De gemeente van Pergamus begon met het Edict van Milaan in 313, toen het vierde alliantiehuwelijk uit Daniël hoofdstuk elf werd gesloten tussen Constantia en Licinius. Constantia werd door de westerse keizer Constantijn de Grote als bruid ter bezegeling van een verdrag aan Licinius, keizer van het Oosten, gegeven. Constantia was de halfzuster van Constantijn en haar huwelijk vond plaats in samenhang met de uitvaardiging van het Edict. Het huwelijksverdrag hield geen stand en de burgeroorlog werd daarop hervat. Constantia bleef gedurende de gehele burgeroorlog bij Licinius en smeekte Constantijn om diens leven te sparen nadat hij Licinius in 324 had verslagen. Constantijn spaarde Licinius aanvankelijk, maar gaf later bevel hem terecht te stellen. Constantia zelf woonde daarna tot omstreeks 330 aan het hof van Constantijn.

Het vierde verdragshuwelijk uit Daniël elf, in februari 313, luidde de symbolische periode in die door Pergamos wordt voorgesteld, en de gemeente van Pergamos bleef bestaan tot het begin van de gemeente van Thyatira, die aanving toen de pauselijke macht in 538 de troon besteeg. Het jaar 538 markeerde het einde van Pergamos en tevens het vijfde verdragshuwelijk uit Daniël elf, toen de pauselijke kerk door een profetisch verdragshuwelijk met de wereldlijke machten van Rome haar plaats op de troon innam. Pergamos begon in 313 met een alfa-huwelijksverdrag en eindigde in 538 met een omega-verdragshuwelijk. In 1798 lieten de koningen van Europa zich van hun pauselijke bruid scheiden toen Napoleon de paus gevangennam.

De gevangenschap en de echtscheiding van de pauselijke bruid waren voorafgebeeld door het allereerste in Daniël elf beschreven huwelijk ter bezegeling van een verdrag, dat tussen het Ptolemaeïsche en het Seleucidische rijk werd voltrokken. De verzen zes tot en met acht gingen in vervulling toen Ptolemaeus II Philadelphus (koning van het zuiden) in 252 v.Chr. zijn dochter Berenice ten huwelijk gaf aan Antiochus II Theos (koning van het noorden) om de Tweede Syrische Oorlog te beëindigen. De overeenkomst vereiste dat Antiochus zijn vrouw Laodice en haar zonen zou verstoten. Nadat Ptolemaeus II in 246 v.Chr. was gestorven, nam Antiochus Laodice terug en verstootte hij Berenice. Daarop liet Laodice Antiochus vergiftigen en regelde zij de moord op Berenice en haar zoon, die nog een zuigeling was. Zo heeft Berenice, zoals het vers vermeldt, “de macht niet behouden” en is zij “overgegeven”.

Ptolemaeus III Euergetes, de broer van Berenice (‘een loot uit haar wortels’), werd koning van Egypte en viel het Seleucidische rijk binnen om zijn zuster te wreken. Daarmee begon de Derde Syrische Oorlog, die van 246 tot 241 v.Chr. duurde. Ptolemaeus veroverde belangrijke steden (waaronder Seleucia en Antiochië), drong diep in het Seleucidische gebied door en voerde een enorme buit mee, waaronder vele afgodsbeelden en heilig vaatwerk die Cambyses eerder uit Egypte had meegenomen. Hij keerde met de buit naar Egypte terug en vervulde daarmee de voorzegging dat hun goden en kostbare voorwerpen gevankelijk naar Egypte zouden worden weggevoerd.

Het eerste huwelijksverbond in Daniël elf was een voorafbeelding van het huwelijksverbond van 538 tussen het pauselijke Rome en de koningen van Europa. In de verzen zes tot en met acht geeft de koning van het zuiden een bruid om een verdrag tot stand te brengen dat vervolgens wordt verbroken. Na het verbreken van het verdrag volgen een inval in het noordelijke koninkrijk, de verovering van zijn grondgebied en de wegvoering van zijn schatten. In de daarmee overeenkomende geschiedenis legde Napoleon, als vertegenwoordiger van de koning van het zuiden, in 1797 het Verdrag van Tolentino op aan de Kerkelijke Staat. Het jaar daarop trokken Franse troepen onder generaal Berthier Rome binnen en namen paus Pius VI, die de koning van het noorden vertegenwoordigde, gevangen. De Fransen namen ook schatten uit Rome in beslag en voerden die naar Frankrijk, wat een parallel vormde met de wijze waarop Ptolemaeus schatten uit het noordelijke koninkrijk naar Egypte had weggevoerd.

Het in 313 in Milaan gesloten huwelijksverdrag maakte een einde aan een burgeroorlog, net zoals het huwelijksverdrag tussen het noordelijke en het zuidelijke rijk van Ptolemaeus II Philadelphus en Antiochus II Theos een einde maakte aan de Tweede Syrische Oorlog. De echtscheiding tussen het westelijke en het oostelijke rijk in 324 werd voorafgebeeld door het feit dat Antiochus in 246 v.Chr. scheidde van zijn Egyptische verdragsbruid. Beide echtscheidingen corresponderen met de echtscheiding van 1798.

Pergamos beslaat een periode van 225 jaar, van 313 tot 538. Deze periode begon met het tweede verdragshuwelijk van het heidense Rome en eindigde met het eerste verdragshuwelijk van het pauselijke Rome. De profetische geschiedenis van Pergamos verbindt de twee verdragshuwelijken van het heidense Rome met de twee verdragshuwelijken van het pauselijke Rome, net zoals de lijn van zeven Cleopatra’s de twee verdragshuwelijken van het Seleucidische Rijk verbindt met de twee verdragshuwelijken van het heidense Rome. Twee huwelijken in het Seleucidische Rijk werden door Cleopatra verbonden met de twee huwelijken van het rijk van het heidense Rome, die op hun beurt door de symbolische gemeente van Pergamos werden verbonden met de twee huwelijken van het pauselijke Rome.

Het alfa-huwelijk van het Seleucidische Rijk in 252 v.Chr. was een voorafbeelding van het omega-huwelijk van Cleopatra Syra, dochter van Antiochus de Grote, met Ptolemaeus V in 193 v.Chr. te Raphia. Dat huwelijk maakte een einde aan de Vijfde Syrische Oorlog. Het alfa-verdragshuwelijk van het heidense Rome kwam in 40 v.Chr. tot stand tussen Marcus Antonius en Octavia. Octavia was de zuster van Octavianus, die later bekendstond als Augustus Caesar. Het huwelijk van 40 v.Chr. hield verband met het Verdrag van Brundisium. Antonius scheidde in 32 v.Chr. van Octavia voor Cleopatra en hervatte daarmee de burgeroorlog die met het verdrag van 40 v.Chr. was beëindigd. Marcus Antonius was de oostelijke tegenstander en Octavianus de westelijke rivaal. In de Egyptische geschiedenis waren er zeven Cleopatra’s. De eerste vertegenwoordigde het omega-huwelijksverdrag van het Seleucidische Rijk en de zevende en laatste Cleopatra vertegenwoordigde de ontbinding van het alfa-verdragshuwelijk van het heidense Rome.

Christus illustreert het einde altijd aan de hand van het begin, en daarom komt het alfahuwelijk van de Seleuciden in 252 v.Chr. overeen met het omegahuwelijk van de Seleuciden in 193 v.Chr. Zowel de alfa als de omega van de geschiedenis van de Seleuciden komen overeen met de alfa- en omegahuwelijken van zowel het heidense als het pauselijke Rome. Het omegahuwelijk van het heidense Rome in 313 was tevens het alfaverdragshuwelijk van Pergamus, en het was een voorafbeelding van het omegaverdragshuwelijk van Pergamus, dat tevens het alfahuwelijksverdrag van het pauselijke Rome in 538 was. Zo komen zowel het alfa- als het omegaverdragshuwelijk van het heidense Rome overeen met het alfahuwelijk van het pauselijke Rome in 538. Het omegahuwelijk van het pauselijke Rome vindt plaats bij de spoedig komende zondagswet. De alfa van 538 is een voorafbeelding van de omega van de zondagswet, en de alfa van 538 werd voorafgebeeld door het Verdrag van Brundisium in 40 v.Chr. en het verdragshuwelijk van het Edict van Milaan in 313. Het alfahuwelijk van het Seleucidische Rijk in 252 v.Chr. komt overeen met het verdragshuwelijk van het pauselijke Rome in 538, en als alfahuwelijk van het Seleucidische Rijk komt het ook overeen met het omegahuwelijk bij Raphia in 193 v.Chr.

De verdragshuwelijken tussen noord en zuid in 252 en 193 v.Chr. corresponderen met het verdragshuwelijk van 538, dat op zijn beurt correspondeert met de verdragshuwelijken van het heidense Rome in 40 v.Chr. en 313. Alle vijf verdragshuwelijken die worden weergegeven in de geschiedenis die Daniël 11 beschrijft, vinden hun volmaakte vervulling in het zesde en laatste verdragshuwelijk bij de spoedig komende zondagswet. De eerste twee huwelijken zijn oorlogen tussen noordelijke en zuidelijke tegenstanders, en het derde en vierde staan voor een burgeroorlog tussen oost en west. Het vijfde en zesde huwelijk staan voor geestelijke oorlogvoering tussen oost en west; tussen de orthodoxie en het rooms-katholicisme; of tussen staat en kerk. Een fundamenteel onderscheid tussen de orthodoxie en het rooms-katholicisme is dat de orthodoxen aanvaarden wat “caesaropapisme” wordt genoemd.

Caesaropapisme

Caesaropapisme is de combinatie van kerk en staat waarbij de staat de verhouding tussen beide bepaalt. Het rooms-katholicisme verwerpt die structuur en houdt vast aan het decreet van Justinianus uit 533, dat de Rooms-Katholieke Kerk aanwees als het hoofd van de kerken en tevens als terechtwijzer van ketters. De geestelijke strijd rond de laatste twee verdragshuwelijken draaide om de vraag of de man, die het burgerlijk gezag vertegenwoordigt, heerst over de vrouw, die het kerkelijk gezag vertegenwoordigt. De geestelijke oorlog omvatte ook verschillen in bepaalde aspecten van de eredienst binnen de kerk en de leer die wordt aangeduid als “filioque”.

Filioque

Filioque betekent “en de Zoon”. Om de betekenis van de term “filioque” te begrijpen, is een profetische beschouwing vereist van de stad Nicea, waar de “Geloofsbelijdenis van Nicea” voor het eerst werd aangenomen. Nicea is profetisch verbonden met de lijn van de islam, want daar wordt de tweede historische slag bij Nicea gemarkeerd, en het is ook profetisch verbonden met de geestelijke strijd van het oosterse en het westerse katholicisme. Paus Leo is als symbool eveneens verbonden met Nicea en met het profetische getuigenis van de Geloofsbelijdenis van Nicea.

In Daniël 11 worden zes verdragshuwelijken aangeduid, en de eerste vier zijn militaire conflicten, hetzij tussen het noorden en het zuiden, hetzij tussen het oosten en het westen. De laatste twee zijn geestelijke conflicten tussen de orthodoxe katholieken van het Oosten en de rooms-katholieken van het Westen. Het zesde en laatste verdragshuwelijk zal de symboliek van de strijd over de geloofsbelijdenis van Nicea omvatten, en er zal een paus Leo bij betrokken zijn. Uiteindelijk zal het de rooms-katholieke opvatting over de verbinding van kerk en staat bekrachtigen, die het door de oosters-orthodoxen aangehangen “caesaropapisme” verwerpt, dat de wereldlijke macht als het gezag over de kerk aanmerkt.

“Maar wat is het ‘beeld voor het beest’? En hoe moet het worden gevormd? Het beeld wordt gemaakt door het tweehoornige beest en is een beeld voor het beest. Het wordt ook een beeld van het beest genoemd. Om dus te weten te komen wat de aard van het beeld is en hoe het moet worden gevormd, moeten wij de kenmerken van het beest zelf bestuderen — het pausdom.

“Toen de vroege kerk verdorven raakte doordat zij afweek van de eenvoud van het evangelie en heidense riten en gebruiken overnam, verloor zij de Geest en de kracht van God; en om de gewetens van de mensen te beheersen, zocht zij de steun van de wereldlijke macht. Het resultaat was het pausdom, een kerk die de staatsmacht beheerste en deze aanwendde om haar eigen doeleinden te bevorderen, vooral om ‘ketterij’ te bestraffen. Opdat de Verenigde Staten een beeld van het beest kunnen vormen, moet de godsdienstige macht de burgerlijke overheid zodanig beheersen dat het gezag van de staat ook door de kerk zal worden aangewend om haar eigen doeleinden te verwezenlijken.” De grote strijd, 443.

Caesaropapisme en het filioque vormen de twee voornaamste verschillen tussen westerse en oosterse katholieken. Bij het ene gaat het om een geschil over het wereldlijk gezag; bij het andere om een theologisch geschil over de vraag of de Heilige Geest alleen van de Vader “uitgaat”, dan wel van zowel de Vader als de Zoon. De Rooms-Katholieke Kerk gelooft dat de Heilige Geest van beiden uitgaat, terwijl de oosterse kerk het “filioque” verwerpt en zich verzet tegen de toevoeging dat de Heilige Geest van Christus uitgaat. De theorie van het filioque werd geleidelijk toegevoegd aan de oorspronkelijke geloofsbelijdenis die in 325 op het concilie van Nicea werd opgesteld, vier jaar na de eerste zondagswet en een jaar nadat Constantijn Licinius had verslagen en daarmee alleenheerser over het Romeinse Rijk was geworden. In de oorspronkelijke geloofsbelijdenis was geen sprake van de kwestie van het “filioque”, die uiteindelijk een van de twee voornaamste redenen zou worden voor de scheiding tussen de oosterse en de westerse katholieke kerk.

Op het Concilie van Constantinopel in 381 werd de geloofsbelijdenis van Nicea uitgebreid tot wat bekend kwam te staan als de geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel. De uitgebreide formulering over de Heilige Geest bevatte de woorden “die van de Vader uitgaat”. Dit is nog steeds de vorm van de geloofsbelijdenis die de oosters-orthodoxe kerken gebruiken, zonder de latere toevoeging van het filioque. Vijftig jaar later, op het Concilie van Efeze in 431, werd het in 325 te Nicea vastgestelde geloof opnieuw bevestigd en verbood het concilie de invoering van een ander geloof ter vervanging van de geloofsbelijdenis van Nicea. Dit verbod is door de Oosterse Kerk aangevoerd als argument tegen de toevoeging van het filioque aan de geloofsbelijdenis. Op het Derde Concilie van Toledo in 589 verscheen het filioque in de Latijnse vorm van de geloofsbelijdenis die in Spanje werd gebruikt. Het gebruik ervan hield verband met het verzet tegen het arianisme onder de Visigoten, waarbij de volle godheid van de Zoon werd benadrukt. Het Derde Concilie van Toledo wordt daarom algemeen erkend als een belangrijke vroege mijlpaal in de opname van het filioque in de westerse geloofsbelijdenis.

In de 8e en 9e eeuw werd het filioque de norm in de kerken onder Karel de Grote en de Karolingen. Het werd op westerse synoden verdedigd en geleidelijk in heel Latijns-Europa buiten Rome aanvaard. Het Oosten raakte op de hoogte van de toevoeging en begon er bezwaar tegen te maken.

In 1014 nam paus Benedictus VIII de geloofsbelijdenis met het filioque officieel op in de mis te Rome. Vanaf dat moment werd het filioque een vast onderdeel van de Romeinse liturgie. Deze invoering wordt vaak beschouwd als de beslissende stap van het Westen. In 1054 vonden de wederzijdse excommunicaties van het Grote Schisma plaats, en het filioque was een van de belangrijkste theologische kwesties die Oost en West toen al verdeelden.

Op het Concilie van Florence in 1438/39 bevestigde de Kerk van Rome opnieuw het filioque en de pauselijke suprematie. De keizer van het Oosten, Johannes Paleologos, woonde dat concilie bij. Paleologos was de oudere broer en voorganger van Constantijn de Elfde, die de honderdvijftigjarige profetie vervulde die op 27 juli 1449 eindigde. Op het concilie van 1438/39 zocht keizer Johannes Paleologos militaire en economische steun tegen de Ottomanen en aanvaardde daarbij het rooms-katholieke standpunt inzake het filioque en de pauselijke suprematie. Toen hij en het Griekse gevolg naar Constantinopel terugkeerden, verwierp de oosterse kerk de overeenkomst. Tegenwoordig houden de Rooms-Katholieke Kerk en de meeste afvallige protestantse kerken vast aan het filioque, terwijl de Oosters-Orthodoxe Kerk het verwerpt.

In 325 werd het Concilie van Nicea bijeengeroepen en bijgewoond door Constantijn de Grote, het symbool van de compromisgezinde gemeente van Pergamus. In de zeventien jaar vanaf het Edict van Milaan tot aan de profetische verdeling van het rijk in 330 werd de geloofsbelijdenis van Nicea aangenomen.

In 533 werd het decreet van Justinianus uitgevaardigd, en het jaar daarop, in 534, werd de Codex van Justinianus ingevoerd. In 538 overwon de pauselijke macht de derde hindernis toen de Goten uit de stad Rome werden verdreven. Vervolgens werd op het Derde Concilie van Orléans een zondagswet uitgevaardigd.

De periode van 313 tot 330 vertegenwoordigt de bredere alfafractal van de 225-jarige periode van de gemeente van Pergamos, terwijl de periode van 533 tot 538 de omegafractal ervan vertegenwoordigt. Het jaar 313 markeert het Edict van Milaan, en 225 jaar later, in 538, werd een zondagswet ingevoerd. Binnen de bredere alfageschiedenis komt de periode van het Edict van 313 tot de eerste heidense zondagswet van 321 overeen met de periode van het Decreet van 533 tot de eerste pauselijke zondagswet in 538. Pergamos biedt drie voorstellingen van een wettelijke verordening die aan een zondagswet voorafgaat en daartoe leidt. Pergamos vertegenwoordigt ook de “afval die eerst komt”, zoals Paulus die in zijn tweede brief aan de gemeente van Thessalonica uiteenzet.

Laat niemand u op enigerlei wijze misleiden: want die dag zal niet komen, tenzij eerst de afval komt en de mens der zonde geopenbaard wordt, de zoon van het verderf; die zich verzet en zich verheft boven alles wat God genoemd wordt of aanbeden wordt, zodat hij als God in de tempel van God zit en zichzelf als God voordoet. 2 Thessalonicenzen 2:3, 4.

De afval die voorafging aan de openbaring van de paus van Rome als de mens der zonde wordt voorgesteld door de gemeente van Pergamus. Volgens Paulus betekent het verkeerd begrijpen van deze waarheid dat men een leugen gelooft, en als gevolg van het geloven van die leugen zullen allen die dit doen door een krachtige dwaling worden getroffen (2 Thessalonicenzen 2:10–12). De krachtige dwaling komt overeen met het oordeel over het verbondsvolk en het land waar het verbondsvolk werd gevormd. Voor de Laodiceaanse Kerk der Zevendedagsadventisten wordt de krachtige dwaling voorgesteld door haar verwerping van William Millers inzicht dat „het gedurige” in het boek Daniël het heidendom in het algemeen is en, meer specifiek, dat het het heidense Rome voorstelde. Voor de Verenigde Staten berust de krachtige dwaling niet op de verwerping van William Millers uitleg van deze passage, aan de hand waarvan Miller tot het inzicht kwam dat „het gedurige” het heidendom was. Hun dwaling berust veeleer op het vergeten dat de mens der zonde die werd geopenbaard nadat het heidense Rome was weggevallen, de pauselijke macht was. Reagan vormde een voorafbeelding van die dwaling toen hij vergat dat hij van kindsbeen af had geweten dat de paus de antichrist was. Toen Reagan in de jaren tachtig van de twintigste eeuw het geheime bondgenootschap met de verborgenheid der ongerechtigheid aanging, vormde hij een voorafbeelding van de blindheid waarvan in deze profetische toepassing wordt aangenomen dat Donald Trump die zal herhalen. Of die blindheid nu moedwillig is of het gevolg van onjuiste informatie, de hier gepresenteerde profetische interpretatie voorziet dat Trump Reagans blindheid zal herhalen en volgens Paulus door een krachtige dwaling zal worden getroffen.

Pergamos vertegenwoordigt de periode van compromissen en afval die voorafging aan de troonsbestijging van het pausdom. Deze geschiedenis loopt in profetisch opzicht parallel met de laatste jaren van de Verenigde Staten, een periode die begon met het presidentschap van Ronald Reagan. Of men nu Pergamos beschouwt vanaf het edict van 313 tot aan de zondagswet van 538; of de alfafractal van Pergamos vanaf het edict tot aan de eerste zondagswet in 321; of de omegafractal van Pergamos vanaf 533 tot aan de zondagswet van 538, alle drie de lijnen geven de profetische structuur van een belegering weer.

In het volgende artikel zullen we een belegering bespreken.