд гардаг “qodesh” бөгөөд 2300 өдрийн дараа Бурханы ариун газар ариусгагдахыг хүлээж байдаг. Хэдийгээр эдгээр хоёр үгийг хоёуланг нь “ариун газар” гэж орчуулдаг боловч, “miqdash” нь Бурханы цайз эсвэл харь шашны цайзыг аль алийг нь илэрхийлж болох бол, “qodesh” нь Библид зөвхөн Бурханы ариун газрыг илэрхийлэхэд хэрэглэгддэг.

Даниел 11:31-д буй “хүч чадлын ариун газар” (Ром хот) нь варварчууд болон вандалууд Ром хотод дайныг авчирснаар бузарлагдана. Тэрхүү эшлэл дэх “гарууд” нь 496 онд Кловисоор эхэлж, папын Ром бүрэн давамгай байдалд хүрэх хүртэл үргэлжилсэн бөгөөд энэ нь 538 онд остготуудыг хотоос хөөн гаргасан үед биелэв.

Актиумаас эхэлсэн эш үзүүллэгийн шугам 330 оноос цааш үргэлжилдэг. 30-р эшлэлийн “Хиттимийн усан онгоцнууд” нь 455 онд Ромыг дээрэмдэн сүйтгэсэн Гэнсерикийн удирдсан Вандалуудыг зааж, Баруун Ромын нуран уналтыг дохиолдог. Дараа нь Папын Ром мандан гарч, 538 оноос 1798 он хүртэл захирсан; Наполеоны генерал Бертье Пий VI-г баривчилснаар “үхлийн шарх”-ыг учруулах хүртэл 1260 жилийн турш. МЭӨ 30 оноос 330 он хүртэл үргэлжилсэн харь шашинт Ромын 360 жил нь Папын Ромын 1260 жилийг тусган харуулдаг бөгөөд тус бүр нь гурав дахь саад тотгор (Египет, Остготууд) унах үед эхэлдэг.

Орчин үеийн “умардын хаан” 40-р эшлэлд гарч ирдэг. 1989 онд пап ламын засаглал Рейганы АНУ-тай нууцаар холбоотон болж (тэрэг, хөлөг онгоц, морьт цэргүүдээр бэлгэдэгдсэн), “өмнийн хаан” болох ЗХУ-ыг (атеизм/коммунизм) түлхэн унагадаг. 41-р эшлэлд пап ламын засаглал “алдарт газар”-ыг эзлэн авч—Протестант АНУ-ыг Католик АНУ болгон хувиргаж буйг—тодорхойлдог; харин 42, 43-р эшлэлүүдэд Египетээр төлөөлөгдсөн Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага (луу), Ватикан (араатан), Америкийн Нэгдсэн Улс (хуурамч эш үзүүлэгч)-аас бүрдсэн гурвалсан холбоонд бууж өгч, дэлхийг Армагеддон руу чиглүүлж буйг тодорхойлдог. 45-р эшлэлд энэ хүчний төгсгөлийг, “туслах хэн ч үгүй” хэмээн зөгнөдөг; түүний шарх 41-р эшлэлд эдгээгдсэн боловч, 45-р эшлэлд түүний хувь тавилан эцэслэн тогтоогдоно.

МЭӨ 31 оны Акциум нь 25, 26-р эшлэлийн төвд оршиж, Ромын ариун газар-бэхлэлтээсээ 360 жилийн ноёрхлыг эхлүүлдэг. Арван дөрөвдүгээр эшлэлийг анхааруулах нөхцөл хэмээн үзвэл, арван зургаадугаар эшлэлээс эхлэн гучин нэгдүгээр эшлэл дэх папын Ромд шилжих үе хүртэлх харь Ромын түүх нь харь Ромын бүрэн шугам мөн. Тэрхүү шугам нь гурван хэсэгт хуваагдана. Арван зургаадугаар эшлэлээс хорин хоёрдугаар эшлэл хүртэлх нь Ром эртний Израилийг ноёрхсон шугам юм. Хорин гурав, хорин дөрөвдүгээр эшлэл нь Ром цэргийн хүч чадалтай хамтатган холбоо, гэрээнүүдээр дамжуулан байлдан дагуулахдаа хэрэглэсэн эзэнт гүрэн байгуулах тэрхүү ажлыг тодорхойлдог. Хорин дөрөвдүгээр эшлэлээс гучин нэгдүгээр эшлэлийн сүүлчийн хэллэг хүртэлх нь Ром өөрийгөө өргөмжилсөн үеийг, үүний дараах уналттай нь хамтатган илэрхийлсэн хоёр хэсэг бүхий шугам юм.

“Тогтоогдсон цаг” гэдэг нь 330 онд 360 жилийн төгсгөлийг хэлнэ. Хорин долдугаар эшлэлээс эхлэн гучин нэгдүгээр эшлэлийн сүүлчийн өгүүлбэр хүртэлх хэсэг—өөрөөр хэлбэл, эзгүйрүүлэгч жигшүүрт зүйл хэмээн дүрслэгдсэн папын эрх мэдэл 538 онд хаан ширээнд заларсан үеийг тодорхойлдог тэр хэсэг—нь дээд эрхтэй захирсан гурван зуун жаран жилийн хугацааны хүрээнд өгүүлэгдсэн харь Ромын түүх бөгөөд үүний дараа аажим доройтлын хоёр зуун найман жил үргэлжилдэг.

Иймээс хорин дөрөвдүгээр эшлэл дэх “цаг” нь МЭӨ 31 онд өмнөдийн хааныг умардын хааны эзэмшилд нэмснээр эхэлж, МЭ 330 онд умардын хаан дорнод ба өрнөд гэж хуваагдсанаар төгсөнө. 330 оноос 538 он хүртэл харь үндэстний Ром аажмаар задран унадаг. Харь үндэстний Ромын мөхлийн янз бүрийн үе шаттай холбогдсон эш үзүүллэгийн янз бүрийн тодорхойлолтууд нь эш үзүүллэгийг судлагчид Бурханы эш үзүүллэгийн Үгийг танин мэдэх боломж олгодог эш үзүүллэгийн тулгуур тэмдгүүд мөн. Даниел арван нэгийн арван дөрөвдүгээр эшлэлийн биелэлтэд Ром үзэгдлийг тогтоодог бөгөөд яг үүнийг үйлддэг нэг арга нь түүний уналтаар дамждаг явдал юм. Тэр эшлэлд, “мөн чиний ард түмний дээрэмчид үзэгдлийг тогтоохын тулд өөрсдийгөө өргөмжлөх болно; харин тэд унах болно” гэжээ.

Ром Хиттимийн хөлгүүдэд довтлогдож, түүнээс хойш өмнөдийг довтолсон үед энэ нь урьдынх ч биш, хожмынх ч биш байсан; учир нь энэ үеэс цааш Ромын эрх мэдлийн уналтыг дүрслэн үзүүлж байна. Илчлэлийн наймдугаар бүлэгт буй долоон бүрээнүүдийн эхний дөрвөн бүрээ нь эцэстээ 476 он гэхэд Өрнөд Ромыг төгсгөлд хүргэсэн дөрвөн томоохон хүчийг онцлон дүрсэлдэг. Чиний ардын дээрэмчид өөрсдийгөө өргөмжлөн босож, эцэст нь унах үед энэ үзэгдэл тогтоогддог. Эш үзүүллэгийн үзэгдэл нь Ромын уналтын хүрээн дээр дүрслэгддэг. Өрнөдийн бөө мөргөлийн Ром 330-аас 538 он хүртэл унав. Папын Ром 1798 онд унав. Тав дахь болон зургаа дахь бүрээний түүхэнд Дорнод Ром 1453 онд Османы түрэгүүдэд унав. Эдгээр гурван уналт нь чиний ардын дээрэмчдийн тогтоодог үзэгдлийн нэг хэсэг мөн.

Энэ эшлэлд, “Чиний ард түмний дээрэмчид мөн үзэгдлийг бататгахын тулд өөрсдийгөө өргөмжлөх болно; харин тэд унана” хэмээн өгүүлжээ. МЭӨ 31 оноос МЭ 330 он хүртэл харь Ром дэлхий дахинд ноёрхсон эрх мэдлийнхээ дотор “өөрсдийгөө өргөмжилсөн” юм. МЭ 330 оноос 538 он хүртэл харь Ром нүглийн хүнийг Бурханы сүмд сууж, өөрийгөө Бурхан хэмээн тунхаглахад бэлтгэхийн тулд унан доройтсон. МЭ 538 оноос 1798 он хүртэл папын эрх мэдэл “өөрсдийгөө өргөмжилсөн” бөгөөд 1798 онд тэд уналаа. МЭӨ 31 оноос МЭ 330 он хүртэл Өрнөд Ром өөрийгөө Ромын эзэнт гүрний төв хэмээн “өргөмжилсөн” бөгөөд МЭ 330 оноос 476 он хүртэл тэр унасан. 330 онд Константин Константинополь бол Дорнод Ромын төв мөн хэмээн өргөмжилсөн бөгөөд 1453 онд Дорнод Ром унасан. Ромын олон янзын дүрслэлүүдийн үе бүрд Ром өргөмжлөгдөх нэг үе, түүний араас түүний уналтыг дүрслэх нэг үе байдаг. Учир нь “Чиний ард түмний дээрэмчид үзэгдлийг бататгахын тулд өөрсдийгөө өргөмжлөх болно; харин тэд унана.”

“Дээрэмчид” хэмээн орчуулсан еврей үг нь “эвдэгчид” гэж орчуулах нь илүү оновчтой, учир нь энэ нь уг язгуурын үндсэн утга болох “нэвтлэн эвдэх” эсвэл “сарниулан бусниулах” гэсэн санаатай, зөвхөн “дээрэмчид” (энэ нь хулгайлахыг илтгэнэ) гэсэн утгаас илүү ойр нийцдэг. Энэ нэр томьёо нь зүгээр эд хөрөнгө хулгайлагчдыг бус, харин хил хязгаар, хууль, эсвэл гэрээг цууртуулан эвдэгчдийг зааж байна. Библийн эш үзүүллэгт Ром бол эвдэгч мөн, гэвч арван дөрөвдүгээр зүйлд үүнийг “дээрэмчид” хэмээн орчуулсан байдаг. Даниелын хоёрдугаар бүлэгт Ром нь төмөр хаант улс бөгөөд, улмаар долдугаар бүлэгт дөрөв дэх араатан мөн адил Ром юм.

Дөрөв дэх араатан — өөрөөр хэлбэл Ром — “төмөр” шүдтэй байдаг; учир нь энэ нь хоёрдугаар бүлэгт төмрөөр төлөөлөгдсөн мөнөөх дөрөв дэх хаанчлал мөн юм. Долоодугаар эшлэлд Ромын дөрөв дэх араатан “хэсэг хэсгээр нь бут цохиж,” ийнхүү бут цохихдоо “үлдсэнийг нь хөлөөрөө дэвсэлсэн.” Ромын араатан бол төмөр хаанчлал бөгөөд хэсэг хэсгээр нь бут цохиж, үлдсэнийг нь дэвслэх шинж нь хавчлагын үйлдлийг илэрхийлдэг. Эртний Израильд учруулсан хавчлага нь “тэмдэг” байв.

Эртний Израилийн бослогын улмаас тэдний дээр ирсэн хараалууд нь “тэмдэг ба гайхамшиг, мөн чиний үр удам дээр үүрд” байх юм. Тэрхүү хараал нь “догшин царайтай нэгэн үндэстэн”-ээр тэдний дээр ирэх ёстой байв. Долоодугаар бүлэгт гардаг, “хэсэглэн бут цохиж, үлдсэнийг дэвсэлдэг” төмөр шүдтэй араатан нь мөн Александрын хаант улсын хуваагдлаас гарч ирдэг дөрөв дэх хаант улс бөгөөд, Дэд хууль дахь Мосетой адил, тэрхүү хаант улс нь эртний Израиль ойлгохгүй хэлтэй нэгэн үндэстэн юм. Даниелын наймдугаар бүлэг дэх Ромын хаант улс нь догшин царайтай нэгэн үндэстэн бөгөөд өөр хэлээр ярьдаг нэгэн үндэстэн юм.

“Чиний ард түмний дээрэмчид (эвдэгчид)” үзэгдлийг тогтоодог; тэд өөрсдийгөө өргөмжилдөг бөгөөд тэд унана. Дөрөв дэх төмөр хаант улс нь өөрсдийгөө өргөмжлөн дээдлэгдэж байх үедээ дээд эрхээр ноёрхож байсан харь шүтлэгт Ром байсан бөгөөд түүний эцсийн уналт нь үзэгдлийг тогтоодог эш үзүүллэгийн шинж болсон юм. Тэд Бурханы ард түмнийг хавчлагаар хөл дэвслэн дардаг тул эвдэгчид мөн.

Бид энэ судлалыг дараагийн өгүүлэлд үргэлжлүүлнэ.