အခန်းငယ် လေးဆယ်၏ ဖုံးကွယ်ထားသော သမိုင်း — အမှတ် ၂

နောက်ဆုံးဆောင်းပါးကို “၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအစိုးရက Patriot Act ကို ဥပဒေအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်” ဟူသော ဝါကျဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

1888 သည် 2001 ကို ပုံဆောင်ထားပြီး၊ ထိုအချိန်တွင်ပင် Blair Bill ကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းသည် အတည်ပြုမဖြစ်ခဲ့သဖြင့်၊ ပရောဖက်ပြုသဘောအရ စကားမပြောနိုင်ခဲ့ပါ။ ၎င်းသည် အေဒီ 66 ၏ နိမိတ်လက္ခဏာဖြစ်လာခဲ့သည်။ အစပြုခဲ့ပြီးနောက် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်စွာ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသော ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သားရဲ၏ ရုပ်တုပုံနှင့်ဆိုင်သော စမ်းသပ်ကာလနှစ်ရပ် ရှိကြောင်း၊ ဒုတိယကာလသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေဖြင့် အစပြုကြောင်း၊ 321 နှစ်က ပုံဆောင်ထားသကဲ့သို့၊ ထိုကာလသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေကို 538 က ပုံဆောင်ထားသကဲ့သို့ အပြည့်အဝ အတင်းအကျပ် အသက်ဝင်စေသောအခါ အဆုံးသတ်ကြောင်းကို နားလည်လျှင်၊ ထိုအခါ သားရဲ၏ ရုပ်တုပုံနှင့်ဆိုင်သော ပထမစမ်းသပ်ကာလ၏ အစသည်လည်း တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေတစ်မျိုးမျိုးကို ကြေညာပြောဆိုခြင်း၏ ပုံဆောင်မှုတစ်ခုခုဖြင့် အစပြုရမည်ဟု ပရောဖက်ပြုသဘောအရ တောင်းဆိုလာသည်။ 1888 ခုနှစ်တွင် Blair Bill သည် အမျိုးသားအဆင့် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေကို အတင်းအကျပ် အသက်ဝင်စေရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ 1888 သည် ဗျာဒိတ်ကျမ်း 18 ပါ ကောင်းကင်တမန်သည် ဆင်းသက်၍ မိမိ၏ဘုန်းအသရေဖြင့် မြေကြီးကို ထွန်းလင်းစေသောအချိန်ကို ဖော်ပြထားသည်။

Patriot Act သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း သားရဲ၏ရုပ်ပုံကို စမ်းသပ်ရမည့်အချိန် စတင်စေသော တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေ၏ ပုံသဏ္ဍာန်တူ ပြကွက်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေကို အတည်ပြုအင်အားသုံး ဆောင်ရွက်သောအခါ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၃၊ အခန်းငယ် ၁၁ ၏ ပြည့်စုံခြင်းအနေဖြင့် နဂါးကဲ့သို့ ပြောဆိုလိမ့်မည်။ ထိုဥပဒေကို အတည်ပြုဆောင်ရွက်သောအခါ ၎င်းသည် နဂါးကဲ့သို့ ပြောဆိုလိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုတနင်္ဂနွေနေ့ဥပဒေက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ သားရဲ၏ရုပ်ပုံသည် အပြည့်အဝ ဖွဲ့စည်းပြီးကြောင်းကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ ထိုအချိန်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် စမ်းသပ်ကာလ၏ ခွက်ကို ပြည့်စေပြီးဖြစ်ကာ အမျိုးသားအဆင့် ဖောက်ပြန်မှု၏နောက်တွင် အမျိုးသားအဆင့် ပျက်စီးခြင်းသည် လိုက်ပါလာသည်။ ထိုအချိန်၌ သုံးမျိုးပေါင်းစည်းခြင်းကို တည်ထောင်ပြီးဖြစ်သဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် သမ္မာကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဆဋ္ဌမနိုင်ငံတော် မဟုတ်တော့ပေ။

အာလဖာနှင့် အိုမီဂါသည် အဆုံးကို အစနှင့်အတူ အမြဲဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အစပိုင်း၌၊ သမ္မာကျမ်းစာ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ဆဋ္ဌမနိုင်ငံတော်အဖြစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အစကို မှတ်သားစေသော ပရောဖက်ပြုသော “စကားပြောခြင်း” သုံးကြိမ် ရှိခဲ့သည်။ ၁၇၇၆ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း၊ ထို့နောက် ၁၇၈၉ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ၊ ထို့နောက် ၁၇၉၈ ခုနှစ် Alien and Sedition Acts တို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပရောဖက်ပြုချက်အရ ပထမဆုံး “စကားပြော” သည့် သုံးကြိမ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ ထိုစာတမ်းသုံးခုစလုံးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စကားပြောခြင်းကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ထိုအဆင့်သုံးဆင့်က ၁၇၉၈ ခုနှစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး၊ ထိုနှစ်သည် သမ္မာကျမ်းစာ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ဆဋ္ဌမနိုင်ငံတော်အဖြစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရအာဏာဖြင့် အုပ်စိုးခြင်း စတင်သော အစဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အစပိုင်းရှိ ထိုတူညီသော မှတ်တိုင်သုံးခုသည်လည်း၊ သမ္မာကျမ်းစာ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ဆဋ္ဌမနိုင်ငံတော်အဖြစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အုပ်စိုးမှု အဆုံးသတ်ရာသို့ ဦးတည်စေသော မှတ်တိုင်သုံးခုကို ကိုယ်စားပြုသည်။

Patriot Act သည် ဆဋ္ဌမနိုင်ငံအဖြစ် အဆုံးသို့ ရောက်လာစဉ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက မိန့်ဆိုသည့် သုံးကြိမ်အနက် ပထမဆုံးသော မိန့်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမနိုင်ငံ၏ အဆုံးကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသော တတိယမြောက် မိန့်ဆိုခြင်းမှာ Sunday law ဖြစ်သည်။ ထိုသမိုင်းကာလ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၌ စတင်ခဲ့သော ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့ဆိုင်ရာ Pelosi Trials ကို အကောင်အထည်ဖော်စတင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်ဆေးမှုများမှာ နိုင်ငံရေးသဘောသဘာဝရှိသောကြောင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအတွင်း အမြတ်တနိုး ထည့်သွင်းကာကွယ်ထားသော အခွင့်အရေးများကို တိုက်ရိုက်ပယ်ချခြင်းဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထို lawfare သည် အချက်အလက်များကို ဖန်တီးတည်ဆောက်ထားခြင်းသာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအတွင်း သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသော “procedural” နှင့် “substantive” ဥပဒေအပေါ် တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော Patriot Act သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပဉ္စမပြင်ဆင်ချက်နှင့် တစ်ဆယ့်လေးမပြင်ဆင်ချက် နှစ်ခုစလုံးတွင် ပါဝင်သော “Due Process Clause” ကို တိုက်ရိုက် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ တရားဥပဒေအရ သင့်လျော်သော လုပ်ငန်းစဉ်မရှိဘဲ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ အသက်၊ လွတ်လပ်ခွင့်၊ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုမှ ကင်းလွတ်စေခြင်း မပြုရဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုကာလမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဆန့်ကျင်သော တိုက်ခိုက်မှုသည် “procedural due process” နှင့် “substantive due process” နှစ်ရပ်စလုံးအပေါ် ဦးတည်နေခဲ့သည်။ “repudiate” ဟူသော စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ငြင်းပယ်သည် ဟူသောအရာဖြစ်ပြီး၊ Sister White က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တနင်္ဂနွေဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းမည့်အချိန်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အခြေခံသဘောတရား အလုံးစုံသည် ငြင်းပယ်ခြင်းခံရလိမ့်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ညီအစ်မ ဝှိုက်သည် တနင်္ဂနွေဥပဒေကို နောက်ဆုံးသောကာလ၏ လမ်းညွှန်မှတ်တိုင်အချို့နှင့် ကိုက်ညီစွာ ချိတ်ဆက်တင်ပြထားပြီး၊ ထိုသို့ ပြုလုပ်ရာတွင် သူမ၏ စကားများက “ကိုယ်တော်၏လူတို့သည် ဆန့်ကျင်ခြင်းနှင့် အမျက်ဒေါသ၏ မုန်တိုင်းကို ရင်ဆိုင်ရပ်တည်နိုင်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်စေဖို့၊ နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ၌ ဖြစ်ပျက်လာမည့်အရာကို” ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအပိုဒ်၌ သူမ ချိတ်ဆက်တင်ပြထားသော လမ်းညွှန်မှတ်တိုင်များကို သေချာစွာ ဆန်းစစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ် အကြံပြုလိုသည်မှာ ကိုးကားရည်ညွှန်းသည့် အချက်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အာရုံစိုက်ထားသော ပရောဖက်ပြုချက်၏ လမ်းကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုနိုင်ငံ၏ “စကားပြောခြင်း” ကိုလည်း အပြန်အလှန်ဆက်နွယ်နေသော သင်္ကေတတစ်ရပ်အဖြစ် တွဲဖက်၍ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

ယင်းအားဖြင့် ကျွန်ုပ် ဆိုလိုသည်မှာ 1888 ခုနှစ်ရှိ Blair Bill၊ 2001 ခုနှစ်ရှိ Patriot Act နှင့် 2022 ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဒီမိုကရက်များနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဝါဒီ ရီပတ်ဘလီကန်များက ဆောင်ရွက်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ တရားစွဲဆိုမှုများသည် အခြေခံဥပဒေ၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်း နှစ်ရပ်ကို တိုက်ရိုက် ငြင်းပယ်ခြင်း တစ်ခုစီ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ 1888 သည် တနင်္ဂနွေနေ့ ဝတ်ပြုခြင်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြု၍၊ ထို့နောက် 2001 တွင် အင်္ဂလိပ်ဥပဒေမှ ရောမဥပဒေသို့ ပြောင်းလဲခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ 2022 တွင် “substantive” နှင့် “procedural” law တို့သည် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။

အခြေခံဥပဒေသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အခွင့်အရေးများနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို သတ်မှတ်ပေးပြီး၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ဥပဒေသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အခွင့်အရေးများနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် အငြင်းပွားမှုများကို ဖြေရှင်းရန် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဥပဒေသည် တရားဝင်သော သို့မဟုတ် တရားမဝင်သော အပြုအမူကို သတ်မှတ်ပေးပြီး၊ ထိုအတွက် ချမှတ်ရမည့် ပြစ်ဒဏ်များကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အခြေခံဥပဒေတွင် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ ပြည်သူ့အမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ စာချုပ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတို့အပါအဝင် ဥပဒေရေးရာ ကဏ္ဍများစွာ ပါဝင်သည်။

ရာဇဝတ်ဥပဒေသည် အနှစ်သာရဆိုင်ရာဥပဒေ၏ အလွန်ကောင်းမွန်သော ဥပမာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ရာဇဝတ်ဥပဒေသည် မည်သည့်အပြုအမူများကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်းနှင့် ထိုရာဇဝတ်မှုများအတွက် ချမှတ်ရမည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ သို့ရာတွင် အရပ်ဘက်ဥပဒေသည် စာချုပ်ဖောက်ဖျက်မှု၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ထိခိုက်နစ်နာမှု၊ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကဲ့သို့ လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ဖြစ်ပေါ်သော အငြင်းပွားမှုများကို စီမံအုပ်ချုပ်သည်။

အဓိကဥပဒေကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် တရားရုံးစီရင်ချက်အခြေပြုဥပဒေတို့တွင် ရေးသားသတ်မှတ်ထားလေ့ရှိသည်။ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတော်လွှတ်တော်များ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များကဲ့သို့သော ဥပဒေပြုအဖွဲ့အစည်းများက အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းသော ဥပဒေများဖြစ်ပြီး၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများဆိုသည်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးအေဂျင်စီများက ဖန်တီးသတ်မှတ်သော စည်းကမ်းများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဖြစ်သည်။ တရားရုံးစီရင်ချက်အခြေပြုဥပဒေဆိုသည်မှာ တရားသူကြီးများက ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာမှ ဖန်တီးဖြစ်ပေါ်လာသော ဥပဒေဖြစ်သည်။

လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာဥပဒေဆိုသည်မှာ ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ထိန်းချုပ်အုပ်ချုပ်သော စည်းမျဉ်းများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းသည် အမှုတစ်ခု မည်သို့ ဥပဒေစနစ်အတွင်း ဖြတ်သန်းရွေ့လျားသွားသည်ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ တိုင်ကြားချက်ကို ပထမဆုံး တင်သွင်းခြင်းမှ စ၍ နောက်ဆုံး အပြီးသတ် ဖြေရှင်းချက်ရရှိသည်အထိ ပါဝင်သည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာဥပဒေသည် အရပ်ဘက်၊ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအပါအဝင် ဥပဒေရေးရာ နယ်ပယ်မျိုးစုံကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်သည် မျှတ၍ ထိရောက်မှုရှိစေရန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အငြင်းပွားမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် မူဘောင်တစ်ရပ်ကို ပံ့ပိုးပေးပြီး၊ တရားသူကြီးများ၊ ရှေ့နေများနှင့် အမှုသည်များအပါအဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးက မိမိတို့ထံမှ မျှော်မှန်းထားသည့် အရာများကို သိရှိနားလည်စေရန် အာမခံပေးသည်။

အဓိကဥပဒေနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာဥပဒေတို့သည် တရားမျှတမှုကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်စေရန် အပြန်အလှန်ပူးပေါင်း လည်ပတ်ရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အဓိကဥပဒေသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အခွင့်အရေးများနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို သတ်မှတ်ပေးပြီး၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာဥပဒေသည် အငြင်းပွားမှုများကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် ထိုအခွင့်အရေးများနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို အတည်ပြုအကောင်အထည်ဖော်ရန် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖော်ပြပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်၊ အဓိကဥပဒေသည် ဥပဒေနှင့်ညီသော သို့မဟုတ် ဥပဒေချိုးဖောက်သော အပြုအမူများနှင့် ဥပဒေချိုးဖောက်သော အပြုအမူ၏ အကျိုးဆက်များကို သတ်မှတ်ပေးပြီး၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာဥပဒေသည် ထိုဥပဒေရေးရာပြဿနာများကို မည်သို့ ဖြေရှင်းသတ်မှတ်မည်ကို ဖော်ပြပေးသည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် Patriot Act သည် habeas corpus အခွင့်အရေးကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ “Habeas corpus” သည် လက်တင်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး “သင်သည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိရမည်” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းသည် တရားရုံးတစ်ရပ်က လူတစ်ဦး၏ အကျဉ်းချထားမှုသည် ဥပဒေနှင့်ညီညွတ်မှုရှိမရှိကို စစ်ဆေးရန် လိုအပ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို ဥပဒေမဲ့ ထိန်းသိမ်းချုပ်နှောင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသော ဥပဒေရေးရာ မူဝါဒတစ်ရပ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ Habeas corpus သည် ဥပဒေရေးရာ စနစ်များစွာတွင် အခြေခံအခွင့်အရေးတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ် common law ၏ သက်ရောက်မှုခံရသော စနစ်များတွင် ထိုသို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူတစ်ဦးကို မျှတသော အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ ထိန်းသိမ်းချုပ်နှောင်ထား၍ မရကြောင်း အာမခံပေးပြီး၊ မိမိ၏ ထိန်းသိမ်းချုပ်နှောင်ခံရမှု၏ ဥပဒေညီညွတ်မှုကို တရားသူကြီးရှေ့တွင် စိန်ခေါ်ခွင့်ပြုသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပဉ္စမပြင်ဆင်ချက်နှင့် ဆယ်လေးမြောက်ပြင်ဆင်ချက်တို့တွင် “တရားဥပဒေအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်” (Due Process Clause) ပါရှိသည်။ ယင်းတို့အရ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ ဥပဒေက သတ်မှတ်ထားသော လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်မရှိဘဲ အသက်၊ လွတ်လပ်ခွင့် သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုမှ ပယ်ရှားခြင်း မပြုရဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ တရားရုံးများက due process ဆိုင်ရာ သဘောတရားကို အခွဲနှစ်ရပ်အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့မှာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ due process နှင့် အကြောင်းအရာအနှစ်သာရဆိုင်ရာ due process တို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် Patriot Act ကြောင့် habeas corpus ကို အခွင့်အရေးတစ်ရပ်အဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဥပဒေကို ရောမဥပဒေဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဥပဒေအရ လူတစ်ဦးကို အပြစ်ရှိကြောင်း သက်သေမပြနိုင်မီအထိ အပြစ်မရှိသူဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ ရောမဥပဒေအရ လူတစ်ဦးကို အပြစ်မရှိကြောင်း သက်သေမပြနိုင်မီအထိ အပြစ်ရှိသူဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၏ Pelosi Trials တွင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ due process နှင့် အကြောင်းအရာအနှစ်သာရဆိုင်ရာ due process နှစ်ရပ်စလုံးကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ချိုးဖောက်နင်းချေခဲ့ကြသည်။ Pelosi Trials တွင် အကြောင်းအရာအနှစ်သာရဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ နှစ်ရပ်စလုံးကို ၎င်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ မူလရည်ရွယ်ချက်နှင့် တိတိကျကျ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည့် ပုံစံဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်အသုံးချခဲ့ကြသည်။

အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ မူဘောင်အတွင်း၌၊ အထူးသဖြင့် ပဉ္စမနှင့် တစ်ဆယ့်လေးမြောက် ပြင်ဆင်ချက်များရှိ Due Process Clauses အောက်တွင်၊ substantive due process နှင့် procedural due process အကြားရှိ ခြားနားချက်သည် အယူအဆတစ်ရပ်ချင်းစီက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသော ဥပဒေနှင့် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများ မတူညီခြင်း၌ တည်ရှိသည်။

အနှစ်သာရပိုင်းဆိုင်ရာ တရားဝင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် အစိုးရက မည်သည့်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို အသုံးပြုသည်ဖြစ်စေ ချိုးဖောက်၍မရသော အခြေခံအခွင့်အရေးများနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို အဓိကထားသည်။ ၎င်းသည် မှန်ကန်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာပြီးဖြစ်သည့်တိုင် အစိုးရ၏ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်မှုမှ အချို့သော အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ပေးသည်။ အနှစ်သာရပိုင်းဆိုင်ရာ တရားဝင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးလျှို့ဝှက်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး၊ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခွင့်၊ မိမိ၏သားသမီးများကို ပြုစုပျိုးထောင်ခွင့် စသည့် အခြေခံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အခွင့်အရေးများ ပါဝင်သည်။ အလွန်အရေးပါသော နိုင်ငံတော်အကျိုးစီးပွားတစ်ရပ် မရှိလျှင် ဤအခွင့်အရေးများသည် အစိုးရ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုမှ ကာကွယ်ထားခြင်းခံရသည်။ ၎င်းသည် ဥပဒေများနှင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများက အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များကို မချိုးဖောက်စေရန် သေချာစေကာ အစိုးရအာဏာအပေါ် ထိန်းကျောင်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။

လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ တရားမျှတသည့် လုပ်ငန်းစဉ်သည် အစိုးရက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ အသက်၊ လွတ်လပ်ခွင့်၊ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပယ်ရှားမီ လိုက်နာရမည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ၎င်းသည် သင့်လျော်သော ဥပဒေလုပ်ငန်းစဉ်များမှတစ်ဆင့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် မျှတပြီး ဘက်မလိုက်သော ဆက်ဆံမှုကို ရရှိစေရန် အာမခံပေးသည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ တရားမျှတသည့် လုပ်ငန်းစဉ်အရ၊ အစိုးရသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အခွင့်အရေးများကို ပယ်ရှားမီ ကြိုတင်အသိပေးခြင်း၊ မျှတသော ကြားနာစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ် ပေးခြင်းနှင့် မိမိဘက်မှ လျှောက်လဲတင်ပြခွင့် ပေးခြင်းတို့ကဲ့သို့သော အဆင့်များ သို့မဟုတ် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအချို့ကို လိုက်နာရန် လိုအပ်သည်။ ၎င်းသည် ဥပဒေများကို မည်သို့ အကောင်အထည်ဖော်သနည်းဆိုသော နည်းလမ်းများကို အထူးအလေးပေးပြီး၊ အစိုးရသည် တရားမျှတကာ မျှတသော နည်းလမ်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြောင်း သေချာစေသည်။

Pelosi စမ်းသပ်မှုများ စတင်ခဲ့ချိန်မှစ၍ ထင်ရှားဖော်ပြလျက်ရှိသော ဥပဒေကို လက်နက်ကဲ့သို့ အသုံးချခြင်းသည် အကြောင်းအရာဆိုင်ရာ တရားဝင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအာမခံနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ တရားဝင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအာမခံ နှစ်ရပ်လုံးကို ငြင်းပယ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများသည် ထင်ထင်ရှားရှားဖြင့်လည်းကောင်း အောင်မြင်စွာဖြင့်လည်းကောင်း ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသည်။ မှားယွင်းသော အလံတု စစ်ဆင်ရေးများနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အက္ခရာအတိုကောက် အေဂျင်စီများအတွင်း ပွင့်လင်းထင်ရှားသော فسادသည် Pelosi စမ်းသပ်မှုများ စတင်မတိုင်မီကတည်းကပင် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ထုတ်ခံလာရပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ Pelosi စမ်းသပ်မှုများ စတင်ခဲ့ချိန်မှစ၍ ပါတီနှစ်ရပ်လုံးအတွင်းရှိ ဂလိုဘယ်လစ်များက အသုံးပြုခဲ့သော ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများသည် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ တရားဝင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအာမခံ ဖျက်ဆီးခြင်းကို ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ သရုပ်ဖော်ထားသော ဥပမာတစ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ဆောင်းပါး၏ အစောပိုင်းတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤသို့ ဖတ်ခဲ့ရသည်—“ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှုကို ထောက်ခံသည့် မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုမဆို၊ အမှန်အားဖြင့် စိတ်ကြည်ညိုလွတ်လပ်ခွင့်ကို ရာစုနှစ်များစွာ အဆက်မပြတ် တိုက်ခိုက်လာခဲ့သော ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်စိုးရေးအား လျှော့ပေါ့အလျှော့အတင်းပြုခြင်းတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်၏။ တနင်္ဂနွေနေ့ စောင့်ထိန်းမှုသည် ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည့်အရာအဖြစ် မိမိ၏တည်ရှိမှုကို ‘အဓမ္မ၏ နက်နဲသောအရာ’ ထံမှ ရရှိထား၏။ ထို့ပြင် ၎င်းကို အတင်းအကျပ် လိုက်နာစေခြင်းသည် ရောမဘာသာဝါဒ၏ အုတ်မြစ်အခြေခံအကျဆုံး သဘောတရားများကို အမှန်တကယ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းတစ်ရပ် ဖြစ်လိမ့်မည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏နိုင်ငံသည် တနင်္ဂနွေနေ့ ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းရန် မိမိ၏ အစိုးရစနစ်၏ အခြေခံသဘောတရားများကို ထိုသို့ စွန့်ပယ်ချိုးဖောက်သွားသောအခါ၊ ပရိုတက်စတင့်ဘာသာသည် ဤအမှုအားဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်စိုးရေးနှင့် လက်ချင်းချိတ်ပူးပေါင်းမည်ဖြစ်၏။ ၎င်းသည် တခြားမဟုတ်ဘဲ၊ လှုပ်ရှားသက်ဝင်သော အာဏာရှင်စနစ်အဖြစ် ထပ်မံ ခုန်ထွက်ရန် အခွင့်အလမ်းကို ကာလကြာရှည်စွာ စိတ်အားထက်သန်စွာ စောင့်မျှော်နေခဲ့သော အနိုင်ကျင့်အုပ်ချုပ်မှုကို အသက်သွင်းပေးခြင်းသာ ဖြစ်လိမ့်မည်။”

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သော သမိုင်းလမ်းကြောင်းထဲတွင်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အစနှင့် အဆုံး နှစ်ဖက်စလုံး၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုသော သီးခြားအမှတ်အသား သုံးခု ရှိသည်။ ထိုအမှတ်အသား သုံးခုစလုံးသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ ဖြစ်ကြသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ “ပြောဆိုခြင်း” ကို သင်္ကေတပြုကြသည်။ အစပိုင်းတွင်ရှိသော ထိုအမှတ်အသား သုံးခုအနက် တတိယအချက်မှာ ၁၇၉၈ ခုနှစ်ကို အမှတ်အသားပြုခဲ့သော Alien and Sedition Acts ဖြစ်ပြီး၊ အဆုံးပိုင်းတွင်ရှိသော ထိုအမှတ်အသားများအနက် တတိယအချက်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက တနင်္ဂနွေဥပဒေကို အာဏာတည်စေကာ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၃၊ အခန်းငယ် ၁၁ ၏ ပြည့်စုံခြင်းအဖြစ် နဂါးကဲ့သို့ ပြောဆိုသောအချိန် ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပရောဖက်ပြုသမိုင်းသည်၊ မြေကြီးဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသကဲ့သို့၊ ၎င်းသည် မိမိ၏ခံတွင်းကိုဖွင့်၍ နဂါး၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းရေလွှမ်းမိုးကို စုပ်ယူသွားသောအချိန်၌ စတင်သည်။

၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် မြေကြီးမှ ပေါ်ထွန်းလာရမည့် သားရဲသည် နောက်ဆုံးတွင် ၁၇၉၈ ခုနှစ်၌ သမ္မာကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်၏ ဆဋ္ဌမမြောက်နိုင်ငံတော်ဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဥရောပ ဘုရင့်တော်မျိုးရိုးတို့၏ အာဏာရှင်များနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းအသင်းတော်၏ အာဏာရှင်များကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတစ်ရပ်နှင့်အတူ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို တည်ထောင်ခြင်းအားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးအပေါ် ကျရောက်လာသော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၏ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းကို မျိုချလိုက်သည်။

၁၇၇၆ ခုနှစ်ရှိ လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်ရှိ Patriot Act ကို ပုံရိပ်အားဖြင့် ကြိုတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ်ရှိ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှ စတင်သော Pelosi Trials ကို ပုံရိပ်အားဖြင့် ကြိုတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၇၉၈ ခုနှစ်ရှိ Alien and Sedition Acts သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် Sunday law ကို ပုံရိပ်အားဖြင့် ကြိုတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။

၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် မျိုးချစ်တို့က လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့ခြင်းသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် Patriot Act ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးသွားကြောင်း ကြေညာချက်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် စတင်သော Pelosi Trials ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ Alien and Sedition Acts သည် Sunday law ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အခြေခံမူ တစ်ရပ်စီတိုင်းကို ပယ်ချခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းသည် Sunday law တွင် အဆုံးသတ်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းပြန်လှန်ဖျက်သိမ်းသွားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ဤအကြောင်းလိုင်းများအားလုံးသည် ဒံယေလ အခန်း ၁၁ ၏ အခန်းငယ် ၄၀ ၌ ဖုံးကွယ်ထားသော သမိုင်းကြောင်းအတွင်း အပြည့်အဝ ကိုက်ညီညွတ်လျက်ရှိသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် Testimonies, volume 5, 451, 452 မှ စာပိုဒ် လေးပိုဒ်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ကိုးကားခဲ့သည်။

နောက်လာမည့် ဆောင်းပါးတွင် ထိုအပိုဒ်များကို ကျွန်ုပ်တို့ ပို၍ နီးကပ်စွာ ဆန်းစစ်လေ့လာမည်။