ဒံယေလကျမ်း - အမှတ် သုံးဆယ့်ခြောက်

ဒံယေလ အခန်းကြီး ၁ သည် ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ၁၈၄၄ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ပထမကောင်းကင်တမန်နှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ သမိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဒံယေလ အခန်းကြီး ၄ သည်လည်း ဘီစီ ၇၂၃ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၄ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ပထမကောင်းကင်တမန်နှင့် ဒုတိယကောင်းကင်တမန်တို့၏ သမိုင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ သေချာပါသည်၊ “line upon line” ဟူသော နောက်မိုး၏ နည်းစနစ် မရှိဘဲ ဤအရာကို မြင်နိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။

ဒံယေလကျမ်း အခန်း ၄ တွင် နေဗုခဒ်နေဇာသည် အလွန်ရှုပ်ထွေးနက်နဲသော ပရောဖက်ပြုသင်္ကေတတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဝီလျံ မီလာ၏ သမိုင်းအတွင်း ဥလာအိမြစ် ရူပါရုံ၏ တံဆိပ်ဖြေဖွင့်ခြင်းကို စတင်သုံးသပ်ရာ၌၊ သူသည် မည်သည့်အရာကို ကိုယ်စားပြုသနည်းဟူသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ပြန်လည်သတိရရန် အရေးကြီးသည်။ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ဒုတိယအိပ်မက်သည်၊ ဝီလျံ မီလာ၏ ဒုတိယအိပ်မက်ကဲ့သို့ပင်၊ လေဝိရာကျမ်း ၂၆ မှ “ခုနစ်ကာလ” ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး၊ ထိုအရာသည် ဒံယေလကျမ်းတစ်အုပ်လုံးကို အတူယှက်ကပ်ထားသော ပရောဖက်ပြုချည်ကြိုး ဖြစ်သည်။ ဒံယေလသည် အခန်း ၄ ထဲမှ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ အိပ်မက်ကို အနက်ဖော်ပြသောအခါ၊ သူ့ထံ ရောက်လာမည့် တရားစီရင်ခြင်းအကြောင်းကို သတိပေးခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့ပြုခြင်းအားဖြင့် ၁၇၉၈ ခုနှစ် “အဆုံးကာလ” တွင် သမိုင်းထဲသို့ ရောက်ရှိလာသော ပထမကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို ပုံဆောင်ပြခဲ့သည်။

နေဘုခဒ်နေဇာအား ကြိုတင်သတိပေးထားခဲ့သော တရားစီရင်ခြင်း ရောက်ရှိလာသောအခါ၊ ထိုရောက်ရှိလာမှုသည် စုံစမ်းစစ်ဆေးရာ တရားစီရင်ခြင်း စတင်ခဲ့သော ၁၈၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်ကို အလင်္ကာသဘောဖြင့် ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ အခန်း ၄ တွင် ဒံယေလက ပေးအပ်ခဲ့သော သတိပေးသတင်းစကားနှင့် ထိုသတိပေးသတင်းစကားနှင့် ဆက်စပ်သော တရားစီရင်ခြင်း၏ ရောက်ရှိလာမှုတို့ကို “နာရီ” ဟူသော စကားလုံးဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသည်။ နေဘုခဒ်နေဇာ၏ တရားစီရင်ခြင်း၏ “နာရီ” သည် ပထမကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကား၌ ဖော်ပြထားသော ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်း၏ “နာရီ” ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့ပြင် ဘုရားသခင်၏ အကောင်အထည်ဖော်သော တရားစီရင်ခြင်း စတင်သော တနင်္ဂနွေဥပဒေ၏ “နာရီ” ကိုလည်း အလင်္ကာသဘောဖြင့် ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒံယေလ အခန်း ၄ ၏၊ “နာရီ” ဟူသော စကားလုံးဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားသည့် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပထမကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကား ရောက်ရှိလာမှုနှင့် ၁၈၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်တွင် တတိယကောင်းကင်တမန်၏ ရောက်ရှိလာမှုကို ကိုယ်စားပြုသော အပိုင်းကို ပြန်လည်ဖော်ပြကာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ချဲ့ထွင်တင်ပြထားသည်။ ပြန်လည်ဖော်ပြပြီး ချဲ့ထွင်တင်ပြခြင်းဟူသော နည်းစနစ်သည် ပရောဖက်ပြုချက်၌ ထပ်တလဲလဲ တွေ့ရသော ပရောဖက်ဆိုင်ရာ နည်းစနစ်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ဒံယေလကျမ်း၌ ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။

နေဗုခဒ်နေဇာသည် တရားစီရင်ခြင်း၏ “အချိန်” ဖြစ်သော “ခုနစ်ကာလ” သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ၊ အဲဒီ “ခုနစ်ကာလ” သည် သူ၏ တရားစီရင်ခြင်းအဖြစ် စတင်လေ၏။ ထိုအခါ သူသည် မြောက်ဘက်၏ ရှင်ဘုရင်အဖြစ် ဘီစီ ၇၂၃ ခုနှစ်တွင် ဣသရေလ၏ မြောက်နိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်စေခဲ့သော တရားစီရင်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုလေ၏။ သူ့အား သားရဲ၏ နှလုံးကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ ပရောဖက်ပြုချက်တွင် သားရဲဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် ဘီစီ ၇၂၃ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၈ ခုနှစ်အထိ သူသည် ဒံယေလကျမ်းတွင် မကြာခဏ အကြောင်းအရာဖြစ်လေ့ရှိသော အယူမှားဝါဒ၏ ပုံစံနှစ်မျိုးကို ကိုယ်စားပြုလေ၏။

တစ်ထောင့်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်ရက်ကာလတစ်လျှောက်—တစ်ထောင့်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်နှစ်ကို ကိုယ်စားပြုသောကာလ—အတွင်း သူသည် အပျက်အယွင်းဖြစ်စေသော အယူမှားဘုရားကိုးကွယ်မှု၏ အာဏာကို ကိုယ်စားပြုခဲ့၏။ ထို့နောက် နောက်ထပ် တစ်ထောင့်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်ရက်ကာလ—တစ်ထောင့်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်နှစ်ကို သင်္ကေတပြုသောကာလ—အတွင်း သူသည် အပျက်အယွင်းဖြစ်စေသော ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ အာဏာကို ကိုယ်စားပြုခဲ့၏။ အပျက်အယွင်းဖြစ်စေသော အာဏာနှစ်ရပ်လုံး၏ နှလုံးသားသည် တစ်မျိုးတည်းဖြစ်၏၊ အကြောင်းမူကား ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် ခရစ်ယာန်တရားကို ဝန်ခံသည့် အပြင်အဆင်ကို ဝတ်ဆင်ထားသော အယူမှားဘုရားကိုးကွယ်မှုသာဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

ဒါနိယေလကျမ်း အခန်း ၁၂ တွင် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသော သင်္ကေတတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် “နေ့ရက်များ၏အဆုံး” တွင်၊ အနန္တကာလ၏ “အဆုံးကာလ” ဟူသော ၁၇၉၈ ခုနှစ်ကို ကိုယ်စားပြုလျက်၊ သူ၏နိုင်ငံတော်သည် သူ့ထံသို့ ပြန်လည်အပ်နှင်းခြင်းခံရ၏။ ဒါနိယေလကျမ်း ၄ ၏ သက်သေခံချက်နှင့် ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ ဝိညာဉ်တော်က၊ “နေ့ရက်များ၏အဆုံး” တွင် သူ၏နိုင်ငံတော် ပြန်လည်အပ်နှင်းခံရသောအခါ သူသည် ပြောင်းလဲခြင်းခံရသောသူဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် သူသည် အရေးပါသော အမှန်တရားလေးရပ်၏ ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ သင်္ကေတတစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။ သူသည် မိမိ၏ “ခုနစ်ကာလ” ၏ ပထမတစ်ဝက်တွင် ကိုယ်စားပြုခဲ့သော ပဂံဝါဒ၏ နဂါးတန်ခိုးနှင့်၊ “ခုနစ်ကာလ” ၏ နောက်ဆုံးတစ်ဝက်တွင် ကိုယ်စားပြုခဲ့သော သားရဲတန်ခိုးတို့အကြား ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှုဖြစ်လာသည်။ ထိုတန်ခိုးနှစ်ရပ်၏ သင်္ကေတအဖြစ် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တည်ထောင်ခံရသော နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ရပ်တည်စဉ်၊ ထို့နောက် သူသည် တုရုမြို့၏ ပြည့်တန်ဆာမေ့လျော့ခံနေရစဉ်အတွင်း သင်္ကေတဆိုင်ရာ နှစ်ခုနစ်ဆယ်ကြာ စိုးစံမည့် တတိယမြောက် ဖျက်ဆီးသုတ်သင်သော တန်ခိုး (မိစ္ဆာပရောဖက်) ကို ကိုယ်စားပြုလာသည်။ ဗာဗုလုန်ဘုရင်အဖြစ် နေဗုခဒ်နေဇာသည် နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များတွင် ခေတ်သစ်ဗာဗုလုန်ဖြစ်လာမည့် တန်ခိုးသုံးရပ်အကြား ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှုကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ထို့နောက် ထိုအရာက လောကကို အာမဂေဒုန်သို့ ဦးဆောင်သွားသည်။

သူသည်လည်း မိမိ၏ပြောင်းလဲခံရသောအတွေ့အကြုံအားဖြင့် သင်္ကေတပြုထားသကဲ့သို့၊ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် သိုးကလေးကဲ့သို့ စတင်ပေါ်ထွန်းလာသော မြေကြီးသားရဲအဖြစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မွေးဖွားပေါ်ထွန်းခြင်းကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်းပင် သူသည် မြေကြီးသားရဲ၏ ချိုနှစ်ချောင်းကိုလည်း ကိုယ်စားပြုမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုချိုနှစ်ချောင်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အင်အားကို ကိုယ်စားပြုသော Republicanism နှင့် Protestantism ဖြစ်ကာ၊ ထိုအရာတို့ကြောင့်ပင် ယင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထူးအနှစ်သက်ခံရဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်လာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သင်္ကေတဆိုင်ရာ ခုနစ်ဆယ်နှစ်၏ အဆုံး၌ ထိုချိုနှစ်ချောင်းသည် ထို့နောက် ဖောက်ပြန်သွားသော Republicanism နှင့် ဖောက်ပြန်သွားသော Protestantism အဖြစ် ကိုယ်စားပြုခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ချိုနှစ်ချောင်းစလုံးသည် အုပ်စုနှစ်မျိုးစီအဖြစ် ခွဲခြားသွားမည်ဖြစ်သည်။ Republicanism ၏ ချိုသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော အခြေခံမူများကို ပွင့်လင်းစွာ လျစ်လျူရှုသော Democratic party နှင့်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများ၊ ခေါင်းဆောင်ချန်ပီယံများဖြစ်သည်ဟု ကြေညာဆိုထားသော်လည်း အမှန်တကယ်အားဖြင့် ထိုဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော အခြေခံမူများကို ငြင်းပယ်လျက်၊ ထိုသန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော စာတမ်းအတွင်းရှိ အခြေခံမူများထက် ရိုးရာဓလေ့များနှင့် အစဉ်အလာများကို အစားထိုးအမြင့်တင်ရွေးချယ်သော Republican party တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားမည်ဖြစ်သည်။

ခရစ်တော်၏ အချိန်ကာလ၌ ထိုပါတီနှစ်ဖွဲ့ကို ဇဒ္ဒုကဲနှင့် ဖာရိရှဲတို့အားဖြင့် ပုံဆောင်ပြထားခဲ့သည်။ ဇဒ္ဒုကဲနှင့် ဖာရိရှဲတို့၏ စိတ်ဝိညာဉ်သည်လည်း အယူပျက် ပရိုတက်စတန်အုပ်ချုပ်မှု၏ ဦးချိုအတွင်း၌ ထင်ရှားပေါ်လွင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အုပ်စုတစ်စုက တနင်္ဂနွေနေ့ကို ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုခြင်းကို ထောက်ခံကာ အခြားအုပ်စုက ဥပုသ်နေ့ကို ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုခြင်းကို ထောက်ခံမည်ဖြစ်သည်။ “နေ့ရက်များ၏ အဆုံး” ၌ဖြစ်သော ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် နေဗုခဒ်နက်ဇာ၏ ပြောင်းလဲခံရသော အခြေအနေသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် မြေသားတိရစ္ဆာန်၏ ဦးချိုနှစ်ချောင်းစလုံးကို သင့်လျော်စွာ ပုံဆောင်ဖော်ပြသည်။ သင်္ကေတသုံးခုလုံး—မြေသားတိရစ္ဆာန်နှင့် ၎င်း၏ ဦးချိုနှစ်ချောင်း—သည် သိုးကလေးကဲ့သို့သော အနေအထားမှ နဂါးကဲ့သို့သော အနေအထားသို့ ပြောင်းလဲရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။

နေဗုခဒ်နေဇာသည် မိမိ၏ “ခုနစ်ကာလ” အဆုံးတွင် မိမိ၏ အမှန်တကယ်ရှိသော ဗာဗုလုန်နိုင်ငံကို နောက်ဆုံးကာလ၌ နဂါး၊ သားရဲနှင့် မိစ္ဆာပရောဖက်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ခေတ်သစ်ဗာဗုလုန်၏ သင်္ကေတအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသော ဆက်စပ်အချိတ်အဆက်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သူသည် တုရု၏ ပြည့်တန်ဆာမိန်းမကို သင်္ကေတဆိုင်ရာ နှစ်ပေါင်း ခုနစ်ဆယ် မေ့လျော့ထားသော ကာလအတွင်း သိုးကလေးမှ နဂါးသို့ ပြောင်းလဲသွားသော ချိုနှစ်ချောင်းရှိ မြေကြီးသားရဲက ကိုယ်စားပြုထားသည့် ပရောဖက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း သုံးပါးကိုလည်း ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ သူ၏ အမှန်တကယ်ရှိသော နိုင်ငံသည် သင်္ကေတဆိုင်ရာ နှစ်ပေါင်း ခုနစ်ဆယ် အုပ်စိုးသော နိုင်ငံ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ထင်ဟပ်ပြသသော နိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်သည် အလွန်နက်နဲလှသည်။

အခန်းလေး၌ ပါရှိသော နေဗုခဒ်နေဇာ၏ သင်္ကေတပြုချက်ကို အခန်းတစ်၏ အပေါ်တွင် ထပ်တင်၍ အသုံးချရမည်။ ထိုသို့ အသုံးချမှု ပြုလုပ်သောအခါ မီလာရိုက် သမိုင်း၏ အမှတ်အသားအဆင့်များကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်စေပြီး၊ ထိုကာလ၌ တံဆိပ်ဖြည်ဖွင့်ခြင်းခံရသော ဥလိုင်မြစ် ဗျာဒိတ်၏ အမှန်တရားအချို့ကိုလည်း အတည်ပြု ပေးသည်။ မီလာရိုက် လှုပ်ရှားမှု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်နှင့် အလယ်ဗဟိုတိုင်မှာ ဒံယေလအခန်းရှစ်၊ အခန်းငယ်ဆယ့်သုံးနှင့် ဆယ့်လေး၌ ပါရှိသော မေးခွန်းနှင့် အဖြေ ဖြစ်သည်။ မေးခွန်းမှာ—“နေ့စဉ်ယဇ်ပူဇော်ခြင်းနှင့် ပျက်စီးစေသော ပြစ်မှားခြင်းကို ဆိုင်သော ဗျာဒိတ်သည် သန့်ရှင်းရာဌာနနှင့် တပ်ဖွဲ့ကို ခြေဖြင့် နင်းချေခြင်းခံရစေခြင်းငှာ အချိန်မည်မျှ ကြာမည်နည်း?”

သမ္မာကျမ်းစာထဲသို့ ထပ်တိုးထည့်သွင်းထားသော စကားလုံးများသည် ရာနှင့်ချီမဟုတ် ထောင်နှင့်ချီရှိနိုင်သော်လည်း၊ ထိုထပ်တိုးစကားလုံးများအနက် “ယဇ်ပူဇော်ခြင်း” ဟူသော စကားလုံးတစ်လုံးကိုသာ မှုတ်သွင်းတော်မူခြင်းက စာသား၏ မူရင်းအစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုစကားလုံးကို သင့်တော်စွာ ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ “နေ့စဉ်” နှင့် “လွန်ကျူးခြင်း” တို့သည် ပျက်စီးစေသော အင်အားနှစ်ရပ် သီးခြားစီဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြလာသည်။ စစ်စတာ ဝှိုက်က “ယဇ်ပူဇော်ခြင်း” ဟူသော စကားလုံးသည် လူ့ဉာဏ်ပညာဖြင့် ထပ်တိုးထည့်သွင်းထားခြင်းဖြစ်ပြီး စာသားနှင့် မသက်ဆိုင်ကြောင်း အတိအလင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုတစ်ပိုဒ်တည်း၌ပင် မီလာရိုက်များက “နေ့စဉ်” ကို အယူမှားဘုရားကိုးကွယ်မှုဟု သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းမှာ မှန်ကန်ကြောင်းကိုလည်း သူမက ဖော်ထုတ်ထားသည်။ အခန်းငယ် ဆယ့်သုံး၏ မေးခွန်းအတွင်းရှိ သဒ္ဒါဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများကို ခရစ်တော်က စစ်စတာ ဝှိုက်၏ စာပေများမှတစ်ဆင့် သေသေချာချာ ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်တော်မူခဲ့ပြီး၊ စာသားများနှင့် ထပ်တိုးပေးထားသော မှုတ်သွင်းခံ ညွှန်ကြားချက်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထိုမေးခွန်းသည် “သန့်ရှင်းရာဌာနနှင့် ဘုရားသခင်၏လူတို့ကို နှစ်မျိုးလုံး နင်းချေဖျက်ဆီးရမည့် အယူမှားဘုရားကိုးကွယ်မှုနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ် ဟူသော ပျက်စီးစေသော အင်အားနှစ်ရပ်နှင့်ဆိုင်သော ဗျာဒိတ်သည် မည်မျှကြာမည်နည်း” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့်၊ နေဗုခဒ်နေဇာကို ၁၇၉၈ ခုနှစ်ဖြစ်သော “အဆုံးကာလ” ၌ တည်ရှိနေသည့်အဖြစ် တွေ့မြင်ရသောအခါ၊ သူသည် ပြောင်းလဲခံရသော လူတစ်ဦးကို ကိုယ်စားပြုသဖြင့် Adventism ၏ ဗဟိုတိုင်နှင့် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို နားလည်မည့် “ပညာရှိများ” ကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည်။ သူ၏ ပြောင်းလဲခြင်းသည် ထိုအချိန်တွင် တံဆိပ်ဖြည်ဖွင့်ပေးခံရသော “အသိပညာတိုးပွားခြင်း” ကို နားလည်သည့် “ပညာရှိများ” ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသော်လည်း၊ သူ့ကိုယ်ပိုင် ပရောဖက်ဆိုင်ရာ သင်္ကေတပြုမှုက “ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော် (the host) နှင့် ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းရာဌာနကို နင်းချေမည့် အပျက်အစီးဖြစ်စေသော အာဏာ၊ အယူမှားဘုရားကိုးကွယ်မှုနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ တန်ခိုး” နှင့်စပ်လျဉ်းသော ရူပါရုံသည် “မည်မျှကြာမည်နည်း” ဟူသော မေးခွန်း၏ အကြောင်းအရာဖြစ်သည့် သမိုင်းကို တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပြသသည်။ “အသိပညာတိုးပွားခြင်း” ကို နားလည်သည့် “ပညာရှိသော ကညာ” ၏ သင်္ကေတတစ်ခုအဖြစ်၊ သူသည် William Miller ကို ကိုယ်စားပြုသည်၊ အကြောင်းမှာ Miller သည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်ဖြစ်သော “အဆုံးကာလ” ၌ စတင်ခဲ့သော သမိုင်းအတွင်း “ပညာရှိ” ဖြစ်ခဲ့ကြသူများ၏ သင်္ကေတဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

နေဗုခဒ်နေဇာသည် “အဆုံးကာလ” ၏ လမ်းမှတ်အမှတ်အသားကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ပထမအခန်းအပေါ် ထပ်တင်၍ကြည့်လျှင်လည်း ထိုကာလ၌ ပထမကောင်းကင်တမန်၏ ရောက်ရှိလာခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အကြောင်းမှာ စတုတ္ထအခန်းတွင် ဒန်ယေလသည် သတိပေးသတင်းစကားကို နေဗုခဒ်နေဇာအား ပေးအပ်သော “နာရီ” သည် ပထမကောင်းကင်တမန် ရောက်ရှိလာသည့် အချိန်ကို မှတ်သားထားပြီး၊ ထိုအချိန်မှာ 1798 ခုနှစ်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ နေဗုခဒ်နေဇာအပေါ် တရားစီရင်ခြင်း ရောက်ရှိလာသော “နာရီ” သည် 1844 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 22 ရက်တွင် ဘုရားသခင်၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးသော တရားစီရင်မှု စတင်သည့် “နာရီ” ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ စတုတ္ထအခန်းရှိ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ သင်္ကေတသဘောမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော လမ်းမှတ်အမှတ်အသားများမှာ BC 723, 538, 1798 (အဆုံးကာလ) နှင့် 1844 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 22 ရက် တို့ဖြစ်ကြသည်။

ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီးတစ်တွင် တွေ့ရသော မီလာရိုက်သမိုင်း၏ မှတ်တိုင်များသည် ယေဟောယאַקိင်နှင့် စတင်လာသည်။ ယေဟောယאַקိင်သည် ၁၇၉၈ ခုနှစ်၌ “အဆုံးကာလ” သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သော ပထမသတင်းစကား၏ အာဏာပေးခန့်အပ်ခြင်းကို သင်္ကေတပြုသည်။ ယေဟောယאַקိင်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ပထမသတင်းစကား၏ အာဏာပေးခန့်အပ်ခြင်းသည် ၁၈၄၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်ကို အမှတ်အသားပြုသည်။ ယေဟောယאַקိင်အား အောင်နိုင်ခြင်းသည် ကုရုမင်း၏ အမိန့်ပြန်တမ်းဖြင့် အဆုံးသတ်သော ဗာဗုလုန်အုပ်စိုးမှု၏ ခုနစ်ဆယ်နှစ်ကာလကို စတင်စေသည်။ ဒံယေလအခန်းကြီးတစ်သည် အစာအာဟာရဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုတစ်ရပ်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော အဆင့်သုံးဆင့်ပါ စမ်းသပ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသပြီး၊ ထိုနောက် မြင်သာသော စမ်းသပ်မှုတစ်ရပ်ကို လိုက်ပါလာစေကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် အတည်ပြုစစ်ဆေးသည့် စမ်းသပ်ချက်တစ်ရပ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထိုစမ်းသပ်ချက်သုံးရပ်သည် ၁၈၄၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အကြောင်းမူကား၊ ယေရှုခရစ်တော်တည်းဟူသော မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်ထက်မျှ နည်းပါးခြင်းမရှိသော တန်ခိုးကြီးကောင်းကင်တမန်သည် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်တို့ ထိုအချိန်တွင် “စား” ရမည့် စာအုပ်ငယ်တစ်အုပ်ကို ယူဆောင်လျက် ကောင်းကင်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့သကဲ့သို့၊ ဒံယေလနှင့် သစ္စာရှိသူ သုံးဦးတို့သည်လည်း ဗာဗုလုန်၏ အစားအစာကိုမစားဘဲ ပဲမျိုးစုံအစာကို ရွေးချယ်စားသုံးခဲ့ကြသည်။

ထိုဖြစ်စဉ်၏ ဒုတိယစမ်းသပ်မှုသည် မီလာ၏သတင်းစကား (ပထမကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကား) ကို ပရိုတက်စတင့်အသင်းတော်များက ငြင်းပယ်ခြင်း ထင်ရှားပေါ်လွင်လာမှုကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ထိုအခါ မီလာလိုက်လှုပ်ရှားမှုနှင့်၊ ထို့နောက် လမ်းလွဲသွားသော ပရိုတက်စတင့်ဝါဒအဖြစ် မိမိတို့၏ ပရောဖက်ပြုကဏ္ဍကို စတင်ခဲ့သော ပရိုတက်စတင့်အသင်းတော်များအကြား ကွာခြားချက်တစ်ရပ်ကို မြင်တွေ့နိုင်လာခဲ့သည်။ ထိုအုပ်စုနှစ်စုအကြားရှိ ကွာခြားချက်သည် ဗာဗုလုန်အစာအဟာရအစား ကောင်းကင်ဘုံဆိုင်ရာအစာကို စားသုံးခြင်းကြောင့် ဒံယေလနှင့် သစ္စာရှိသူ သုံးဦးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ပိုမိုလှပကောင်းမွန်၍ ပိုမိုပြည့်ဝဝဖိုင့်နေသကဲ့သို့ အလွန်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုကွာခြားချက်သည် သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ 1843 ခုနှစ်၏ အဆုံး (April 19, 1844) တွင်၊ အပျိုကညာဆယ်ဦး၏ ဥပမာရှိ စောင့်ဆိုင်းရသောအချိန် ရောက်ရှိလာသောအခါ ထင်ရှားစွာ အမှတ်အသားခံခဲ့ရသည်။

တတိယစမ်းသပ်မှုသည်၊ အဆုံးအဖြတ်ပေးသော စမ်းသပ်မှုဖြစ်ပြီး၊ သုံးနှစ်ကြာပြီးနောက် “အချိန်” ရောက်လာသည့်အခါ နေဘုခဒ်နေဇာကိုယ်တိုင် ဒံယေလနှင့် ထူးချွန်သူ သုံးဦးကို ဘာဘုလုန်၏ ပညာရှိများထက် “ဆယ်ဆ” ပိုကောင်းသည်ဟု စီရင်၍ ကြေညာခဲ့သော 1844 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 22 ရက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဒံယေလ အခန်းကြီး 4 ကို အခန်းကြီး 1 အပေါ်တွင် တင်ကြည့်လျှင်၊ 1798 ခုနှစ်ရှိ “အဆုံးကာလ” မှ အစပြုသော မီလာရိုက်သမိုင်း၏ မှတ်တိုင်များ၊ 1840 ခုနှစ် ဩဂုတ် 11 ရက်တွင် ပထမ ကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားအား ခွန်အားပေးခြင်း၊ 1844 ခုနှစ် ဧပြီ 19 ရက်ရှိ ပထမ စိတ်ပျက်ခြင်း၊ နှင့် 1844 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 22 ရက်ရှိ ကြီးမားသော စိတ်ပျက်ခြင်းတို့ကို ရရှိစေသည်။

မီလာရိုက်သမိုင်း၏ သတ်မှတ်ထားသော လမ်းညွှန်အမှတ်များကို ဖော်ထုတ်ပြသခြင်းထက်သာလွန်၍၊ အခန်းနှစ်ခန်းကို “line upon line” အရ တစ်စီတစ်ဆက်တည်း ပေါင်းစည်း၍ ကြည့်သော်၊ ပထမကောင်းကင်တမန်၏ သတင်းစကားကို ဖော်ပြသကဲ့သို့၊ နှစ်ထောင်သုံးရာနေ့နှင့်ဆိုင်သော အခြေခံသွန်သင်ချက်၏ အကြောင်းအရာဖြစ်သော လူဆိတ်ညံစေသော အာဏာနှစ်ရပ်ကိုလည်း သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ပေးပြီး၊ ထို့အပြင် ဒါနိယေလ အခန်းကြီး ၁၂ ၏ သုံးဆင့်ပါ စမ်းသပ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း ဖော်ပြပေးသည်။ ထိုလုပ်ငန်းစဉ်သည် ဒါနိယေလကျမ်းကို တံဆိပ်ဖြည်သည့်အခါတိုင်း အမြဲတမ်း ဖြစ်ပေါ်လာလေ့ရှိသည်။

ထို့အပြင် ၁၇၉၈ ခုနှစ်၌ ပညာရှိတို့၏ သင်္ကေတအဖြစ် နေဗုခဒ်နေဇာသည်၊ လေးကြိမ်မြောက်အခန်း၌ပါရှိသော သူ၏ ဒုတိယအိပ်မက်နှင့် ဆက်စပ်လျက်၊ နောက်ပိုင်းတွင် စစ်မှန်သော ပရိုတက်စတင့်ချိုဖြစ်လာမည့် လှုပ်ရှားမှု၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သော ဝီလျံ မီလာကို ကိုယ်စားပြုကြောင်းလည်း ၎င်းတို့က သတ်မှတ်ကြသည်။ အဒဗင်တစ်ဝါဒ၏ အခြေခံသမ္မာတရားများကို ကိုယ်စားပြုသော ဝီလျံ မီလာ၏ အမှုတော်ကို ဟဗက္ကုတ်၏ ကျောက်ပြားနှစ်ပြားပေါ်တွင် ကိုယ်စားပြုထားပြီး၊ ထို သန့်ရှင်းသော ကျောက်ပြားနှစ်ပြားစလုံး၏ ပြုစုပြင်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်း၌ ဘုရားသခင်က ညွှန်ကြားတော်မူခဲ့သည်။

မီလာသည် မှန်ကန်စွာ မမြင်နိုင်ခဲ့သော ပရောဖက်ပြုဆိုင်ရာ သမ္မာတရားအချို့ ရှိခဲ့သည်။ အကြောင်းမူကား၊ ပရောဖက်ပြုသမိုင်းကို သူကြည့်မြင်ခဲ့သော အမြင်နေရာက ပျက်စီးစေသော အာဏာသုံးရပ် ရှိကြောင်းကို သူ့အား အသိအမှတ်မပြုနိုင်စေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအာဏာများမှာ သာသနာမဲ့ဝါဒ (နဂါး) တစ်ရပ်တည်းသာ မဟုတ်ဘဲ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဆိုင်ရာ အာဏာဝါဒ (သားရဲ) နှင့် ဖောက်ပြန်သွားသော ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ (အတုအယောင်ပရောဖက်) တို့လည်း ပါဝင်သည်။ ဘုရားသခင်၏ အုပ်ထိန်းတော်မူခြင်းအရ၊ သမိုင်းထဲတွင် သူ၏ အမြင်နေရာကန့်သတ်မှုကြောင့် အကန့်အသတ်ရှိခဲ့သော မီလာ၏ ထိုပရောဖက်ပြုနားလည်ချက်များကို ဟဗက္ကုတ်၏ သန့်ရှင်းသော ကျောက်ပြားနှစ်ချပ်ပေါ်တွင် ကိုယ်စားပြုမထားခဲ့ပေ။

ဒန်နီယေလ အခန်း ၄ ၌ပါရှိသော နေဘုခဒ်နေဇာ၏ ဒုတိယအိပ်မက်သည် ဝီလျမ် မီလာ၏ ဒုတိယအိပ်မက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အိပ်မက်နှစ်ခုစလုံးသည် “ခုနစ်ကာလ” ကို ဆိုင်ရာပြုလျက်ရှိကြပြီး၊ မီလာ၏ အိပ်မက်သည် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော သူ၏အမှုတော်ကို ပယ်ချခြင်းကို ဖော်ပြကာ၊ ညသန်းခေါင်ကြွေးကြော်သံတိုင်အောင် တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်ကို ဖော်ထုတ်ပြသည်။ အိပ်မက်နှစ်ခုစလုံးသည် ကွဲပြန့်စေခြင်းကာလတစ်ရပ်ပြီးနောက် နိုင်ငံတော်တစ်ရပ် ပြန်လည်တည်ထောင်ခံရခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ဤအကြောင်းကြောင့်၊ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် တံဆိပ်ဖြေဖွင့်ခံခဲ့ရသော ဥလိုင်မြစ်၏ ဗျာဒိတ်တော်ကို တိုက်ရိုက်မစဉ်းစားမီ၊ မီလာ၏ ဒုတိယအိပ်မက်ကို ဦးစွာ သုံးသပ်မည်။

လာမည့်ဆောင်းပါးတွင် Miller ၏အိပ်မက်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ဆွေးနွေးပါမည်။

အောက်ပါသည် Advent Herald တွင် Miller ၏အိပ်မက်ကို ထုတ်ဝေခဲ့စဉ် James White က ရေးသားခဲ့သော William Miller ၏ ဒုတိယအိပ်မက်အတွက် နိဒါန်းဖြစ်သည်။