Keeyyata kudha jahaffa kan irratti Pompeiin bara dhaloota Kiristoos dura 63 keessatti Yihudaa fi Yerusaalemiin moʼachuun ibsameera. Kunis guutamuu lakkoofsa afurtamii tokkoo boqonnaa isauma sanaa keessatti seera Dilbataa yeroo dhihoo keessatti Ameerikaa keessatti dhufu bakka buʼa. Seenaa lakkoofsa kanaan walqabatu keessatti yeroo magaalaan qabamtu waraanni mootummaa keessaa adeemsifamaa jiru adda baafama; kanaanis irra-deebiin waraana mootummaa keessaa Ameerikaa isa yeroo ammaa Ameerikaa keessatti adeemsifamaa jiru ibsama. Rasaasni dhukaafameera taʼuu baatus, gareewwan lama yeroo ammaa tooʼannaa Ameerikaa irratti wal irratti qabsoo keessa jiru. Yeroo Pompeiin Yerusaalemiin moʼate, Yerusaalem hamma bara dhaloota Kiristoos booddee 70 keessatti barbadaaʼutti aangoo Roomaa jala akka turtu agarsiise. Kanaafis, inni akka fakkeenyaatti seera Dilbataa yeroo dhihoo keessatti dhufu, isa mootummaa jahaffaa raajii Macaafa Qulqulluu xumura irratti mallattoo taʼe sana, bakka buʼe.

Poombeyiin aangawwan Roomee afran keessaa inni jalqabaa isa kutaa kana keessatti ibsameedha. Maarq Antoonyiin, inni nama Roomee ture, isinis ibsameera; garuu aangawwan afran hoggantoota Roomee ta’anii bakka bu’an keessaa, Antoonyiin hoggansa Roomee fincilee Roomee irratti Masrii wajjin mootummaa walii galeessatti seene bakka bu’a. Poombeyii, Yuuliyas Qeesaar, Awguustus Qeesaar, fi Tiibeeriyas Qeesaar jechuun namoota Roomee afran dhaloota afran gaafa gaafa gaanfa mootummaa repablikii bineensa lafaatii profeetiidhaan bakka buusuuf itti fayyadamanidha.

ପମ୍ପେୟ, 1863 ମସିହାର ପିଢ଼ୀରେ ଆମେରିକାର ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ବିଦ୍ରୋହକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରି, ଶେଷ ପିଢ଼ୀକୁ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲୁ ହୋଇଥିବା “ଗୃହଯୁଦ୍ଧ”କୁ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ରଣ କରେ। ଜୁଲିୟସ୍ ସୀଜର ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ୀକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ଜାତି ଭାବେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ 1913 ମସିହାରେ ତାହାର “ହତ୍ୟା” ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବିଶ୍ୱବାଦୀ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏକ ବିଶ୍ୱ ସରକାର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସୀଜର ଅଗଷ୍ଟସ୍ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଗୌରବମୟ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯେତେବେଳେ ରକ୍ତପାତ ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ବିଶ୍ୱର ଇର୍ଷାର ବିଷୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତା’ପରେ ଶେଷ ପିଢ଼ୀରେ, ତାହାର ମଦ୍ୟପାନପ୍ରବୃତ୍ତି ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଶୂଳାରୋହଣ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଟିବେରିୟସ୍ ସୀଜର, ସେହି ଅବଧିକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ଯାହା ମୂଳତଃ ପ୍ରଥମ କ୍ୟାଥଲିକ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜନ୍ ଏଫ୍. କେନେଡିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା; ଏହିପରି ଭାବରେ ସେହି ପିଢ଼ୀକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ, ଯେଉଁଥି ରୋମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନମିବ।

Dhimmoonni raajii kun Poompheeyii wajjin walqabatan barbaachisoo dha; garuu yeroo ammaa seenaa raajii kan Poompheeyii fi lakkoofsa kudha ja’a dura jiru irratti xiyyeeffannaa keenya gochaa jirra; seenaa kanaas lakkoofsota lama jalqabaa boqonnaa sana keessatti jalqaba, yeroo dhumaa akka ta’e bara 1989 adda baasee agarsiisa; achiis Pirezidaantii ja’affaa sooressa kan Reegaan irraa eegalee jiru, kan addunyaa-guddistoota kakaasu, akka Traamp dhuguma guuteetti raawwate, akeeka.

Tiraampiin mootii afraffaa Kiiroos booddee dhufu, Zeerxis jedhamuun fakkeeffameera; inni mootii Faares badhaadhaa taʼe sana, kan seenaa Esteer keessatti Ahaashweroos jedhamuunis beekamu dha. Lakkoofsoota sana keessatti, mootii itti aansee Zeerxis booddee dhufu lakkoofsa sadi keessatti Aleeksaandar Guddicha dha. Seenaa keessatti, Zeerxisii fi Aleeksaandar Guddicha gidduutti mootota saddeet turan. Tiraamp irraa mootummaa addunyaa tokko, isa Aleeksaandar Guddichaan bakka buufametti, mootonni kudhan bakka buʼaniiru; Tiraamp inni jalqabaa taʼee, Aleeksaandar immoo inni dhumaa dha.

Sarara raajii raajota biyya lafaa hundi xumura addunyaatti paaphaasummaa wajjin ejja akka raawwatan ni mul’isu; raajotni sunis “raajota kudhan” jedhanii bakka bu’aniiru. Ahaab, inni mataa mootummaa damee kudhanii turee fi Yizebeelitti heerume, raajota kudhan sun hundinuu paaphaasummaa wajjin ejja yoo raawwatan iyyuu, mootummaa tokko isa dursee kana hojjetu akka jiru ni agarsiisa. Yeroo jalqabaatiif paaphaasummaan teessoo biyya lafaa yommuu argate, mootichi angafaan Kiloovis, mootii Farankotaa (Faransaay) bara 496 Dh.K.B. keessa ture. Kunis paaphaasummaan Faransaayiif maqaa ilma angafaa waldaa Kaatolikii, akkasumas intala angafaa waldaa Kaatolikii kennuu isaa wajjin wal sima.

Hojii raajii mul’ataatiin Firaansiin Roomaa teessoo addunyaa qaroominaa irra kaa’uudhaan hojjette, hojii raajii Ameerikaan raawwattu fakkeessa. Seerri Dilbataa inni raajii Macaafa Qulqulluu keessatti dubbatame Ameerikaa keessatti jalqaba; ergasii immoo sabni biyya lafaa hundinuu fakkeenya sana hordofa. Sarara raajii irraa gara sarara raajii biraatti, mootichi angafaa mootota kudhanii keessaa, inni guyyaa dhumaa keessatti nama cubbuu wajjin jalqabaa fi caalaa ejja hafuuraa raawwatu, Ameerikaa taʼuu isaa ni ifoomsa. Lakkoofsoota lammaffaa fi sadaffaa keessatti Ahashweroos mooticha jalqabaa sooressa taʼe fi Iskindir Guddichaa mooticha dhumaa taʼe gidduutti moototni hin agarsiifamne iyyuu, seenaa keessatti mootota kudhan taʼuun isaanii ni beekama. Lakkoofsi kudhan qormaata argisiisa; akkasumas gamtaa ni argisiisa.

Qorumsi addunya ittiin wal qabatu, sirna addunyaa guutuu dhaabuudha; kunis fakkeenya bineensaa jedhamuun bakka buʼa. Qorumsichi Ameerikaa keessatti seera Dilbataa yeroo dhihoo dhufu irraa jalqaba; yeroo sabni hundinuu lafa irratti fakkeenya sana hordofu irratti immoo xumurama. Yesus yeroo hunda xumura waan tokkoo jalqaba isaatiin ibsa; kanaafuu, lakkoofsa lammaffaa fi sadaffaa keessatti mootota mootii sooressa sanaa fi Iskindir gidduu jiran hin tarreeffamne iyyuu, seenaan adeemsa qorumsaa tokko adda baasa; innis pirezidaantii hunda caalaa sooressa taʼe irraa jalqaba; inni immoo qabeenya isaa carraa hojii daldalaa isaatiin argate malee, sirna siyaasaa mancaʼe keessatti hirmaachuudhaan qabeenya kan oomishe miti.

Maqaan Ameerikaa jedhu bifa Laatiinii maqaa “Amerigo” jedhurraa kan madde yoo ta’u, kunis qorataa fi qajeelchaa imalaa Xaaliyaanii Amerigo Vespucci jedhamurraa dhufe; inni qorataa fi qajeelchaa imalaa ta’ee, dhuma jaarraa 15ffaa fi jalqaba jaarraa 16ffaa keessatti gara Addunyaa Haaraa imaloowwan hedduu taasiseera. Walumaagalatti, qorannoowwan Vespucci deggersa maallaqaa fi invastimantii kaappitaalaa warra isa deeggaran fi abbootii tumsaa, kanneen qorannoo Addunyaa Haaraa keessatti carraa bu’aa argachuu, babal’ina, fi ulfina akka jiru argan, irratti hundaa’uun danda’aman. Maqaan “Ameerikaa” mallattoo tattaaffii bu’aa oomishuuti.

Yesuus yeroo hundumaa dhuma wantootaa jalqaba isaanii wajjin ibsa; jalqabni mootota kudhan, kanneen ce’umsa mootummaa gaanfa lamaa Medii fi Faares irraa gara mootummaa addunyaa tokkichaatiin, isa Aleeksaandar Guddichaatiin bakka buufametti geessu agarsiisanis, mooticha sooressa irraa jalqaba; inniis mootummaa Faransaayiinii fi Ahaabiin fakkeeffame sanaa pirezidaantii dha; innis yeroo dinagdeen humna Ameerikaa wajjin walqabatu addunyaa guutuu dura dhiyaatee, namoonni bitachuu fi gurgurachuu danda’uuf yoo ta’e waldaa Kaatolikii duratti akka jilbeenfatan addunyaa guutuu dirqisiisutti, mataa isa Aleeksaandar Guddichaatiin bakka buufame ta’a.

Mootummaan torbaffaan Mul’ata boqonnaa kudha torba keessatti ibsame, mootota kudhan dha; amaloonni raajii mootoota kudhan keessaa tokko immoo, isaan utuu mootummaa isaanii torbaffaa sagaagaltittii Baabilonitti kennuuf walii hin galle dura, “yeroo gabaabaa” qofa akka itti fufan dha; isheenis “sa’aatii tokko” qofaaf walitti qabamtee turti. Sababni raajii isaan waliigaltee sana fudhatan immoo, wayinii Baabiloniin machaa’anii waan jiraniif. Seenaa keessatti Aleeksaandar Gireetiin yeroo gabaabaa qofa mootummaa qabaatee ture; jireenyi isaa akkuma mootummaa isaa dhaabbate saffisaan xumurame, inni ofii isaa dhugaa dhuguudhaan du’e; kanaafis yeroo gabaabaa fi machii mootoota kudhan Mootummoota Gamtoomanii calaqqisiisa. Akkuma Aleeksaandar Gireetiin ol dhaabbateen, inni cabse; mootummaa isaas qilleensota afuriif kenname; kunis qabsoo itti aanu mootummaa isaa isa duraanii deebisanii hundeessuuf godhamu agarsiisa.

Akkasumas anillee, ani waggaa jalqabaa Daariyos isa Meedii sanatti, isa jabeessuu fi isa cimsuuf dhaabadhe. Amma immoo dhugaa si argisiisa. Kunoo, mootota sadii dabalataan Faares keessatti ni ka’u; inni afraffaan garuu isaanii hundumaa caalaa baayʼee sooressa taʼa; humna isaa qabeenya isaatiin argateen mootummaa Giriik irratti hundumaa ni kakaasa. Mootiin jabaanis ni kaʼa; inni mootummaa guddaadhaan ni bulcha, fedhii isaatiinis ni godha. Yeroo inni kaʼuttis mootummaa isaa ni caccaba; gara qilleensa afur samii tiitti ni qoodama; sanyii isaatiif garuu hin taʼu, mootummaa inni ittiin bulches hin fakkaatu; mootummaa isaa warra kaanif, isaan sanaan alattiis ni buqqifama. Daani’el 11:1–4.

Mootummaan Aleksaandarii akkuma saffisaan walitti dhufe sanaan wal qixxee saffisaan diigame; kunis guyyoota dhumaa bakka bu’a, keessatti raajiin akka saffisaan raawwatamu taʼee ibsameera.

“Humnoonni hamaan cubbuu humna isaanii walitti qabachaa fi jabeeffachaa jiru. Isaan jeequmsa guddaa isa dhumaa sanaaf of cimsachaa jiru. Addunya keenya keessatti jijjiiramni guddaan yeroo gabaabaa keessatti ni raawwatama; sochiileen dhumaa immoo saffisaa ni ta’u.” Testimonies, volume 9, 11.

ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਾਏ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਾਏ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਹਾਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ-ਅੰਤਰਾਲ ਸੀ ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਮਾਂ-ਅੰਤਰਾਲ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ “ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ” ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ “ਪੀੜਿਤ” ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸੰਬੰਧੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਹਾਏ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਫਿਰ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ “ਮਾਰ” ਦੇਵੇਗਾ।

Fulbaanni 11, 2001’n yeroo balaa jalqabaa kan Mohammediin bakka buufamu dhufuu isaa mallatteesse; kunis Onkololeessa 7, 2023’n jalqaba yeroo Islaamni “raayyaa Roomaa” biyya durii dhugaa “Lafa Ulfina-qabeessa” keessatti “miidhu” itti ta’u kan agarsiisuudha; “Lafa Ulfina-qabeessi” kun immoo Ameerikaa Yunaayitidii bakka bu’a; akkasumas Onkololeessa 7, 2023 irraa eegalee, yeroo barruun kun Guraandhala 17, 2024 irratti barreeffametti, haleellaa Islaamni raayyaa Roomaa irratti raawwate dhibba lamaatti dhihaachaa jira.

Yeroo seerri Dilbataa dhihoo dhufu sun ba’u, Ameerikaan “ajjeefamti” akkuma mootummaa jaʼaffaa raajii Macaafa Qulqulluu keessatti ibsamteetti; kunis waggoota dhibba sadii fi sagaltamii tokkoo fi guyyoota kudha shan weerara Islaamummaa waraana duraanii Roomaa ajjeese wajjin wal qixa taʼa, akkuma loltoonni jihaadii isaanii guddaa sadaffaa hammaachaa deemanitti. Yeroo Miikaaʼel kaʼu, carraan qoramuu namaa cufama; qilleensonni afranis guutummaatti gad dhiifamu balaa torban isa dhumaa keessatti.

“Aarii sabootaa akka dheekkamsi saboota, dheekkamsi Waaqayyoo, fi yeroo warra duʼan itti murtii kennamu addaddaa fi ifatti wal irraa adda taʼan, tokko isa kaan duukaa buʼaa akka jiran nan arge; akkasumas Miikaaʼel kaʼee hin dhaabbanne, yeroon dhiphina guddaan kan akkasiin duraan takkaa hin jirre immoo amma iyyuu akka hin jalqabamin nan arge. Saboonni amma dheekkamaa jiru; garuu Lubni Ol Aanaan keenya hojii Isaa keessatti mana qulqullummaa keessatti xumuree erga, Inni ni kaʼa, uffata haaloo ni uffata, achii booddee dhaʼichiwwan torban isa dhumaa ni dhangalaʼu.

“Ani ergamoonni afran qilleensota afran hojii Yesuus mana qulqullummaa keessatti xumuramutti akka qabatanii turan nan arge; sana booddees dha’ichoonni torban warra dhumaa ni dhufu.” Early Writings, 36.

“Bubbeen afran” obboleettiin White “farda dheekkamsaa, jalaa bahee karaa isaatiin du’aa fi badiisa fiduuf barbaadu” jedhamanii bakka bu’aniiru; isaanis yeroo carraan qorannoo cufamu guutummaatti gad dhiifamu. Isaanis balaa lammaffaa keessatti “ergamoota afur” ta’anii akka gad dhiifamanitti ibsamaniiru; bubbee afran akka ta’eetti miti.

Malaa’ika ja’aaffannaa qabu isa afaan malakataa qabutti akkana jedhaa ture: “Malaa’ikotni afur laga guddaa Efraaxis irratti hidhanii jiran hiiki.” Malaa’ikotni afur sunis, sa’aatii tokkoof, guyyaa tokkoof, ji’a tokkoof, fi waggaa tokkoof qophaa’anii turan; isaanis namoota keessaa harka sadaffaa ajjeesuudhaaf hiikaman. Mul’ata 9:14, 15.

“Bubbee afur”, yookaan “ergamoota afur”, akka haala keessatti mallattoon sun itti fayyadameen murtaa’etti, lachanuu Islaamummaa kan agarsiisan dha. Yommuu Aliksaandor Guddaan ka’e, mootummaa isaa, kan mootummaa torbaffaa bakka bu’u, jechuunis mootummaa sadii-hirrata keessaa harka tokko, mootummaa jawwee, bineensaa fi raajii sobaa ta’e sana; “inni yeroo ka’u, mootummaa isaa ni caccaba, gara bubbee afur samii qoodamas.” Yeroo carraan qoramummaa namaa cufamu, bubbeen afur, yookaan ergamoonni afur, gad lakkifamu; isaanis mootummaa isaa ni cabsu, mootummaa isaa “ni caccaba” waan ta’eef. Mootonni kudhan sunii fi michoonni isaanii, daldaltoonni addunyaa-hundaawoo, yeroo sana fagaatanii dhaabbatu; boo’ichaanis ni wawwaatu, ni boo’u.

پس همانا پادشاهان گرد آمدند؛ با هم گذشتند. آن را دیدند، پس در شگفت شدند؛ مضطرب گشتند و شتابان گریختند. در آنجا ترس ایشان را فرا گرفت، و درد، مانند درد زنِ در حالِ زایمان. تو کشتی‌های ترشیش را با بادِ شرقی در هم می‌شکنی. مزمور 48:4–7.

Caasn-dhabbii diinagdee mootota kudhaniin ijaarame “bubbee bahaa” Islaamaan caccaba.

Doonii doonii kee gara bishaanota gurguddoo keessatti si galchaniiru; qilleensi bahaas gidduu gala galaanotaa keessatti si cabseera. Qabeenyi kee, fi gabaan kee, daldalli kee, doonii yaabbattoonni kee, fi qajeelchitootni kee, warri doonii suphanii cufan, fi warri daldala kee irratti hojii qaban, akkasumas namoonni kee waraanaa hundinuu, warri si keessa jiran, fi tuuta kee hundi kan si gidduu jiru, guyyaa badiisa keetii keessatti gara gidduu gala galaanotaatti ni kufu. Hisqiʼeel 27:26, 27.

“Bubbee bahaa” Islaamaa mootummaa mootota kudhan sanaa “guyyaa badiisa isaanii”tti ni cabsa; kunis akkuma mootummaa Aleeksaandar Guddichaa “cabee” bubbee afuriif kennameen bakka buufameetti. Seenaa hedduun isa Daani’el boqonnaa kudha tokkeessaa keessatti raawwatame, yeroo boqonnaan kudha tokko raawwii isaa isa dhumaa ga’u irra deebi’amee ni raawwatama. Seenaawwan sana eessatti sirriitti qooduun akka ta’e murteessuun hojii raajii warra barattoota raajii ta’uuf waamamaniti. Lakkoofsonni jahan dhumaa Daani’el boqonnaa kudha tokkoffaa cufamuu yeroo kenniin qorumsaa namootaa xumuramu, yeroo Miikaa’el ka’utti xumuramu. Yeroo mootummaa Aleeksaandar Guddichaa bubbee afuriitti qoodamu, inni cufamuu kennaa qorumsaa bakka bu’a; akkasumas seenaa raajii itti aanuu, lakkoofsa shan irraa eegalee jiru, akka sarara raajii haaraa ta’etti ilaalamuu akka qabu ni agarsiisa.

Lakkoofsi shan irraa jalqabee hamma lakkoofsa kudha jahaatti seenaa bara 538 irraa kaasee hamma seera Dilbataa dhihoo dhufutti ibsa. Lakkoofsota shan irraa jalqabee hamma sagaliitti, seenaa mootummaa paaphaasotaa waggoota dhibba tokkoo fi jahaatamii ja’a kan bara 538 keessatti jalqabee yeroo dhumaatti bara 1798 keessatti xumurame bakka bu’u. Lakkoofsi kudhan seenaa isa lakkoofsa afurtama fakkeessu ibsa; yeroo dhumaatti bara 1989 keessatti paaphaasonni Yunaayitid Sooviyeetii haqanii balleessan sana. Lakkoofsotni kudha tokkoo fi kudha lama waraana bakka-bu’aa yeroo ammaa Yukireen keessatti adeemsifamaa jiru ibsu; isa Puutiinii fi Raashiyaan injifatan ta’a; garuu bu’aan injifannoo Puutiinii boodaa “lolaa Niinewee,” fi “kufaatii Khosroos” wajjin wal simata; isa “furtuu boolla gad fagoo bane” kan ta’ee seenaa wayita balaa isa jalqabaa keessatti Islaamummaa gad lakkise sana.

Putin guutuu yeroo gabaabaa booda, Ameerikaan Tokkoomee lakkoofsa kudha sadii irraa hanga kudha shaniitti waraana bakka-bu’aa ni injifata; jechuunis, kun xumura waraana bakka-bu’aa isa yeroo Waraana Addunyaa Lammaffaa irraa eegalee geggeeffamaa tureti. Kutaan kun waraana sadii ni adda baasa; waraanni jalqabaa bara 1989 xumurame, raawwii lakkoofsota kudhanii fi afurtamaatiin; inni lammaffaanis, waraana yeroo ammaa Yukireen keessatti adeemsifamaa jiru ta’ee, lakkoofsota kudha tokkoo fi kudha lama ni bakka bu’a; waraanni bakka-bu’aa sadaffaan immoo, injifannoo mootummaa Ameerikaa isa mootummaa xumuraa bakka bu’ee, lakkoofsa kudha sadii irraa hanga kudha shaniitti ibsameera.

Wanti arfan kun lakkoofsoota afur keessaa, kan keeyyata shanaffaa irraa jalqabee hanga keeyyata kudha shanaffaatti argamaniin bakka buufamanitti beekamuu qabu, yeroon lamaan dhumaa — kan waraana yeroo ammaa Yukireen keessatti taʼu bakka buʼan, akkasumas booddee deebiin mootummaa Ameerikaa taʼu — yeroo mallattoon kaaʼamutti akka raawwataman dha. Keeyyanni kudha jahaaffaan seera Dilbataa yeroo dhihoo keessatti Ameerikaa keessatti dhufu adda baasa. Keeyyattoonni shan irraa hanga kudhanitti seenaa bara 538 irraa jalqabee hanga yeroo dhumaa bara 1798tti, achiis itti fufee hanga yeroo dhumaa bara 1989tti bakka buʼu. Kanaafuu waraanonni lamaan waraana bakka-buʼaa dhumaa, kan keeyyattoota kudha tokko irraa hanga kudha shanaffaatti bakka buufaman, yeroo Hisqiʼeel boqonnaa kudha lama keessatti buʼaan mulʼata hundumaa akka raawwatamu ibsametti guutamu.

Mul’atonni sun Hisqiʼeelitti “gomaa gomaa keessa jiran” jedhamee bakka buʼame; kunis Sister White akka “waltu’insa walxaxaa ta’e taateewwan namaa” taʼetti adda baasti. Seenaan waraana Yukireen keessatti adeemsifame, injifannoon Puutiin, ergasii kufaatiin isaa, itti aansuudhaanis injifannoon Ameerikaa Yunaayitid Isteets, keessaa mul’atawwan hiriira hiriiraan dubbii Waaqayyoo keessatti argaman keessaa isa baay’ee walxaxaa ta’e keessaa tokko dha.

“Golgaa keessaa golgaa” Hisqiʼeel irratti ibsa kennuudhaan, Obboleettii Waayit yeroo Hisqiʼeel jalqaba golgaa sana argetti, akka jeequmsaatti itti mulʼate ni jedhu; garuu dhuma irratti Hisqiʼeel golgaa sana keessatti sirna guutuu taʼe hubate; isaanis “walitti dhufeenya walxaxaa taʼe kan taateewwan namaa” dha. Seenaa lakkoobsa kudha tokkoo hamma kudha shaniitti bakka buʼame sirriitti qooduuf, walitti dhufeenyi mana kiristaanaa Kaatolikii fi Jarmanii Naazii gidduu jiru hubatamuu qaba; sababni isaas, hoggantoonni Naaziiwwan Yukireen keessa jiran bakka-buutota walitti dhufeenya sanaati.

Akkasumas gahee mul’ata kan durbee jechuun waamtu Maariyaam biyya Purtugaal, Faaximaa keessatti bara 1918 keessatti mul’atte, iccitii sadii Maariyaam durbee jechuun waamtu sun seenaa sana keessatti ijoollee sadii sanaaf dhiiste dabalatee hubachuun barbaachisaa dha. Bu’uurri ergaawwan sadii sanaa, kan wal’aansoo gidduu waldaa Kaatolikii fi Raashiyaa waaqayyolessa taate, akkasumas Lolaa Addunyaa Lammaffaa ibsan, ergaa Faaximaa keessaa kutaa waraana Yukireen keessatti bakka buufamee jiru dha.

Warra Faransaayii, fi hariiroon raajii isaa waldaa Kaatolikii wajjin qabu, akkasumas dhuma irratti Napooleon Bonaapaartee, inni Puutiin bakka bu’u, isheenis “geerota” waraana Yukireen keessatti bakka bu’an keessaa tokko dha. Hariiroon raajii Warra Faransaayii Ameerikaa Gamtoomanii wajjin qabdus seenaa keessatti bakka bu’ameera; jechuunis akkuma Puutiin Napooleonaan bakka bu’amee yeroo Faransaayiin kufaatii keessa seentu, akkasumas taphataa duraanii Roonaald Reegaan, akka hoogganaa waraana Kaatolikiitinaa lola bara 1989 keessatti, taphataa duraanii Zelenskii akka fakkeenyaatti agarsiisa yeroo Yukireen kufaatii keessa seentu. Geerota wal keessa seenanii fi wal qunnamsiisan kan keeyyattoota kana keessatti ibsaman keessatti, marga dhumaa siyaasota Demookraatii Ameerikaa Gamtoomanii, warra Zelenskii deeggaranii turanii fi amma illee deeggaran, yeroo Puutiin injifatu isaatiin ni saaxilama.

Nuti barruu itti aanu keessatti qorannaa kana itti fufna.

“Qaraa laga marga laga Qiibaar irratti, Hisqiʼeel qilleensa bubbee kaabaa irraa dhufuu fakkaatu tokko arge; innis, ‘duumessa guddaa, ibidda of keessa marfatu, ifni immoo isa marsaa ture, gidduu isaas bifa ambaarii fakkaatu irraa baʼaa ture.’ Geengoowwan hedduun, wal keessa seenanii jiran, uumamoota jiraatoo afuriin sochoʼaa turan. Isaan kana hundumaa olitti immoo, ‘fakkaattiin teessoo tokkoo, akka mulʼata dhagaa safiiraa ture; fakkaattii teessichaa irrattis, akka mulʼata namaa tokkoo isa gubbaa irra taaʼee jiru fakkaata ture.’ ‘Keruubimoota keessattis bifa harka namaa tokkoo isa baallee isaanii jala jiru ni mulʼata ture.’ Hisqiʼeel 1:4, 26; 10:8. Geengoowwan sun qindaaʼina isaanii keessatti walxaxoo guddaa waan turaniif, yeroo jalqabaatti ilaalanitti jeequmsa keessa jiran fakkaatu turan; garuu waliigaltee guutuu keessatti sochoʼu turan. Uumamoonni samii, harka baallee keruubimootaa jala jiru sanaan deeggaramanii fi geggeeffamanii, geengoowwan sana sochoosaa turan; isaan irratti olitti, teessoo safiiraa irra, Inni Bara-baraa jira ture; teessoo sana naannawa immoo aduun roobaa, mallattoo araara waaqayyoo, ni ture.”

“Akkuma walxaxiinsi akka geerjibaa harka baallee kiruubelootaa jala jiru qajeelfama isaatiin geggeeffamu, akkasuma walxaxiinsi taateewwan namootaas to’annoo Waaqaatiin jala jira. Walitti bu’iinsaa fi jeequmsa sabootaa gidduuttis, Inni kiruubeloota irra taa’u ammallee dhimma biyya lafaa ni qajeelcha.”

«ଏକ ପରେ ଏକ ନିଜଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିବା ଜାତିମାନଙ୍କର ଇତିହାସ—ଯେମାନେ ନିଜେ ତାହାର ଅର୍ଥ ଜାଣିନଥାଇ ମଧ୍ୟ ଅଚେତନରେ ସେହି ସତ୍ୟର ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଆସିଛନ୍ତି—ଆମ ସହ କଥା କହେ। ଆଜିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାତି ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଈଶ୍ୱର ତାଙ୍କର ମହାନ ଯୋଜନାରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆଜି ଲୋକମାନେ ଓ ଜାତିମାନେ ସେହିଜଣଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ଓଳମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଉଛନ୍ତି, ଯିଏ କେବେ ଭୁଲ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ପସନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ନିଜମାନଙ୍କର ଗତିନିର୍ଣ୍ଣୟ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଈଶ୍ୱର ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମାନଙ୍କର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସବୁକିଛିକୁ ଅଧୀନରେ ରଖି ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି।»

“Seenaa inni ani WAAQNI GUDDAAN, ANI JEDHE, dubbii Isaa keessatti mallattoo godhee kaaʼe, hiika raajii keessatti walitti hidhaa tokko booddee tokkoo walitti qabee, bara baraan darbe irraa kaasee hamma bara baraan dhufuutti, harʼa nuti adeemsa baraa keessatti eessa akka jirru, akkasumas yeroo dhufu keessatti maaltu eegamuu akka dandaʼu nutti hima. Wanti raajiin akka taʼu duraan dubbate hundinuu, hamma yeroo ammaatti, fuula seenaa irratti mulʼatee jira; kanaafis wanti ammas dhufuuf jiru hundinuu sirna isaatiin akka raawwatamu mirkanaaʼoo taʼuu dandeenya.” Education, 178.